Lê Học Lãnh Vân

Thông thường, người ta thương cảm khi thấy một người khóc. Giọt lệ rơi đúng hoàn cảnh, đúng trạng thái, đúng tâm tư có thể khiến người khác cũng rơi lệ theo…

Giọt lệ là một trong những cách có thể khiến người khác đồng cảm với mình, cho nên cũng thường được dùng như một thủ thuật để thuyết phục, gây ảnh hưởng, lôi kéo tâm lý. Từ đó mà có nước mắt cá sấu thay cho giọt lệ chân thành.

Lệ rơi đúng hoàn cảnh là khi nguyên nhân làm rơi lệ được nhiều người thông cảm. Giọt lệ của chia ly, mất người thân. Giọt lệ của lòng sám hối vì gây lỗi lầm khiến người đau khổ. Giọt lệ uất hận khi bất lực trước oan khuất, bất công trong xã hội. Không ít người khóc cho số phận Hồ Duy Hải khi thấy chiếc thớt ngoài chợ được mua sau án mạng để làm chứng cứ kết án tử hình! Bài viết không thảo luận nước mắt ấy đúng hay sai về mặt phán xét, chỉ thấy nó hợp với tâm lý của người quen sự trung thực chứng cứ xét xử!

Không chỉ nguyên nhân rơi lệ mà cách khóc cũng cho thấy khóc thiệt hay khóc giả vờ. Mất người thân tuổi cao bệnh lâu thì giọt lệ lặng lẽ hay tiếng nấc nghẹn ngào dễ được đồng cảm hơn đứng trên sân khấu đông người vung tay múa chân kêu gào thảm thiết…

Theo một số tờ báo, “Ngày 27/10, tại cuộc họp báo cung cấp thông tin về dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi), khi nhắc đến một bệnh nhi đang mòn mỏi chờ ghép tạng – bé Khế, con của một chiến sĩ đang công tác nơi đảo xa Trường Sa, bà Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan xúc động rơi nước mắt. Lúc đó, nhiều người lặng đi.”.

Nguyên nhân khiến “Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan xúc động rơi nước mắt” là bé Khế “đang mòn mỏi chờ ghép tạng”. Nếu đây là buổi tâm sự riêng của bà Bộ trưởng với người thân của bé Khế, tôi tôn trọng xúc động của bà.

Nhưng nước mắt bà rơi giữa buổi họp báo thì tôi lại khó đồng cảm! Giữa buổi họp báo, người ta phải biết số liệu, thông tin, liên tục theo dõi nắm bao quát bầu không khí họp báo để có phản ứng và câu trả lời thích hợp, tinh thần phải tập trung cao độ cho lý trí thì e khó có chỗ cho cảm xúc rơi lệ. Hơn nữa, người bộ trưởng bản lĩnh, vững vàng là người làm việc vì lợi ích toàn thể, nhìn xa trông rộng, bao quát nhiều khía cạnh, lòng thì nóng lý tưởng phụng sự quốc gia, xã hội mà mặt thì tĩnh lặng không để quyết định bị kéo theo cảm xúc của mình, của người…

Về ngành y tế, dù là người không trong ngành, không có trách nhiệm, mỗi lần có việc vào bệnh viện công là lòng tôi trào dâng nhiều cảm xúc. Thương dân mình xót xa, phẫn nộ vì điều kiện hai người bệnh một giường, người bệnh truyền dịch vật vã nằm lan ra hành lang ông đi qua bà đi lại, thiếu điều kiện vệ sinh tối thiểu và rất phản cảm… Nếu bà Bộ trưởng dễ “rơi nước mắt” giữa buổi họp báo như vậy, chắc khi thăm các bệnh viện này nước mắt bà phải chảy thành sông?

Nếu dễ “rơi nước mắt” giữa buổi họp báo như vậy, với vai trò, trách nhiệm và thẩm quyền của mình, lẽ ra bà nên có hành động từ lâu cải thiện điều kiện y tế tại bệnh viện làm dịu nỗi đau của bệnh nhân, giảm bớt bất bình đẳng trong tiếp cận dịch vụ y tế công…

Nếu dễ “rơi nước mắt” giữa buổi họp báo như vậy, lẽ ra bà nên có tiếng nói trong/về các phiên tòa xử đại án trong ngành y để những số tiền “thất thoát” khổng lồ được dùng làm dịu bớt khổ đau cho phận đời con sâu cái kiến…

Và, bà Bộ trưởng có dễ “rơi nước mắt” cho đoàn quân trẻ em bị chăn dắt không khó nhận ra ở những ngả tư đường? Nhà chức trách, dù hô hào chống tham nhũng thì giặc nội xâm này cũng được cảm nhận còn đang hiện diện trong đời sống thường nhật quanh ta. Trong xã hội như vậy, xã hội với những “viện Pháp y Tâm thần Trung ương” nhận hối lộ của đối tượng phạm tội nguy hiểm cho ra kết luận giám định tâm thần giả, ai lo con dao mổ “Damocles” sẵn sàng rơi xuống xuống các cơ quan nội tạng của đội ngũ trẻ em yếu thế? Con số thành viên của đội ngũ đó chắc phải đông gấp rất nhiều lần số trường hợp của bé Khế…

Ngày 30 tháng 10 năm 2026