Người phụ trách Văn Việt:

Trịnh Y Thư

Web:

vanviet.info

Blog:

vandoanviet.blogspot.com

Danh ngôn

“Thế giới này, như nó đang được tạo ra, là không chịu đựng nổi. Nên tôi cần có mặt trăng, tôi cần niềm hạnh phúc hoặc cần sự bất tử, tôi cần điều gì đó có thể là điên rồ nhưng không phải của thế giới này.”

Ce monde, tel qu’il est fait, n’est pas supportable. J’ai donc besoin de la lune, ou du bonheur, ou de l’immortalité, de quelque chose qui ne soit dement peut-etre, mais qui ne soit pas de ce monde.

(Albert Camus, Caligula)

.

“Tất cả chúng ta, để có thể sống được với thực tại, đều buộc phải nuôi dưỡng trong mình đôi chút điên rồ.”

Nous sommes tous obligés, pour rendre la realite supportable, d’entretenir en nous quelques petites folies.”

(Marcel Proust, À l’ombre des jeunes filles en fleurs)

.

“Nghệ thuật và không gì ngoài nghệ thuật, chúng ta có nghệ thuật để không chết vì sự thật.”

L’art et rien que l’art, nous avons l’art pour ne point mourir de la vérité.” (Friedrich Nietzsche, Le Crépuscule des Idoles)

.

“Mạng xã hội đã trao quyền phát ngôn cho những đạo quân ngu dốt, những kẻ trước đây chỉ tán dóc trong các quán bar sau khi uống rượu mà không gây hại gì cho cộng đồng. Trước đây người ta bảo bọn họ im miệng ngay. Ngày nay họ có quyền phát ngôn như một người đoạt giải Nobel. Đây chính là sự xâm lăng của những kẻ ngu dốt.”

Social media danno diritto di parola a legioni di imbecilli che prima parlavano solo al bar dopo un bicchiere di vino, senza danneggiare la collettività. Venivano subito messi a tacere, mentre ora hanno lo stesso diritto di parola di un Premio Nobel. È l’invasione degli imbecilli.”

(Umberto Eco, trích từ bài phỏng vấn thực hiện tại Đại học Turin (Ý), ngày 10 tháng 6 năm 2015, ngay sau khi U. Eco nhận học vị Tiến sĩ danh dự ngành Truyền thông và Văn hoá truyền thông đại chúng. Nguyên văn tiếng Ý đăng trên báo La Stampa 11.06.2015)

Ban Biên tập

Địa chỉ liên lạc:

1. Thơ

tho.vanviet.vd@gmail.com

2. Văn

vanviet.van14@gmail.com

3. Nghiên cứu Phê Bình

vanviet.ncpb@gmail.com

4. Vấn đề hôm nay

vanviet.vdhn1@gmail.com

5. Thư bạn đọc

vanviet.tbd14@gmail.com

6. Tư liệu

vanviet.tulieu@gmail.com

7. Văn học Miền Nam 54-75

vanhocmiennam5475@gmail.com

Tra cứu theo tên tác giả

Thứ Sáu, 3 tháng 4, 2026

Nỗi buồn chiến tranh: Kiệt tác xứng đáng nhất nhưng vẫn chưa thể chạm tay vào Nobel!

 Lê Thọ Bình

Nếu được chọn một tác phẩm của văn học Việt Nam hiện đại để đua giải Nobel văn chương, tôi sẽ chọn Nỗi buồn chiến tranh của Bảo Ninh. Cuốn tiểu thuyết này là đỉnh cao của văn học Việt Nam hiện đại, một tác phẩm đủ tầm vóc để bước vào "sân chơi" Nobel.

