Người phụ trách Văn Việt:

Trịnh Y Thư

Web:

vanviet.info

Blog:

vandoanviet.blogspot.com

Danh ngôn

“Thế giới này, như nó đang được tạo ra, là không chịu đựng nổi. Nên tôi cần có mặt trăng, tôi cần niềm hạnh phúc hoặc cần sự bất tử, tôi cần điều gì đó có thể là điên rồ nhưng không phải của thế giới này.”

Ce monde, tel qu’il est fait, n’est pas supportable. J’ai donc besoin de la lune, ou du bonheur, ou de l’immortalité, de quelque chose qui ne soit dement peut-etre, mais qui ne soit pas de ce monde.

(Albert Camus, Caligula)

.

“Tất cả chúng ta, để có thể sống được với thực tại, đều buộc phải nuôi dưỡng trong mình đôi chút điên rồ.”

Nous sommes tous obligés, pour rendre la realite supportable, d’entretenir en nous quelques petites folies.”

(Marcel Proust, À l’ombre des jeunes filles en fleurs)

.

“Nghệ thuật và không gì ngoài nghệ thuật, chúng ta có nghệ thuật để không chết vì sự thật.”

L’art et rien que l’art, nous avons l’art pour ne point mourir de la vérité.” (Friedrich Nietzsche, Le Crépuscule des Idoles)

.

“Mạng xã hội đã trao quyền phát ngôn cho những đạo quân ngu dốt, những kẻ trước đây chỉ tán dóc trong các quán bar sau khi uống rượu mà không gây hại gì cho cộng đồng. Trước đây người ta bảo bọn họ im miệng ngay. Ngày nay họ có quyền phát ngôn như một người đoạt giải Nobel. Đây chính là sự xâm lăng của những kẻ ngu dốt.”

Social media danno diritto di parola a legioni di imbecilli che prima parlavano solo al bar dopo un bicchiere di vino, senza danneggiare la collettività. Venivano subito messi a tacere, mentre ora hanno lo stesso diritto di parola di un Premio Nobel. È l’invasione degli imbecilli.”

(Umberto Eco, trích từ bài phỏng vấn thực hiện tại Đại học Turin (Ý), ngày 10 tháng 6 năm 2015, ngay sau khi U. Eco nhận học vị Tiến sĩ danh dự ngành Truyền thông và Văn hoá truyền thông đại chúng. Nguyên văn tiếng Ý đăng trên báo La Stampa 11.06.2015)

Ban Biên tập

Địa chỉ liên lạc:

1. Thơ

tho.vanviet.vd@gmail.com

2. Văn

vanviet.van14@gmail.com

3. Nghiên cứu Phê Bình

vanviet.ncpb@gmail.com

4. Vấn đề hôm nay

vanviet.vdhn1@gmail.com

5. Thư bạn đọc

vanviet.tbd14@gmail.com

6. Tư liệu

vanviet.tulieu@gmail.com

7. Văn học Miền Nam 54-75

vanhocmiennam5475@gmail.com

Tra cứu theo tên tác giả

Chủ Nhật, 2 tháng 8, 2026

“Chính sử” xét xử văn chương

Tino Cao

Ngày 12 tháng Mười 2025, Đài Tiếng nói Việt Nam gọi Hùng khí Đông A của Trần Thanh Cảnh là một bộ tiểu thuyết lịch sử đặc sắc, đồng thời ca ngợi lối viết hiện đại của tác phẩm. Ngày 23 tháng Bảy 2026, Nhà xuất bản Hội Nhà văn Việt Nam thông báo dừng phát hành bộ sách ấy cùng cuốn Đức Thánh Trần để “thẩm định lại nội dung”, theo văn bản được tác giả công bố năm ngày sau đó. Những tình tiết bị lên án có gốc trong chính sử và được nhà văn viết tiếp bằng hư cấu. Đức Thánh Trần, xuất bản lần đầu năm 2017, về sau được tác giả chỉnh sửa và đổi tên thành Trần Quốc Tuấn. Bản mới này cùng hai tiểu thuyết Trần Thủ ĐộTrần Nguyên Hãn được in thành bộ Hùng khí Đông A. Một tác phẩm từng qua cấp phép, được truyền thông nhà nước tán thưởng, nay bị đưa ra xét lại trong bầu không khí chính trị thù địch của nhiều năm sau. Đây là kiểm duyệt hồi tố, một cuộc thanh lọc kí ức nhắm cả vào những gì chính hệ thống từng chấp nhận. Giấy phép chỉ có giá trị như một xác nhận cung cấp khoảng bình yên tạm thời; hồ sơ xuất bản của quá khứ vẫn có thể bị mở lại và bị trừng phạt bất cứ lúc nào.

