Danh Ngôn

Sẽ có một cuộc chạy đua giữa quần chúng tự học và quần chúng tự hủy.

There is going to be a race between mass self-education and mass self-destruction.

Nhà sử học Arnold J. Toynbee (1889-1975). “Conditions of Survival,” Saturday Review, 29 tháng Tám 1964.

Mục đích của toàn bộ giáo dục là, hoặc phải là, dạy cho người ta biết tự giáo dục chính mình.

The aim of all education is, or should be, to teach people to educate themselves.

Arnold J. Toynbee (1889-1975). Surviving the Future, 5, 1971

Giáo dục bán thời gian suốt đời người là đường lối chắc chắn nhất để nâng cao trình độ tri thức và đạo đức của quần chúng.

Lifelong part-time education is the surest way of raising the intellectual and moral level of the masses.

Arnold J. Toynbee (1889-1975). The Toynbee-Ikeda Dialogue: Man Himself Must Choose, 3, 1976

Ban biên tập

Địa chỉ liên lạc:

1. Thơ

tho.vanviet.vd@gmail.com

2. Văn

vanviet.van14@gmail.com

3. Nghiên cứu Phê Bình

vanviet.ncpb@gmail.com

4. Vấn đề hôm nay

vanviet.vdhn1@gmail.com

5. Thư bạn đọc

vanviet.tbd14@gmail.com

6. Tư liệu

vanviet.tulieu@gmail.com

7. Văn học Miền Nam 54-75

vanhocmiennam5475@gmail.com

Tra cứu theo tên tác giả

Thơ Trần Đình Sơn Cước

Chiều Sausalito, tiễn Mẹ

 

                          Sausalito, San Francisco. Google Images

 

Chiều xuân trên vịnh San Francisco

Chim biển bay âm vang lời tiễn biệt

Trên boong tàu tiếng khóc nào thương tiếc

Sóng ngập ngừng lưu luyến Sausalito

 

Thân xác mẹ hũ tro tròn lạnh buốt

Chúng con ôm như thuở mẹ ấp con

Ơi mẹ ơi từ nay mẹ đâu còn

Thương và nhớ, âm và dương cách biệt

 

Từng nắm tro mẹ trôi theo giòng nước

Hải lưu buồn xuôi mẹ Thái Bình Dương

Ôi đời mẹ một hải trình sóng ngược

Đi và Về. Đau và Khổ. Yêu Thương

 

Nhớ xưa mẹ ôm đàn con vượt biển

Đất nước bạc tình mẹ tìm cửa tử

Ba nằm lại nơi trại tù Bắc Việt

Phút lâm chung mơ viên kẹo cầm tay(1)

 

"Tháng Tư" về mẹ nếm đủ đắng cay

Tấm thân gầy. Trắng tay. Mẹ xoay. Mẹ xở

Ngăn nước mắt mẹ xin Trời cứu khổ

Bước chân liều qua sóng dữ trùng dương...

 

Biển chiều nay lại tiễn mẹ lên đường

Bao giận thương tan cùng nắng gió

Nhìn bụi tro bập bềnh trên sóng vỗ

Chúng con cúi đầu tiễn mẹ đi xa.  

 

(Sunnyvale 4/2016)

 

(1) Anh Xuân Điểm kể về bài tù khúc “Chiếc kẹo nhỏ trong bàn tay người chế”:t “Nhà văn Duy Lam từ Bắc chuyển trại về Nam có tặng bài thơ nội dung nói về cái chết tức tưởi của trung tá Nguyễn Khoa Dánh. Nhà văn Duy Lam là người tù canh giữ trạm xá nơi trung tá Nguyễn Khoa Dánh kiệt sức đang nằm chờ chết. Hôm ấy, trung tá Dánh thều thào với nhà văn Duy Lam rằng ông thèm ngậm một viên kẹo trước khi lìa đời. Sau khi tìm được kẹo về thì trung tá Dánh cầm chặt viên kẹo trong tay tỏ vẻ vui mừng nhưng không ngậm được nữa vì giờ chết gần kề. Khi nhà văn Duy Lam vuốt mặt lần cuối cho người bạn tù thì viên kẹo rơi ra khỏi tay và nằm trên ngực áo,Ôi! Thương thay, đến chết mà ước mơ thật nhỏ bé cũng không thành sự thật” (Xuân Điềm). Nguồn: @T.Vấn2012

 

 

Chén đắng

Gởi Nguyễn Thanh Văn

 

 

                  

                              Trang thư bạn viết

Như viên thuốc sầu

Mất ngủ

Chuyện đã cũ

Có phải chúng ta

ngây thơ

Hay sách vở dối lừa” (1)

Có phải trái tim

Bốc lửa

Hay cái đầu chúng ta

Chọn lựa?

