Nguyễn Phú  Yên

II. NHẠC SINH HOẠT CỘNG ĐỒNG

Ngoài các bài hát có thể hát đơn ca hoặc đồng ca, chúng ta còn có thể tìm thấy các bài ngắn gọn, dễ nhớ dễ thuộc, thường hát trong các tập thể, cộng đồng; đó là các tổ chức xã hội, tổ chức tôn giáo như Hội Thanh niên Thiện chí, Chương trình Phát triển Sinh hoạt học đường (CPS), Hội Hướng đạo Việt Nam, Thanh Sinh Công, Gia đình Phật tử, Du ca Việt Nam…

1. Vui họp mặt

Những bài hát tập thể đôi khi còn kết hợp với các động tác minh họa hoặc các vũ điệu sinh động, nhiều nhất ở trong các buổi họp mặt vui chơi, các buổi cắm trại:

Anh em ta, nắm tay

Ta vui chan hòa mừng ngày gặp nhau,

Ta hát ta múa ta ca.

Vây quanh chốn này tình thương bao la.

Và muôn tiếng cười hòa vang xa.

Ô ô ô, ô ô ồ ca vang trời.

(Anh em ta)

Tập tầm vông tay không tay có

Tập tầm vó tay có tay không

Tay nào không tay nào có

Tay nào có tay nào không…

Tập tầm vông...

(Tập tầm vông)

Tôi có hai bàn tay này

Anh có hai bàn tay này

Vỗ lên anh, vỗ lên anh

Vỗ cho đều, vỗ cho đều.

Tôi có hai bàn tay này

Anh có hai bàn tay này

Vỗ cho kêu, vỗ cho kêu

Vỗ cho đều này anh em ơi.

Tang tính tang tình tang tình (2 lần),

Vỗ nhanh nhanh, vỗ nhanh nhanh

Vỗ đem nguồn vui về dân lành

Tang tính tang tình tang tình (2 lần),

Vỗ to lên, vỗ to lên

Vỗ như giục lòng ta đi lên.

     (Bài hát vỗ tay)

Bốn phương trời ta về đây chung vui

Không phân chia giọng nói tiếng cười.

Cùng nắm tay ta kết tình thân ái

Trao cho nhau những lời thiết tha

Trao cho nhau những gì mến thương.

     (Bốn phương họp mặt)

Cùng nhau múa chung quanh vòng

Cùng nhau múa cùng vui.

Cùng nhau múa chung quanh vòng

Vui cùng nhau múa đều.

Nắm tay nhau bắt tay nhau,

Vui cùng nhau múa vui

Bắt tay nhau nắm tay nhau,

Vui cùng vui múa đều.

(Lưu Hữu Phước, Múa vui)

Cùng quây quần ta vui vui vui

Ta hát với nhau chơi chơi chơi

Rồi lên tiếng reo cười cười cười

Làm vui thú bao người người người.

     (Cùng quây quần)

Chiều nay em đi câu cá

Và đem rá theo bắt cua

Làm sao cho được kha khá

Về cho má nấu canh chua.

Ô kìa con cua, ô kìa con cua (ấy chớ la)

Đừng la lớn nó chui xuống hang

Đừng la lớn nó chui xuống hang.

     (Đi câu cá)

Cái nhà là nhà của ta,

Công khó ông cha làm ra

Cháu con phải gìn giữ lấy,

Muôn năm với nước non nhà.

Xóm làng là làng của ta,

Xương máu ông cha làm ra

Chúng ta phải gìn giữ lấy,

Muôn năm với nước non nhà.

Cánh đồng đơm đầy hương hoa

Công khó ông cha làm ra

Quyết tâm ta gìn giữ lấy

Nuôi nhau chung sống một nhà.

Xóm giềng là cùng quê hương

Chung sống vui bên ruộng nương

Có nhau để cùng chung sức

Vươn lên non nước hùng cường.

Cõi đời là đời của ta

Nuôi dưỡng công lao mẹ cha
Lớn khôn để gìn giữ nước

Thay nhau xây đắp sơn hà.

(LM. Nguyễn Văn Thích, Cái nhà)

Ta không chê của người

Ta không khen của ta

Nhưng dù sao đi nữa

Ta về ta tắm ao ta

Dù trong dù đục ao nhà vẫn hơn. (2 lần)

Dân mình ơi, ruộng ta sẵn có ta cày

Cơm no dạ ngày ngày

Gỗ tre sẵn có xây nhà, ta sống đời tự do.

Dân mình ơi, phải lo tự túc tự cường

Cho dân mạnh nước giàu

Đừng nên dựa thế

Nói người ta mắc nợ ngày sau.

(Phan Công Danh, Ta về ta tắm ao ta)

Các nhạc sĩ cũng ca ngợi cảnh đẹp tươi sáng, gợi niềm vui gắn bó tập thể, ca ngợi tình thân ái của những người bạn trẻ dù chỉ là lần gặp mặt lần đầu:

Nắng trong khóm cây xuân sáng ngời
Kìa chim bay xa xa ca hót trong mây
Gió trong khóm cây xuân sáng ngời
Kìa bao em tay nắm reo vang tiếng cười.
Ngàn hoa hé tưng bừng

Hương hoa nồng ngát
Ngàn chim hót vang lừng

Cất cánh ngang trời
Nắng đem thắm tươi

Cho khắp muôn người
Cùng nhau ta đi vui chơi khắp đó đây
Gió đem thắm tươi cho khắp muôn người
Cùng nhau ta tay nắm reo vang tiếng cười…

(Hoàng Quý, Nắng tươi)

Nào về đây ta họp mặt cùng nhau

Cuộc đời vui thú có lúc này thảnh thơi

Anh với tôi ta cùng sống vui cho trọn ngày

Rồi mai này chúng ta lại gặp nhau.