Những ngộ nhận của chúng ta khi đọc và đánh giá tác phẩm văn học, khi đọc và đánh giá Nỗi buồn chiến tranh

 Đặng Chương Ngạn

Sau những tranh luận dữ dội vừa qua, đã đến lúc Hội Nhà văn Việt Nam và các cơ quan quản lý văn hóa cần tổ chức những cuộc hội thảo, tọa đàm hoặc diễn đàn nghiêm túc về Nỗi buồn chiến tranh. Những người đồng tình cũng như những nhà văn, nhà thơ, độc giả… đang có quan điểm khác với Hội Nhà văn cần được mời tham dự, trình bày và bảo vệ nhận định của mình bằng văn bản.

Từ ký ức của phố đến ký ức của con người

 Tobi Trần - Giám tuyển Độc lập

Khi từng viết về loạt tranh Phố của Giáng Vân, tôi cho rằng điều đáng chú ý nhất không nằm ở việc chị vẽ phố theo nghĩa thông thường. Những con đường, mái nhà hay khoảng lặng trong tranh chưa bao giờ chỉ là một lát cắt của đô thị mà là những không gian đã được thời gian bào mòn để trở thành ký ức. Phố trong hội họa của Giáng Vân vì thế không còn là đối tượng để quan sát mà đã trở thành nơi lưu giữ cảm xúc, nơi mỗi lớp màu giống như một lớp thời gian lắng lại trên bề mặt toan.

Bình minh đỏ trên Trung Quốc – Chủ nghĩa Cộng sản Chế ngự một phần tư Nhân loại thế nào (kỳ 1)

 Tác giả: Frank Dikötter

Người dịch: Nguyễn Quang A

NXB: Bloomsbury Publishing, 2026

Lời giới thiệu

Bạn đọc cầm trên tay cuốn thứ 76 của tủ sách SOS2,* cuốn BÌNH MINH ĐỎ TRÊN TRUNG QUỐC – Chủ nghĩa Cộng sản Chế ngự một phần tư Nhân loại thế nào của Frank Dikötter (Frank Dikötter RED DAWN OVER CHINA- How Communism Conquered A Quarter of Humanity) do nhà xuất bản Bloomsbury Publishing xuất bản năm 2026.

Biên bản cuộc họp thẩm định hơn 20 năm trước về cuốn tiểu thuyết Thời của thánh thần

Hết cuốn sách này đến cuốn sách khác đang bị "đấu tố" trên mạng và có cuốn đã bị thu hồi, tác giả và những người có liên quan bị xử lý nặng, thậm chí bị bắt giam.

Hai mươi hai năm trước, Thời của thánh thần của Hoàng Minh Tường bị thu hồi. Trước đó, Hội Nhà văn đã họp thẩm định cuốn sách. Các phát biểu trong buổi họp nhìn chung là phê phán, lấp lửng hay thẳng tuột. Tuy vậy, kết luận của buổi họp về cuốn sách khá mềm mỏng:

(1) "[...] Hội nghị đề nghị Bộ Thông tin và Truyền thông cho phát hành bình thường cuốn sách này.";

(2) "Cần có ý kiến chỉ đạo với giới báo chí, trước mắt không viết bài khen ngợi cũng như phê phán, không gây ồn ào quảng cáo không có lợi"; và

(3) "Chờ một dịp thuận lợi sẽ tổ chức tọa đàm nói rõ ưu khuyết của tập sách, đặc biệt là khuynh hướng sáng tác để rút kinh nghiệm chung."