 

Chuyện đã xưa

Chẳng còn ai muốn nhớ

Vì không thể chung bàn

Với người chiến thắng

Nên lũ chúng ta

Nhận về

Chén đắng

 

Đêm nay thức trắng

Trang thư bạn viết

Những ngày xưa tuyệt đẹp

Những ngày xưa

Hối tiếc?

 

Trang thư bạn viết

Kỷ niệm, tình thân

Dẫu trái tim nguội lạnh

Thể nào

Quay lưng?

 

                                             (2013)

(1) Thơ NGUYỆN: “Tình Yêu Của Tôi”, www.vanchuongviet.org ngày 1.5.2011

 

 

Tháng tư của tôi

Gởi anh Nguyễn Phú Yên

Tưởng nhớ chị Quyết, nhớ những ngày tan tác sau góp ý xây dựng Hiến Pháp 1980 tại Huế.

 

Tháng tư (30 tháng tư)

Không còn tháng tư thắng

Tháng tư thua

Tháng tư đen

Tháng tư đỏ

Tôi đã bấm nút xóa

Vào bộ nhớ tôi

Sạch sẽ...

 

Tháng tư, chỉ còn đất trời

Nắng, gió

Và mùa xuân đang tới

San Jose có bảng chỉ đường        

Vào khu Sài Gòn Nhỏ

Tôi mỗi ngày

Vội vàng, vội vàng

Hao mòn nỗi nhớ...

 

Tháng tư, chiều đi qua những triền đồi

Nở đầy hoa daffodils vàng

Thấu cơn đau của người bạn

Vừa phục sinh sau ca đại phẫu...

 

Tôi nói với tôi

Những điều không có thật

Những Hải Thượng Lãn Ông của “thế kỷ a còng”

Lọc được máu

Thay được tim

Đổi được óc

Nhân thêm những người tử tế

 

Tôi nói với tôi

Giữ làm chi những điều bể nát

Thí dụ: điều 4 Hiến Pháp

Nghịch lòng dân

Ngược chiều lịch sử

 

Tôi nói với tôi

Một mai nằm lại bên này

Nghe biển xoáy

Vào giấc mơ song tịch

Nhớ bạn bè

Thương thế hệ trẻ

Đâu “lộ trình”

Đâu “khoảng trống khai sinh

Nền tảng mới ? (1)

 

Tôi nói với tôi

Dù sao

Vẫn đợi

Đời như đá lăn

Đá dập

Tháng tư về

Thông điệp ai gởi lại

“ Đừng tuyệt vọng

Tôi ơi...” (2)

 

(4/2013)

(1) Theo hai ý chính trong bài “Lộ trình xây dựng một hiến pháp dân chủ” của nhà nghiên cứu Mai Thái Lĩnh, xuất hiện trên 2 trang mạng Bauxite Vietnam và Pro&Contra:

http://www.boxitvn.net/bai/45513  http://www.procontra.asia/?p=1826

(2) Nhạc Trịnh Công Sơn

 

 

 

 

Tháng Tư, nhớ một điều…

Gởi anh Nguyễn Hữu Doãn

 

Tháng tư (30 tháng tư)

Đã bao lần tháng tư

Tôi thầm nói với tôi

Thôi.

Là quá khứ rồi…

 

Tháng tư (30 tháng tư)

Lại tới

Tôi thầm nói với tôi

Đừng.

Bới đào lịch sử…

 

Tháng tư (30 tháng tư)

Vẫn tới

Ký ức tôi hỏi tội

Thắp nén hương chiều

Nhớ một điều

Đột tử:

 

(“Điều 101, chương 7

Hiến Pháp Việt Nam Cọng Hòa

Năm 1967:

Quốc gia công nhận sự định chế hóa

ĐỐI LẬP CHÍNH TRỊ” ).

 

Đối lập chính trị, là gì?

Ba mươi bảy năm sau,

Tháng tư

Trên quê hương tôi

Vẫn là điều tuyệt kỵ

 

Đối lập chính trị, là gì?

Gần bốn mươi năm sau,

Tháng tư

Trên quê hương tôi

Vẫn đầy bóng tối.

 

Tháng tư ơi,

Nhớ một điều quá ngụy

ĐỐI LẬP CHÍNH TRỊ

Nhớ hồn ma Cộng Hòa

Hay nhớ

Tinh hoa

Đã mất!!!

