Nguyễn Phú Yên

II. TÌNH QUA BỐN MÙA

Người nghệ sĩ đôi khi còn tìm thấy tình yêu đôi lứa trong văn chương bình dân. Đó là những vần ca dao rất nồng nàn, tha thiết đã gợi lên cho người nghệ sĩ mối cảm xúc đồng điệu để khắc họa nét đẹp đó qua những giai điệu trữ tình:

 Ðêm qua tát nước (í a chứ) đầu đình 
Trời đêm sáng tỏ (ấy) cái đêm trăng rằm 
Bỏ quên chiếc áo (chứ) trên cành (là) hoa sen, 
Là cành hoa sen (ớ ơ) 
Em được thì cho anh xin 
Hay là em để (chứ) làm tin làm tin trong nhà 
Ơi hỡi chàng ơi (chứ tình rằng) ơi hỡi chàng ơi 
Áo anh sứt chỉ (chứ) đường tà (chứ biết rằng) 
Vợ anh chưa có (chứ) mẹ già, mẹ già chưa khâu 
Mẹ già chưa khâu (chứ tình rằng) tình vẫn chưa khâu…

                 (Y Vân, Tát nước đầu đình) 

     Cũng với bài ca dao này, nhạc sĩ Phạm Đình Chương cũng viết nên một ca khúc với lời 1 là biến thể thơ lục bát như trên nhưng có thêm lời 2 do nhạc sĩ viết mới:

Tình bằng là tình bằng, khen ai khéo nối nên tình
Mượn câu quên áo, mượn câu quên áo

Cho mình (mà) quen nhau
Hỡi chàng nắng nhuộm da nâu
Ơn trời mà duyên trước quen sau
Thân hèn run rủi được trao cho chàng.
Thiếu chi dưới tổng trên làng
Tìm đâu chẳng thấy được nàng (nàng) thanh xuân.
Nếu anh đã thật hết tâm
Đánh bạo em cũng tỏ phân đôi lời.
Thưa rằng chăn chiếu lợn xôi
Lễ sêu bạc vàng

Lễ sêu bạc vàng này em mới chẳng tham.
Nhưng chỉ tham (nhưng tham) một đấng trai hùng
Nặng yêu nòi giống (ơ ớ) yêu đồng ruộng xanh
Người ơi…

     (Phạm Đình Chương, Khúc giao duyên)

Nụ tầm xuân, ơi nụ tầm xuân nở ra xanh biếc

Em lấy chồng, em đi lấy chồng, anh tiếc tiếc lắm thay…

Giờ đây đây giờ đây, giờ đây đây giờ đây

Đây em đã có chồng. Em đã đã có chồng

Như chim chim vào lồng, như cá ngậm mồi câu…

     (Phạm Duy, Nụ tầm xuân)

Ta tìm thấy trong ca dao những hình ảnh thân quen mà người bình dân đã vẽ nên đầy thơ mộng. Cũng từ mạch cảm hứng đó, Phạm Duy phát triển thêm tình ý riêng của mình. Cái khăn thường là vật trao duyên, vật kỷ niệm gợi nhớ tới người yêu. Sáu câu thơ như một điệp khúc bất tận, thể hiện nỗi nhớ triền miên, da diết. Mỗi câu hỏi dường như gợi lên một nỗi nhớ dâng trào. Người bình dân đã nhân cách hóa một sự vật gần gũi nhưng mang đầy cảm xúc, đó là tâm trạng ngổn ngang niềm thương nhớ cùng nỗi lo âu: 

Khăn thương nhớ ai, khăn rơi xuống đất 
Khăn thương nhớ ai, khăn nhặt để vai 
Khăn thương nhớ ai, khăn chùi nước mắt 
Khăn thương nhớ ai, khăn giặt chẳng phai 
Đèn thương nhớ ai, mà đèn không tắt 
Mắt thương nhớ ai, mắt ngủ chẳng sâu…

     (Phạm Duy, Thương ai nhớ ai)

Từ bài ca dao Mười thương, nhạc sĩ Phạm Đình Chương mô phỏng và phát triển thành bài hát cùng tên với lời ngợi ca tình yêu trong hoàn cảnh đời sống mới:

Một thương tóc xõa mơ màng

Hai thương em ăn nói mặn mà (lại) có duyên
Ba thương má lúm đồng tiền

Bốn thương (thương) đôi mắt như sao huyền mùa thu.

Năm thương (năm thương) em biết trông chờ

Chờ anh đi chinh chiến

Bao năm tháng xa mờ quê hương.

Sáu thương là thương em cũng cương thường

Bảy thương (thương) nết ở trăm đường em khéo khôn.

Tám thương trong trắng tâm hồn

Đẹp tươi là tươi như ánh trăng tròn đầu thôn.

Chín thương là thương tiếng cười giòn

Ngàn năm gỗ đá cũng còn (còn) ngất ngây

Mười thương là em xinh quá đôi bàn tay

Bàn tay măng dệt mộng cho đời nên thơ

Để cùng anh xây đắp cho ngày mai

Tình yêu thương chan chứa giữa trời tự do.

     (Phạm Đình Chương, Mười thương)

Có thể tình yêu được gợi lên từ một tích xưa cũng gây cho người nghệ sĩ mối xúc cảm sâu đậm:

Một đàn chim tóc trắng bay về qua trần gian

Báo tin rằng có nàng Giáng Hương

Nàng ngồi trên cung vắng

Trong một đêm đầu trăng

Phá then vàng bước vào vườn hoang.

Không gian tràn dâng niềm thương

Rồi tiếng hát xui cuộc tình duyên…

Trời đày cô tiên nữ xuống đầu thai thành hoa 
Giữa đêm mờ, hoa nở chóng phai 
Người về trong đêm tối ôm cành hoa tả tơi 
Bóng in dài gác đời lẻ loi.

     (Phạm Duy, Cành hoa trắng)

 Đó là những nét đẹp cổ điển, trong đó nhiều thi nhân đã dàn trải tình cảm theo mùa xuân của đất trời. Cái tình xuân bao giờ cũng lai láng. Đôi khi người nghệ sĩ đắm mình trong mùa xuân tươi thắm để rồi từ đó hát về mối tình riêng một cách kín đáo:

Ánh xuân về tràn dâng nắng mới

Tơ trời mừng say gió tới

Ngàn đóa hoa bừng chào đời.

Từng bầy én trông đẹp mùa màng

Vờn cánh vui đùa nhịp nhàng

Hòa tiếng chung tình nồng nàn.

Có riêng một mình ta với bóng

Không hẹn gần ai ấm cúng

Mà chẳng nghe lòng lạnh lùng

Vì người ấy luôn chờ một lời

Là hiến ta trọn cuộc đời

Thề ước đem tình sánh vai.