Việc quyết định thu hồi cuốn sách của anh Hoàng Minh Tường như thế là từ bên trên, chứ không phải do Hội Nhà văn.

Văn Việt

Bảo vệ Mekong và Salween: Từ Tuyên bố ASEAN về quyền môi trường đến cơ chế thực thi

 Cứu vãn nguồn sống của bảy mươi triệu người Đông Nam Á

Phạm Phan Long

29-7-2026

Lời dẫn

Từ những con cá bị lở loét trên sông Kok ở Thái Lan đến nguy cơ ô nhiễm lan rộng khắp lưu vực Mekong và Salween, Đông Nam Á lục địa đang chứng kiến một cuộc khủng hoảng môi trường xuyên biên giới ngày càng nghiêm trọng. Trong bối cảnh hoạt động khai thác đất hiếm và phát triển thủy điện tiếp tục mở rộng, câu hỏi không còn là liệu khu vực có cần tăng cường hợp tác hay không, mà là liệu ASEAN có thể biến những cam kết về quyền môi trường thành các cơ chế bảo vệ thực sự, trước khi những tổn thất trở nên không thể đảo ngược.

Chuyến du hành của Hoàng đế An Nam

 

Thứ Ba, ngày 12 tháng 12 năm 1933
Chuyến thăm Trường Mỹ thuật Đông Dương

(L'Avenir du Tonkin, thứ Tư, 13 tháng 12 năm 1933)

Bảo Chân dịch[1]

Chuyến viếng thăm Trường Mỹ thuật Đông Dương của Hoàng đế Bảo Đại đã diễn ra vào sáng hôm qua, thứ Ba, ngày 12 tháng mười hai, từ 10 giờ đến 11 giờ. Ngài Toàn quyền Pasquier, một người rất am hiểu nghệ thuật và bản thân ngài cũng là một nghệ sĩ tài hoa, đã đích thân tháp tùng vị Hoàng đế trẻ (ít ai biết rằng ông Pasquier là người say mê hội họa và một bảo tàng ở Pháp hiện đang sở hữu một bức tranh của ông ấy).

Không có ai hút thuốc ở trên lầu tám

 Truyện ngắn của Đa Mi

Trời mưa dầm cả đêm. Tôi chế bình trà, bỏ vô balô rồi mặc áo mưa vô trường. Buổi học này, tôi sẽ đứng sáu tiết liền tù tì. Xen giữa mỗi tiết là năm phút giải lao. Nhưng thường thì, tiết thứ ba tôi sẽ cho sinh viên nghỉ lâu một chút. Vì vậy, tôi cần bình trà này. Và ở quãng nghỉ đó, tôi bấm thang máy xuống đất, đội cái mưa lất phất băng qua đường, có một chốt gác dân phòng, ban ngày thường không có ai. Tôi hút thuốc, nhấp từng ngụm trà ấm ở đó.

Chuyện tử tế

Tino Cao

Trước khi đăng tại đây, bài viết của tôi đã được gửi đến đạo diễn Trần Văn Thủy để ông đọc và góp ý về những chi tiết liên quan đến bộ phim tài liệu Chuyện tử tế. Để trình bày tương đối đầy đủ bối cảnh lịch sử, hậu trường chính trị cùng các vấn đề nghệ thuật của tác phẩm, bài viết dài hơn một bài đăng thông thường. Anh chị và các bạn quan tâm xin lưu lại, đọc vào lúc thuận tiện. Nếu đề tài nằm ngoài mối quan tâm, xin bỏ qua.