Những buổi trình diễn đầu tiên của Trịnh Công Sơn

 Trần Viết Ngạc

Mùa hè 1966, một năm sau khi Mỹ đổ quân ở Đà Nẵng, tôi đang dạy ở Petrus Ký, về Huế thăm nhà. Sơn ở 11/8 Nguyễn Trường Tộ, gần cầu Phủ Cam, tôi ở 36 Phan Chu Trinh gần cầu Bến Ngự. Huế xơ xác sau phong trào đấu tranh của Phật giáo bị đàn áp. Không chỉ “ghế đá công viên dời ra đường phố” mà bàn thờ Phật cũng xuống đường. Bạn kẻ đi tù (NK), kẻ lên rừng (HP)... Sơn học với tôi từ hồi lớp Nhất trường tiểu học Trần Quốc Toản, Thành Nội Huế với thầy Phạm Văn Trâm. Lúc đó tên 4 chữ – Trịnh Xuân Công Sơn. Qua trường Pháp, Sơn phải trụt một lớp và mất một chữ lót...

Phê bình kí hiệu học, một cuốn sách hay của tác giả Lã Nguyên

 Đặng Văn Sinh

Phê bình kí hiệu học là cuốn sách dày dặn (400 trang) với 14 tiểu luận và một phụ lục. Cuối sách có lời bạt của GS.TS Trần Đình Sử được viết rất công phu mà tôi đã đọc trên trang facebook của ông trước khi nhận được sách của Tiến sĩ La Khắc Hòa.

Thứ Năm, 2 tháng 4, 2026

Đường đến Stockholm của văn chương Việt

 Tô Hà Lâm

Năm nào cũng vậy, mỗi khi tới mùa trao giải Nobel văn học vào tháng Mười là đây đó sẽ lại có những lao xao xoay quanh việc bao giờ Việt Nam, hay chí ít bao giờ một tác giả gốc Việt, đoạt giải Nobel Văn học, nhất là khi giải này đã về gần sân nhà hơn bao giờ hết (Hàn Quốc cách Việt Nam chỉ có mấy tiếng bay!). Phải chăng giấc mộng Nobel là một cái gì đó qua cao vời? Hay thật ra không phải, nhà văn Việt Nam ta quá giỏi rồi, tác phẩm cao siêu lắm, chẳng qua Viện Hàn lâm Thụy Điển chưa biết đấy thôi? Bài viết dưới đây thay vì đồn đoán hay thở ngắn than dài, đề xuất một chiến lược để cho văn Việt đến được Stockholm.

Văn học Việt Nam từng bước vào Nobel, và chúng ta đã đánh rơi mình như thế nào?

 Lê Thọ Bình

1. Khởi đầu từ một sự thật bị lãng quên

Có một sự thật gây ngỡ ngàng cho nhiều thế hệ độc giả hiện nay: Văn học Việt Nam không phải chưa từng chạm tới ngưỡng cửa của giải thưởng danh giá nhất hành tinh, mà là đã từng đứng ở đó, hiện diện một cách đàng hoàng, rồi sau đó âm thầm tự buông tay.

Khuất Đẩu: Đi tìm bóng mình trong cơn lũ cuồng nộ của lịch sử

Trịnh Y Thư

1. Tình cờ tôi được một người bạn cho mượn tập truyện nhan đề Người giữ nhà thờ họ và những truyện khác của nhà văn Khuất Đẩu. Tập truyện do nhà Ý Thức xuất bản năm 2009 gồm hai truyện vừa Người giữ nhà thờ họ, Huyền Trân công chúa, và một số truyện ngắn. Đọc xong tập truyện, tuy muộn màng, nhưng tôi vẫn muốn viết ra đây vài ba cảm nhận chủ quan của mình bởi đây là cuốn sách đáng đọc và có nhiều điều đáng nói trong đó.