     (Về đây họp đoàn)

Anh em chúng mình cùng nhau

Kéo đến đây mà hát xướng

Nghe tiếng còi cùng nhau

Kéo đến họp đoàn chơi.

Còn chần chờ gì nào, ta cùng nhau ca hát

Còn chần chờ gì nào, ta cùng nhau hát ca.

     (Còi họp đoàn)

Anh em ta về cùng nhau ta quây quần (này) 

Một, hai, ba, bốn, năm 

Anh em ta về cùng nhau ta sum họp (này)
Năm, bốn, ba, hai, một.
Một - đều chân bước nhé! 

Hai - quay nhìn nhau đi!
Ba - cầm tay chắc nhé!

Không muốn ai chia lìa.
Bốn - nhớ rằng:

Chúng ta bốn bể anh em một nhà!
Năm - giữ mãi tình này trong câu ca.

(Võ Tá Khánh &Tiến Lộc, Anh em ta về)

Hôm nay họp đoàn lòng em vui sướng
Bên em biết bao nhiêu người mến thương
Vui vui sum vầy nhìn nhau thân ái
Vui thay tiếc thay những khi sum vầy.
Đồng lòng cùng hát cất cao tiếng ca
Đồng lòng cười vang ha ha ha ha
Họp đoàn càng thấy vang lừng tiếng ca.
Đồng lòng cùng hát cất cao tiếng ca
Đồng lòng cười vang ha ha ha ha
Họp đoàn càng thấy mến yêu nước nhà.

(Tâm Nguyên, Họp đoàn)

Gặp nhau rồi thì phải làm quen, nhiều khi nhớ ra đã từng gặp anh chị ở đâu đó rồi. Nhưng dù sao đã gặp hay chưa thì chúng ta vẫn ở bên nhau và sẽ nối tình thân ái:

Tôi trông anh (chị) quen quá (i a) đi thôi

Hình như đã gặp nhau ở đâu rồi thì phải

Cờ tình cờ lại gặp nhau đây phen nữa

Mối (i a) thân tình đượm nồng hơn xưa.

Tôi tặng anh (chị) một trời mộng đẹp

Hoa tình thương trùng trùng điệp điệp

Một phen gặp là muôn phen nhớ

Thương là thương, thương mấy (í a) cho vừa.

(Hùng Lân, Hát làm quen)

Ta hát to hát nhỏ, nhỏ, nhỏ

Rồi ta ngồi kể chuyện cho nhau nghe

Ô ố ô Ô ồ ô Ố ô ồ

Ta vui ca hát, hát cho vui đời ta.

     (Hát to, hát nhỏ)

Ơ này này anh ơ này này em

Lại là lại gần nhau, lại là lại gần nhau

Xem cho rõ mặt nhau.

Ơ này này anh ơ này này em

Lại là lại gần nhau, lại là lại gần nhau

Kể cho nhau chuyện nhà,

Kể cho nhau chuyện xa

Dù ngày qua mang bao đau thương

Và ngày mai biết bao gian truân

Nhưng ta vẫn bền gan.

(Trần Văn Bùi, Lại gần nhau)

Mừng là mừng gặp nhau như gió (í a) gặp mây

Mừng là mừng gặp nhau ta nối (í a) vòng tay

Người về từ miền núi, người về từ miền xuôi

Đây đến đây chung nhịp đời.

Mừng là mừng gặp nhau

Như lúa (a) non ngậm sương

Mừng là mừng gặp nhau

Ta kết (í a) tình thương

Người dù từ đâu tới, người đều là bạn tôi

Chăm đuốc tình người bạn ơi!

(Hùng Lân, Mừng gặp nhau)

Cuộc gặp gỡ vui vầy đến đâu cũng sẽ đến ngày chia tay, chúng ta chia tay nhau mà nhung nhớ vẫn đầy:

Gặp nhau đây rồi chia tay

Ngày dài như đã vụt qua trong phút giây

Niềm hăng say còn chưa phai

Đường trường sông núi hẹn mai ta sum vầy

Đường trường sông núi hẹn mai ta sum vầy.
Rừng linh thiêng, rừng Lam Sơn
Rừng trầm lên tiếng gọi cây xanh Chí Linh
Về quê hương, về Chi Lăng

Đường về xao xuyến lửa nung sôi máu hồng

Đường về xao xuyến lửa nung sôi máu hồng.

Còn trong ta, tình bao la
Cuộc đời niên thiếu bừng lên bao ước mơ
Rồi suy tư, lời đêm qua
Dặn lòng hãy nhớ lời yêu thương nhắn về
Dặn lòng hãy nhớ lời yêu thương nhắn về.

(Viết Chung, Gặp nhau đây)

2. Vui cắm trại

Những cuộc gặp mặt như thế thường xảy ra khi có họp trại của trường học, lúc đó phải dựng lều, tổ chức trò chơi, lửa trại… Tất cả mọi công đoạn này các bạn trẻ đều được trải qua thời gian rèn luyện kỹ năng và kinh nghiệm. Đây là niềm vui của tập thể khi cùng họp trại:

Trại trường, trại trường là nơi cao nguyên
Núi đồi, núi đồi tình yêu thiên nhiên
Thác reo, thác reo nghe chăng lời khuyên
Bão bùng, bão bùng giữ vững lái thuyền.
Trại trường, trại trường rèn trang thanh niên
Núi đồi, núi đồi tình yêu thiên nhiên
Thác reo, thác reo khúc ca triền miên
Gió lạnh, gió lạnh chen với nắng hiền.