Một cuốn sách đi qua giới tuyến (Góc nhìn Văn học sử)

 Nguyễn Xuân Vượng

Nhà văn Nguyễn Công Hoan (1903-1977) là một cây bút lão thành của văn học Việt Nam hiện đại, có sức sống bền bỉ trong nhiều thế hệ độc giả. Ông tham gia cách mạng, đảm nhiệm nhiều công việc trong kháng chiến chống Pháp. Khi hòa bình lập lại ở miền Bắc, năm 1957, Hội Nhà văn Việt Nam được thành lập và Nguyễn Công Hoan trở thành Chủ tịch đầu tiên của Hội. Vị trí ấy khiến người ta liên tưởng đến Nguyễn Tuân, người từng giữ cương vị Tổng Thư ký Hội Văn nghệ Việt Nam từ Đại hội Văn nghệ toàn quốc lần thứ nhất năm 1948. Hai nhà văn lớn, hai cá tính văn chương rất khác nhau, nhưng đều được đặt vào những vị trí tiêu biểu của đời sống văn nghệ trong những năm đầu của một thời đại mới.

Đặt tên cho Phủ Thành Chương

(Để kỷ niệm 25 năm thành lập)

Nguyễn Viện

Mặc dù là người gốc Bắc nhưng tôi không mấy khi đi Hà Nội.

Di cư vào Nam từ lúc 5 tuổi năm 1954, đến mãi 1998 hay 1999 gì đó, tôi mới có dịp ra Bắc. Ngay lần đầu ấy, tôi đã được gặp và quen hoạ sĩ Thành Chương qua giới thiệu của nhà thơ Nguyễn Việt Chiến. Năm 2001, tôi đi Hà Nội lần thứ hai, lúc này Thành Chương đang cho xây dựng một mô hình mang tính bảo tàng cho cả nền văn minh, văn hoá Bắc bộ, dựa vào một vách núi trên Sóc Sơn. Thành Chương rủ tôi lên chơi.

Thơ Đặng Tiến (Thái Nguyên)

 MỘT KHẢ THỂ CỦA LỰA CHỌN

                                       (Tặng hai ông bạn Phượng Nguyễn và Hoàng Liên Sơn.

                                        Một bài gọi là thơ vì nó tuyệt đối không là lục bát!)

 

Không ai chọn được cha được mẹ

Không ai chọn được bản quán quê hương

Thôi cứ xem đó là Trời định!

Ai cũng vậy thôi

Ai cũng như ai.

Thứ Ba, 28 tháng 7, 2026

Tiếp xúc và giải mã thơ đương đại – trường hợp bài thơ Đàn ghi-ta của Lorca của Thanh Thảo

 Nguyễn Phượng

  1.  

Bài thơ Đàn ghi-ta của Lorca của Thanh Thảo được viết theo phong cách thơ tượng trưng có pha màu sắc siêu thực, do đó, trước khi tiếp cận bài thơ, thiết tưởng chúng ta cũng nên nắm vài nét khái lược về thơ hiện đại nói chung và thơ viết theo phong cách tượng trưng, siêu thực nói riêng.

Tác giả tiểu thuyết trinh thám Nhật Bản Keigo Higashino qua đời ở tuổi 68

 AFP, Tokyo, Tapei Times, ngày 27.7.2026

Bản dịch của Văn Việt (có sử dụng Gemini)

Nhà văn chuyên viết tiểu thuyết trinh thám người Nhật Bản Keigo Higashino đã qua đời ở tuổi 68, nhà xuất bản của ông cho biết vào thứ Hai, gieo vào lòng hàng triệu người hâm mộ khắp châu Á niềm xót thương vô hạn.

Phía sau nghi can X

 Phan Thị Hà Dương

Bìa cuốn Phía sau nghi can X. Tác giả: Higashino Keigo. Dịch giả: Trương Thùy Lan.

Tôi muốn viết những ý nghĩ mà cuốn sách đã gợi lên với mình, dù có thể nó xa rời cuốn sách, với một cố gắng không làm lộ nội dung và để ai lỡ đọc bài của mình cũng không bị mất hứng thú khi đọc sách.

