Danh ngôn
“Thế giới này, như nó đang được tạo ra, là không chịu đựng nổi. Nên tôi cần có mặt trăng, tôi cần niềm hạnh phúc hoặc cần sự bất tử, tôi cần điều gì đó có thể là điên rồ nhưng không phải của thế giới này.”
“Ce monde, tel qu’il est fait, n’est pas supportable. J’ai donc besoin de la lune, ou du bonheur, ou de l’immortalité, de quelque chose qui ne soit dement peut-etre, mais qui ne soit pas de ce monde.”
(Albert Camus, Caligula)
.
“Tất cả chúng ta, để có thể sống được với thực tại, đều buộc phải nuôi dưỡng trong mình đôi chút điên rồ.”
“Nous sommes tous obligés, pour rendre la realite supportable, d’entretenir en nous quelques petites folies.”
(Marcel Proust, À l’ombre des jeunes filles en fleurs)
.
“Nghệ thuật và không gì ngoài nghệ thuật, chúng ta có nghệ thuật để không chết vì sự thật.”
“L’art et rien que l’art, nous avons l’art pour ne point mourir de la vérité.” (Friedrich Nietzsche, Le Crépuscule des Idoles)
.
“Mạng xã hội đã trao quyền phát ngôn cho những đạo quân ngu dốt, những kẻ trước đây chỉ tán dóc trong các quán bar sau khi uống rượu mà không gây hại gì cho cộng đồng. Trước đây người ta bảo bọn họ im miệng ngay. Ngày nay họ có quyền phát ngôn như một người đoạt giải Nobel. Đây chính là sự xâm lăng của những kẻ ngu dốt.”
“Social media danno diritto di parola a legioni di imbecilli che prima parlavano solo al bar dopo un bicchiere di vino, senza danneggiare la collettività. Venivano subito messi a tacere, mentre ora hanno lo stesso diritto di parola di un Premio Nobel. È l’invasione degli imbecilli.”
(Umberto Eco, trích từ bài phỏng vấn thực hiện tại Đại học Turin (Ý), ngày 10 tháng 6 năm 2015, ngay sau khi U. Eco nhận học vị Tiến sĩ danh dự ngành Truyền thông và Văn hoá truyền thông đại chúng. Nguyên văn tiếng Ý đăng trên báo La Stampa 11.06.2015)
Ban Biên tập
Địa chỉ liên lạc:
1. Thơ
tho.vanviet.vd@gmail.com
2. Văn
vanviet.van14@gmail.com
3. Nghiên cứu Phê Bình
vanviet.ncpb@gmail.com
4. Vấn đề hôm nay
vanviet.vdhn1@gmail.com
5. Thư bạn đọc
vanviet.tbd14@gmail.com
6. Tư liệu
vanviet.tulieu@gmail.com
7. Văn học Miền Nam 54-75
vanhocmiennam5475@gmail.com
Tra cứu theo tên tác giả
- A. A. Fadeev
- A. Puskin
- A. T.
- Abdulrazak Gurnah
- Abraham F. Lowenthal
- Ace Le
- Ace Lê
- Adam Gopnik
- Adonis
- Adrian Horton
- Agi Mishol
- Ái Điểu
- Ajar
- Akiko Miki
- Alain Guillemin
- Alan Phan
- Alăng Văn Gáo
- Alăng Văn Giáo
- Albert Camus
- Aldous Huxley
- Aleksandr Griboedov
- Alesandr Blok
- Alex Marshall
- Alex Smith
- Alex Thai
- Alex-Thái Đình Võ
- Alexander Fadeev
- Alexander Solzhenitsyn
- Alexandra Alter
- Alexandre FERON
- Alexandre Féron
- Alice Munro
- Alina Lesik
- Alison Flood
- Allen Ginsberg
- Amanda Gorman
- Amartya Sen
- Amelia Glaser
- Amos Oz
- An Nam
- Anatole France
- Anatoly Gavrilov
- Anders Olsson
- André Breton
- André Menras
- André Menras – Hồ Cương Quyết
- André Menras Hồ Cương Quyết
- Andrea Hoa Pham
- Andrea Kendall-Taylor
- Andreas Bernard
- Andreas Fulda
- Andreas Wimmer
- Andrew Postman
- Andy Cao
- Anh Anh
- Anh Hồng
- Anh Hồng (nhà thơ)
- Ánh Liên
- Anh Nhi
- Anh Văn
- Anika Zeller
- Anna Akhmatova
- Anna Maria Bracale Ceruti
- Anna Mitchell
- Anna Schmid
- Anne Carson
- Anne Cazaubon
- Anne Hébert
- Anne Henochowicz
- Anne Nguyễn
- Annie Ernaux
- António Jacinto
- Antôn Nguyễn Trường Thăng
- Archimedes L.A. Patti
- Arlette Quỳnh Anh Trần
- Arnold Schwarzenegger
- Artem Sakharov
- Arthur Koestler
- Arty Abel
- Arvind Subramanian
- Augustina
- Aurélie Coulon
- Aurelien Breeden
- Ba Đâu Thảo
- Ba Sàm
- Bá Thụ Đàm
- Bạch Cúc
- Bạch Hoàn
- Bách Mỵ
- Bách Thân
- Bạch X. Phẻ
- Bạch Xuân Phẻ
- Badiucao
- Bakhtin
- Ban Mai
- Bàn Văn Thòn
- Ban Vận động Văn đoàn Độc lập Việt Nam
- Bảo Chân
- Bảo Huân
- Bảo La
- Bảo Nhi Lê
- Bảo Ninh
- Bảo Phác
- Bảo Tích
- Bão Vũ
- Bảo Yến
- Barbara Demick
- Bashô
- Bạt Xứ
- Batrioldman
- Bauxite Việt Nam
- Bắc Đảo
- Bắc Phong
- Bằng Việt
- BB Ngô
- Bei Dao
- Benjamin Péret
- Benjamin Ramm
- Bertolt Brecht
- Bertrand Russell
- Bettina Rheims
- Bích Ngân
- Biếm họa
- Biên Cương
- Biệt Hiệu
- Bilahari Kausikan
- Bill Hayton
- Billy Collins
- Bình Nguyên Lộc
- Brahma Chellaney
- Branko Milanovic
- Brett Reilly
- Brian Pascus
- Brian Wu
- Brice Pedroletti
- Brodsky
- Bryan
- Bùi An
- Bùi Bảo Trúc
- Bùi Bắc
- Bùi Bích Hà
- Bùi Chát
- Bùi Chí Trung
- Bùi Chí Vinh
- Bùi Công Thuấn
- Bùi Công Trực
- Bùi Đức Lại
- Bùi Giáng
- Bùi Hải Quảng
- Bùi Hoàng Tám
- Bùi Hoằng Vị
- Bùi Huệ Chi
- Bùi Huy
- Bui Huy Hoi Bui
- Bùi Mai Hạnh
- Bùi Mạnh Hùng
- Bùi Mẫn Hân
- Bùi Minh Quốc
- Bùi Ngọc Tấn
- Bùi Quang Thắng
- Bùi Suối Hoa
- Bùi Thanh Hiếu
- Bùi Thanh Phương
- Bùi Thanh Tuấn
- Bùi Thụy Băng
- Bùi Tiến An
- Bùi Trân Phượng
- Bùi Trọng Hiền
- Bùi Văn Kha
- Bùi Văn Nam Sơn
- Bùi Việt Sỹ
- Bùi Vĩnh Phúc
- Bùi Xuân Bách
- Bùi Xuân Đính
- Bùi-Viết Văn Đức
- Bulgakov
- Bửu Chỉ
- C.D.
