Danh Ngôn

Tất cả nghệ thuật cao quí… không mang lại cho người thưởng ngoạn cảm giác tự mãn, mà là một sự ngỡ ngàng và kinh phục. Chức năng giải phóng to lớn của mỹ thuật là nhấc bổng chúng ta ra khỏi chính mình.

All great art … creates in the holder not self-satisfaction but wonder and awe. Its great liberation is to lift us out of ourselves.

Dorothy Thompson(1894-1961). “The Twelve-Foot Ceiling,” The Courage to Be Happy, 1957

Nghệ thuật cao quí không dừng lại ở cảm giác khoan khoái nhất thời. Nó là một cái gì làm gia tăng sự phong phú trường cửu của sự toại nguyện trong tâm hồn. Nó tự biện minh vừa bằng sự thưởng thức trực tiếp, vừa bằng sự tôi luyện cái hiện thể thâm sâu nhất. Sự tôi luyện không tách rời sự thưởng thức mà vì sự thưởng thức. Nghệ thuật cao quí chuyển hóa tâm hồn thành sự nhận chân trường trực các giá trị vượt ra ngoài bản thể trước đây của chính tâm hồn.

Great art is more than a transient refreshment. It is something which adds to the permanent richness of the soul’s self-attainment. It justifies itself both by its immediate enjoyment, and also by its discipline of the inmost being. Its discipline is not distinct from enjoyment but by reason of it. It transforms the soul into the permanent realization of values extending beyond its former self.

Afred North Whitehead(1861-1947). Science and the Modern World, 13, 1925

Ban biên tập

Địa chỉ liên lạc:

1. Thơ

tho.vanviet.vd@gmail.com

2. Văn

vanviet.van14@gmail.com

3. Nghiên cứu Phê Bình

vanviet.ncpb@gmail.com

4. Vấn đề hôm nay

vanviet.vdhn1@gmail.com

5. Thư bạn đọc

vanviet.tbd14@gmail.com

6. Tư liệu

vanviet.tulieu@gmail.com

7. Văn học Miền Nam 54-75

vanhocmiennam5475@gmail.com

Tra cứu theo tên tác giả

Thằng Thống Nhất

Truyện Thái Sinh

Thật không ngờ tôi lại gặp nó ở đây, trong căn phòng bảo vệ của nhà ga, lúc nãy tôi còn nhìn thấy nó đang làm trò giữa đám đông ngoài sân ga.

Người ta gọi nó là thằng hề, bởi nó làm trò trên suốt chuyến tàu thống nhất Bắc Nam để kiếm tiền nuôi bà. Người ta dẫn nó vào đây cùng với đôi vợ chồng hành khách. Cứ nhìn những thứ mà vợ chồng nhà kia đủ biết họ là những người giàu có và sang trọng. Hẳn nó lợi dụng sự sơ hở của đôi vợ chồng kia để móc túi?

Tôi nghĩ vậy nên quan sát kỹ nó.

Thằng Hề cao độ chín mươi phân, vai bè, cổ ngắn ngủn, cái đầu thì bé tẹo. Gương mặt của nó thật khó mà tả nổi, trán dô, hai con mắt bé tí nằm sâu dưới đôi lông mày rậm, hai cánh mũi thụt sâu dưới cái miệng hô như muốn chọc tức thiên hạ. Còn cái tai thì xoăn xui như chiếc mọc nhĩ phơi nắng…

Trông gương mặt và thân hình nó vừa kỳ dị vừa hài hước cứ y như nó được sinh ra trong sự giận dữ của Thượng đế.

Nó mặc chiếc quần soóc thắt một chiếc dây lưng to bản, còn chân thì xỏ vào đôi ủng cao tận gối màu đỏ chót. Nhìn đôi ủng, rõ ràng nó muốn bắt chước đôi giày của vua hề Sác lô. Nó đặt chiếc mũ xuống bàn khoanh tay nhìn người bảo vệ chờ câu hỏi.

-Này thằng kia, mày tên gì?

-Tôi tên là Nhất. Nó đáp giọng khàn khàn.

-Họ?

-Nguyễn Thống Nhất.

-Tên hay quá. Ai đã đặt cho mày tên đó? Người bảo vệ hỏi giọng chế giễu.

-À, là tên bà nội đặt cho. Bởi bà mong đất nước sớm thống nhất để cha tôi đi lính sớm được trở về…

-Mày bao nhiêu tuổi?

-Hai mươi lăm.

Người đàn bà hơi rùng mình, bà ta quay sang nói với chồng:

-Thảo nào, nom mặt nó già câng…

-Bố mày bây giờ ở đâu, làm nghề gì?

-Bố tôi hy sinh trong trận cuối cùng vào Sài Gòn, tháng tư năm bảy lăm…

-Mẹ mày tên gì, làm ở đâu?

-Mẹ tôi? Sau khi sinh tôi, có lẽ nhìn thấy gương mặt của tôi như thế này nên bà sợ hãi bỏ tôi cho bà nội rồi đi biệt tăm. Người ta bảo tôi bị di chứng chất độc da cam. Bố tôi cũng không biết mình bị nhiễm chất độc trong khi đánh nhau ở Trường Sơn. Ông không biết tôi sinh ra như thế này. Bà tôi thư cho ông vẫn kể rằng tôi đẹp như thiên thần…

-Thôi, đủ rồi- Người bảo vệ gắt- Ai thèm nghe chuyện nhà mày. Mày có biết vì sao bị dẫn vào đây?

-Vì tôi đã nhổ vào mặt vợ chồng nhà kia…

-Tại sao?

-Tôi làm trò mua vui cho họ, trong lúc họ chờ tàu. Vậy mà bà ta sỉ nhục tôi bằng cách đưa tôi những đồng tiền âm phủ mà bà ta đi lễ đền cầu mong giầu sang…

-Mày có biết vợ chồng quý ông bà này là ai không?

-Không! Nhưng với tôi, họ đáng bị khinh bỉ…

- Im đi thằng hề. Đây là vợ chồng lãnh đạo cao cấp của tỉnh… Mày hiểu chứ?

-Tôi không cần biết họ là ai. Họ là lãnh đạo thì càng không có quyền nhạo báng, coi thường người tàn tật như tôi.

Nói rồi nó rút ra từ trong ủng chiếc chân thứ ba. Trong khi chiếc chân bên trái của nó vừa ngắn ngủn vừa đầy lông lá khiến vợ chồng nhà kia rú lên kinh hãi, bỏ chạy ra ngoài.

Người bảo vệ rùng mình đứng lên:

-Mày bị tạm giam mười hai tiếng đồng hồ vì tội gây rối trật tự công cộng…

Nói rồi ông ta đứng dậy, đóng sập cửa phòng.

Thằng Thống Nhất nghe tiếng khóa cửa lách cách. Nó loạng quạng xỏ lại đôi ủng rồi bám lên cửa sổ, hét toáng lên:

-Thả tôi ra, để tôi về chăm sóc bà. Bà tôi đang ốm ở nhà…

Con tàu thống nhất rúc một hồi còi dài, từ từ rời ga, lao mình vào màn sương mù dày đặc.

Không ai nghe được tiếng la hét của thằng Thống Nhất.

Nửa đêm về sáng ngày 14/9/1993

Sửa lại ngày 4/3/2017