Truyện Kiệt tác giấu kín của Honoré de Balzac (1799-1850) (1)

 Liễu Trương dịch và giới thiệu

Trong văn học Pháp, ít có tác giả được đồng hóa với tác phẩm của mình như Balzac. Nhắc đến tên ông, người ta nghĩ ngay đến tác phẩm đồ sộ của ông: La Comédie humaine (Trò đời), gồm nhiều tiểu thuyết nổi tiếng như: Eugénie Grandet, Le père Goriot, Les Illusions perdues, Le lys dans la vallée, v.v.

Balzac ví tác phẩm của ông như một ngôi thánh đường mà ông đã dần dần kiến trúc. Qua các cuốn tiểu thuyết, Balzac chủ yếu vẽ lên xã hội thời của ông và những hiện thực kinh tế thời đó. Trong bộ truyện La Comédie humaine có ba truyện ngắn đặc biệt viết về nghệ thuật và có một tầm quan trọng đáng kể. Cả ba văn bản đều nói lên quan niệm của Balzac về nghệ thuật: Le Chef-d'oeuvre inconnu về hội họa, GambarraMassimilla Doni về âm nhạc.

Trong truyện Le Chef-d'oeuvre inconnu (Kiệt tác giấu kín) sau đây, sự đam mê sáng tạo của Frenhofer đã đẩy thiên tài của nhân vật này đến cái giới hạn tột cùng và làm cho thiên tài bị tiêu diệt. Suốt đời, Frenhofer đã hao tổn nhiều công sức để đi tìm cái Đẹp và ông muốn thực hiện cái không thể có được. Về nghệ thuật, sự quá lạm đưa đến bất lực.

Đọc truyện Kiệt tác giấu kín người ta không khỏi ngạc nhiên trước kiến thức sâu sắc của nhà văn Balzac về hội họa. Nhiều nhà nghiên cứu cho rằng đây là dấu hiệu ảnh hưởng của nhà văn Đức Hoffmann. Nhưng ảnh hưởng của Hoffmann không quan trọng bằng những tài liệu mà Balzac đã gom góp để viết truyện này. Ông đã học hỏi với ai về những vấn đề sáng tạo nghệ thuật và về kỹ thuật hội họa? Hẳn ông có đọc sách về mỹ học của Diderot, những bài phê bình nghệ thuật của Théophile Gautier, nhưng theo nhiều nhà nghiên cứu như F. Fosca, Albert Béguin, Marc Eigeldinger, Max Milner, v.v. thì mỹ học của danh họa Delacroix đã ảnh hưởng mạnh đến truyện Kiệt tác giấu kín. Truyện này đã gây tiếng vang trong giới nghệ sĩ, đáng chú ý nhất là truyện báo hiệu quan niệm về mỹ học của Baudelaire, và biểu hiện định mệnh của Cézanne, danh họa này đã tự hóa mình với nhân vật Frenhofer.

 

Nghề biên tập

 Tạ Duy Anh

Những ai từng làm nghề biên tập sách, báo, hoặc có hiểu biết chút ít về nó, sẽ không nỡ để buột ra những lời cay độc, khi nhằm vào các biên tập viên gặp tai nạn. Giờ đây tôi có thể khẳng định nghề biên tập có ba cái nhất hiển nhiên: chán nhất, hại mắt hại não nhất và nguy hiểm nhất.

Ba bức minh họa của họa sĩ Bùi Xuân Phái trên Nhân Văn và Giai Phẩm

 Bảo Thư

Thực ra trong phong trào Nhân Văn - Giai phẩm thập niên 1950, họa sĩ Bùi Xuân Phái không giữ vai trò trọng yếu. Ông chỉ tham gia thuần túy với tư cách họa sĩ minh họa cho tờ Nhân văn và tạp chí Giai phẩm. Mà thực tế thì quanh đi, quẩn lại ông chỉ vẽ duy nhất ba bức minh họa. Một là tranh khắc gỗ Trong hầm mỏ do ông tự khắc và được minh họa cho tập Giai phẩm Mùa thu (tập II) năm 1956. Hai là bức biếm họa cho tờ Nhân Văn số 2 và thứ ba là minh họa truyện ngắn của Phùng Cung Con ngựa già của Chúa Trịnh đăng trên tờ Nhân Văn số 4.