- Cái Lư Hương
- Cái Trọng Ty
- Cam Ly
- Cameron Shingleton
- Cảnh Chánh
- Cao Bảo Vân
- Cao Bình Minh
- Cao Chi
- Cao Gia An
- Cao Hành Kiện
- Cao Huy Thuần
- Cao Kim Ánh
- Cao La
- Cao Quang Nghiệp
- Cao Tần
- Cao Thị Hồng
- Cao Thu Cúc
- Cao Tự Thanh
- Cao Việt Dũng
- Cao Xuân Hạo
- Cao Xuân Huy
- Carl Bildt
- Carl O. Schuster
- Carlos Assunção
- Carolyn Mary Kleefeld
- Cát Linh
- Cẩm Tú
- Cấn Thị Thêu
- Chan Phuong
- Chanh Tam
- Charles Bo
- Charles Bukowski
- Charles S. Kraszewski
- Charles Simic
- ChatKP
- Chau Doan
- Châm Khanh
- Chân Minh
- Chân Pháp Xa
- Chân Phương
- Chân Xuân Tản Viên
- Châu Diên
- Châu Hải Đường
- Châu Hồng Thủy
- Châu Hữu Quang
- Chenn
- Chế Diễm Trâm
- Chế Lan Viên
- Chi Mai
- Chi Phương
- Chiêu Dương
- Chiêu Khiêm
- Chiharu Shiota
- Chim Hải
- Chim Trắng
- Chinh Ba
- Chính Tâm
- Chính Vĩ
- Chinua Achebe
- Chơn Không Cao Ngọc Phượng
- Christian Gampert
- Christian Welzel
- Christina Mary Hjortlund
- Christoph Giesen
- Christoph Sator
- Christopher Balding
- Christopher Goscha
- Christy Wampole
- Chu Dương
- Chu Hảo
- Chu Hoạch
- Chu Kim
- Chu Mộng Long
- Chu Quang Tiềm
- Chu Tử
- Chu Văn Lễ
- Chu Văn Sơn
- Chu Vĩnh Hải
- Chu Vương Miện
- Chu Xuân Diên
- Chung Le
- Claire Simon
- Claus Hecking
- Clay Phạm
- Clément Ghys
- Concepcion de Leon
- Connie Hoàng
- Cora Engelbrecht
- Costica Bradatan
- Cổ Ngư
- Công Nguyễn
- Cù An Hưng
- Cù Huy Hà Vũ
- Cù Mai Công
- Cù Tuấn
- Cung Minh Huân
- Cung Tích Biền
- Cung Trầm Tưởng
- Cư sĩ Minh Đạt
- D. S. Likhachev
- Da Màu
- Dạ Ngân
- Dạ Thảo Phương
- Dã Tượng
- DAD
- Dadolin Murak
- Damien Cave
- Damien Keown
- Dan Bilefsky
- Dan Slater
- Dana Gioia
- Danh ngôn
- Dani Rodrik
- Daniel Halpern
- Daniel Hautzinger
- Daniela Prugger
- Daron Accemoglu
- David Brown
- David Gascoyne
- David Marchese
- David Weinberger
- Ðặng Thơ Thơ
- Demetrio Paparoni
- DEUTSCHE WELLE
- Di
- Di Li
- Diêm Liên Khoa
- Diễm Thi
- Diễm Tường
- Diễn đàn Thế kỷ
- Diệp Duy Liêm
- Diệp Huy
- Ðinh Cường
- Dino Buzatti
- Dipanjan Roy Chaudhury
- Dmitri Prokofyev
- Dmitry Burago
- Dmitry Muratov
- Dmitry Tsyganov
- Doãn Cẩm Liên
- Doãn Mạnh Dũng
- Doãn Mẫn
- Doãn Quốc Sỹ
- Dominique Lemieux
- Donald Inglehart
- Donna Ashworth
- Ðỗ Quang Nghĩa
- Ðỗ Quyên
- Du Tử Lê
- Dung Nguyễn
- Dũng Phan
- Dũng Trung Kqd
- Dũng Vũ
- Duy Lam
- Duy Tân
- Duy Thanh
- Duy Thông
- duyên
- Duyên Anh
- Duyên Khánh
- Dư Hoa
- Dư Kiệt
- Dư Thị Hoàn
- Dư Thu Vũ
- Dương Đại Triều Lâm
- Dương Đình Giao
- Dương Khánh Phương
- Dương Kiền
- Dương Ngạn
- Dương Nghiễm Mậu
- Dương Ngọc Thái
- Dương Như Nguyện
- Dương Phương Vinh
- Dương Thắng
- Dương Thiệu Tước
- Dương Thu Hương
- Dương Thuấn
- Dương Tú
- Dương Tường
- Dương Văn Ba
- Dương Vân
- Dylan Suher
- Đa Mi
- Đà Văn
- Đàm Hà Phú
- Đàm Hách Thành
- Đào An Khánh
- Đào Anh Kha
- Đào Công Tiến
- Đào Duy Anh
- Đào Hiếu
- Đào Lê Na
- Đào Ngọc Chương
- Đào Nguyên
- Đào Nguyễn
- Đào Nguyên Phương Thảo
- Đào Như
- Đào Phương Liên
- Đào Quang Toản
- Đào Tấn Phần
- Đào Thái Tôn
- Đào Thị Hương
- Đào Tiến Thi
- Đào Trung Đạo
- Đào Trường Phúc
- Đào Tuấn
- Đào Tuấn Ảnh
- Đào Văn Bình
- Đào Văn Thuỵ
- Đào Văn Tiến
- Đào Vũ Anh Hùng
- Đạt Nguyễn
- Đặng Anh Đào
- Đặng Bích Phượng
- Đặng Chương Ngạn
- Đặng Đình Cung
- Đặng Đình Mạnh
- Đặng Gia Mẫn