     (Trại trường)

Niềm vui khi được dựng lều và cũng lá lúc bạn trẻ thi thố tài năng:

Dựng lều lên mau anh em

Chúng ta dựng lều lên mau

Dựng thật ngay ngắn

Và nhớ buộc đúng nút dây.

Mái lều cho căng, anh em

Nhớ xem mái lều cho căng

Rồi đào rãnh nước cho ngay

Chúng ta mới xong cái lều.

     (Dựng lều lên)

Giây phút vui vầy lớn nhất chính là lúc đốt lửa trại, cũng là lúc lời ca tiếng hát được cất lên:

Ta đốt to cho bừng lên sáng
Đốt to cho bừng lên sáng
Đốt to cho bừng lên sáng sáng lên.
Mau các anh em cùng mau đến
Chóng nhanh lên Đoàn sinh nhé
Chóng lên không thôi các anh chờ ta…

     (Gọi lửa, khuyết danh)

Bập bùng lửa hồng, ngồi bên nhau ta hát vang

Reo ca mừng vui mến thương nhau vô vàn

Lửa hồng bừng soi sáng

Trong bóng đêm thâu tràn lan

Nào còn gì vui hơn

Chung sống bên ngọn lửa hồng.

Lửa hồng gần tàn

Lòng dâng lên bao luyến thương

Mong sao tình ta mãi bên nhau êm đềm

Rồi ngày nào xa cách

Ta nhớ nơi đây trại đêm

Ngọn lửa hồng như ghi sau

Mối ân tình thắm nồng.

     (Đêm lửa trại)

1. Anh em ta, mau cố chất cây khô

Vào đây đốt chung

Đêm khuya nghe, tiếng tí tách

Cây khô nổ vang giữa rừng

Dang tay nhau đứng vòng quanh lửa hồng

Trong khói xanh trong đêm bốc cao

Cùng cầm tay hát vang lừng ta hát

Lửa thêm sáng tươi xua tan bóng đêm

Anh em ta vui đùa ca hát

Hát cho đời vui vui thật vui.
2. Anh em ơi ta hãy lắng tai nghe

Ngàn muôn tiếng vang
Trong đêm khuya trông ánh khói

Điểm tô rừng cây rõ ràng
Lên cho cao nhất bùng cao sáng bùng
To nữa lên cao to nữa lên
Bùng bùng cao ngất bùng cao sáng
Bùng to nữa lên cao to nữa lên
Lên cho cao càng cao cao vút
Bốc lên nào cao cao thật cao.

(Văn Giảng, Nhảy lửa)

Trong đêm thâu quanh ánh lửa hồng

Dưới ngàn cây xanh lá
Anh em ta quây quần chốn này

Cất cao muôn lời ca
Đêm hôm nay ta nắm tay nhau

Ta hát cho quên sầu
Mai ra đi không chút vấn vương,

Chiến trường kia tranh đấu.
Là tài trai chí bốn phương

Một lòng quyết lên đường
Lửa bùng lên, tí tách reo

Như gợi mối căm hờn.
Đoàn ta vì sông núi, dẹp tan đời tăm tối
Tiến bước lên, chiến đấu cho đất Việt

Bừng sáng muôn đời.

     (Quanh lửa hồng, nhạc Văn Khôi,

lời Nguyễn Thiện Tơ)

Nào chúng mình ra

Quay một vòng hát mà chơi

Hòa cao tiếng lên

Đưa nhịp lòng vang khắp nơi.

Đời bày có ta

Sao bỏ hoài những ngày vui

Vui cùng nhau hát, bao tình thân ái,

Bao lòng hăng hái.

Nào đứng cầm tay

Chung một vòng nối tình thâm
Lòng khắng khít nhau

Ca một lời yêu chứa chan
Đồng chí đồng tâm

Theo gương này giống nhà Nam
Vui cùng nhau hát,

Bao tình thân ái, bao lòng hăng hái.
Nào cất đều lên

Vang một trời tiếng hùng ca
Mừng trông nước non

Vui tươi dường như gấm hoa
Hầu khắp còn ghi

Công anh hùng chí ngày xưa
Vui cùng nhau hát,

Bao tình thân ái, bao lòng hăng hái.

(Nguyễn Quý Thuận, Tuổi xuân  hoặc

      Quây quần nhảy múa)

Càng đông chúng ta càng vui nhiều
Càng đông lại được thú nhiều.
Càng đông chúng ta càng vui nhiều
Càng đông lại mạnh nhiều.

Nhiều đi họp được biết nhiều
Nhiều đi trại được thú nhiều,

Nhiều đi được lợi nhiều.

     (Càng đông càng vui)

Vui ca lên nào anh em ơi

Hát cho lòng thắm tươi

Đừng thấy khó mà mau chân lui

Ta cứ tiến trên đường

Dù cho mưa rơi lòng ta thêm tươi

Chớ khi nào có quên

Cùng cất tiếng hòa vang trong mây

Cho bao người đều vui.
Vui ca lên nào anh em ơi

Chớ đau buồn khóc than

Đời tươi thắm vì trong sương mưa

Luôn tiếng hát vang lừng

Kìa chim trong cây, kìa ong bên hoa,

Bướm lưng trời thiết tha

Cùng nhau sống vầy vui quanh năm,

Tô thêm tươi đời hoa.
Vui ca lên nào anh em ơi,

Hát cho đời thắm tươi

Lời ca khắp đồng quê xanh tươi

Mang khắp chốn non ngàn

Mặc sương mưa rơi lời ca không nguôi,

Tiến theo nguồn sống vui

Nào cất tiếng hòa vang trong mây,

Cho bao người đều vui.
     (Hoàng Quý, Vui ca lên)

Vui là vui quá, vui là vui ghê

Vui không chỗ nào chê.