     (Hoàng Trọng, lời Hồ Đình Phương, Mộng lành)

Đêm qua say tiếng đàn đôi chim uyên đến giường 
Chim báo tin xuân đã về trong giấc mộng. 
Em yêu câu hát buồn lả lướt trong màn trăng 
Yêu trời thanh vắng đón đưa em tới chàng. 
Hồn em chùng đêm tối tình em còn chơi vơi 
Lòng em chưa tàn xin đừng nhạt phai…

     (Phạm Duy, Đêm xuân)

Anh cho em mùa xuân nụ hoa vàng mới nở 
Chiều đông nào nhung nhớ. Đường lao xao lá đầy 
Chân bước mòn vỉa phố mắt buồn vin ngọn cây. 
Anh cho em mùa xuân mùa xuân này tất cả 
Lộc non vừa trẩy lá. Lời thơ thương cõi đời 
Bầy chim lùa vạt nắng trong khói chiều chơi vơi… 

     (Nguyễn Hiền, thơ Kim Tuấn, Anh cho em mùa xuân)

     Mùa xuân đôi khi cũng là mùa chia cách khiến người nghệ sĩ không khỏi buồn đau:

Nếu chiều nay lỡ hẹn không về 
Thì xuân năm nay anh sẽ buồn 
Sẽ buồn hơn mấy cội mai già 
Và mùa xuân quên mặc áo mới. 
Hẹn hò xa xưa còn nguyên tất cả 
Dành cho em tình yêu rất lạ 
Dù sao anh cũng về, mộng xuân đã chín đỏ 
Bàn tay nâng niu hoa cúc 
Bàn tay hiu hắt giọt lệ đầy… 

     (Anh Việt Thu, Mùa xuân đó có em)    

     Nhưng nguồn cảm hứng không chỉ có từ mùa xuân. Mùa hè đôi khi cũng là cái cớ để người nghệ sĩ biểu lộ tình cảm yêu thương của mình. Có thể đó là thời gian có nhiều kỷ niệm êm đềm của đôi lứa đã để lại những dấu ấn khó phai trong tâm hồn:

Bên nhau nắng hạ rộn ràng 

Bên nhau thoáng rượu nồng nàn 
Đừng ngủ mơ, đừng sầu thơ 
Đừng ngẩn ngơ, cuộc tình tan trong phút giây. 
Cho nhau mắt lệ nghẹn ngào 
Cho nhau ước hẹn ngày nào 
Đời hợp tan, tình dở dang 
Nặng sầu mang

Bàng hoàng nghe nắng trôi sang…

Hôm nao nắng đẹp dịu dàng 
Cho nhau thoáng lệ ngỡ ngàng 
Người ngẩn ngơ, đời là mơ 
Tình là thơ, nghẹn lời mừng vui biết bao.
Bên nhau nắng hạ rộn ràng 
Cho nhau thoáng rượu nồng nàn 
Đừng ngủ mơ, đừng sầu thơ 
Đừng ngẩn ngơ, trọn đời không sống bên nhau. 

     (Nguyễn Trung Cang, Nắng hạ)

Mùa hè đi qua như làn gió 
Mùa hè trong ta đã đỏ hoe 
Mùa hè đôi ta bốc lửa cháy 
Lửa thiêu trái đất này. 
Mùa hè con tim đã tỏa nắng 
Mặt trời trong ta đã ngồi cao 
Mùa hè mưa rơi cũng đỏ máu 
Và nhuộm hồng trăng sao. 
Đôi ta chỉ có một mùa hè thôi 
Đôi ta chỉ có một cuộc tình thôi… 

     (Phạm Duy, Hạ hồng)

     Nhưng kỷ niệm sâu đậm hơn lại từ những cuộc chia tay của những người biết yêu lần đầu:

   Thế rồi mùa hè qua từ đấy 
Tạm biệt nhau ngày ấy 
Thương nhớ trong tim đầy. 
Nhớ hoài miền thùy dương mướt xanh 
Chiều chiều hai đứa mình 
Ngồi nhìn đợt sóng nhô. 
Biết đâu ngày vui sao chóng tàn 
Giã từ nhau muộn màng 
Phượng tàn trên hè phố. 
Nhìn trăng khuya trách bên mái lầu 
Cánh phượng đã nhạt màu 
Ép trong lòng tay sầu... 

     (Hoài An, Thế rồi một mùa hè)

     Và rồi mùa thu. Mùa thu là mùa của bạc lòng thương nhớ và của những chuyện tình buồn muôn thuở vơi đầy dòng lệ mỗi chiều thu quạnh quẽ. Buồn nhưng không hề thảm thiết. Sầu nhưng không hề bi lụy. Thương yêu mà chẳng hề xót xa. Yêu đương mà chẳng hề đọa đày. Nó bàng bạc trong hồn, khẽ khàng như gió thoảng, vậy mà cũng đậm sâu, bền chặt. Mùa thu dễ đưa ta về với bao kỷ niệm của hình bóng cũ, tình yêu xưa, của sự nuối tiếc và của nỗi sầu, đôi khi mang lại niềm say đắm ngất ngây:

Nhìn những mùa thu đi em nghe sầu lên trong nắng 
Và lá rụng ngoài song nghe tên mình vào quên lãng 
Nghe tháng ngày chết trong thu vàng. 
Nhìn những lần thu đi tay trơn buồn ôm nuối tiếc 
Nghe gió lạnh về đêm hai mươi sầu dâng mắt biếc 
Thương cho người rồi lạnh lùng riêng… 

     (Trịnh Công Sơn, Nhìn những mùa thu đi)

Lá rơi bên thềm gợi nhớ thương 
Tìm trong lá thu vàng trên lối đi về dĩ vãng 
Ngày thơ đã qua rồi sao vấn vương 
Mỗi khi sương chiều xuống 
Tìm bâng khuâng hình bóng năm nào. 
Nhớ những đêm về nhặt ánh sao 
Thầm mơ ước cho tình thương

Chớ bao giờ phôi pha 
Dù xa cách phương trời không lãng quên 
Bao kỷ niệm trìu mến 
Trong những phút êm đềm bên nhau... 

     (Nguyễn Hiền & Lê Trọng Nguyễn, Lá rơi bên thềm)

Em có nghe mùa thu mưa giăng lá đổ 
Em có nghe nai vàng hát khúc yêu đương. 
Và em có nghe khi mùa thu tới 
Mang ái ân mang tình yêu tới 
Em có nghe nghe hồn thu nói mình yêu nhau nhé. 
Em có hay mùa thu mưa bay gió nhẹ 
Em có hay thu về hết dấu cô liêu 
Và em có hay khi mùa thu tới 
Bao trái tim vương màu xanh mới 
Em có hay hay mùa thu tới hồn anh ngất ngây…

     (Ngô Thụy Miên, Mùa thu cho em) 

Trong mắt em mùa thu về đây 
Nghe nhớ thương nặng chĩu vai gầy 
Làn mây tím đậm buồn đôi mi 
Heo may gợi sầu chia ly 
Nhắc ai xuôi ngoài vạn lý…

Theo bóng mây thời gian chậm trôi 
Em nhớ ai giờ cách xa rồi 
Chiều thu đến gợi sầu tiếc nhớ 
Biết bao kỷ niệm xa xưa 
Mắt em tan vào mùa thu. 