Giữa sáng tạo và trộm bản quyền

 Phan Tấn Hải

Làm thơ, viết truyện, soạn kịch, soạn nhạc, hay vẽ... chúng ta sáng tác, có thể hoàn toàn không mượn từ người xưa? Hiển nhiên là chúng ta đã học từ rất nhiều vị thầy, từ ca dao, từ truyện cổ tích, từ các vị thầy nơi trường lớp, từ vô lượng các sách chúng ta đã đọc. Tuy nhiên, tới mức nào thì một bài thơ, hay lời một ca khúc có thể  bị xem là vi phạm tác quyền dể bị thưa kiện, đường biên hẳn rất là mong manh. Đặc biệt là khi sáng tạo từ những ký ức chúng ta không thể nhớ tới cội nguồn.

Thao thức với Bình minh: Liên hoan Avignon bế mạc với 80 câu hỏi gửi đến muôn nhà

 Trọng Thành

Liên hoan quốc tế sân khấu và nghệ thuật biểu diễn Avignon lần thứ 80 khép lại ngày thứ Bảy 25/07/2026, nhựng trái với thông lệ, buổi bế mạc Liên hoan diễn ra vào lúc 5 giờ sáng ngày hôm sau, Chủ nhật 26. Tại Sân danh dự của Cung các Giáo hoàng, trong vòng hai giờ, các khách mời, gồm hàng chục nghệ sĩ, nhà khoa học, nhà hoạt động xã hội, triết gia, học sinh…, chia sẻ với công chúng về những câu hỏi, những hoài nghi…

Chủ Nhật, 26 tháng 7, 2026

Mười năm Hợp tác Lancang – Mekong: Tham vọng chiến lược của Trung Quốc và cái giá phải trả của các nước hạ nguồn

 Phạm Phan Long

22-7-2026

Lời dẫn: Sau mười năm hoạt động, Cơ chế Hợp tác Lancang – Mekong (LMC) do Trung Quốc khởi xướng đã bộc lộ rõ sự mất cân đối trong quan hệ giữa các bên. Dù mang lại một số dự án hạ tầng và thúc đẩy thương mại, cơ chế này cũng khiến các nước hạ nguồn ngày càng lệ thuộc vào Trung Quốc về vốn, thị trường và chuỗi cung ứng. Thêm vào đó là những rủi ro ngày càng lớn đối với an ninh nguồn nước, an ninh lương thực, môi trường và thậm chí cả chủ quyền quốc gia.

Thứ Bảy, 25 tháng 7, 2026

Có nên bắt giam nhà văn?

 Giang Công Thế

Người ta có thể khóa một cánh cửa. Có thể khóa một căn phòng, một ngôi nhà, thậm chí cả một thành phố. Nhưng từ rất lâu trước khi phát minh ra nhà tù, nhân loại đã phát hiện ra một điều khá bất tiện đối với mọi quyền lực: ý tưởng là thứ gần như không biết nghe lệnh.

Thân thể thay lời và nghịch lí tính dục trong tiểu thuyết Haruki Murakami

 Tino Cao

  1. Đt vn đ

Ngôn ngữ chiếm một vị trí đặc biệt trong tiểu thuyết Haruki Murakami. Nhân vật trò chuyện suốt đêm, viết thư, gọi điện thoại, trao đổi qua máy tính, thuật lại những giấc mơ và kể các bí mật từng được giữ kín nhiều năm. Khối lượng phát ngôn rất lớn, song lượng hiểu biết thực sự được chuyển giao lại hết sức giới hạn. Một người có thể kể chính xác điều từng xảy ra mà vẫn không truyền được cho người nghe cảm giác mình từng sống qua. Kinh nghiệm khi chuyển thành lời luôn mất đi một phần cấu trúc cảm xúc ban đầu. Người nghe tiếp nhận câu chuyện từ vị trí riêng, với kí ức, ham muốn và tổn thương riêng. Bởi vậy, lời nói trong Murakami vừa tạo liên hệ, vừa xác nhận sự biệt lập của mỗi ý thức.