Vui là vui quá, vui là vui ghê

Vui không chê chỗ nào.

     (Vui quá vui ghê)

Vui là vui là vui chúng mình vui nhiều

Vui là vui là vui chúng mình vui quá

Vui là vui là vui chúng mình vui nhiều

Vui là vui là vui chúng mình quá vui.

     (Vui là vui)

Này bạn vui mà muốn tỏ ra

Thì vỗ đôi tay (1, 2)

Này bạn vui mà muốn tỏ ra

Thì vỗ đôi tay (1, 2)

Này bạn vui mà muốn tỏ ra và

Lòng bạn nôn nao cho quanh đây

Biết lòng bạn vui mà muốn tỏ ra

Thì vỗ đôi tay. (1, 2)

     (Này bạn vui)

Tung lên trên trời xanh tiếng hát

Êm như ru chiều hôm gió mát

Chim líu lo trên không trung tưng bừng

Đây thú vui vui vui vui không ngừng.

     (Tung lên trời xanh)

Nào anh em cùng ra đây

Xem chúng em đua nhau chơi kèn

Tò tí tò, tò tí te, tò ti tò tí te te tò.

Nào anh em cùng ra đây

Xem chúng em đua nhau chơi đàn

Fa la fa, fa la sol, fa la fa la sol sol fa.

Nào anh em cùng ra đây

Xem chúng em đua nhau chơi tùng

Tùng cắc tùng, tùng cắc cheng,

Tùng cắc tùng cắc cheng cheng tùng.

     (Hòa nhạc)

Một ngón tay nhúc nhích này,

Một ngón tay nhúc nhích này

Một ngón tay nhúc nhích

Cũng làm chúng ta vui rồi.

Hai ngón tay nhúc nhích này,

Hai ngón tay nhúc nhích này

Hai ngón tay nhúc nhích, nhúc nhích

Cũng làm chúng ta vui rồi.

Ba ngón tay nhúc nhích này,

Ba ngón tay nhúc nhích này

Ba ngón tay nhúc nhích, nhúc nhích, nhúc nhích

Cũng làm chúng ta vui rồi…

Mười ngón tay nhúc nhích này,

Mười ngón tay nhúc nhích này

Mười ngón tay nhúc nhích, nhúc nhích,

nhúc nhích, nhúc nhích, nhúc nhích,

nhúc nhích, nhúc nhích, nhúc nhích, nhúc nhích,

nhúc nhích cũng làm chúng ta vui rồi.

     (Ngón tay nhúc nhích)

Đường đi khó, không khó vì ngăn sông cách núi,

Nhưng khó vì lòng người ngại núi e sông. (2 lần)

Anh em ta ơi! Đường dài còn dài

Còn nhiều trở ngại và còn nhiều gian khó

Kiên gan, kiên gan. Anh em ta ơi! Cố tâm vượt qua.

(Phan Công Danh, Đường đi không khó)

Dây thân ái lan rộng muôn nhà
Tay sắp xa nhưng tim không xa
Vui tươi ta biết trong lòng nhớ lòng
Ca hát vang không gian đơm hoa.
Đường tuy xa nhưng tình bao la
Tiếng hát theo hương thơm nhà lưu truyền
Dù cách xa ngàn dặm nhưng gần
Vang hát ca chia tay đừng buồn.

(Lê Lừng, Dây thân ái)

Mãi mãi bên nhau nối chặt vòng tay

Ta vui sum vầy
Mãi mãi bên nhau khắc nguyện từ đây

Ta luôn có nhau.
Ta mong cho quê hương sáng ngời
Trong tình yêu mến tràn lan khắp nơi.
Ta yêu cho quê hương ngát trời

Trong niềm tin mới

Vui ngày Bắc Nam thôi hết tang thương

Mãi mãi bên nhau. Mãi mãi bên nhau.

(Nguyễn Đức Quang, Mãi mãi bên nhau)

Trong bài ca sinh hoạt cộng đồng, người ta bắt gặp một vài bài lấy từ nhạc nước ngoài, thường ngắn gọn, chẳng hạn bài Bài ca tạm biệt, lời Việt theo giai điệu bài Auld Lang Syne, một bài hát truyền thống của Scotland, được bạn trẻ hát trong giây phút chia tay:

Vì đâu anh em chúng ta

Ngày nay sắp cùng bùi ngùi xa cách

Cớ sao ta không còn trông

Rồi đây có ngày mình còn gặp nhau.

Cách xa nhưng ta hằng vui

Vì nay hiểu sau còn ngày sung sướng

Cách xa nhưng ta hằng mong

Rồi đây có ngày mình còn gặp nhau.

Hoặc hai bài ca viết theo giai điệu bài hát thiếu nhi của Pháp:

Frère Jacques:

Kìa con bướm vàng,

Kìa con bướm vàng

Xòe đôi cánh, xòe đôi cánh

Bay nhấp nhô trên hoa hồng

Bay nhấp nhô trên hoa hồng

Ta ngồi xem, ta ngồi xem.

     (Con bướm vàng)

Giờ ăn đến rồi, giờ ăn đến rồi

Mời anh xơi, mời chị xơi

Giơ bát cơm cho cao này

Giơ bát cơm cho cao này

Ta cùng ăn, ta cùng ăn.