     (Phạm Mạnh Cương, Thu về trong mắt em)

Mùa thu thưa nắng gió mang niềm nhớ 
Trời chiều man mác buồn nát con tim 
Lệ tình đẫm ướt tà áo trinh nguyên 
Kỷ niệm êm đềm còn in trên giấy. 
Người ôm thương nhớ ra đi từ đấy 
Trời đày hai đứa vì thiếu tơ duyên 
Rừng còn thay lá tình vẫn chưa yên 
Thương chi cho lắm giờ cũng xa nhau…

     (Lam Phương, Thu sầu)

     Không chỉ là nơi chất chứa nhiều kỷ niệm, mùa thu còn là mùa của sự xa cách, của nước mắt khóc than. Sự chia lìa, cách ngăn đã đẩy tình cảm tới chỗ bi thiết, đau đớn:

Em ra đi mùa thu mùa thu không trở lại 
Em ra đi mùa thu sương mờ giăng âm u 
Em ra đi mùa thu mùa thu không còn nữa 
Đếm lá úa mùa thu đo sầu ngập tim tôi…

Hôm em ra đi mùa thu mùa thu không trở lại 
Lá úa khóc người đi sương mờ dâng lên mi 
Em ra đi mùa thu mùa lá rơi ngập ngừng 
Đếm lá úa sầu lên bao giờ cho tôi quên.

     (Phạm Trọng Cầu, Mùa thu không trở lại)

Dòng sông nào đưa người tình đi biền biệt 
Mùa thu nào đưa người về thăm bến xưa. 
Hoàng hạc bay, bay mãi bỏ trời mơ 
Về đồi sim, ta nhớ người vô bờ. 
Ta vẫn chờ em dưới gốc sim già đó 
Để hái dâng người một đóa đẫm tương tư. 
Đêm nguyệt cầm ta gọi em trong gió. 
Sáng linh lan hồn ta khóc bao giờ…

     (Vũ Đức Sao Biển, Thu hát cho người)

Mắt đã một chiều thu hoen lệ sầu
Tiếng đã lạc loài trong tim nghẹn ngào
Đưa anh về chiều thu reo dưới gót
Âm thầm từng hồi giá buốt nghe tin đông sang.
Nhớ những đường về sương rơi mịt mùng
Mắt biếc là màu riêng tôi lạnh lùng
Thương cho người về cô đơn với bóng
Mây chiều lạc loài đã xuống

Với thu mênh mông…

Nhớ mãi từng chiều thu rơi nghìn trùng  

Tóc đã lạc cùng mây trôi ngại ngùng
Đêm mong người về cho vơi giá buốt
Nghe hồn từng mùa đã khuất

Tiếc thu mênh mông.

     (Thanh Trang, Tiếc thu)

Nước mắt mùa thu khóc ai trong chiều
Hàng cây trút lá nghĩa trang đìu hiu
Từng chiếc từng chiếc lệ khô vàng héo
Buồn thương từng kiếp

Nằm trong mộ réo tên người đời quên
Nước mắt mùa thu khóc than triền miên.
Nước mắt mùa thu khóc trong đêm dài
Mùa mưa chới với tiếng mưa buồn rơi
Người xây ngục tối tình yêu lừa dối
Giọt mưa tìm tới để chia lầm lỗi

Với người hoài trinh
Nước mắt mùa thu khóc cho cuộc tình…
     (Phạm Duy, Nước mắt mùa thu)

Thu đến thu đi cho lá vàng lại bay 
Em theo bước về nhà ai 
Ân tình xưa đã lỡ thời gian nào bôi xóa 
Kỷ niệm đầu ai đành lòng quên? 

     (Song Ngọc, Xin gọi nhau là cố nhân)

     Trong chia ly, mất mát, Phạm Duy viết theo tâm tình của nhà thơ Apollinaire, cũng xem như tình đã chết và mùa cũng chết theo:

Ta ngắt đi một cụm hoa thạch thảo 
Em nhớ cho mùa thu đã chết rồi
Mùa thu đã chết, em nhớ cho 
Mùa thu đã chết, em nhớ cho.
Mùa thu đã chết, đã chết rồi 
Em nhớ cho em nhớ cho
Đôi chúng ta sẽ chẳng còn nhìn nhau nữa.
Trên cõi đời này, trên cõi đời này 
Từ nay mãi mãi không thấy nhau 
Từ nay mãi mãi không thấy nhau.

     (Phạm Duy, Mùa thu chết)

     Trong khi đó, Châu Kỳ thì ngược lại, vẫn tin rằng người yêu còn đó, nghĩa là tình vẫn còn và mùa vẫn còn mãi, còn mãi trong tim và còn trên khắp quê hương:

Mùa thu ơi, nghe nói rằng em đã chết 
Mùa thu ơi, em còn đó hay chết rồi? 
Em còn đó, em còn đó hay chết rồi 
Thu, em hãy nói, em hãy nói, nói đôi lời 
Rằng mùa thu vẫn sống dài trên sông núi 
Hồ thu xưa, trăng nhìn nước vẫn sáng ngời. 
Xin đừng nói, xin đừng nói thu chết rồi 
Không, thu vẫn sống, em vẫn sống, sống đời đời... 

     (Châu Kỳ, Mùa thu còn đó)

     Mùa đông thường là mùa của mưa rơi, với người này là mùa ghi dấu kỷ niệm nhưng với người khác đôi khi chỉ đem lại cảm giác buồn thương:

Chiều buồn ngồi một mình nhìn mây trôi mênh mang
Nhìn đôi chim lang thang, lang thang
Trời buồn người càng buồn

Trông mây nước thêm bâng khuâng
Nhớ em từng phút mong từng giây em ơi.
Biết rằng cuộc tình đầu

Thường gây bao thương đau
Càng yêu nhau càng xa nhau mãi mãi.
Thà rằng người đừng về

Cho nuối tiếc thêm dâng cao
Để cho tình chết theo mùa đông năm nao…

     (Lam Phương, Tình chết theo mùa đông)

Đôi mắt em lặng buồn nhìn thôi mà chẳng nói 
Tình đôi ta vời vợi có nói cũng không cùng 
Có nói cũng không cùng. 
Yêu hết một mùa đông không một lần đã nói 
Nhìn nhau buồn vời vợi có nói cũng khôn cùng 
Có nói cũng khôn cùng. 
Trời hết một mùa đông gió bên thềm thổi mãi 
Qua rồi mùa ân ái qua rồi mùa ân ái.

Em ngồi bên song cửa anh đứng tựa tường hoa 
Nhìn nhau mà lệ ứa một ngày một cách xa 
Một ngày một cách xa.