Thứ Tư, 1 tháng 4, 2026

Cái thực như một trải nghiệm nghe: Đọc Annie Ernaux

Tino Cao

image

Đọc Annie Ernaux, việc gắn bà với “lối viết cái thực” (écriture du réel) mới chỉ chạm vào lớp bề mặt của vấn đề, chưa đi tới phần lõi của kinh nghiệm mà bà đang xử lí. Nó đúng, nhưng chưa đủ. Bởi “cái thực” ở đây không nằm trong những gì mắt có thể nhìn thấy và ngôn ngữ có thể mô tả. Cái thực (le réel), nói theo cách dùng từ của nhà nghiên cứu văn học Delphine Edy, Đại học Sorbonne Paris, là thuộc về phần lắng lại của đời sống, nằm trong những gì được giữ kín, chưa lên tiếng, vẫn còn đọng lại như một thứ vĩ thanh trong kí ức. Viết về cái thực trong trường hợp này không chỉ là kể lại thế giới như nó đã diễn ra và được chứng kiến bằng thị giác. Viết trở thành một cách khai phá những lớp vỉa quặng nằm sâu trong tiềm thức của kinh nghiệm sống, làm hiển lộ những hiện thực bị che lấp chưa từng có chỗ đứng trong diễn ngôn trang trọng của văn chương. Khi Annie Ernaux đặt lối viết của mình ra ngoài hư cấu và tự hư cấu, đồng thời đặt nó ở giao điểm giữa văn chương, xã hội học và lịch sử, bà không chỉ chọn một đề tài. Ở đó, cách bà đứng trước đời sống cũng thay đổi: văn bản không còn đi theo việc dựng truyện mà trở thành nơi lần tìm và giữ lại sự thật của kinh nghiệm.

Thị trường mỹ thuật Việt Nam không yếu, không thiếu

 Tobi Trần - Giám tuyển Độc lập

Chiều nay mình đọc được một bài viết về thị trường mỹ thuật Việt Nam và được chia sẻ từ một họa sĩ trẻ. Một bài viết chỉn chu, hợp lý và đầy đủ các luận điểm quen thuộc về minh bạch thị trường, dữ liệu tác phẩm, giáo dục mỹ thuật và cấu trúc niềm tin. Mình không có vấn đề gì với bài viết đó vì nó đáp ứng đúng theo cách hiểu mà những người đứng ngoài thường hiểu về thị trường mỹ thuật Việt Nam.

Vũ Thư Hiên – Người giã từ thiên đường ảo ảnh

 Đỗ Trường

Nhà văn Vũ Thư Hiên

Khi nhát dao chém ngang hình đất nước, thì văn học Việt cũng chẻ đôi dòng chảy. Bắc Nam như hai thái cực đối nghịch nhau về cả tư tưởng lẫn bút pháp. Sau Nhân văn - Giai phẩm, trên đất Bắc lại một cuộc nồi da xáo thịt nữa xảy ra với cái tên gọi mơ hồ: Xét Lại. Cơn sóng ngầm ấy cuốn đi rất nhiều công thần, và những nhà báo, văn nhân, một thời đã từng là bạn bè, đồng chí. Nhà văn Vũ Thư Hiên và cha mình, cụ Vũ Đình Huỳnh, người thư ký đặc biệt của Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng nằm trong số đó. Chín năm dài đằng đẵng trong lao tù, cứ tưởng Vũ Thư Hiên đã đoạn tuyệt với văn thơ. Nhưng kỳ lạ thay, chính những năm tháng quằn quại đớn đau ấy là chất liệu, nguồn thực phẩm vô tận nuôi dưỡng, thôi thúc tâm hồn, để Vũ Thư Hiên viết nên những tác phẩm tuyệt vời, với bút pháp hiện thực nhân đạo đặc trưng đến vậy. Và có thể nói, những tác phẩm ấy, không chỉ được viết bằng tài năng, trí tuệ mà còn thấm đẫm cả máu và nước mắt của nhà văn.

Thứ Ba, 31 tháng 3, 2026

Tiết đọc sách, và câu chuyện của tôi…

 Thái Hạo

1.

Năm 2018 tôi trở lại trường học một lần nữa, một trong những việc tôi quyết tâm thực hiện là xây dựng thư viện nhà trường (vốn chỉ như một cái kho và luôn đóng cửa) thành trung tâm của hoạt động học tập. Bàn với ban giám hiệu, được đồng ý, tôi bắt đầu tổ chức việc mua sách, thiết kế không gian đọc.