- Đặng Hà
- Đặng Hải Sơn
- Đặng Hoàng Giang
- Đặng Hồng Nam
- Đặng Hùng Võ
- Đặng Hương Giang
- Đặng Hữu
- Đặng Lưu
- Đặng Mai Lan
- Đặng Mậu Tựu
- Đăng Nguyên
- Đặng Nguyên Triết
- Đặng Phùng Quân
- Đặng Quốc Thông
- Đặng Sơn Duân
- Đặng Thái
- Đăng Thành
- Đặng Thân
- Đặng Thị Hảo
- Đặng Thơ Thơ
- Đặng Tiến
- Đặng Tiến (Thái Nguyên)
- Đặng Trung Nghĩa
- Đặng Túy
- Đặng Văn Dũng
- Đặng Văn Hùng
- Đặng Văn Ngữ
- Đặng Văn Sinh
- Đặng Vũ Vương
- Đặng Xuân Thảo
- Đặng Xuân Xuyến
- Đằng-Giao
- Điểm Thọ
- Đinh Bá Anh
- Đinh Cường
- Đinh Hoàng Thắng
- Đinh Hùng
- Đình Kính
- Đinh Lê Vũ
- Đinh Linh
- Đinh Ngọc Thu
- Đinh Phương
- Đinh Phương Thảo
- Đinh Quang Anh Thái
- Đinh Thanh Huyền
- Đinh Thị Như Thúy
- Đinh Trường Chinh
- Đinh Từ Bích Thuý
- Đinh Từ Bích Thúy
- Đinh Văn Đức
- Đinh Vũ Hoàng Nguyên
- Đinh Ý Nhi
- Đinh Yên Thảo
- Đoàn Ánh Thuận
- Đoàn Bảo Châu
- Đoàn Cầm Thi
- Đoàn Công Lê Huy
- Đoàn Hồng Lê
- Đoàn Huy Giao
- Đoàn Huyền
- Đoàn Khắc Xuyên
- Đoàn Lê Giang
- Đoàn Nhã Văn
- Đoàn Thanh Liêm
- Đoan Trang
- Đoàn Tùng Nguyễn
- Đoàn Tử Huyến
- Đoàn Việt Hùng
- Đoàn Xuân Kiên
- Đỗ Anh Hoa
- Đỗ Anh Tuấn
- Đỗ Bích Thuý
- Đỗ Cao Bảo
- Đỗ Duy Ngọc
- Đỗ Đức
- Đỗ Đức Đông Ngàn
- Đỗ Đức Hiểu
- Đỗ Hòa
- Đỗ Hoàng Diệu
- Đỗ Hồng Ngọc
- Đỗ Hồng Nhung
- Đỗ Hữu Chí
- Đỗ Kh
- Đỗ Kh.
- Đỗ Khiêm
- Đỗ Kim Thêm
- Đỗ Lai Thuý
- Đỗ Lai Thúy
- Đỗ Lê Anh Đào
- Đỗ Mạnh Hoàng
- Đỗ Minh Tuấn
- Đỗ Nghê
- Đỗ Ngọc
- Đỗ Ngọc Thống
- Đỗ Quang Nghĩa
- Đỗ Quang Vinh
- Đỗ Quý Toàn
- Đỗ Quyên
- Đỗ Quỳnh Dao
- Đỗ Thái Bình
- Đỗ Thắng Cảnh
- Đỗ Thị Thu Trà
- Đỗ Thiên Anh Tuấn
- Đỗ Trí Vương
- Đỗ Trọng Khơi
- Đỗ Trung Quân
- Đỗ Trường
- Đỗ Tuyết Khanh
- Đồng Chuông Tử
- Đông Hoài
- Đông Hồ
- Đông Kha
- Đông Ngàn Đỗ Đức
- Đông Nghi
- Đức Ban
- Đức Đàm
- Đức Flying Bay
- Đức Hoàng
- Đức Lê
- Đức Phổ
- Đức Tâm
- Đức Tiến
- E. M. Forster
- E.E. Cummings
- E.M. Chernoivanenko
- Eamonn Butler
- Eckart Kleßmann
- Eduardo Galeano
- Edward Hirsch
- Elena Pucillo Truong
- Elias Canetti
- Ellen Bass
- Eloisa Amezcua
- Emiel Roothooft
- Emma Loffhagen
- Emmanuelle Jardonnet
- Eric Henry
- Eric Weiner
- Erica Frantz
- Erik Harms
- Erik Korling
- Euan Ward
- Éva Voszka
- Evgheni Dobrenko
- F.N.
- Federico García Lorca
- Feliks Kuznesov
- Filip Lech
- Flanny O’Connor
- Florence Noiville
- Florian Altenhöner
- France A. Córdova
- Francis Fukuyama
- Francis Fukuyma
- François Guillemot
- Frank Dikötter
- Frank O'Hara
- Frankfurt
- Fred Hiatt
- Friedrich Dürrenmatt
- Friedrich Nietzsche
- Friedrich Wilhelm Graf
- Fritz J. Raddatz
- Gã Khờ
- Gabriel García Márquez
- Gabriel Josipovici
- Gaither Stewart
- Gaiutra Bahadur
- Gary Leupp
- Gavin Butler
- Gặp gỡ và trò chuyện
- Georg Bönisch
- Georg Trakl
- George Burchett
- George Orwell
- George Perreault
- George Siemens
- Georges Condominas
- Gerhard Will
- Germain Droogenbroodt
- Giang Dang
- Giang Lại Đức
- Giang Nam
- Giáng Vân
- Giáo hoàng Leo XIV
- Giao Nguyễn
- Giáp Văn Dương
- Gideon Rachman
- Giuse Lê Công Đức
- Goethe
- Gonçalo Fernandes
- Gottfried Benn
- Graham Allison
- Grigory Yudin
- Günter Kunert
- Gyảng Anh Iên
- Hà Duy Phương
- Hà Dương Tuấn
- Hà Dương Tường
- Hà Đình Nguyên
- Hạ Đình Nguyên
- Hà Huy Khoái
- Hà Huy Sơn
- Hà Hương
- Hà Lệ Minh
- Hà Ngọc Hòa
- Hạ Nguyên
- Hà Nguyên Du