(Giờ ăn đến rồi)

3. Bài ca sinh hoạt tôn giáo

Ngoài những bài ca dành cho thanh thiếu nhi trong các hoạt động tập thể, cộng đồng, còn có những bài riêng cho các tổ chức tôn giáo. Các bạn chỉ hát khi có các sinh hoạt riêng của tôn giáo mình, chẳng hạn như các gia đình Phật tử. Lời ca trong các bài hát Phật giáo thường tập trung vào nội dung ca ngợi đức Phật, ca ngợi triết lý đạo Phật, tinh thần bi trí dũng, luật nhân quả, sự vô thường… hoặc những bài diễn tả tình cảm nhớ thầy, nhớ chùa…

Trong sinh hoạt cộng đồng, sợi dây kết nối mọi thành viên là một vòng tròn biểu trưng cho tình thân viên mãn:

Cầm tay nhau kết thành vòng tròn,
Tròn như mặt trăng tươi sáng
Cầm tay nhau kết thành vòng tròn,
Tròn như vầng dương chói rạng.
Cho chim bồ câu lượn thành vòng tròn
Cho tay trong tay kết chặt tình bạn
Cho hành tinh vang lên, vang lên... tiếng ca.
Cho chim bồ câu lượn thành vòng tròn
Cho tay trong tay kết chặt tình bạn
Cho hành tinh tươi xanh tươi xanh
Không còn chiến tranh.

     (Kết thành vòng tròn)

Trong sinh hoạt của Gia đình Phật tử, các thành viên thường hát bài hát chính thức của Phật giáo Việt Nam. Bài này cũng được hát khi khai mạc các buổi lễ trang nghiêm của Giáo hội:

Phật giáo Việt Nam thống nhất

Bắc Nam Trung từ nay
Một lòng chúng ta tiến lên vì đạo thiêng

Nào cùng vui trong ánh đạo vàng

Rạng ngời bốn phương

Vang ca đón chào Phật giáo Việt Nam.
Noi tấm gương ngài Thích Ca

Giải thoát chúng sinh
Chúng ta dốc lòng nguyện cùng

Gieo rắc quanh mình
Bao nỗi vui lành tràn lan hòng tan đau đớn
Chắp tay ta cùng dưới đài sen thắm kết đoàn.
Phật giáo Việt Nam thống nhất

Bắc Nam Trung từ nay 

Nào cùng nắm tay kết lên một đài sen

Cùng làm sao cho

Đóa sen người đời đời ngát hương

Muôn phương thấm nhuần Phật giáo Việt Nam.

(Lê Cao Phan, Phật giáo Việt Nam)

Nam Mô Thích Ca Mâu Ni Phật
Nam Mô Thích Ca Mâu Ni Phật
Người thương cứu trần gian

Nơi trầm luân kiếp cơ hàn
Nam Mô Thích Ca Mâu Ni Phật
Xin Người ban phước lành cho

Từ trời cao đầy ước mơ.
Nam Mô Thích Ca Mâu Ni Phật
Nam Mô Thích Ca Mâu Ni Phật
Người vớt tâm hồn đầy buồn thương
Ban ngàn phước cho trần gian
Nam Mô Thích Ca Mâu Ni Phật
Nam Mô Thích Ca Mâu Ni Phật
A Di Đà Phật.

(Thẩm Oánh, Thích Ca Mâu Ni Phật)

Trời là trời rạng đông tươi sáng

Tươi sáng rằm tháng tư
Đức Đức Phật Thích Ca ra đời
Đem chuyện lành an vui muôn loài
Ngàn điệu nhạc thần tiên dồn lên
Hùng vang chào đón tưng bừng.
Tim muôn loài như trăng trăng rằm
Rung theo Ngài nguồn sáng tương lai.
Hát mừng hát vui lên ngày này
Cho lòng ta hương thơm Đạo về
Này cùng nhau cầm tay hò reo

Nhạc bình minh lòng ta hòa theo.
Trời là trời rạng đông tươi sáng

Tươi sáng tươi sáng huy hoàng
Vui đón chào Thích Ca ra đời
Vui ca ngợi ngày sáng khắp nơi.

(Nguyên Thông, Mừng ngày đản sanh)

Đây là bài ca chính thức của Gia đình Phật tử Việt Nam mà mọi thành viên đều thuộc lòng:

Kìa xem đóa sen trắng thơm
Nghìn hào quang chiếu sáng trên bùn
Hình dung Bổn sư chúng ta

Lòng từ bi trí giác vô cùng.
Đồng thề nguyện một dạ theo Phật
Nguyện sửa mình ngày thêm tinh khiết
Đến bao giờ được tòa sen ngát
Tỏa hương thơm từ bi tận cùng.

(Sen trắng, nhạc: Ưng Hội, lời Phan Hữu Bình,

Nguyễn Hữu Quán)

Sau khi đọc bài kinh Sám hối, các thành viên trong Gia đình Phật tử sẽ đồng ca bài hát này:

Trầm hương đốt xông ngát mười phương

Nguyện nguyện kinh Đức Nghiêm Từ vô lường

Cầu cầu xin chứng tâm thành chúng con

Vận vận khói kết mây lành cúng dường.
Đạo nhiệm mầu đã lan truyền nơi cùng nơi

Nhờ chân lý chúng sanh đều thoát luân hồi.

Đồng quay về quỳ dưới Đài Sen

Dâng hoa thơm tinh khiết màu thắm tươi cành
Đài quang vinh xem huy hoàng trang nghiêm

Ơn mười phương đều ngự hào quang an lành.

