Bạt Xứ chuyển ngữ

Nozawa Boncho (1640−1714) đang hành nghề y tại Kyoto thì gặp Basho và trở thành một trong những môn đệ tận tụy nhất của thi hào này. Năm 1690, ông cùng Kyorai, một môn đệ khác của Basho, biên soạn cuốn “Áo Tơi Của Khỉ”. Đây là tuyển tập thơ của các thi sĩ thuộc trường phái Basho trong đó Boncho đã đưa vào hơn bốn mươi bài thơ của chính mình. Không lâu sau đó, mối quan hệ giữa ông và Basho bị rạn nứt và ông chuyển đến sống tại Osaka.

Năm 1693, Boncho có giao dịch lén lút với thương nhân Hà Lan và chịu án tù năm năm. Khi ra tù, ông tiếp tục sáng tác thơ haiku nhưng chất lượng không còn được như trước, đồng thời phải sống trong cảnh nghèo túng. Thơ haiku của Boncho nổi tiếng với lối miêu tả sáng tỏ và cách khắc họa tinh tế về cảnh sắc thiên nhiên.

Những bài dưới đây do Bạt Xứ dịch từ bản tiếng Anh của William Scott Wilson.

Tranh của Ogata Gekkō

Đồng hành với cơn gió thổi,

trên bầu trời,

chỉ vầng trăng thôi.

* * *

Băng qua suối,

lặng nhìn

những cánh bèo.

* * *

Suốt ngoài phố,

mùi đủ các thứ

dưới trăng hè.

* * *

Chồng chất cả lên,

ngọn núi phủ tuyết

chỉ là ngọn núi.

* * *

Tôi gọi gã bán cá chép

nhưng nào thấy hắn đâu

sau màn mưa đá.

* * *

Lưỡi dao cạo

chỉ qua đêm đã sét,

cơn mưa đầu mùa hạ.

* * *

Ba chiếc lá rơi

lìa khỏi cành khô;

cây bào đồng con

* * *

Sau dãy vựa lúa

là lối tới lui

của bầy chim sẻ.

* * *

Hạng người vô lại nào

lại đi tiểu nơi đây

trên lớp tuyết đầu mùa?

* * *

Dù là không gió,

lá cây bào đồng

vẫn cứ rơi.