- Hà Nhân
- Hà Nhật
- Hà Phạm Phú
- Hà Quang Vinh
- Hà Sĩ Phu
- Hà Thanh Vân
- Hà Thế
- Hà Thị Minh Đạo
- Hà Thúc Sinh
- Hà Thủy Nguyên
- Hà Tùng Long
- Hà Tùng Sơn
- Hà Văn Thịnh
- Hà Văn Thùy
- Hà Vũ Trọng
- Hagi Kenaan
- Hai An Vu
- Hải Hạc
- Hải Ngọc
- Hai Thanh
- Hàm Anh
- Han Dang
- Hàn Giang
- Han Kang
- Hàn Vĩnh Diệp
- Hạnh Diễm
- Hạnh Nguyên
- Hạnh Phước
- Hạnh Viên
- Hannah Beech
- Hào Thiện Nhân
- Hari Kunzru
- Haruki Murakami
- Hân Hương
- Heiko Buschke
- Heinrich Heine
- Henri Michaux
- Henry David Thoreau
- Henry Wadsworth Longfellow
- Heriberto Araújo
- Hermann Hesse
- Hermann von Helmholtz
- Hiền Trang
- Hiệp Ikaria
- Hiệu Minh
- Hiếu Tân
- Ho Lai-Ming
- Hòa Bình Lê
- Hoa Níp
- Hoài Hương
- Hoài Nam
- Hoài Phương
- Hoài Thanh
- Hoài Việt
- Hoài Ziang Duy
- Hoan Doan
- Hoàn Nguyễn
- Hoàng Ánh
- Hoàng Anh Tuấn
- Hoàng Cát
- Hoàng Cầm
- Hoàng Chí Hiếu
- Hoàng Chính
- Hoàng Cường Long
- Hoàng Dũng
- Hoàng Dương Tuấn
- Hoàng Đăng Khoa
- Hoàng Đỗ
- Hoàng Đông
- Hoàng Đức Truật
- Hoàng Hà
- Hoàng Hải Thủy
- Hoàng Hải Vân
- Hoảng Hãn
- Hoàng Hôn
- Hoàng Hưng
- Hoàng Khởi Phong
- Hoàng Kim Oanh
- Hoàng Lại Giang
- Hoàng Lan
- Hoàng Lan Anh
- Hoàng Lan Chi
- Hoàng Lê
- Hoàng Lệ
- Hoàng Linh
- Hoàng Long
- Hoàng Mai Ðạt
- Hoàng Mạnh Hải
- Hoàng Minh Trí
- Hoàng Minh Tường
- Hoàng Nam
- Hoàng Nga
- Hoàng Ngọc Biên
- Hoàng Ngọc Hiến
- Hoàng Ngọc Nguyên
- Hoàng Ngọc Tuấn
- Hoàng Nguyễn
- Hoàng Nguyên Vũ
- Hoàng Nhơn
- Hoàng Nhuận Cầm
- Hoàng Phạm Gia Khang
- Hoàng Phong Tuấn
- Hoàng Phủ Ngọc Tường
- Hoàng Quân
- Hoàng Quốc Dũng
- Hoàng Quốc Hải
- Hoàng Thị Hường
- Hoàng Thị Thu Thủy
- Hoàng Thu Phố
- Hoàng Thúy
- Hoàng Thuỵ Anh
- Hoàng Tiến
- Hoàng Trung Thông
- Hoàng Tuấn Công
- Hoàng Tuấn Phổ
- Hoàng Tùng
- Hoàng Tuỵ
- Hoàng Tư Giang
- Hoàng Văn Sơn
- Hoàng Việt
- Hoàng Vũ Sơn
- Hoàng Vũ Thuật
- Hoàng Xuân Phú
- Hoàng Xuân Sơn
- Hoàng Xuân Tuyền
- Hoàng Yến
- Horst Bienek
- Howard Gardner
- Hồ Anh Thái
- Hồ Bạch Thảo
- Hồ Bất Khuất
- Hồ Diệu Vân
- Hồ Dzếnh
- Hồ Đắc Vũ
- Hồ Đình Nghiêm
- Hồ Hải Thụy
- Hồ Hữu Tường
- Hồ Minh Tâm
- Hồ Ngọc Đại
- Hồ Như
- Hồ Phú Bông
- Hồ Tịnh Tình
- Hồ Trường An
- Hồ Tú Bảo
- Hội những người ủng hộ GS. Chu Hảo
- Hồng Anh
- Hồng Hoang
- Hồng Lê Thọ
- Hồng Phú
- Huệ Hương Hoàng
- Huguette Bertrand
- Huong Nguyen
- Huy Bảo
- Huy Cận
- Huy Đức
- Huy Tưởng
- Huyền Thương
- Huỳnh Duy Lộc
- Huỳnh Hoa
- Huỳnh Hữu Uỷ
- Huỳnh Hữu Ủy
- Huỳnh Kim Báu
- Huỳnh Kim Quang
- Huỳnh Lê Nhật Tấn
- Huỳnh Liễu Ngạn
- Huỳnh Ngọc Chênh
- Huỳnh Như Phương
- Huỳnh Sơn Phước
- Huỳnh Tấn Mẫm
- Huỳnh Thế Du
- Huỳnh Thục Vy
- Huỳnh Trọng Khang
- Huỳnh Tuấn Anh
- Hứa Chương Nhuận
- Hứa Lập Chí
- Hương Lan
- Hường Thanh
- Hương Thủy
- Hữu Danh
- Hữu Đông
- Hữu Loan
- Hữu Mai
- Hữu Phương
- Ian Bui
- Ian Johnson
- Igor Poglazov
- Iio Sōgi
- Ilza Burchett
- Inrasara
- Iris Radisch
- Isabella Kwai
- Issa
- Issac Bashevis Singer
- Italo Calvino
- Iya Kiva
- J. M. Lotman
- J.B Nguyễn Hữu Vinh
- Jacques Attali
- Jacques Prévert
- Jake Johnson
- James Borton
- James Daniel Spears
- James G. Zumwalt
- James Grossman
- James Joyce
- James Poniewozik
- James Stavridis
- James WrightJuan Felipe Herrera
- Jang Kều
- Janos Kornai
- Jared Carters
- Jason Lopata
- Jason Morris-Jung
- Jay Nordlinger
- Jaya K.