Truyện Việt Nam cho giới trẻ (Stories from Vietnam for the youth) - kỳ 3

 Tuyển dịch bởi Nguyên Giác

Selected & translated by Nguyên Giác

 

  1. KHƯƠNG TĂNG HỘI: SƠ TỔ THIỀN VN

Ngài Khương Tăng Hội(? - 280) sinh tại Việt Nam, xuất gia từ thơ ấu sau khi cha mẹ từ trần. Thiền sư Nhất Hạnh gọi Khương Tăng Hội là Sơ Tổ Thiền Tông Việt Nam, và là người đầu tiên truyền bá Phật Giáo từ Việt Nam sang Trung Quốc. Khương Tăng Hội dạy thiền, tập trung vào pháp niệm hơi thở, rồi sau đó là quán sát tâm.

Thứ Hai, 30 tháng 3, 2026

Tuyển tập truyện cổ quốc tế (kỳ 3)

  Tuyển dịch bởi Nguyên Giác

Selected & translated by Nguyên Giác

.... o ....

  1. Công chúa ngủ trong rừng

Ngày xửa ngày xưa, có một vị vua và hoàng hậu tha thiết mong có con. Sau nhiều lời cầu nguyện và những chuyến hành trình, cuối cùng điều ước của họ cũng được đáp ứng, và hoàng hậu sinh được một nàng công chúa. Để ăn mừng, họ tổ chức một lễ hội và mời bảy nàng tiên, mỗi người sẽ ban phước cho công chúa một món quà đặc biệt.

Tuyển tập truyện cổ quốc tế (kỳ 2)

  Tuyển dịch bởi Nguyên Giác

Selected & translated by Nguyên Giác

.... o ....

  1. Công chúa Ánh Trăng

Ngày xửa ngày xưa ở Nhật Bản, có một ông lão đốn tre sống với vợ. Họ nghèo và không có con, điều đó khiến lòng họ nặng trĩu. Mỗi ngày, ông lão đều lên đồi đốn tre kiếm chút ít kế sinh nhai.

Kiến trúc Đại học Dược Hà Nội: Không ai ướp xác một cơ thể sống

 Li Phan Mai

Tòa nhà số 19 Lê Thánh Tông, nơi Đại học Dược Hà Nội và một số đơn vị thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội đang hoạt động.

Cách đây gần ba mươi năm, khi còn là một phóng viên trẻ phụ trách mảng đơn thư bạn đọc của một tờ báo khoa học, tôi thường phải đọc những lá thư viết tay từ khắp nơi gửi về. Phần lớn xoay quanh những thắc mắc về bệnh tật, sức khỏe, và tôi quen với việc chạy đôn chạy đáo tìm chuyên gia y dược để giải đáp.

“Dám ngoái đầu nhìn lại” – Công trình "nóng" về văn học đương đại Trung Quốc

 Nguyễn Khắc Phê

image

Những năm qua, giới nghiên cứu phê bình trong nước đã có nhiều công trình nghiên cứu về văn học Trung Quốc đương đại, nhưng có lẽ cuốn Dám ngoái đầu nhìn lại là “một công trình học thuật chuyên sâu đáng quý” như nhận xét của TS.Nguyễn Thị Minh Thương trong “Lời giới thiệu”.

Chủ Nhật, 29 tháng 3, 2026

“Tôi có còn là tôi không, nếu tôi không nhớ mình là ai?”

(Đọc Hoàng đế xứ Gladness của Ocean Vuong)

Nguyễn Hồng Anh

(Ảnh trên Amazon)

Tôi dành ba ngày để đọc tác phẩm, và một tuần để trăn trở về nó. Tôi cứ định viết, rồi lại thôi, lại ngồi vào máy, gõ vài dòng, và xoá. Vì cảm giác không dễ chịu sau khi đọc xong tác phẩm: Ocean Vuong này có phải là Ocean Vuong mình đã biết qua Một thoáng ta rực rỡ ở nhân gian? – Hình như không. Nhưng để viết về điều đó, sẽ cần một bài dài gấp ba lần bài viết này. Còn với điều tôi viết ở đây, thật ra xuất phát từ một nỗi buồn cá nhân không ăn nhập với câu chuyện kể trong tác phẩm. Nhưng nhờ đeo mang nỗi buồn riêng, mà tôi tìm được cảm hứng viết ra những dòng suy tưởng về Hoàng đế xứ Gladness – một tác phẩm cũng nói rất nhiều về nỗi buồn. Mà nỗi buồn thì dễ đồng cảm và gợi hứng hơn niềm vui. Niềm vui thường cần lý do. Còn nỗi buồn? Có khi nó chỉ tồn tại ở đó.