     (Phạm Đình Chương, thơ Lưu Trọng Lư, Mắt buồn)

Ngày nào ta xa nhau, anh bước sâu

Trong vùng tối nhạt nhòa

Từng mùa đông theo qua

Anh đã quen với đường đời băng giá.

Xưa hôn em một lần, rồi đau thương tràn lấp

Anh yêu em một ngày và xa em trọn kiếp

Nên anh yêu mùa đông, nên anh yêu mùa đông,

Ôi mùa đông của anh.

     (Trần Thiện Thanh, Mùa đông của anh) 

Rồi những đêm thánh đường đón Noel 
Lang thang qua miền giáo đường dấu yêu 
Tiếng thánh ca ngày xưa trong đêm tối 
Nhớ quá đi thôi giọng hát ai buồn 
Đêm thánh vô cùng lạnh giá hồn tôi.

     (Nguyễn Vũ, Bài thánh ca buồn)

     Nhưng trong tâm tư người nghệ sĩ, mưa luôn đem đến cảm giác cô đơn khi tình đã xa, từ đó họ dễ phô bày nỗi buồn riêng tư, có thể nhẹ nhàng hoặc da diết:

Mưa từ đâu mưa về
Làm muôn lá hoa rơi tả tơi
Tiếng mưa gió lạnh lùa ngoài mành 
Lá vàng rơi lìa cành gợi ta nỗi niềm riêng. 
Ôi! ta mong ước xa xôi, 
Nhưng đêm mãi cô đơn gửi tâm tư về đâu? 
Mưa thương ai mưa nhớ ai? 
Mưa rơi như nức nở, mưa rơi trong lòng tôi…

     (Huỳnh Anh, Mưa rừng) 

Chiều mưa không có em 

Bờ đá công viên âm thầm 
Chiều mưa không có em 

Giăng mắc mây không buồn trôi. 
Gọi mùa thu lãng quên 

Vào tiếng mưa rơi êm đềm 
Trời còn mưa ướt thêm 

Cho dài ngày tháng không tên. 
Chiều mưa không có em 

Đường phố quên chưa lên đèn 
Chiều mưa không có em 

Biết lấy ai chia hờn tủi 
Trời mùa thu lắm mây 

Còn bước em đi quên về 
Vòng tay ôm lẻ loi 

Cho mình còn mãi thương nhau...

     (Trường Sa, Mùa thu trong mưa) 

Ngoài trời không sao thưa đường lầy ướt ngõ tối 
Mưa khuya về hiu hắt len vào hồn. 
Chuyện đời quên đi thôi dĩ vãng xa lắm rồi 
Gợi lại để làm chi nữa người ơi. 
Chiều nào nâng ly bôi tình vừa mới chắp nối 
Tay không mà mơ ước đi vào đời 
Để rồi bao năm trôi thênh thang đời muôn lối 
Nhớ cố hương muốn về rồi lại thôi…

     (Nguyễn Hiền & Hoài Linh, Kể chuyện đêm mưa) 

Mưa ơi mưa ơi, mưa gieo sầu nhân thế 
Mưa nhớ ai biết người thương có còn nhớ hay quên 
Riêng ta vẫn u hoài 
Đêm đêm tiếp đêm nhớ mong người đã cách xa… 

     (Huỳnh Anh, Lạnh trọn đêm mưa)

Mưa còn khóc thương cho người đi xa, có thể đó là người bạn hay là người yêu, nhưng cũng cho người ở lại niềm tin hội ngộ:

Ngoài trời mưa rơi rơi, mà hồn ai chơi vơi 
Sao nhớ nhung hoài, từng giọt mưa rơi rơi 
Là lời ca xa xôi, thắm thiết thương ai 
Lướt đi ngoài mưa. 
Dù trời còn mưa rơi, đừng buồn lòng ai ơi 
Ta vẫn tươi cười, rồi ngày trời thôi mưa 
Đời lại đẹp như thơ, quyến luyến trong mơ 
Ấm êm tâm hồn, hát câu yêu đời.

     (Nguyễn Hữu Thiết, Ai đi ngoài sương gió)

Đêm chưa ngủ nghe ngoài trời

Đổ mưa từng hạt rơi
Gác nhỏ đèn le lói

Bóng dáng in trên tường loang 
Anh gối tay tôi để ôn chuyện xưa cũ

Gói trọn trong tuổi nhớ…

Ngoài hiên mưa tuôn

Mưa lạnh xuyên qua áo ai

Canh dài nghe bùi ngùi 
Mưa lên phố nhỏ

Có một người vừa ra đi đêm nay 
Để bao nhiêu luyến thương lại lòng tôi. 
Khi trót gửi những hình ảnh

Của tim vào lòng đêm 
Những kỷ niệm cho nhau

Nếu mất đi xin đừng quên 
Tôi thiếp đi trong niềm vui

Và đêm rớt những giọt mưa cuối cùng.

     (Trúc Phương, Mưa nửa đêm) 

Nếu chiều nay không có anh, ai sẽ đưa em về? 
Trời sắp đổ cơn mưa, sao anh còn đứng mãi 
Hãy nói một lời, có phải anh giận em? 
Có phải anh giận em? 
Nếu ngày mai xa cách nhau, em chẳng nên âu sầu 
Trời có đổ mưa ngâu, đôi ta chẳng tan vỡ 
Dẫu biết tình đầu rất dễ chia lìa nhau 
Để chìm vào trong bể dâu…

     (Ngân Giang, Em về kẻo trời mưa) 

Quán vắng mưa khuya như khúc ca nghẹn lời 
Tí tách rơi rơi ray rứt trong lòng người 
Không hẹn gặp nhau đêm nay 
Đêm dài lạnh gió rét mướt 
Đếm từng bước đi sầu lên mãi mãi… 

     (Nguyễn Hiền & Hoài Linh, Kể chuyện đêm mưa)

Niềm thương nỗi nhớ cũng được dàn trải cùng với ngọn gió đông hay làn mưa bay:

Rồi ngày mai sẽ ra đi phương trời 
Biết đâu trên đường vạn nẻo từ ly 
Biết đâu cuộc đời ngày mai đổi thay 
Mà tôi vẫn còn nhớ nhớ nhớ
Phút giây ban đầu. 
Ngại ngùng bước chân buồn, em đã sang ngang rồi 
Đành thôi nhớ mong, gửi theo gió đông
Tình yêu giá băng vào nơi cuối trời nhớ 
Sầu đông còn đến bao giờ. 