- Jean Chesnaux
- Jean d'Ormesson
- Jean Piaget
- Jean Przyluski
- Jean Toomer
- Jean-Jacques Brochier
- Jean-Jacques Roth
- Jean-Louis Rocca
- Jean-Luc Chalumeau
- Jean-Marc Roberts
- Jean-Patrick Géraud
- Jean-Paul Sartre
- Jefferson Cowie
- Jeffrey Hanfover
- Jeffrey Nall
- Jessica Swoboda
- Jessie Yeung
- Jiayang Fan
- Jimmy Carter
- Joan Hua
- João Guimarães Rosa
- Joaquin Nguyễn Hòa
- Johann Grolle
- John Ashbery
- John Barrow
- John Cheever
- John D. Howard
- John Freeman
- John Keane
- John McCain
- Jon Fosse
- Jonathan Dee
- Jonathan London
- Jonathan Scott Holloway
- Jörg Wischermann
- Jorge Amado
- Jorge Luis Borges
- Joschka Fischer
- Josée Lapointe
- Joseph Wong
- Joseph Wright
- Josh Rogin
- Joshua Rothman
- Juan Pablo Cardenal
- Juan Pablo Cardenal & Heriberto Araújo
- Julia Cagé
- Julio Cortázar
- Jun’ichiro Tanizaki
- Kahil Gibral
- Kai Hoàng
- Kale
- Kalynh Ngô
- Kamel Daoud
- Kao Phú
- Kap Seol
- Karel Appel
- Karen Tongson
- Kate Chopin
- Katie Razzall
- Kazuo Shiraga
- Kenneth Nguyen
- Kenzaburo Oe
- Keorapetse Kgositsile
- Kerstin Holm
- Kều Jang
- Kha Lương Ngãi
- Kha Tiệm Ly
- Khải Đơn
- Khái Hưng
- Khaled Juma
- Khaly Chàm
- Khang Quốc Ngọc
- Khánh
- Khánh Bình
- Khánh Duy
- Khánh Khánh
- Khánh Ly
- Khánh Mai
- Khanh Nguyen
- Khanh Pham
- Khánh Phương
- Khánh Trâm
- Khánh Trường
- Khét
- Khế Iêm
- Khiêm Nhu
- Khổng Đức Thiêm
- Khuất Đẩu
- Khuất Thu Hồng
- Khuê Minh Nguyệt
- Khuê Phạm
- Khuyết Thư
- Kiệm Hoàng
- Kiến Văn
- Kiệt Anh Hùng
- Kiệt Tấn
- Kiều Duy Vĩnh
- Kiều Loan
- Kiều Mai Sơn
- Kiều Maily
- Kiều Phong
- Kiều Thị An Giang
- Kim Ân
- Kim Chi
- Kim Dung
- Kim Hạnh
- Kim Thúy
- Kim Trần
- Kim Yi-deum
- Kinh Bắc
- Kính Hòa
- Klaus Wiegerefe
- Kobayashi Issa
- Kúm
- Kumar Vikram
- Kurt-Martin Mayer
- Kỳ Duyên
- Kyoko Numano
- L. N. Tolstoy
- L. V. H.
- La Khắc Hoà
- La Khắc Hòa
- Lã Nguyên
- Lại Nguyên Ân
- Lam Điền
- Lam Hạnh
- Lam Ngọc
- Lam Thái Hòa
- Lan Nguyên
- Lang Anh
- Langston Hughes
- LAP
- Larry Diamond
- Lars Vargö
- László Krasznahorkai
- Laura Cappelle
- Laurent Sagalovitsch
- Lawrence Ferlinghetti
- Lâm Chương
- Lâm Duyên
- Lâm Hạnh
- Lâm Lê
- Lâm Ngân Mai
- Lâm Quang Mỹ
- Lâm Thị Mỹ Dạ
- Lenin
- Leon Trotsky
- Leonard Cohen
- Leonardo da Vinci
- Lê An Thế
- Lê Anh Hoài
- Lê Anh Hùng
- Lê Ân
- Lê Bá Đảng
- Lê Bảo Nhi
- Lê Bích Vượng
- Lê Chiều Giang
- Lê Công Định
- Lê Công Giàu
- Lê Công Tư
- Lê Ðình Nhất Lang
- Lê Dũng
- Lê Duy Nam
- Lê Đạt
- Lê Đăng Doanh
- Lê Đình Cai
- Lê Đình Khẩn
- Lê Đình Thắng
- Lê Đỗ Huy
- Lê Đức Dục
- Lê Đức Thôn
- Lê Giang Trần
- Lê Hải
- Lệ Hằng
- Lê Hiệp
- Lê Hoài Nguyên
- Lê Hoàng Diễm Trang
- Lê Hoàng Lân
- Lê Học Lãnh Vân
- Lê Hồ Quang
- Lê Hồng Hà
- Lê Hồng Hiệp
- Lê Hồng Lâm
- Lê Hùng
- Lê Hùng Vọng
- Lê Huy Hòa
- Lê Huyền Ái Mỹ
- Lê Huỳnh Lâm
- Lê Hữu
- Lê Hữu Khoá
- Lê Hữu Khóa
- Lê Hữu Nam
- Lê Kế Lâm
- Lê Khải
- Lê Kim Duy
- Lê Ký Thương
- Lê Lạc Giao
- Lê Luân
- Lê Mã Lương
- Lê Mai
- Lê Mai Lĩnh
- Lê Mạnh Chiến
- Lê Mạnh Đức
- Lê Minh
- Lê Minh Chánh
- Lê Minh Hà
- Lê Minh Hiền
- Lê Minh Khuê
- Lê Minh Phong
- Lê Ngân Hằng
- Lê Ngọc Luân
- Lê Ngọc Sơn
- Lê Nguyễn
- Lê Nguyễn Duy Hậu
- Lê Nguyễn Hương Trà
- Lê Nguyên Long
- Lê Nguyên Vỹ
- Lê Như Bình
- Lê Oa Đằng
- Lê Phan
- Lê Phú Khải
- Lê Quang
- Lê Quang Đức
- Lê Quảng Hà
- Lê Quang Hợp
- Lê Quang Thành
- Lê Quân
- Lê Quốc Anh
- Lê Quỳnh
- Lê Quỳnh Mai
- Lê Sa Long
- Lê Si Na
- Lê Sơn
- Lê Tất Đạt
- Lê Tất Điều
- Lê Thanh Dũng
- Lê Thanh Hải
- Lê Thanh Phong
- Lê Thanh Trường
- Lê Thân
- Lê Thế Thắng
- lê thi diem thuý
- Lê Thị Hồng Minh
- Lê Thị Huệ
- Lê Thị Hường
- Lê Thị Oanh
- Lê Thị Thanh Tâm
- Lê Thị Thấm Vân