Picasso và vụ bê bối dessin chân dung Stalin

 Nguyễn Đình Đăng

Sau khi Stalin chết ngày 5 tháng 3 năm 1953, thi sỹ Louis Aragon, khi đó là ủy viên ban chấp hành trung ương Đảng Cộng sản (ĐCS) Pháp, đồng thời là chủ bút tờ tuần báo Les Lettres françaises, đã đề nghị Pablo Picasso, đảng viên ĐCS Pháp từ năm 1944, "làm một cái gì đó" nhân dịp này. Kết quả là Picasso đã vẽ dessin chân dung Stalin. Bức chân dung này đã được đăng trên trang nhất tuần báo Les Lettres françaises, tuần từ 12 tới 19 tháng 3 năm 1953, tức một tuần sau cái chết của Stalin.

Đề thi học sinh giỏi môn Ngữ văn: Lắt léo đánh đố để làm gì?

 Đặng Lưu

 

Mấy năm gần đây, đề thi học sinh giỏi quốc gia môn Ngữ văn thường được giáo viên và học sinh nhận xét là “rất khó”. Điều đáng bận tâm là: cái khó ấy nhiều khi không ở sự mới mẻ, tính thời sự của vấn đề nghị luận, mà ở kiểu đề lắt léo khiến thí sinh rất mất công, mệt óc trong việc đoán ý người ra đề.

Thứ Bảy, 28 tháng 3, 2026

Phan Châu Trinh – Việt Nam – và Nhật Bản

 Nguyễn Xuân Xanh

 

Lời nói đầu. Kinh tế Việt Nam đang chạm mức “to be or not to be”, tồn tại hay không tồn tại, có thể cất cánh hay không theo những con rồng châu Á? Không ai dám trả lời, hoặc sẽ trả lời không. Tại sao, đó là điều chúng ta cần suy nghĩ. Lịch sử thường giúp chúng ta soi sáng những câu hỏi tại sao. Quyển sách Phan Châu Trinh của cố học giả Vĩnh Sính, vừa được nhà xuất bản Trẻ cho ra mắt, quyển sách đã gây ấn tượng mạnh lên tôi chín năm trước, là cơ hội để chúng ta nhìn lại Việt Nam trong thời khó khăn nhất để giúp chúng ta có thể hiểu thêm tình hình hôm nay. Phan Châu Trinh chỉ ra rốt ráo những khuyết tật của người Việt Nam trong tinh thần hiểu biết, cảm thương và xây dựng. Diễn thuyết xong, có lần ông nói: “Anh em ta hãy gắng mà làm đi”, thay đổi đi.

Bất bạo động – tư tưởng Phan Châu Trinh trên tầm thế giới

 Nguyễn Quang A

Nhân kỷ niệm 100 năm ngày mất (24-3-1926) của nhà tư tưởng dân chủ vĩ đại nhất Việt Nam thế kỷ thứ 20 Phan Châu Trinh Đại học Quốc gia thành phố Hồ Chí Minh trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn và Viện Phan Châu trinh đã tổ chức Hội thảo khoa học cấp quốc gia “Chí sĩ PHAN CHÂU TRINH – Tư tưởng, cuộc đời và sự nghiệp” tại trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn ngày 23-3-2026. Tôi may mắn được mời dự để lắng nghe và học hỏi. Buổi sáng sau phần mở đầu là phiên toàn thể, đến phần thảo luận tôi giơ tay bốn lần xin phát biểu nhưng chủ tọa đoàn chắc không nhìn thấy. Lúc ra ăn trưa vài người trong chủ tọa đoàn trách sao tôi không phát biểu, chỉ có Gs. Trần Ngọc Thêm bảo tiếc là hết giờ nên không mời anh nêu ý kiến được.