Nhìn Đạo uyển chuyển

Soi khắp cùng quần sanh

Phật Đạo đồng cùng nhau tu

Tinh tấn mau viên thành.

Nam mô Bổn sư Thích Ca Mâu Ni Phật...

hm... hm... hm...
Nam mô Bổn sư Thích Ca Mâu Ni Phật...

hm... hm... hm...

(Bửu Bác, Trầm hương đốt)

Có những bài ca nhắc nhở Phật tử hiểu biết về cuộc đời tìm con đường giải thoát và cứu rỗi chúng sinh cũng như con đường hành đạo của đức Phật Thích Ca:

Dòng A Nô Ma sóng nhấp nhô bờ lau xanh
Nhìn làn nước biếc, Thích Ca ngài lòng vững bền
Thôi con hãy về để ta vui ánh vàng
Ta đã quyết tìm đạo sáng cứu chúng sanh
A Nô Ma vẫn còn nhớ ghi gương sáng ngời
Chúng ta giờ đây nguyện theo đức từ bi

(Hoàng Cang, Dòng A Nô Ma)
Thành Ca Tỳ La sống yên vui thời Tịnh Vương
Người người vui sướng Thích Ca ngài vừa ra đời
Muôn chim hát mừng lá hoa hương ngát ngào
Muôn hào quang ngời rọi chiếu khắp núi sông
Cây Vô ưu đến này chúng sinh luôn nhắc hoài
Nơi Lâm Tỳ Ni còn ghi bao ngày vui.

(Hoàng Cang, Thành Ca Tỳ La)

Từ ngàn xưa vương thành Ca Tỳ La Vệ
Tất Đạt Đa thái tử con vua Tịnh Phạn
Thời niên thiếu sống trong nhung lụa êm ấm
Thương chúng sanh lạc loài trong kiếp luân hồi.
Rồi một hôm bên thành Ca Tỳ La Vệ
Tất Đạt Đa quyết chí xuất gia tầm đạo
Lìa vua cha, lánh xa cung điện nguy nga
Cắt tóc xanh, khoác mình mảnh áo nâu sòng.
Rừng núi ca vang muôn tia hào quang

Chiếu sáng bóng Ngài
Chim vui chào đón mười phương

Thành tâm kính lạy Bổn Sư
Ngài là đấng cha lành cứu độ nhân loài
Đức từ bi Ngài gieo ánh sáng đạo vàng
Đời dương thế si mê ham giận lầm lỗi
Con cúi xin ơn Ngài cứu độ chúng sanh.

(Hằng Vang, Ánh đạo vàng)

Ngoài những bài ca mang tính chất lễ nghi, các Phật tử còn có những bài ca sinh hoạt mang tính chất tôn giáo, thúc giục bạn trẻ trên con đường phụng sự quê hương, xây đời vui sống, rèn luyện tinh thần từ bi dưới ánh sáng đạo thiêng:

Đây đoàn thanh niên

Xông pha không sờn gió sương

Soi đường cho bao sinh linh

Đớn đau trần thế

Ta đoàn thanh niên

Hy sinh đem nguồn vui sống

Chóng cho muôn người

Hoàn toàn vượt đời lầm mê.
Xa xa muôn trùng ngàn bước đi

Vang vang chân trời lời từ bi

Ta vì Đạo mà tiến lên,

Quyết vì người nào có quên.
Thanh niên ơi! Không nề khó khăn

Nhớ lấy rằng bao người mong ngóng

Chúng ta gieo khắp trời mùa xuân

Thanh niên ơi! Vì Đạo tiến lên

Cúi xin Phật chứng tri lòng ai

Theo gương Ngài hồn thắm nào phai.

(Lê Mộng Nguyên, Hướng Phật đài)

Ta đoàn Áo Lam tiến bước lên đường
Nhịp nhàng theo gió sớm về ngát hương
Tâm hồn sáng tươi chứa chan niềm vui
Đem bao chí cường ngợi ca Đạo Thiêng.
Nghe chim rừng hòa ca líu lo
Vang lời thanh cao ta reo hò
Đem bao nguồn vui sống yêu mến
Gieo vào nơi u tối lầm than.

(Phạm Mạnh Cương, Trại Áo Lam)

Đây gia đình cùng nhau chung thân ái

Dưới Đài Sen sáng soi đời thắm hồng

Ta ca mừng ngày xanh bao hăng hái

Ánh hào quang rạng chiếu khắp núi sông.

Tay trong tay thân tình cất tiếng hát

Ánh xuân tràn lan đầy

Gia đình trời bình minh.

Tay trong tay xin nguyện quyết cố gắng

Tiến lên điểm tô đời huy hoàng cùng Đóa Sen.

(Lê Mộng Nguyên, Gia đình thân ái)

Trong sinh hoạt cộng đồng của thanh thiếu nhi Công giáo, có những bài ca đem lại nguồn vui và niềm tin yêu của tuổi trẻ trong tình thương của Chúa:

Lúc thú vui này

Lòng còn quyến luyến anh em chúng mình

Lúc thú vui này lòng mình những muốn

Anh em thấu tình. Rời tay nhau nhớ lâu nhé!

Tình anh em chớ quên nhé!

Lòng anh em nhớ nhau tuy xa mà hóa ra gần.

Quyến luyến nhau là tình mình

Đối với anh em rất gần

Quyến luyến nhau là tình mình

Đối với anh em khác đoàn

Rời tay nhau nhớ lâu nhé!

Tình anh em chớ quên nhé!

Lòng anh em nhớ nhau tuy xa mà hóa ra gần.