 

(30-4-2012)

 

 

 

 
 
 

 

Trò chơi

(Kỷ niệm 30 tháng tư)

Gởi anh Trịnh Đình Ban

 

Bắt chước trẻ con

Tôi bày lịch sử

Bằng trò chơi chữ

Tôi cắt

Tôi dán…

 

Khi đất nước chia đôi

Việt Nam chia làm hai nước

VIỆT NAM DÂN CHỦ CỘNG HÒA

VIỆT NAM CỘNG HÒA

Tôi cắt: Dân Chủ

Tôi dán: CộngHòa/ Việt Nam

 

Hòa đàm Paris

Có ba chính phủ

VIỆT NAM CỘNG HÒA

VIỆT NAM DÂN CHỦ CỘNG HÒA

(LÂM THỜI) CỘNG HÒA MIỀN NAM VIỆT NAM

Tôi cắt: Dân chủ/ Miền Nam

Tôi dán: CộngHòa/ Việt Nam

 

Đại thắng mùa xuân

(hay) Tháng tư uất hận

Một chính phủ tiêu vong

Một (Lâm Thời) hoàn thành sứ mạng

Đất nước mang tên

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Tôi cắt: Xã Hội Chủ Nghĩa

Tôi dán: Cộng Hòa/ Việt Nam

 

Bắt chước trẻ con

Tôi bày lịch sử

Bằng trò chơi chữ

Tôi cắt

Tôi dán
Một mẫu số chung

CỘNG HÒA VIÊT NAM

 

Chỉ là trò chơi

Bắt chước trẻ con

Nếu ai tin thật

Hãy

Trưng cầu

Ý dân.

 

(4/2011)

 

 

 

Vẫn sống cùng ngụ ngôn

Gởi anh Mai Thái Lĩnh

 

Tôi tưởng tôi đã quên

Ngụ ngôn ba mươi năm trăn trở

Chàng thi sĩ đãng trí

Ngủ quên nơi đâu không kịp đón hòa bình

Ôi chiến tranh, ôi hòa bình

Ôi ước mơ nghịch lý

Hạnh phúc thay cho chàng yên nghỉ

Thôi kiếp người đảng trí

Nhớ - quên

Quên - nhớ

Chuyện non nước mình

 

 

Tôi tưởng tôi đã quên

Dụ ngôn ba mươi năm không tưởng

Chàng nhạc sĩ độc hành

Chẳng ai hát những lời ca

Một thời gió chướng

Không có bóng cờ chung

Không có vòng tay lớn

Thương cho chàng nằm xuống

Nghìn thu thực mộng

Nhớ - quên

Quên – nhớ

Da vàng

Nhớ - quên

Quên – nhớ

Mẹ gia tài

 

Tôi tưởng tôi đã quên

Chính ngôn ba mươi năm giông bão

Chàng trí thức dấn thân

Máu nóng – trái tim – dẫu một thời

Lầm lẫn

Nhìn lại nửa đời ư

Nửa đời ai phụ bạc

Còn lại nửa đời ư

Máu nóng – trái tim – vẫn không thể khác

Dấn thân

 

Tôi tưởng tôi đã quên

Tuổi trẻ đi qua

Tuổi già đang tới

Bạn bè ơi, ai còn ai mất

Ai kẻ vong thân

Ai người quay mặt

Hỡi Huế - Sài Gòn – Hà Nội

Bao nhiêu năm sao vẫn chờ mong

 

Hãy thà như người mù mắt

Hãy thà như người mất trí

Quên non

Quên nước

Quên tình

 

Lắm kẻ đã quay lưng

Sao anh còn đối diện

Lắm kẻ đã bỏ đi

Sao anh còn trụ lại

Nhắc làm chi,

Nhắc mãi

Một câu hỏi lương tâm

Xát bầm gan ruột

 

Kể làm chi, thua

Được

Kể làm chi, tỉnh

Điên

Ngụ ngôn xưa, ba mươi năm hưng phế

Vận vào anh

Một chữ  TRUNG

Hóa thân anh

Con kỳ lân cuối cùng.

 

2001-2002

 

 

Sám Hối

Tưởng nhớ 3 năm ngày mất của Lm. Chân Tín (1/12/2012 - 1/12/2015),  chủ nhiệm tạp chí Đối Diện (Đứng Dậy, ĐD,...) trước năm 1975. Sau năm một chín bảy năm, ĐỨNG, ĐỐI.. thêm một lúc nữa. Rồi (tự) (buộc) nằm im, nhưng không chịu lặng...

 

Tia laser ủi mòn những vết sẹo

Xóa cơn đau trên thân thể “em bé napalm" 43 năm về trước

Có thể nào tin được

Em bé ấy bây giờ là người đàn bà 52 tuổi

Hơn 40 năm những cơn đau hành hạ

Bằng đức tin của bà

Cơn đau chỉ tan khi đến được thiên đàng...

 

Mảnh da nhăn nheo dần trở lại bình thường

Nụ cười nở từ trái tim hy vọng

Trên trái đất này

Có phải hôm nay

Thiên đường có thật (1).