Tọa đàm Đọc Hồ Anh Thái qua “Bản thảo để lại trong sảnh lễ tân”

 [Để BTC sắp xếp được chu đáo, kính mời anh, chị đăng ký tham dự sự kiện tại đây: https://forms.gle/7RgDLSRFKwAhWGQh7]

Các bạn thân mến,

Tháng Tư này, Nhã Nam trân trọng mời bạn đọc tới tham dự Tọa đàm Đọc Hồ Anh Thái qua "Bản thảo để lại trong sảnh lễ tân", nhân dịp cuốn tiểu thuyết mới của nhà văn chính thức phát hành và được đón nhận tích cực từ độc giả.

Truyện Việt Nam cho giới trẻ (Stories from Vietnam for the youth) - kỳ 2

 Tuyển dịch bởi Nguyên Giác

Selected & translated by Nguyên Giác

 

  1. THÁNH GIÓNG: CẬU BÉ ANH HÙNG

Truyện này kể về Thánh Gióng, còn có tên hiệu là Phù Đổng Thiên Vương, một cậu bé có sức mạnh thần kỳ cỡi ngựa sắt, nhổ tre đánh đuổi giặc ngoại xâm. Nội dung truyện dạy rằng người dân cần sống với lòng biết ơn đất nước, biết ơn xã hội.

Thứ Sáu, 27 tháng 3, 2026

Thư của Ái Điểu gửi Văn Việt

Kính thưa Văn Việt và độc giả

Do muốn ẩn danh, cộng với suy nghĩ đơn giản của một người mới tập chơi Facebook, nên cách đây hơn 2 năm tôi đã lấy một tấm hình trôi nổi trên mạng (dường như có dấu hiệu photoshop rất nhiều), để làm avatar và sau đó lại đồng ý cho Văn Việt đăng ảnh ấy trong phát biểu nhận giải.

Lịch sử tóc ngắn – Tự truyện của Phan Khôi

 Cái đầu An Nam kể từ 1906

Phan Khôi

Cách đây trên ba mươi năm, một cuộc “cách mệnh” nhóm ở tâm trí một số người muốn đổi mới dân ta về hình thức. Sự đổi mới ấy bắt đầu từ… cái đầu. Và cuộc cách mệnh có một lý tưởng lớn lao này: hô hào cắt bỏ cái búi tóc cố cựu. Bạn đọc hẳn ít người ngờ rằng có một cuộc hành động có tính cách như thế, và hẳn cũng đã muốn biết lịch sử cái đầu húi tóc gọn gàng mới mẻ mà chúng ta sẵn lòng sửa gọt và chải chuốt nhất là trong dịp vui vẻ này. Dưới đây, trong một bài tự truyện kỳ thú vì những hình ảnh và hương vị xưa, ông Phan Khôi thuật lại cho chúng ta biết những trường hợp đượm chút vẻ khôi hài của lịch sử cái đầu tóc ngắn. [Lời dẫn của tuần báo Ngày Nay]

Đi qua một cuốn sách không cho phép mình đứng ngoài

 Nguyễn Quốc Chính

Đọc xong gần hai trăm trang Có những kẻ đi mãi không về của Nguyễn Viện, cảm giác còn lại không phải là “hiểu”, mà là một trạng thái lửng lơ khó gọi tên – như vừa đi qua một vùng đất mà bản đồ không còn giá trị, nơi mọi hướng đi đều có vẻ đúng mà cũng đều có thể sai.

Habermas muốn loại trừ sự thâm thúy ra khỏi tư duy

 (Trò chuyện giữa GS Philipp Felsch và Andreas Bernard, Tobias Rapp tại Berlin)

Hoàng Lan Anh dịch

Đàm thoại SPIEGEL: Jürgen Habermas đã qua đời tuần trước. Nhà sử học văn hóa Philipp Felsch, giáo sư tại Đại học Berlin, chia sẻ về những gì còn lại từ cuộc đời và tác phẩm của triết gia Jürgen Habermas.