     (Lúc thú vui này, khuyết danh)

ĐK:Lạy Chúa chúng con về từ bốn phương trời

Lạy Chúa chúng con về từ khắp thôn làng

Cùng với lớp sóng người hành hương

Về nhà Chúa đi về nhà Chúa đi!

PK: 1. Hành trang con mang theo

Đầy đau buồn của thế giới

Hành trang con mang theo

Đầy căm hờn của dân nghèo

Về đây xin dâng Cha trong lo âu,

Đưa hai tay muốn chung xây thế giới mới.

PK: 2. Hành trang con mang theo

Cuộc nổi loạn của người trẻ,

Hành trang con mang theo

Niềm lo sợ của kiếp già.

Về đây xin dâng Cha trong lo âu,

Đưa hai tay quyết chung xây thế giới mới.

PK: 3. Hành trang con mang theo

Này tấm lòng đời chia sẻ

Hành trang con mang theo

Này sức mạnh tìm gắn hàn

Về đây xin dâng Cha trong lo âu,

Đưa hai tay quyết chung xây thế giới mới.

PK: 4. Hành trang con mang theo

Niềm khát vọng tìm chân lý

Hành trang con mang theo

Mọi xây dựng tìm công bằng

Về đây xin dâng Cha trong lo âu,

Đưa hai tay quyết chung xây thế giới mới.

(LM Hoàng Đức, Lạy Chúa chúng con về)

Anh em chúng ta chung một đường lên

Chung một đường lên đến nơi nguồn thật

Nguồn thật là đây sức sống vô biên

Sống vô biên là sống cùng tạo vật.

Trong rừng bao la cùng nhau ca lá la là

Núi rừng tươi thắm làm say đắm chúng ta hoài

Vui cùng muôn cây cùng trời mây nước non đây

Sống vui chốn này suốt cả ngày chúng ta say.

(LM Nguyễn Văn Thích, Nguồn thật)

4. Bài ca sinh hoạt Hướng đạo

Trong các hoạt động xã hội, có phong trào Hướng đạo Việt Nam là một tổ chức thanh thiếu niên phi chính trị có phạm vi hoạt động rộng rãi khắp các tỉnh thành. Mục đích của phong trào Hướng đạo là giáo dục kỹ năng sống cho tuổi trẻ ngoài giáo dục gia đình và học đường, giúp thanh thiếu niên rèn luyện tính khí, tính tháo vát để có thể thích nghi với mọi hoàn cảnh, chuẩn bị để trở thành những công dân tốt, có trách nhiệm, biết trọng danh dự và hữu ích cho xã hội. Từ lúc thành lập vào năm 1930, Hướng đạo Việt Nam đã trải qua nhiều giai đoạn thăng trầm, nhưng vẫn thu hút đông đảo thanh thiếu niên học tập và rèn luyện Tuy nhiên vì thời cuộc và chính trị, Hướng đạo Việt Nam bị đình chỉ hoạt động tại miền Bắc Việt Nam từ năm 1954, mặc dù trước đó ông Hồ Chí Minh là Chủ tịch Danh dự của Hội Hướng đạo Việt Nam. Riêng ở miền Nam, hoạt động hướng đạo vẫn tiếp tục phát triển cho đến năm 1975.

Hội Hướng đạo Việt Nam được phân cấp thành các Châu Hướng đạo. Dưới Châu là các Đạo Hướng đạo gồm nhiều liên đoàn. Liên đoàn là đơn vị căn bản của Hướng đạo Việt Nam. Một liên đoàn Hướng đạo Việt Nam có thể gồm có cả bốn ngành (Ấu, Thiếu, Thanh hoặc Kha và Tráng) nhưng thông thường nhất là ba ngành với cấp đơn vị đoàn như Ấu đoàn, Thiếu đoàn và Kha đoàn. Các Tráng đoàn không thuộc một liên đoàn nào thì được quản lý trực tiếp bởi Đạo Hướng đạo địa phương là đơn vị chủ quản các liên đoàn trong vùng.

Hướng đạo Việt Nam có bài ca chính thức của mình, do đó mọi hướng đạo sinh phải thuộc lòng:

Nâng cao lá cờ Hướng đạo

Nhuộm oai hùng sáng ngời

Ta cùng đi cùng xây đời mới

Vui tươi hát ca đi trên con đường lạ

Chúng ta nguyền thẳng tiến xông pha.

Anh em ơi rèn cánh tay sẵn sàng

Anh em ơi rèn trái tim vững vàng

Tiếng kêu gọi xin ai chớ quên.

Anh em ơi kìa nước non đang chờ

Anh em ơi đại nghĩa luôn tôn thờ

Chúng ta nguyện kiên tâm tiến lên.

Hướng đạo Việt Nam đuốc thiêng soi đường

Hướng đạo Việt Nam khó khăn coi thường

Luôn luôn ta bền gan rèn tâm hồn trong sáng

Dâng cho nước non nhà muôn đời điểm tô

Cho xã hội rạng ngời, chúng ta một lời.

(Lưu Hữu Phước, Hướng đạo Hành khúc)

Trong sinh hoạt Hướng đạo, còn có bài ca dành riêng cho từng ngành tùy theo lứa tuổi. Chẳng hạn đây là bài ca chính thức ngành ấu:

Vòng quanh đây anh em Sói Con

Bầy sói nhà Nam vừa khéo vừa ngoan

Cầm tay nhau anh em hứa sao

Sói Con gắng sức luôn

Hát múa vui chăm làm.

Cùng nhau chúng ta

Mắt trông xa bé theo già

Hù! A Kê La chúng em đây mà!...