     (Khánh Băng, Sầu đông)

Có những chiều thành phố mưa bay 
Công viên buồn tượng đá cũng buồn 
Chân đi tìm tuổi hồng sa mạc nắng 
Câu kinh giáo đường

Ngày tháng trút đau thương. 
Có những chiều thành phố mưa bay 
Thương em gầy giọng hát đêm dài 
Nghe hơi thở chạnh lòng khơi niềm nhớ 
Môi giăng mắt đỏ mòn mỏi theo đợi chờ…

     (Bằng Giang, Thành phố mưa bay)

Từ ngày xa lìa nhau

Lòng em vẫn yêu tình em vẫn sâu 
Vẫn ôm theo mộng ước

Trải khắp đường đi hẹn với ngày về 
Từ mùa đông gần đây

Lòng anh đã thay tình anh đã phai 
Tiếng chuông ngày nào

Giờ đã qua nghẹn ngào hồn em xót đau. 
     (Anh Bằng, Cho kỷ niệm mùa đông)

Em lên ngày mai đường gió trăng cài 
Mong em từng giây rộn ràng như ngây 
Ô hay mùa đông mà xuân đã lâng lâng 
Ô hay mùa đông mà mai đã lên bông 
Vì gót chân in dấu ân tình 
Hoa lá ngỡ như mùa xuân mùa xuân ái ân… 

     (Lê Uyên Phương, Một ngày vui mùa đông)

Một ngày vui mùa đông, thương nhớ mênh mông 
Một ngày vui chờ mong, lá hát bên song 
Em như cơn mưa đến, tươi mát đời tôi 
Lời nào thơm bờ môi, mắt biếc chơi vơi 
Lời nào tan cuộc vui, nuối tiếc khôn nguôi 
Em như cơn lốc cuốn đời tôi… 
     (Ngô Thụy Miên, Giọt buồn mùa đông)

• TÌNH SẦU

Trong nền tân nhạc miền Nam, khoảng thời gian đất nước thoát khỏi chiến tranh, những giai điệu vui trong tình yêu thỉnh thoảng vẫn vang vọng. Nhưng khi cuộc chiến bắt đầu lan tràn, những tiếng sầu bi ai đã cất lên ngày càng lan rộng. Có thể nói tình sầu là chủ đề nổi trội nhất trong tình yêu đôi lứa của thế hệ sinh ra trong chiến tranh. Họ bị đẩy vào cuộc chiến và tình yêu của họ - người ra đi cũng như người ở lại - đều bị chi phối mãnh liệt bởi hoàn cảnh lịch sử. Khi sự sống trở nên mong manh vì khói lửa chiến tranh thì tình yêu của họ cũng sẽ biến thiên theo hoàn cảnh vì không biết tình yêu sẽ đưa họ đến đâu. Hội ngộ hay chia lìa, bền chặt hay tan tác, đau thương hay hạnh phúc? Không ai quyết định được nên nỗi sầu là tiếng lòng mạnh mẽ nhất của lứa đôi.

Chiều rơi cho lòng lạc loài chơi vơi 
Ngày rơi ta buồn giây phút qua rồi 
Thời gian luống phụ cho ai mãi đâu 
Luống hận cho ai mãi đâu muôn kiếp u sầu. 
Chiều ơi trôi về miền nào xa xôi 
Tìm ai tiếng lòng thổn thức vắn dài 
Tình ơi mắt lệ chan chứa khắp nơi 
Gió đừng khóc nữa gió ơi tan nát tơi bời…

     (Hoàng Trọng, Nhạc sầu tương tư) 

Tình yêu như thương áo quen hơi ngọt ngào 
Rời nhau hôm nào, hồn mình như vá khâu 
Buồn mình như lũng sâu 
Rồi tình trong im tiếng, rồi tình ngoài hư hao… 

Tình yêu cho anh đến bên cơn muộn phiền, 
Tình đi âm thầm, nghìn trùng như vết sương, 
Lạnh lùng như dấu chim 
Tình mong manh như nắng, tình còn đầy không em… 

     (Trịnh Công Sơn, Tình sầu)

Mưa soi dấu chân em qua cầu 
Theo những cánh rong trôi mang niềm đau 
Lời nào yêu hết trái tim buồn

Lời nào yêu hết trái tim buồn 
Xin giữ trong mắt lệ, xin giữ trong mắt lệ 
Nhòa theo từng gót chân người xa vời. 
Mưa âm thầm buổi chiều thổn thức 
Sẽ nhạt nhòa từ ngàn năm nữa

Như em khóc hồn nhiên 
Nỗi muộn phiền ngày tàn hơi thở 
Em thấy không cõi đời vô vọng…

     (Từ Công Phụng, Mắt lệ cho người) 

     Nỗi buồn gợi lên từ sự chia xa lứa đôi và nhất là khi chính mình trở về với cô đơn:

Buồn không em 
Mùa thu tan tác lá bay gọi nhau bên thềm 
Buồn không em 
Những chiều cô đơn xâm chiếm hồn em 
Vài tia nắng xuyên qua rèm 
Hồng đôi má em cho lòng buồn thêm 
Những đêm xa nhà, đời lữ thứ buồn không em…

     (Lam Phương, Buồn không em) 

Buồn ơi ta xin chào mi 
Khi người yêu ta đã bỏ ta đi 
Buồn ơi ta xin chào mi 
Khi tình yêu chấp cánh bay đi. 
Buồn ơi ta đang lẻ loi 

Buồn hỡi ta đang đơn côi 
Buồn ơi hãy đến với ta 
Để quên chuyện tình xót xa… 

     (Nguyễn Ánh 9, Buồn ơi chào mi)

Đường vào tình yêu

Có trăm lần vui có vạn lần buồn 
Đôi khi nhầm lỡ đánh mất ân tình cũ 
Có đâu chỉ thế tiếc thương chỉ thế 
Khi hai mơ ước không chung cùng vui lối về. 
Mình vào đời nhau

Lúc môi còn non tuổi mộng vừa tròn 
Hương thơm làn tóc nước mắt chưa lần khóc 
Đến nay thì đã đắng cay nhiều quá 
Thơ ngây đi mất trong bước buồn giờ mới hay…

     (Trúc Phương, Buồn trong kỷ niệm) 

Buồn thương miên viễn, có thể từ kiếp này đến kiếp sau, không biết đến bao giờ mới nguôi ngoai, mới chấm dứt:

Người từ ngàn dặm về mang nỗi sầu 
Nhịp cầu ô thước hẹn đến mai sau 
Ngày dài nhung nhớ mình cũng như nhau 
Trên cao bao vì sao sáng 
Rừng vắng có bao lá vàng 
Là bấy nhiêu sầu…

     (Lam Phương, Thu sầu) 

Trời mưa mãi mưa hoài 
Thần tiên giấc mơ dài 
Vào cuộc đời sỏi đá, biết mình si mê 
Buồn ơi đến bao giờ 
Còn thương đến bao giờ 
Khi mùa thu còn mang tiếng buồn đêm hè…

Nằm nghe tiếng mưa nguồn 
Tưởng em bước chân buồn 
Đang vỗ về lá úa trong lòng đêm thu 
Buồn ơi, đến bao giờ 
Còn thương đến bao giờ 
Thương nụ cười đơn côi, tháng đợi năm chờ.