Thứ Sáu, 24 tháng 7, 2026

Mảnh ghép

 Truyện ngắn Văn

Thư viện gạch đỏ nằm ở cuối con dốc, nép mình dưới những tán cây trụi lá của mùa đông Chicago. Bên ngoài, cái lạnh hanh khô thấm qua từng lớp áo như muốn gặm nhấm chút hơi ấm cuối cùng của con người. Nhưng chỉ cần bước qua cánh cửa gỗ nặng nề, mùi giấy cũ hòa cùng hơi ấm từ hệ thống sưởi đã lập tức bao lấy người ta như một cái ôm quen thuộc.

Án văn (3)

 Nguyễn Thông

Nhạc sĩ Lê Lan và ca khúc khóc lãnh tụ

Nửa đầu năm 2026, hai cuốn sách đỏ cả cũ lẫn mới, Nỗi buồn chiến tranh (cũ, của Bảo Ninh) và Chuyện với Thanh - Lời kể mới về ánh sáng (mới, Nguyễn Thành Nam) bị hồng vệ binh (còn gọi là bò đỏ) đánh tơi tả. Hai vụ án văn này sẽ có bài riêng, biên lại cho đời sau biết.

Trần Thùy Mai và những giấc mơ hoang tưởng

 Mai Văn Hoan

Trần Thùy Mai bắt đầu được các bạn trẻ yêu thích văn chương ở Huế biết đến khi chị đang học ở trường Đồng Khánh những năm trước giải phóng (1975). Nhưng lúc đó chị chỉ viết lai rai cho vui chưa thật có ý thức như bây giờ. Sau giải phóng chừng một hai năm, tôi may mắn gặp Trần Thùy Mai ở trại viết Vĩ Dạ do Hội Văn nghệ Bình Trị Thiên tổ chức. Tôi còn nhớ mãi cái dáng thanh mảnh, nụ cười có núm đồng tiền và giọng nói thủ thỉ của Mai. Kết thúc trại, Mai đưa một quyển sổ, nhỏ nhẹ nói với tôi và Hoàng Vũ Thuật: “Hai anh viết cho Mai vài dòng kỷ niệm”. Mới đó mà đã mấy chục năm trôi qua, chẳng biết bây giờ quyển sổ ấy Mai còn giữ không.

Thơ Haiku của Sugita Hisajo

 Bạt Xứ giới thiệu và chuyển ngữ

Tranh Otake Ayana

Sugita Hisajo (1890−1946) là một trong những người phụ nữ đầu tiên sáng tác thơ haiku hiện đại. Bà được coi là ngang hàng với các nhà thơ nam cùng thời và tác phẩm của bà nổi tiếng với ngôn từ tuyệt đẹp. Bà có một cuộc sống gia đình khó khăn và một mối quan hệ đầy sóng gió với người thầy của mình, nhà thơ Kyoshi Takahama. Cuộc đời bi kịch của bà thường trở thành nguồn cảm hứng cho các tác phẩm của mình.

Thứ Năm, 23 tháng 7, 2026

Phùng là sát

Nguyễn Quốc Chánh

Phùng Phật sát Phật
(Gặp Phật giết Phật)
- Lâm Tế

1

Thoạt nghe, tưởng là vụ án chốn thiền môn. Nhưng đây là một công án gây sốc nhất Thiền tông. Dường như có âm mưu phủ nhận chính Đức Phật nhưng không. Chuyện ấy chỉ xảy ra khi hiểu chữ "sát" theo nghĩa thông thường.