     (Bài ca Sói Con)

Ngoài bài ca chính thức trên, các “sói con” còn có bài hát sinh hoạt riêng của mình:

Từ khắp cánh rừng Việt Nam

Bầy Sói Con đua nhau quây quần

Nào về đây mở mắt lên vểnh tai lên

Anh em ơi hòa lời ca vang rừng núi thiêng.

Đi đi mau về tô thắm khung trời

Rừng xanh thắm đón mời

Về hội bầy Sói Con Việt Nam vui ca vang.

     (Về hội bầy)

Cùng đi săn theo các Sói chúng ta

Anh em Sói Con chúng ta
Cùng dân ta anh dũng suốt đời

Người trên khuyên anh ghi nhớ
Noi theo anh Sói đưa ta,

Rồi thường vang tiếng hát trên đường xa.
Thề không quên anh hứa

Trước bao dân rừng
Bầy ta hay do sức Sói Con hay
Thề không quên anh hứa trước bao dân

Bao dân rừng này…

     (Bài ca tuyên hứa Sói Con Việt Nam)

Các Sói Con trong Bầy

Đều Gắng Sức mà nghe lời
Các Sói Con nghe lời và

Gắng Sức không rời
Lời Sói Già nói ra

Có mà ghi tận đáy lòng
Và nghe lời thấy ngay

Các việc khác đều xong.
Sói Con không nghe mình

Vì non nớt việc chưa tường
Cố noi theo Sói Già

Cùng tiến bước không ngừng.
Đừng lúc nào nhãng quên

Nhớ dù trong dịp khốn cùng
Thường Sói Rừng gắng công

Cố mà giữ luật chung.

     (Luật Sói)

Đã có “sói con” thì cũng sẽ có “chim non”, và đây là bài ca chính thức của lứa tuổi này:

Hát cao mãi lên cho đậm đà

Hương khúc ca yêu đời

Chim Non chúng ta nghe lời

Chim Xám nhắn khuyên

Dù trời nổi gió sấm sét

Theo đàn mà bay với nhau

Cánh lông chắp liền

Yêu mến đùm bọc nhau.

Nhớ luôn chúng ta nhanh nhẹn

Vui tươi trắng trong thật thà

Luôn luôn khắc ghi

Mười điều luật đưa dắt ta

Nào cùng thề hứa chớ ố hoen

Luật Chim Non mến yêu

Gắng công đắp bồi

Non nước Việt thân yêu.

     (Bài ca Chim non)

Ánh hồng tươi sáng đời chim bao la

Khắp trời đây đó bầy ta vui ca

Nào cùng vượt mây đón gió phương xa

Chào mừng Chim Xám đến với bầy ta.

     (Đón Chim Xám)

Ngành ấu trưởng thành sẽ bước lên ngành thiếu. Đây là bài ca chính thức của ngành thiếu:

Nào anh em đoàn trẻ nước Nam Việt Nam

Chúng ta mau kết đoàn tiến lên đường sáng

Hồn trong trắng cùng

Gắng noi gương hiếu trung

Thiếu sinh Lạc Hồng ta tìm vết anh hùng.

Vai chen vai chúng ta cùng đi đi đi

Trên đường mới tiếng nước non vang lừng

Khuyên ta nên đồng tâm đắp xây tương lai

Nên nhớ rằng bền lòng mới thành công.

Nối chí lớn đàn anh chúng ta mau lên

Cho đáng mặt con Rồng cháu Tiên.

Vai chen vai chúng ta cùng đi đi đi

Ta cùng tiến nối gót theo anh tài

Lời gia huấn nhớ ghi trong lòng hăng hái

Cho giống nòi vang danh tài trai.

     (Thiếu sinh hành khúc, nhạc Lưu Hữu Phước,

lời Mai Văn Bộ, Lưu Hữu Phước, 1942)

Ngành thiếu trưởng thành sẽ tiến lên ngành thanh. Và đây là bài ca chính thức ngành thanh:

Muốn nên người cường tráng đời nay

Muốn nên người phải tiến lên hoài

Phải hiệp lực phải sẵn sàng bền chí dày công.

Nhớ luôn luôn lời hứa luật chung.

Phải biết ái nhân như ái thân

Phải biết vui tươi khi khó khăn

Mong chúng ta hãy tự tu thân mình

Rồi bao nhiêu việc khó đều xong.

     (Muốn nên người cường tráng)

Sau ngành thanh là ngành tráng là lứa tuổi lớn nhất của hướng đạo sinh. Bài ca chính thức của ngành tráng:

Vừng hồng lên ai ơi nào mày râu

Rèn cho mau tâm trí

Vì đời mau ra tay ta che chống

Nam nhi cao chí khí

Lá với hoa trên đường cùng nhau săn đón

Ta quyết phen này ra đi.

Ai kia đi mau đi mau

Thôi không nghi ngờ thôi chớ lo lường

Nguyền cùng đem thân xông pha gió sương

Tai lắng hồi chiêng cùng tiến lên đường.

     (Tiếng gọi lên đường)

oOo

Trong sinh hoạt mang tính chất xã hội của thanh thiếu niên miền Nam, các hoạt động của lứa tuổi này đã đem lại sinh khí tươi vui bên ngoài giáo dục gia đình và học đường bằng những kỹ năng cần thiết trong cuộc sống. Trong hoạt động này phương tiện âm nhạc đã góp phần quan trọng nối kết những tâm hồn tuổi trẻ vào trong những tập thể cùng chung ý hướng xây dựng lý tưởng tươi đẹp của tuổi trẻ trong công cuộc xây dựng quê hương Việt Nam.