     (Lê Uyên Phương, Buồn đến bao giờ) 

Buồn nào hơn đêm nay buồn nào hơn đêm nay 
Khi ngoài kia bão tố đầy trời 
Từng cánh lá cuốn gió rơi vào lòng đêm thâu 
Thương thầm mối tình ngâu. 
Ngày về ôi xa quá cánh nhạn còn miệt mài 
Trong nắng hồng mê say lạc bầy chim chíu chít 
Hai phương trời cách biệt đêm chờ và đêm mong…

     (Lam Phương, Xin thời gian qua mau) 

Một lần tiễn đưa bao nhiêu là buồn
Đường ngập lá rơi khi sương chiều lắng xuống
Tôi vẫn đi giữa cô đơn, gió lạnh về buốt tâm hồn 
Cho niềm thương nhớ vấn vương...

Tâm tư buồn mênh mang nghe gió trút lá vàng 
Đã bao nhiêu mùa thu sang
Đời mình là sân ga, lưu luyến bóng con tàu 
Gợi tiếc nuối cho nhau... 

     (Nguyễn Hiền & Minh Kỳ, Buồn ga nhỏ)

Nỗi buồn đến khi những ngày vui đã qua mất rồi, chỉ còn lại trái tim bơ vơ, đơn độc. Người nghệ sĩ nhiều khi cũng mơ về quá khứ, cũng xót xa vì trong tình cảnh mới dù như thế nào thì trái tim vẫn không hề ngủ yên:

Cuộc tình ngỡ đã xa xưa

Đã xanh xao từ thuở nào 
Chợt người đến với tim ta

Xóa tan đi một mảnh đời 
Cuộc tình quý giá mong manh 

Có chơi vơi ngược dòng đời 
Nghìn trùng dòng sông có vui. 
Ôi sao người miệt mài

Ngày vui nào còn dài 
Ta ưu phiền từng ngày

Vội chôn cuộc tình gầy 
Chết đi bao lời nói 
Rừng nào có sa mưa

Tình nào sẽ như thơ…

     (Ngô Thụy Miên, Tình khúc buồn)

Đôi khi trộm nhìn nhau 
Xem dung nhan đó bây giờ ra sao 
Em có còn đôi má đào như ngày nào 
Kể từ khi vắng nhau em như tấm vải lụa nhàu 
Thương thâu đêm giấc ngủ xanh xao 
Em có bề nào ai đón ai đưa. 
Cuộc đời là vách chắn là rào thưa 
Thương em tiếng hát sang mùa 
Một mai mưa ướt áo em áo mỏng đường mềm 
Dáng nhỏ chân đêm… 

     (Trầm Từ Thiêng, Trộm nhìn nhau)

     Buồn thương người yêu trong đợi chờ nếu quá đậm sâu sẽ đưa con người đến tình cảnh cực đoan - tương tư:

Ngày nào cho tôi biết 
Biết yêu em rồi tôi biết tương tư 
Ngày nào biết mong chờ 
Biết rộn rã buồn vui đợi em dưới mưa... 
Ôi biết đem tin này 
Vắng như lòng giấy tình yêu lấp đầy 
Rồi biết quên câu cười biết cho đôi dòng lệ rơi…

     (Phạm Duy & Ngọc Chánh, Bao giờ biết tương tư)  

1. TÌNH NHỚ

Tình buồn là tình không có kết thúc trọn vẹn bởi nhiều lý do, thường để lại trong tim những vết đau hay nuối tiếc. Khi mộng ước không thành thì đôi lứa chỉ còn có hoài niệm, nghĩa là trong những giai điệu có sự nhớ nhung, khắc khoải của người nghệ sĩ. Có nghĩa là họ tìm về hình bóng cũ, tìm về kỷ niệm, có khi tìm mãi mãi trong cuộc đời:

Đêm nao cùng ai dưới trăng thanh 
Yêu đương lòng chan chứa bao tình 
Say sưa hồn mây theo gió cuốn 
Đêm nay trăng còn vương hương tình. 
Bóng trăng còn, người xưa nào đâu? 
Thấu chăng lòng đớn đau…

     (Hoàng Trọng & Quốc Bảo, Bóng trăng xưa) 

Nhớ thu nào qua mấy mùa hoa 
Mơ bóng dáng năm xưa xa mờ 
Chiều chiều tìm trong tia nắng phai 
Gửi về nơi chân mây cuối trời 
Bao buồn vui giữa mùa hoa tím. 
Phút ban đầu khi mới gặp nhau 
Ôi muốn nói nhưng sao nghẹn lời 
Tình cờ quen nhau qua phút giây 
Mộng đời dệt thành thơ bất ngờ 

Xa dù xa hẹn đừng quên nhau…

     (Mạnh Phát, Nhớ màu hoa tím) 

Nghe như mùi hương xưa từ quá khứ đưa về
Lâng lâng hồn bay đi, lùi về xa dĩ vãng
Thay người xưa trong nắng thấy thu vàng mênh mông
Lá đổ qua sông vắng mây ngừng trong mắt trong.
Bao nhiêu thời gian qua đường nét đã phai nhòa
Ôi bóng hình xa xưa chỉ còn trong quá khứ
Lâu rồi nhưng vẫn nhớ vẫn rong hồn bơ vơ
Cánh hồng bay theo gió chết đi còn tương tư…

     (Thanh Bình, Tiếc một người)

Rồi chiều nào anh qua xóm vắng 
Đã mấy mùa trăng anh cách xa 
Mấy lần nghe tim thiết tha 
Cớ sao anh tưởng chừng là hôm qua 
Đôi ta hẹn nhau giữa lòng mấy rặng tre già. 
Mặn mà làm sao, nhìn trăng lên xa xa 
Hai đứa thì thầm chuyện cũ qua 
Ước ngày mai đời nở hoa…

     (Mạnh Phát, Qua xóm nhỏ)

Người về người về đâu nhớ ta chăng 
Người ơi mỗi lá thu rơi làm ta bâng khuâng 
Như áng mây chiều lam trong sương 
Bước đi âm thầm lòng buồn như chiều rơi 
Nghe chăng thu ơi để lá rơi chi hoài 
Gợi lòng thương nhớ ai nhiều.

     (Anh Việt Thu, Hai vì sao lạc)

Người nghệ sĩ nhớ về người yêu tươi thắm qua hình ảnh của đôi môi, của làn tóc, của tà áo tím trong những ngày rong chơi giữa thiên nhiên tuyệt đẹp trong buổi chiều có lá vàng nhẹ bay:

Rồi một ngày hương xuân ngây ngây 
Tôi đứng đón hoa đào bay 
Hoa rơi trên màu áo trắng năm xưa còn đây. 
Và bầu trời xanh như hôm nay 
Tôi với em tay nắm tay 
Ta đưa nhau đến lưng đồi chiều ấy. 
Rồi một tình thương không đơn côi 
Tôi với em nay làm đôi 
Cho dẫu mưa dâng ngập lối hay khi bùi ngùi. 
Một nụ cười xinh trên đôi môi 
Tình đời thôi nghe chia phôi 
Vườn đời là bông hoa thắm đẹp tươi…

     (Mạnh Phát, Rồi một ngày)

Từ khi xa anh em vẫn yêu và nhớ 
Mà sao anh đi đi mãi không về nữa 
Một bóng áo tím buồn ngẩn ngơ 
Khóc trong chiều gió mưa 
Khóc thương hình bóng xưa. 
Ngàn thu mưa rơi trên áo em màu tím 
Ngàn thu đau thương vương áo em màu tím 
Nhuộm tím những chuỗi ngày vắng nhau 
Tháng năm càng lướt mau 
Biết bao giờ thấy nhau.

