Người phụ trách Văn Việt:

Trịnh Y Thư

Web:

vanviet.info

Blog:

vandoanviet.blogspot.com

Danh ngôn

“Thế giới này, như nó đang được tạo ra, là không chịu đựng nổi. Nên tôi cần có mặt trăng, tôi cần niềm hạnh phúc hoặc cần sự bất tử, tôi cần điều gì đó có thể là điên rồ nhưng không phải của thế giới này.”

“Ce monde, tel qu’il est fait, n’est pas supportable. J’ai donc besoin de la lune, ou du bonheur, ou de l’immortalité, de quelque chose qui ne soit dement peut-etre, mais qui ne soit pas de ce monde.”

(Albert Camus, Caligula)

.

“Tất cả chúng ta, để có thể sống được với thực tại, đều buộc phải nuôi dưỡng trong mình đôi chút điên rồ.”

“Nous sommes tous obligés, pour rendre la realite supportable, d’entretenir en nous quelques petites folies.”

(Marcel Proust, À l’ombre des jeunes filles en fleurs)

.

“Nghệ thuật và không gì ngoài nghệ thuật, chúng ta có nghệ thuật để không chết vì sự thật.”

“L’art et rien que l’art, nous avons l’art pour ne point mourir de la vérité.” (Friedrich Nietzsche, Le Crépuscule des Idoles)

.

“Mạng xã hội đã trao quyền phát ngôn cho những đạo quân ngu dốt, những kẻ trước đây chỉ tán dóc trong các quán bar sau khi uống rượu mà không gây hại gì cho cộng đồng. Trước đây người ta bảo bọn họ im miệng ngay. Ngày nay họ có quyền phát ngôn như một người đoạt giải Nobel. Đây chính là sự xâm lăng của những kẻ ngu dốt.”

“Social media danno diritto di parola a legioni di imbecilli che prima parlavano solo al bar dopo un bicchiere di vino, senza danneggiare la collettività. Venivano subito messi a tacere, mentre ora hanno lo stesso diritto di parola di un Premio Nobel. È l’invasione degli imbecilli.”

(Umberto Eco, trích từ bài phỏng vấn thực hiện tại Đại học Turin (Ý), ngày 10 tháng 6 năm 2015, ngay sau khi U. Eco nhận học vị Tiến sĩ danh dự ngành Truyền thông và Văn hoá truyền thông đại chúng. Nguyên văn tiếng Ý đăng trên báo La Stampa 11.06.2015)

Ban Biên tập

Địa chỉ liên lạc:

1. Thơ

tho.vanviet.vd@gmail.com

2. Văn

vanviet.van14@gmail.com

3. Nghiên cứu Phê Bình

vanviet.ncpb@gmail.com

4. Vấn đề hôm nay

vanviet.vdhn1@gmail.com

5. Thư bạn đọc

vanviet.tbd14@gmail.com

6. Tư liệu

vanviet.tulieu@gmail.com

7. Văn học Miền Nam 54-75

vanhocmiennam5475@gmail.com

Tra cứu theo tên tác giả

Thứ Tư, 18 tháng 11, 2026

Ý Nhi: Chạy

Đinh Thanh Huyền

CHẠY

Ý Nhi

Chạy
băng qua những ngôi nhà
những hàng cây
những vạt cỏ
những bóng người
khi tâm trí còn vương mắc
giấc mơ đêm
một ai đó
lặng im
trên vách đá dựng đứng
bên bờ biển


Chạy
vượt qua những ngôi nhà
những hàng cây
những vạt cỏ
những bóng người
vượt thoát giấc mơ
ta
trên vách đá dựng đứng
lặng nhìn ngọn sóng dưới xa kia
như những bờm bạch mã


Chạy
cuộc marathon dàn hàng ngang
những ngôi nhà - những hàng cây - những vạt cỏ-những bóng người - giấc mơ-vách đá - ngọn sóng -
ta


Không ngọn cờ nào phất lên
không tiếng còi phát lệnh
không vạch đích cuối cùng.

(SG, 2023)

Từ thuở là người, mỗi khi đi vào giấc ngủ, ai trong chúng ta chưa từng chìm sâu vào mộng mị, trong mộng mị chưa từng thấy nỗi sợ hoặc niềm vui sướng rất thật, chưa từng đổ mồ hôi, chưa từng la hét cuồng loạn, chưa từng ngập đầy hạnh phúc hay chưa từng khóc trong mơ. Nếu giấc mơ là giả tạm thì vì sao cảm giác lại chân thực đến vậy? Tại sao cái không thật lại có thể tạo ra những hệ quả rất thật đối với thân xác và tâm trí chúng ta? Phải chăng khi thân thể vật chất của ta đi vào giấc ngủ, ý thức mờ dần, tâm trí không còn bị giới hạn bởi không gian và thời gian vật lí thì giấc mơ là cuộc sống khác, nơi ta chấp nhận những điều phi lí nhất như một thực tại hiển nhiên. Đó là những ý nghĩ đầu tiên xuất hiện khi tôi gặp bài thơ Chạy của nhà thơ Ý Nhi. Tôi đọc bài thơ như đang chứng kiến một giấc mơ trong đó mọi cảnh tượng xảy ra chân thực đến từng chi tiết nhỏ:

Chạy
băng qua những ngôi nhà

những hàng cây
những vạt cỏ
những bóng người
khi tâm trí còn vương mắc
giấc mơ đêm
một ai đó
lặng im
trên vách đá dựng đứng
bên bờ biển