- Lê Thiết Cương
- Lê Thiếu Nhơn
- Lê Thọ Bình
- Lê Thời Tân
- Lê Thời Thôi
- Lê Thu Hiền
- Lê Thúy Bảo Liên
- Lê Tiên Long
- Lê Trí Tuệ
- Lê Trinh
- Lê Trọng Nghĩa
- Lê Trọng Nguyễn
- Lê Trung Tĩnh
- Lê Trường Thanh
- Lê Tuấn Huy
- Lê Tuyết Hạnh
- Lê Văn Bỉnh
- Lê Văn Hảo
- Lê Văn Hiếu
- Lê Văn Hòa
- Lê Văn Hùng Vĩ
- Lê Văn Luân
- Lê Văn Sơn
- Lê Văn Trung
- Lê Văn Tùng
- Lê Vĩnh Tài
- Lê Vĩnh Triển
- Lê Vũ Trường Giang
- Lê Xuân Khoa
- Lê Xuyên
- Li Edelkoort
- Li Tana
- Li Zhongqin
- Liêu Diệc Vũ
- Liêu Thái
- Liễu Trương
- Linh Nguyên
- Linh Phạm
- Linh Văn
- Linh Vân
- Linh-Chân Brown
- LKH
- Lorca
- Louis Aragon
- Louise Glück
- Lộc Vàng
- Lợi Phan Mai
- Luân Hoán
- Ludwig von Mises
- Luke Hunt
- Luke Turner
- Lữ Kiều
- Lữ Minh Trí
- Lữ Quỳnh
- Lương Đào
- Lương Thiệu Quân
- Lương Thư Trung
- Lưu Á Châu
- Lưu Bình Nhưỡng
- Lưu Diệu Vân
- Lưu Đình Long
- Lưu Đức Trung
- Lưu Hà
- Lưu Hiểu Ba
- Lưu Khánh Thơ
- Lưu Mê Lan
- Lưu Minh Hải
- Lưu Na
- Lưu Nhi Dũ
- Lưu Quang Vũ
- Lưu Thuỷ Hương
- Lưu Thủy Hương
- Lưu Trọng Tưởng
- Lưu Trọng Văn
- Lưu Uyên Khôi
- Lý Đợi
- Lý Gia Trung
- Ly Hoàng Ly
- Lý Ngang
- Ly Phạm
- Lý Quang Hoàn
- Lý Thanh
- Lý Tiến Dũng
- Lý Toàn Thắng
- Lý Trực Dũng
- Lý Xuân Hải
- Lydia Davis
- Lynh Bacardi
- LysP
- M. Gorky
- M. Trần
- M.L. Gasparov
- Mạc Phong Tuyền
- Mạc Văn Trang
- Mạc Việt Hồng
- Mạch Nha
- Mạch Quang Thắng
- Madeleine Riffaud
- Madlovics Bálint
- Magyar Bálint
- Mahmoud Darwish
- Mai An Nguyễn Anh Tuấn
- Mai Anh Tuấn
- Mai Bá Ấn
- Mai Bá Kiếm
- Mai Chanh
- Mai Đỗ
- Mai Hiền
- Mai Khôi
- Mai Kim Ngọc
- Mai Lý
- Mai Nhật
- Mai Ninh
- Mai Quốc Ấn
- Mai Quỳnh
- Mai Quỳnh Nam
- Mai Sơn
- Mai Thái Lĩnh
- Mai Thanh Sơn
- Mai Thảo
- Mai Tú Ân
- Mai Văn Hoan
- Mai Văn Phấn
- Mai Văn Tính
- Maki Starfield
- Mamleev
- Mạnh Kim
- Manuel Casimiro
- Mão Xuyên
- Marc Andrus
- Marcel Reich-Ranicki
- Marci Shore
- Marco Ferrarese
- Margarita Lyutova
- Marguerite Duras
- Maria Donovan
- Maria Ressa
- Marie Lê Thị Hoa
- Mário de Andrade
- Mario Vargas Llosa
- Marion Hennebert
- Mark B. Hamilton
- Mark Binelli
- Mark Frankland
- Mark Osaki
- Mark Strand
- Marta Hillers
- Martin Jankowski
- Martin Kulldorff
- Marty Robbins
- Mary Morose
- Mary Walsh
- Masaoka Shik
- Matei Vişniec
- Mathias Mayer
- Matthew Clayfield
- Matthew Crawford
- Maurice Blanchot
- Maximilian Steinbeis
- May
- Maya Angelou
- Mặc Đỗ
- Mặc Lâm
- Mân Côi
- McAmmond Nguyễn Thị Tư
- Media Văn Việt
- Mia Pluger
- Michael Burawoy
- Michael Scammell
- Miêng
- Mike Ives
- Mikhail Shishkin
- Mikhail Sholokhov
- Mikhail Viktorovich Zygar
- Milan Kundera
- Mimmi Diệu Hường Bergström
- MInh Anh
- Minh Huệ
- Minh Hùng
- Minh Luật
- Minh Phúc
- Minh Quang – Lê Chiên
- Minh Quang Ho
- Minh Tâm
- Minh Thùy
- Minh Thư
- Minh Toàn
- Minh Tuấn
- Minh Tự
- Mireille Sacotte
- Miura Chora
- Monica Berlin
- Mường Mán
- Mỹ Hằng
- Mỹ Lan
- N. S. Khrushchev
- Nadine Murtaja
- Nam Dao
- Nam Dao Nguyễn Mạnh Hùng
- Nam Đan
- Nam Đông
- Nam Nguyên
- Nam Sơn
- Naowarat Pongpaiboon
- Natalia lacovelli
- Nataliya Zhynkina
- Natsume Sōseki
- Nay Aung
- ng. anhanh
- Ng.Uyển Nicole Dương
- Ngải Vị VỊ
- Ngân Xuyên
- Nghệ thuật
- Nghĩa Đặng
- Nghiêm Lương Thành
- Nghiêm Phương Mai
- Nghiêm Thanh Hương
- Nghiêm Xuân Hồng
- Nghiên Cứu Phê Bình
- Ngo Thu
- Ngọc Anh
- Ngọc Duy Phan
- Ngoc Hien Bui
- Ngọc Linh
- Ngô Anh Tuấn
- Ngô Bảo Châu
- Ngô Đình Thẩm
- Ngô Đồng
- Ngô Hương Giang
- Ngô Khắc Tài
- Ngộ Không Phí Ngọc Hùng
- Ngô Kim Khôi
- Ngô Kim-Khôi
- Ngô Liêm Khoan
- Ngô Lực
- Ngô Mai Phong
- Ngô Mạnh Hùng
- Ngô Minh
- Ngô Minh Khôi
- Ngô Ngọc Loan
- Ngô Ngọc Trai
- Ngô Nguyên Dũng