    (Hoàng Trọng, lời Vĩnh Phúc, Ngàn thu áo tím)

Đàn ơi hòa theo tiếng gió mơ màng đi xa vời

Lời ai sao mà tha thiết êm đềm như chơi vơi

Hình bóng ngày nào đã quá xa xôi

Một tà áo tím bên tôi

Thầm nghe lá vàng nhẹ rơi…

Tìm đâu bàn tay

Che mái tóc huyền rung tơ mềm

Tìm đâu muôn màu hoa nắng

Lung linh vương chân êm

Tìm lúc chiều về tiếng hát buông lơi

Tìm về tiếng sáo chơi vơi

Thời gian vẫn lạnh lùng trôi.

     (Nguyễn Hiền, Tìm đâu)

Một hôm anh về

Em bâng khuâng đứng trông theo

Hoàng hôn nâng niu

Bước đôi chân người em yêu.

Em nhớ thương nhiều

Lòng xao xuyến thêm nhiều

Hiu hắt sương mờ xuống tịch liêu.

Rồi em đi nhặt hoa pensée ép trong thơ

Thầm trao cho anh

Những khi tâm hồn bơ vơ

Khi gió sang mùa làm rơi lá bên hồ

Hoa nói lên ngàn nỗi mong chờ…

     (Hoàng Trọng, lời Vĩnh Phúc, Cánh hoa yêu)

Em ơi màu áo phong sương

Mình ước huy hoàng

Được bàn tay chính nàng

Dâng hoa, dâng hết ân tình 
Tình đến bao giờ hỏi đường xưa mà nhớ.

Con đường xưa em đi thời gian có quên gì 
Đá mòn kia vẫn ghi, ghi một đêm trăng thanh 
Quán bên đường vắng tênh chỉ còn em với anh.

     (Châu Kỳ & Hồ Đình Phương,

      Con đường xưa em đi)

Nỗi nhớ càng thêm đậm sâu khi đôi lứa đắm chìm trong sắc thu của trời mây, của hoa lá, của hồ nước tĩnh lặng hay là trong tiếng đàn say đắm, nhẹ nhàng vang lên giữa đêm trăng của ngày quá vãng:

Thu vừa sang sắc hồng tô lối 
Tình thu thắm thiết quá thu ơi 
Nhìn màu hoa vừa tan tác rơi 
Nhớ muôn vàn nhớ ơi 

Hát trong màu hoa nhớ. 
Tôi lại đi giữa trời sương gió 
Màu hoa thắm vẫn sống trong tôi 
Chiều thu sau vòng qua lối xưa 
Để đừng nhìn gió mưa 

Xác hoa hồng mênh mông.

     (Nguyễn Văn Đông, Sắc hoa màu nhớ)

Nghe tiếng thời gian âm thầm đưa 
Ngẩn ngơ thương nhớ đến cung đàn xưa 
Một mùa trăng đã vắng xa đường tơ 
Heo may gió rét từng giờ 
Ôi thơ mộng đâu còn nữa.
Tôi vẫn tha thiết yêu ngày xưa 
Ngày nào say đắm với cung đàn mơ 
Ngày nào hai đứa dưới trăng mùa thu 
Hôm nao hát khúc tạ từ 
Hôm nay sầu lắng tâm tư…

     (Hoàng Trọng, Một thuở yêu đàn) 

Thuở ấy có em anh yêu cuộc đời 
Yêu đôi môi cười điểm nét son tươi 
Yêu đôi tay ngà làn má thắm 
Tóc xanh buông lả lơi 
Nhớ em nhớ bao thuở ấy. 
Thuở ấy có em anh chưa từng sầu 
Chưa lang thang ngoài đường phố đêm thâu 
Chưa hoang mang lạnh ngoài bến vắng 
Hỡi em em về đâu

Cho đời mình thương nhớ nhau…

     (Huỳnh Anh, Thuở ấy có em) 

Rồi những đêm thánh đường đón Noel 
Lang thang qua miền giáo đường dấu yêu 
Tiếng thánh ca ngày xưa vang đêm tối 
Nhớ quá đi thôi giọng hát ai buồn 
Đêm thánh vô cùng lạnh giá hồn tôi.

     (Nguyễn Vũ, Bài thánh ca buồn)

Lỡ yêu rồi làm sao quên được anh ơi 
Những đêm buồn nhìn về dĩ vãng xa xôi 
Đếm bao kỷ niệm là bao nhiêu tình 
Mà đành quên sao, anh giờ đành quên sao? 
Tình mình hôm nao đâu ngỡ rằng chiêm bao 
Nhớ thương ôi là bao…

     (Lê Dinh & Dạ Cầm, Nếu anh đừng hẹn)

Em ở nơi nào có còn mùa xuân không em? 
Rừng ngàn lá gió từng đêm nhắc nhở thì thầm 
Nắng ở trên đầu nắng trong lòng phố 
Gió ở trên non gió cuốn mây về. 
Sao anh vẫn ngồi mà nghe cô đơn
Mà nghe nức nở trong hồn 
Và thương đôi mắt nhỏ em buồn 
Vì mình yêu nhau

Vì mình thương nhau nên mới giận hờn, 
Vì mình xa nhau, nên nhớ nhớ nhau hoài…

     (Anh Việt Thu, thơ Thiên Hà, Nhớ nhau hoài) 
Chiều tím chiều nhớ thương ai 
Người em tóc dài sầu trên phím đàn 
Tình vương không gian 

Mây bay quan san có hay? 
Đàn nhớ từng cánh hoa bay 
Vầng trăng viễn hoài màu xanh ước thề 
Dòng sông trôi đi lúc chia tay còn nhớ chăng? 