 

Chia niềm vui với tất cả bồi hồi

Hỡi đất nước của tôi ơi

Còn phát minh nào chữa lành vết thương dân tộc

Vết thương sâu hơn vực thẳm

Vết thương dài hơn thế kỷ trầm luân

Vết thương chia, cắt

Vết thương Quốc, Cộng

Vết thương thắng, bại

Vết thương trong, ngoài

Vết thương từ trái tim ngăn ngại

 

Người chết không được giải oan

Người sống phế tàn trên quê hương bất hạnh

 

Có cần Thánh Gióng tái sinh

Có cần ngài Thein Sein Miến Điện (2)

Tổ quốc tôi, đâu những bậc hiền tài

Xin thoát hiện trong đêm dài tăm tối

 

Hỡi tia laser cứu rỗi

Hãy đốt giùm ta, hận thù - tội lỗi

Hãy nói giùm ta, "Nói Cho Con Người"

“Hỡi quê hương yêu dấu"

Xin cúi đầu

Sám hối.

 

(11/2015)

(1) Phỏng theo ý bà Kim Phúc trả lời phỏng vấn AP. Medical Daily 10/27/2015.

(2) Theo Trương Duy Nhất blog.

 

 

 

Trái tim diễn biến

Gởi anh Chu Sơn

 

Mỗi ngày

Chuông mõ nhắc tôi:

"Đừng tưởng về quá khứ

 Đừng tưởng tới tương lai

 Quá khứ đã không còn

 Tương lai thì chưa tới

 Hãy quán chiếu sự sống

Trong giờ phút hiện tại..." (1)

 

Khi bàn tay phải

Đặt lên ngực trái

Hiện tại tôi là những ngày kiếm sống

Láng giềng tôi là những người không cùng chủng

Da trắng, da đen, da vàng, da đỏ...

Cảm thông nhau qua tiếng nói bất đồng

Đứa cháu không biết gọi tôi bằng ông

(Cháu nói: you and me)

Chàng rễ Mỹ " xây hai" (says hi) mỗi lần đối mặt

Nước mắm lạt dần

Bữa cơm gia đình

Thiếu món ăn chung

 

"Hãy quán chiếu sự sống"

Có bài hát tôi muốn nghe, nghe mãi

Câu hỏi xoáy lòng tôi, hiện tại

Khi bàn tay phải

Đặt trên ngực trái

"Con  Có Một Tổ Quốc"? (2)

 

Mùa bầu cử tôi có quyền lựa chọn

Dân chủ, Cộng hòa

Ứng viên độc lập

"Con Có Một Tổ Quốc"

Tổ quốc đó xa rồi

Sao còn giận còn vương

 

Hãy thôi những lời hoang tưởng

"Mười năm trồng cây

Trăm năm trồng người"

Cây trăm năm đốn ngã

Người trăm năm sá chi!

 

Một tuổi trẻ chiến tranh

Một tuổi trẻ "hoang tàn"(3)

Một tuổi xanh nuôi bằng độc khí

"Con Có Một Tổ Quốc"

Con có tiếng kêu gào

 

Thuở nào

Em trách tôi không làm thơ tình yêu

Tuổi mười tám tôi  đã biết "Ngỏ lời yêu em"(4)

Thầy hướng dẫn cắt mất phần mềm yếu

Chỉ được  cho "ngỏ" cùng công chúng

Từ đó tôi làm thơ cổ động

"Nhân danh Hòa Bình

Ta chống Chiến Tranh"(5)

Gần nửa thế kỷ sau

Đất nước thanh bình

Thơ tôi vẫn nóng

Tha lỗi cho tôi

Tôi không viết được thơ tình...

 

Một mình

Đêm đêm tôi tụng:

"Hãy quán chiếu sự sống

Trong giờ phút hiện tại..."

Bây giờ tôi OK(6)

Trên đỉnh đồi vịnh Nửa Vầng Trăng

Ngoái nhìn Thái Bình Dương xa thẳm

Không phải cái đầu tôi

Mà chính trái tim diễn biến...

 

(Sunnyvale, 10/15)

---------------------------------------------------------------------------------------

(1) Lời Đức Thế Tôn, theo Thiền Sư Thích Nhất Hạnh

(2) Thơ Đức Hồng Y Nguyễn Văn Thuận, nhạc linh mục Đỗ Bá Công

(3) Ý trong bài viết "Tôi thấy hoang tàn trên tuổi xanh" của Tuấn Khanh

(4) Bài thơ đăng trong nội san Trường Quốc Học, Huế, năm 1969 do nhà thơ Ngô 

      Kha biên tập

(5) Nhạc Trịnh Công Sơn

(6) Chữ trong bài thơ của Nguyễn Bá Trạc