- Ngô Nhật Đăng
- Ngô Quốc Phương
- Ngô Quốc Thịnh
- Ngô Thế Vinh
- Ngô Thị Kim Cúc
- Ngô Thị Thanh Lịch
- Ngô Thị Thu Ngần
- Ngô Tùng Phong
- Ngô Tự Lập
- Ngô Văn
- Ngô Văn Giá
- Ngô Viết Nam Sơn
- Ngô Viết Trọng
- Ngô Việt Trung
- Ngô Vĩnh Long
- Ngô Xuân Hội
- Ngô Xuân Phúc
- Ngô Xuân Thảo
- Ngu Yên
- Nguyen Duc Thanh
- Nguyễn Hải Hoành
- Nguyễn Anh Dũng
- Nguyễn Anh Sơn
- Nguyễn Anh Tuấn
- Nguyễn Anh Tuấn - đạo diễn
- Nguyễn Bá Chung
- Nguyễn Bách Việt
- Nguyễn Bảo Chân
- Nguyễn Bắc Sơn
- Nguyên Bình
- Nguyễn Bính
- Nguyễn Cảnh Bình
- Nguyên Cầm
- Nguyên Cẩn
- Nguyên Chánh
- Nguyễn Chí Hoan
- Nguyễn Chí Thuật
- Nguyễn Chí Trung
- Nguyễn Chí Tuyến
- Nguyễn Chinh Trung
- Nguyễn Cung Thông
- Nguyễn Cường
- Nguyễn Danh Bằng
- Nguyễn Danh Huế
- Nguyễn Danh Lam
- Nguyễn Ðăng Thường
- Nguyễn Duy
- Nguyễn Dương Quang
- Nguyễn Đạt
- Nguyễn Đắc Kiên
- Nguyễn Đắc Xuân
- Nguyễn Đăng Điệp
- Nguyễn Đăng Hưng
- Nguyễn Đăng Khoa
- Nguyễn Đăng Mạnh
- Nguyễn Đăng Na
- Nguyễn Đăng Quang
- Nguyễn Đăng Thường
- Nguyễn Đình Ấm
- Nguyễn Đình Bin
- Nguyễn Đình Bổn
- Nguyễn Đình Chú
- Nguyễn Đình Cống
- Nguyễn Đình Đăng
- Nguyễn Đình Huỳnh
- Nguyễn Đình Phượng Uyển
- Nguyễn Đình Thắng
- Nguyễn Đình Thi
- Nguyễn Đình Toàn
- Nguyễn Đông A
- Nguyễn Đổng Chi
- Nguyễn Đông Thức
- Nguyễn Đức
- Nguyễn Đức Dương
- Nguyễn Đức Hiệp
- Nguyễn Đức Lộc
- Nguyễn Đức Mậu
- Nguyễn Đức Sơn
- Nguyễn Đức Thắng
- Nguyễn Đức Tiến
- Nguyễn Đức Tùng
- Nguyễn Đức Tường
- Nguyễn Gia Trí
- Nguyên Giác
- Nguyên Giác Phan Tấn Hải
- Nguyễn Hà Luân
- Nguyễn Hải Hoành
- Nguyễn Hải Yến
- Nguyễn Hàn Chung
- Nguyễn Hiến Lê
- Nguyễn Hoa Lư
- Nguyễn Hoài Nam
- Nguyễn Hoài Văn
- Nguyễn Hoài Vân
- Nguyễn Hoàn
- Nguyễn Hoàn Nguyên
- Nguyễn Hoàng Ánh
- Nguyễn Hoàng Anh Thư
- Nguyễn Hoàng Diệu Thủy
- Nguyễn Hoàng Diệu Thúy
- Nguyễn Hoàng Giao
- Nguyễn Hoàng Linh
- Nguyễn Hoàng Trung
- Nguyễn Hoàng Văn
- Nguyễn Hồ Quân
- Nguyễn Hồng Anh
- Nguyễn Hồng Giao
- Nguyễn Hồng Hưng
- Nguyễn Hồng Lam
- Nguyễn Hồng Nhung
- Nguyễn Hồng Thục
- Nguyễn Huệ Chi
- Nguyễn Hùng
- Nguyễn Huy Hoàng
- Nguyễn Huy Thắng
- Nguyễn Huy Thiệp
- Nguyễn Huy Vũ
- Nguyên Hưng
- Nguyễn Hưng Quốc
- Nguyễn Hương
- Nguyễn Hữu Đễ
- Nguyễn Hữu Hồng Minh
- Nguyễn Hữu Liêm
- Nguyễn Hữu Nhật
- Nguyễn Hữu Sơn
- Nguyễn Hữu Thiết
- Nguyễn Hữu Việt Hưng
- Nguyễn Hữu Vinh
- Nguyễn kc Hậu
- Nguyễn Khải
- Nguyễn Khánh Duy
- Nguyễn Khánh Trường
- Nguyễn Khắc An
- Nguyễn Khắc Bình
- Nguyễn Khắc Mai
- Nguyễn Khắc Ngân Vi
- Nguyễn Khắc Phê
- Nguyễn Khắc Phi
- Nguyễn Khắc Phục
- Nguyễn Khiêm
- Nguyễn Khôi
- Nguyễn Kiến Phước
- Nguyễn Kiều Dung
- Nguyễn Kiều Hưng
- Nguyễn Kim Hưng
- Nguyên Lạc
- Nguyễn Lam Điền
- Nguyễn Lãm Thắng
- Nguyễn Lan Phương
- Nguyễn Lâm Cẩn
- Nguyễn Lân Bình
- Nguyễn Lân Thắng
- Nguyễn Lê Hồng Hưng
- Nguyễn Lê Tuyên
- Nguyễn Lệ Uyên
- Nguyễn Linh Giang
- Nguyễn Linh Quang
- Nguyễn Lộ Trạch
- Nguyễn Luận
- Nguyễn Lương Hải Khôi
- Nguyễn Lương Ngọc
- Nguyễn Lương Thịnh
- Nguyễn Lương Vỵ
- Nguyễn Mai
- Nguyễn Man Nhiên
- Nguyễn Mạnh An Dân
- Nguyễn Mạnh Côn
- Nguyễn Mạnh Đẩu
- Nguyễn Mạnh Tiến
- Nguyễn Manh Trinh
- Nguyễn Mạnh Trinh
- Nguyễn Mạnh Tuấn
- Nguyễn Mạnh Tường
- Nguyễn Minh Anh
- Nguyễn Minh Hòa
- Nguyễn Minh Kính
- Nguyễn Minh Nhị
- Nguyễn Minh Nhựt
- Nguyễn Minh Thuyết
- Nguyễn Mộng Giác
- Nguyên Ngọc
- Nguyễn Ngọc Chu
- Nguyễn Ngọc Đức
- Nguyễn Ngọc Giao
- Nguyễn Ngọc Hoa
- Nguyễn Ngọc Lanh
- Nguyễn Ngọc Liễm
- Nguyễn Ngọc Lung
- Nguyễn Ngọc Phương
- Nguyễn Ngọc Tâm
- Nguyễn Ngọc Thiện
- Nguyễn Ngọc Tú Anh
- Nguyễn Ngọc Tư
- Nguyên Nguyên
- Nguyễn Nguyên
- Nguyễn Nguyên Bình
- Nguyễn Nguyệt Cầm
- Nguyễn Nhật Lệ
- Nguyễn Nhật Tín