Tôi nghĩ đến giấc mơ bởi con người xuất hiện trong bài thơ chỉ bằng một chữ “chạy”, không danh tính, một hư ảnh sực thấy đã như thực. Ở khổ thơ đầu, những hình ảnh vùn vụt lướt như cảnh tượng vút trôi bên cửa sổ con tàu, như những vệt sáng vạch qua màn đêm thăm thẳm, “chạy” không còn là hành động mà là trạng thái tồn tại của một chủ thể đang xé cả không gian mà lao đi. Nhưng hãy dừng ở đây một lát, ta không biết người “chạy” ấy có phải chính là “một ai đó” lặng im/ trên vách đá dựng đứng bên bờ biển? Chính điểm này khiến cho liên tưởng về giấc mơ trở nên khả dĩ, bởi trong giấc mơ, người mơ sẽ quan sát chính mình như một người khác nhưng ấn tượng, cảm giác, cảm xúc là một. Trong khổ thơ, tâm trí người chạy còn vương mắc giấc mơ đêm nên trong cái thấy là một ai đó, lạ mà quen, mơ hồ mà hiện hữu với dáng hình lặng im bất động bên vách đá.

Lời thơ gợi lên trong tôi cảm giác quen thuộc bởi không ít lần, tôi mơ thấy mình đứng trên đỉnh núi, dưới chân là vực thẳm không đáy, một cái gì đó tráng lệ và quỷ dị thu hút, vẫy gọi tôi lao xuống. Nỗi kinh sợ và hấp dẫn quá lớn khiến tim tôi đập điên loạn trong lồng ngực, thân xác tôi kiệt quệ vì giấc mơ, ai bảo mơ không phải là thực.

Ở khổ thơ tiếp theo, vẫn là những cảnh tượng đó: những ngôi nhà/ những hàng cây/ những vạt cỏ, có điều gì đã đổi khác: những bóng người/ vượt thoát giấc mơ. Từ vương mắc đến vượt thoát giấc mơ, dường như đã có một cú đảo ngược nhận thức. Phải chăng thực tại cũng là một giấc chiêm bao dài, và con người đang lặn lội trong những ảo ảnh của nó mà cứ tưởng rằng tất cả đều có thực.

Chạy
vượt qua những ngôi nhà
những hàng cây
những vạt cỏ
những bóng người
vượt thoát giấc mơ
ta
trên vách đá dựng đứng
lặng nhìn ngọn sóng dưới xa kia
như những bờm bạch mã

Khi chữ ta xuất hiện, một sự thay đổi đáng chú ý xảy ra: một ai đó trở thành ta. Chủ thể dường như đã đi vào chính cảnh tượng từng xuất hiện trong giấc mơ. Ở nơi mà một ai đó từng đứng lặng lúc trước, giờ là ta. Ở dưới vách đá dựng đứng âm u, giờ là ngọn sóng tung bọt trắng như những bờm bạch mã. Cảnh tượng kì vĩ hiện ra rõ rệt hơn, ánh sáng đã bừng lên trên đầu ngọn sóng, giấc mơ đã là tâm thức. Và vì tâm thức không có biên giới, con người cùng trong khoảnh khắc vừa là mình vừa không là mình. Người ấy quan sát chính mình bằng nỗi thân thuộc và xa lạ, bằng cả khởi phát và hủy diệt, bằng cả thấu tỏ và huyễn hoặc. Sự phân định giữa bản ngã và thế giới bên ngoài đã rạn nứt. Cuộc “chạy” đã đưa con người đến với sự thấu thị về một thực tại không như vẫn tưởng, thế giới lúc này đã dàn hàng ngang:

Chạy
cuộc marathon dàn hàng ngang
những ngôi nhà - những hàng cây - những vạt cỏ-những bóng người - giấc mơ-vách đá - ngọn sóng -
ta

Có phải con người đang xem một bộ phim mà chính nó là tác giả, là diễn viên và cũng là khán giả duy nhất? Giấc mơ là nơi mà nhận thức về thực tại bị đảo lộn. Thế nên những ngôi nhà - những hàng cây - những vạt cỏ - những bóng người - giấc mơ - vách đá - ngọn sóng - ta được đặt cùng một bình diện. Có ai để ý rằng trước đó, giấc mơ là nơi con người tìm cách vượt thoát, đến lúc này đã ngang hàng với những sự vật khác của thế giới? Ai là người thấu suốt cảnh tượng ấy? Ai là người đã nhận lời mời gọi của tâm thức để nhìn vào bầu trời xanh vĩnh viễn trong mình? Đó là người đã viết:

Không ngọn cờ nào phất lên
không tiếng còi phát lệnh
không vạch đích cuối cùng.

Một cuộc chạy không có tín hiệu xuất phát, không có sự thúc đẩy từ bên ngoài, không có đích đến, cuộc chạy của một người với chính mình, vượt qua chính mình để tan chảy vào sự tĩnh lặng tuyệt đối.

Đã nhiều năm nhà thơ Ý Nhi ngừng công bố thơ. Nhưng những bài thơ bà giữ trong im lặng vẫn khiến tôi sửng sốt. Phải chăng bà đã thực sự quay vào trong, nuôi dưỡng nguồn năng lượng nội tại và trí thông minh sáng tạo vốn có để những bài thơ không tuổi sinh thành, mang trong nó cả vị ngọt và cay của rượu ủ lâu năm dưới ánh sáng trầm mặc của một đời sống thanh nhẹ kín đáo, một chân trời khó vượt qua!

Hà Nội, 17/11/2026