     (Đan Thọ, thơ Đinh Hùng, Chiều tím)

Tình yêu nếu không còn tìm thấy ngoài đời thì có thể tìm thấy trong giấc mơ:

Tình yêu nào như đến trong mơ 
Tình yêu nào êm ái như thơ 
Tình yêu nào lòng cứ đợi chờ 
Đợi chờ từng phút từng giờ 
Từng phút từng giờ mà tình thì đến nào ngờ 
Tình đến nào ngờ vì tình nào có hẹn giờ 
Em đi tìm anh suốt đời. 
Em đi tìm anh suốt đời…

     (Hoàng Thi Thơ, Tạ tình) 

Mộng đẹp về trong đêm lắng mơ 
Nhạc triền miên lâng lâng ý thơ 
Bóng em tôi tha thiết mơ hồ 
Đến bên tôi trong lúc không ngờ 
Nhắc cho tôi phút giây mong chờ. 
Rồi nhìn nhau không nói mấy câu 
Thời gian chờ đợi ai mãi đâu
Lúc xa nhau muốn nói đôi lời 
Ước mong sao cho đến bên người 
Mắt nhung huyền ngất ngây hồn tôi…

     (Hoàng Trọng, Tiếng lòng)

Tình ngỡ đã quên đi như lòng cố lạnh lùng 
Người ngỡ đã xa xăm bỗng về quá thênh thang 
Ôi áo xưa lồng lộng đã xô dạt trời chiều 
Như từng cơn nước rộng xóa một ngày đìu hiu. 
Tình ngỡ đã phôi pha nhưng tình vẫn còn đầy 
Người ngỡ đã đi xa nhưng người vẫn quanh đây 
Những bước chân mềm mại đã đi vào đời người 
Như từng viên đá cuội rớt vào lòng biển khơi…

     (Trịnh Công Sơn, Tình nhớ) 

Một vì sao sáng trong đêm lặng lẽ 
Nhạc buồn xa vắng mênh mông trần thế 
Ánh mắt sáng ngời

Lòng trời u tối không gian xa vời... 
Tìm đến với nhau cho quên hận sầu 
Ngày đó lứa đôi vui duyên tình đầu 
Mộng ước tan rồi

Để buồn mai sau, để buồn mai sau.

     (Thanh Trang, Duyên thề) 

Ôi đôi mắt long lanh, như ánh trăng thanh

Soi sáng đất lành một đêm thái bình 
Ôi môi thắm màu hoa, năm tháng dần qua

Buông những lời ca như gợi lòng ta. 
Ấy tơ đồng chờ ta chắp nối 
Nhưng nào hồn ta dám nói 
Vì muốn duyên còn đẹp hoài. 
Vì tình ấm không là tình hòa 
Mà ấm khi lòng còn chờ 
Thầm ước mơ rồi ước mơ.

     (Hoàng Trọng, lời Hồ Đình Phương, Mộng lành)

Khi lòng trống vắng chính là lúc tình cảm nhớ thương lên ngôi, nó chi phối cả tâm hồn trong nhiều năm tháng dài:

Rồi mai chân hoang vu lên phố gầy 
Tôi về nhớ trong mắt môi đã đắng cay 
Còn ai mơ trên tay khi hoàng hôn 
Vỗ giấc xuân muộn về trên môi hồng.

     (Trường Sa, Rồi mai tôi đưa em)

Thức trọn đêm nay để nhớ thương anh 
Em nghe tình yêu nhắc nhở êm đềm 
Nhớ từng nụ cười ánh mắt 
Nhớ lời ngọt ngào âu yếm 
Tóc em thơm giấc ngủ dịu hiền. 
Biết giờ này anh nhớ em không 
Có nghe tình yêu thức dậy trong lòng 
Đếm từng màu thời gian đến 
Bóng hình người mình yêu mến 
Ôi nhớ gì hơn nhớ người yêu…

     (Hoàng Hoa & Thảo Trang tức Giao Tiên,

      Nhớ người yêu) 

Gần như là một nghịch lý, đôi khi tự nhủ lòng sẽ cố quên đi, quên hình bóng cũ, quên kỷ niệm xưa nhưng không thể nguôi được:

Người ơi khi cố quên là khi lòng nhớ thêm 
Dòng đời là chuỗi tiếc nhớ 
Mơ vui là lúc ngàn đắng cay... xé tâm hồn. 
Tàn đêm tôi khóc khi trời mưa buồn hắt hiu 
Lòng mình thầm nhớ dĩ vãng 
Đau thương từ lúc vừa bước chân vào đường yêu…

     (Anh Bằng, Sầu lẻ bóng) 

Người đã từng yêu sẽ nhớ mãi kỷ niệm xa xưa nhất là khi hai người tiễn đưa nhau trong phút giây chia xa:

Người ơi, biết đêm nay nữa là mấy đêm qua rồi 
Ngồi đây ngắm trăng về soi bóng đêm chơi vơi 
Ôi tiếng tơ sao còn vương, gợi lại trong giấc mơ 
Bóng dáng năm xưa,

Lúc xuân chưa tàn mộng lòng vừa đẹp đôi 
Một sớm tinh sương tôi đưa người xa tôi…

Rồi đây chốn xa xăm biết người nhớ tôi những gì 
Người ơi có những chiều xuân én bay xôn xao 
Mong bóng ai kia hoàng hôn chìm dần trên phím tơ 
Thu đến bơ vơ, đông qua ngỡ ngàng

Rồi hè lại buồn sang 
Có nhớ thương nhau xin đưa vào trong mơ.

     (Lam Phương, Tiễn người đi)

Với người con gái những kỷ niệm êm đềm trong tình yêu dễ để lại trong lòng họ những tình cảm sâu đậm hơn:

Người về, một mùa thu gió heo may 
Về đâu có nhớ chăng những vì sao long lanh 
Đưa tiễn người một đêm không trăng 
Nói sao nên lời lòng buồn như chiều rơi 
Như trong đêm khuya

Những bước chân qua thềm 
Gợi niềm thương nhớ vô vàn. 
Người về, đường đi kết gió trăng sao 
Người đi có biết chăng trong chiều nay bơ vơ 
Nghe lá thu vàng rơi bâng khuâng 
Bước chân ai về chừng thời gian ngừng trôi 
Như quên đêm khuya 

Để gió sương theo mùa thầm làm ướt áo vai gầy… 

     (Anh Việt Thu, Hai vì sao lạc)

Ngồi nhìn trăng vào bóng mây

Em nhớ anh của em 
Thời gian năm trước

Ai nỡ chia lìa đôi lứa chúng mình 
Mộng lòng ơi, nơi kia trời lạnh lẽo 
Anh biết không em chờ, mà anh vẫn chưa về 
Để năm tháng ơ thờ
Đêm này là bao đêm nhớ về anh… 

     (Đỗ Thu, Gửi về anh)

Lỡ yêu rồi làm sao quên được anh ơi 
Những đêm buồn nhìn về dĩ vãng xa xôi 
Đếm bao kỷ niệm là bao nhiêu tình 
Mà đành quên sao, anh giờ đành quên sao 
Tình mình hôm nao đâu ngỡ rằng chiêm bao 
Nhớ thương ôi là bao…

     (Lê Dinh, Nếu anh đừng hẹn)

Không anh đời như thiếu nhiều 
Không anh mây trôi ngập ngừng 
Làm sao không nhớ đến người mình yêu 
Vắng xa nhau một lần mà lòng như thấy lâu rồi…

     (Hoàng Trang, Nếu đời không có anh)