Michel Foucault và hành trình tái tạo lại lịch sử tính dục

 Dương Thắng

Tính dục luôn là chủ đề luôn gây tò mò và tranh cãi trong xã hội. Trong nhiều thế kỷ, con người đã tìm cách hiểu và kiểm soát tính dục của mình thông qua việc nhờ cậy đến tôn giáo hoặc y học. Tuy nhiên, phải đến thế kỷ 19, tính dục mới trở thành đối tượng nghiên cứu khoa học với sự ra đời của ngành tính dục học.

Thứ Tư, 22 tháng 7, 2026

Hà Nội trong mắt ai

 Tino Cao

Ít bộ phim tài liệu Việt Nam nào từng bị ngăn cấm, bị quy kết về tư tưởng rồi trở lại với đời sống công chúng, mang theo dấu tích của một số phận lịch sử như Hà Nội trong mắt ai. Bộ phim dài 45 phút 47 giây của đạo diễn Trần Văn Thủy ra đời đầu thập niên 1980, giữa lúc đất nước vừa bước ra khỏi chiến tranh đã phải đối diện với khủng hoảng kinh tế, cơ chế bao cấp trì trệ, đời sống thiếu thốn cùng sự sa sút nghiêm trọng của đạo đức xã hội và các chuẩn mực ứng xử công cộng. Sau nhiều năm bị ngăn cản phổ biến, tác phẩm được công chiếu rộng rãi vào năm 1987, sau Đại hội VI của Đảng Cộng sản Việt Nam, và đoạt giải Bông sen vàng tại Liên hoan phim Việt Nam năm 1988. Hành trình từ cấm đoán đến thừa nhận đã biến bộ phim thành một trường hợp đặc biệt để giới nghiên cứu có thể thực hiện những khảo sát về mối quan hệ giữa nghệ thuật, quyền lực, lịch sử và lương tri xã hội. Giá trị của tác phẩm nằm trong cả nội dung tư tưởng lẫn chính số phận đầy bất trắc của nó.

Nhân vật

 Truyện ngắn Văn

1.

Một buổi tối mùa Đông trên cao nguyên.

Khung cảnh trong căn nhà này mười năm nay không thay đổi. Ông vẫn ngồi trên sofa nhìn những ngọn lửa đong đưa trong lò sưởi. Con Mực nằm yên lặng bên chân ông như một mảng của bóng tAối. Yên lặng vẫn làm nền cho tiếng gió rít qua ống khói. Mọi sự như đã dừng lại từ mười năm trước, khi ông viết xong quyển Ga cuối. Tám quyển tiểu thuyết. Thế là đủ. Ông chọn cách im lặng trước mọi lao xao của văn đàn.

Thứ Ba, 21 tháng 7, 2026

Lịch sử, sự thật và sử học

GS Hà Văn Tấn

Ai ai đều đã bằng câu hết

nước chẳng còn có Sử Ngư

Đó là hai câu thơ trong bài thơ cuối cùng của mười bốn bài “mạn thuật” mà Nguyễn Trãi đã để lại cho chúng ta. Thật là cay đắng khi mà mọi người uốn cong như lưỡi câu, và chẳng còn ai nói lên sự thật nữa, chẳng còn ai như Sử Ngư nữa. Sử Ngư là một chép sử nước Vệ thời Xuân Thu, nổi tiếng về thẳng thắn và trung thực. Khổng Tử đã từng khen: “Trực tai Sử Ngư” (Sử Ngư thẳng thay).

Hệ miễn dịch ngôn ngữ

 Lê Vĩnh Tài

Người đàn ông đến bệnh viện, ông nói với cô y tá: "Tôi bị thơ". Cô y tá không ngẩng lên, "Khoa Tâm thần, tầng ba". Người đàn ông nhắc lại: "Không, tôi bị thơ". Cô y tá nhìn vào máy tính, trong danh mục không có bệnh nào ghi như thế. Có AIDS, có giang mai, có lao phổi, có ung thư nhưng không có thơ. Cô ghi vào phiếu nhận bệnh: Rối loạn ngôn ngữ chưa xác định.