Khi thơ trở thành lá cờ cho mây trắng

 Nguyên Giác Phan Tấn Hải

Lê An Thế vào một ngày tháng 3/2026 tại Santa Ana, khi anh về thăm Hoa Kỳ (Hình: PTH)

Mây trắng là hình ảnh của cái vốn không có hình dạng sắc màu nhưng biến hiện ra vô cùng hình dạng sắc màu. Mây trắng là hình ảnh của vô thường, của sinh và diệt không ngừng, của xa lìa tất cả các nhãn hiệu bất kể là căn cước của da vàng hay da trắng, của Nam hay Bắc, của Việt hay Tây, Tàu, Mỹ, Nhật... Mây trắng là hiển lộ của tự do, của bình an. Nơi mây trắng không có bạo lực, không có níu kéo buộc ràng hay uốn nắn gắng gượng. Thơ của Lê An Thế là thơ của những ước mơ mây trắng, là lá cờ của mây trắng thong dong như thế.

Thứ Tư, 25 tháng 3, 2026

Kỷ niệm 100 năm ngày mất của Phan Châu Trinh (24/3/1926-24/3/2026)

Nguyên Ngọc

Ngày 24/3/2026, chúng ta có một kỷ niệm lớn: 100 năm ngày mất của Phan Châu Trinh và mấy ngày sau là đám tang vĩ đại của ông mà Nguyễn Ái Quốc, trong báo cáo gửi Quốc tế Cộng sản hồi đó đã viết: “trong lịch sử người An Nam chưa hề được chứng kiến một sự kiện to lớn như vậy bao giờ…”.

Khi máy viết: Chuyện gì? Thế nào?

 Ngu Yên

Sự xuất hiện của trí tuệ nhân tạo trong văn chương không diễn ra như một cú nổ, mà giống một quá trình thấm dần, từ những thử nghiệm vụng về đến khả năng tạo ra những văn bản khiến người đọc phải dừng lại và tự hỏi ai đang viết. Nếu nhìn theo dòng thời gian, ta thấy rõ không chỉ sự tiến bộ về kỹ thuật mà còn sự thay đổi trong cách con người hiểu về chính hành vi viết.

Chính vì không hiểu rõ về hành vi viết của con người, nên một số lớn người viết đang nghi ngờ, nghi ngại, dè bĩu hiệu suất viết của AI, dù thực chất cho đến nay, 2026, nó chỉ là phương tiện: một phương tiện thông minh.

Chuông sầu, chuông nguyện hồn ai…

 Tino Cao

Chiều hôm qua, 22 tháng Ba, khi tin Đức Hồng y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn tạ thế được loan báo, Tổng Giáo phận Sài Gòn yêu cầu tất cả các giáo xứ và nhà thờ đổ chuông sầu trong 10 phút, từ 8 giờ tối cùng ngày, để cầu nguyện và tiễn biệt Đức Hồng y. Âm thanh ấy không xa lạ. Bốn năm trước, trong những ngày bi thảm nhất của đại dịch Covid-19, chuông sầu cũng đã gióng lên khi rất nhiều người qua đời và không ít người trong số đó ra đi trong cô độc, không tang lễ, không có người thân nào bên cạnh. Khi đó, tiếng chuông như lấp vào một khoảng không vô tận, khắc ghi những đau thương mất mát không thể diễn tả nổi bằng lời. Lần này, chuông sầu vang lên tiễn biệt một đấng chủ chăn nhân từ, báo tin cuộc đời mục tử của ngài vừa khép lại để về với Nước Chúa.

Cửa khó cho phim nghệ thuật tại Việt Nam

 Lê Hồng Lâm

Có bốn bộ phim nghệ thuật (arthouse) đang chiếu rạp tại Việt Nam.

Kokuho (Quốc Bảo) của Nhật Bản đã chiếu ở tuần thứ 3. Và dù là một phim rất dài (175 phút), suất chiếu ít (30-40 suất/ngày), giờ chiếu không thuận lợi, phim vẫn đạt doanh thu ngoài kì vọng (vượt mốc 2 tỷ đồng). Đây là mức doanh thu được coi là tốt với một phim thuộc dòng nghệ thuật. Chất lượng nghệ thuật tốt, cốt truyện xúc động cộng với word of mouth giúp phim thu hút một bộ phận khán giả (chủ yếu cinephile) và đạt mức doanh thu có thể nói là lý tưởng với dòng phim arthouse.