- Nguyên Nhi
- Nguyễn Như Huy
- Nguyễn Như Mây
- Nguyễn Phạm Hùng
- Nguyễn Phan Quế Mai
- Nguyễn Phú Yên
- Nguyễn Phúc Vĩnh Ba
- Nguyễn Phượng
- Nguyễn Phương Đình
- Nguyễn Phương Mai
- Nguyễn Phương Mạnh
- Nguyễn Quang
- Nguyễn Quang A
- Nguyễn Quang Bình
- Nguyễn Quang Duy
- Nguyễn Quang Dy
- Nguyễn Quang Đồng
- Nguyễn Quang Hồng
- Nguyễn Quang Hưng
- Nguyễn Quang Lập
- Nguyễn Quang Thạch
- Nguyễn Quang Thân
- Nguyễn Quang Thiều
- Nguyễn Quang VInh
- Nguyễn Quân
- Nguyễn Quốc Bảo
- Nguyễn Quốc Chánh
- Nguyễn Quốc Chính
- Nguyễn Quốc Lâm
- Nguyễn Quốc Tấn Trung
- Nguyễn Quốc Thái
- Nguyễn Quốc Toàn
- Nguyễn Quốc Trụ
- Nguyễn Quốc Tuấn
- Nguyễn Quốc Vương
- Nguyễn Quỳnh Hương
- Nguyên Sa
- Nguyễn Sĩ Dũng
- Nguyễn Sơn Hùng
- Nguyễn Sơn Lâm
- Nguyễn Sỹ Phương
- Nguyễn Sỹ Tế
- Nguyễn Tà Cúc
- Nguyễn Tài Cẩn
- Nguyễn Tấn Cứ
- Nguyễn Tất Nhiên
- Nguyễn Thạch Giang
- Nguyễn Thái Hòa
- Nguyễn Thái Hợp
- Nguyễn Thái Sơn
- Nguyễn Thái Tuấn
- Nguyễn Thanh Bình
- Nguyễn Thanh Châu
- Nguyễn Thanh Giang
- Nguyễn Thanh Hiện
- Nguyễn Thanh Hùng
- Nguyễn Thanh Huy
- Nguyễn Thanh Huyền
- Nguyễn Thanh Mỹ
- Nguyễn Thành Nam
- Nguyễn Thanh Nghị
- Nguyễn Thanh Nguyệt
- Nguyễn Thành Phong
- Nguyễn Thanh Sơn
- Nguyễn Thành Sơn
- Nguyễn Thanh Tâm
- Nguyễn Thành Thi
- Nguyễn Thanh Tuyền
- Nguyễn Thanh Văn
- Nguyễn Thanh Việt
- Nguyễn Thế Hùng
- Nguyễn Thế Thanh
- Nguyễn Thị Ái Tiên
- Nguyễn Thị Bích Hậu
- Nguyễn Thị Bích Ngà
- Nguyễn Thị Bình
- Nguyễn thị Cỏ May
- Nguyễn Thị Dư Khánh
- Nguyễn Thị Hải
- Nguyễn Thị Hậu
- Nguyễn Thị Hiền
- Nguyễn Thị Hoàng
- Nguyễn Thị Hoàng Bắc
- Nguyễn Thị Hồng
- Nguyễn Thị Khánh Minh
- Nguyễn Thị Khánh Trâm
- Nguyễn Thị Kim Chi
- Nguyễn Thị Kim Phụng
- Nguyễn Thị Kim Thoa
- Nguyễn Thị Minh Ngọc
- Nguyễn Thị Minh Thái
- Nguyễn Thị Minh Thương
- Nguyễn Thị Ngọc Hải
- Nguyễn Thị Ngọc Nhung
- Nguyễn Thị Oanh
- Nguyễn Thị Phước
- Nguyễn Thị Thanh Bình
- Nguyễn Thị Thanh Hải
- Nguyễn Thị Thanh Lưu
- Nguyễn Thị Thanh Xuân
- Nguyễn Thị Thanh Yến
- Nguyễn Thị Thảo An
- Nguyễn Thị Thúy Hạnh
- Nguyễn Thị Thùy Linh
- Nguyễn Thị Thụy Vũ
- Nguyễn Thị Thuyền
- Nguyễn Thị Tịnh Thy
- Nguyễn Thị Từ Huy
- Nguyễn Thị Vinh
- Nguyễn Thiện Tống
- Nguyễn Thiện Tơ
- Nguyễn Thói Đời
- Nguyễn Thông
- Nguyễn Thu Quỳnh
- Nguyễn Thu Trang
- Nguyễn Thụy Anh
- Nguyễn Thùy Dương
- Nguyễn Thúy Hạnh
- Nguyễn Thụy Long
- Nguyễn Thuỵ Phương
- Nguyễn Thùy Song Thanh
- Nguyễn Thỵ
- Nguyễn Thy Anh
- Nguyễn Tiến Dũng
- Nguyễn Tiến Lập
- Nguyễn Tiến Trung
- Nguyễn Tiến Văn
- Nguyễn Trần Bạt
- Nguyễn Tri Phương Đông
- Nguyễn Triệu Nam
- Nguyễn Trọng Bình
- Nguyễn Trọng Chức
- Nguyễn Trọng Huân
- Nguyễn Trọng Khôi
- Nguyễn Trọng Tạo
- Nguyễn Trung
- Nguyễn Trung Bảo
- Nguyễn Trung Dân
- Nguyễn Trung Hiếu
- Nguyễn Trung Kiên
- Nguyễn Trung Thuần
- Nguyễn Trường Giang
- Nguyễn Trường Huy
- Nguyễn Trường Uy
- Nguyễn Tuấn
- Nguyễn Tuấn Anh
- Nguyễn Tuấn Khoa
- Nguyễn Tùng
- Nguyễn Tùng Linh
- Nguyễn Tuyết Lan
- Nguyễn Tuyết Lộc
- Nguyễn Tư Nghiêm
- Nguyễn Tử Siêm
- Nguyễn Tường Bách
- Nguyễn Tường Thiết
- Nguyễn Tường Thụy
- Nguyễn Ước
- Nguyễn Vạn An
- Nguyễn Vạn Phú
- Nguyễn Văn
- Nguyễn Văn Ba
- Nguyễn Văn Chính
- Nguyễn Văn Ðậu
- Nguyễn Văn Dũng
- Nguyễn Văn Đài
- Nguyễn Văn Gia
- Nguyễn Văn Hạnh
- Nguyễn Văn Hiệp
- Nguyễn Văn Hòa
- Nguyễn Văn Hùng
- Nguyễn Văn Huyên
- Nguyễn Văn Lợi
- Nguyễn Văn Lục
- Nguyễn Văn Miếng
- Nguyễn Văn Nghệ
- Nguyễn Văn Nho
- Nguyễn Văn Phong
- Nguyễn Văn Phú
- Nguyễn Văn Phước
- Nguyễn Văn Sâm
- Nguyễn Văn Sơn
- Nguyễn Văn Tao
- Nguyễn Văn Thiệu
- Nguyễn Văn Thọ
- Nguyễn Văn Trọng
- Nguyễn Văn Trung
- Nguyễn Văn Tuấn
- Nguyễn Văn Vĩnh
- Nguyễn Văn Xuân
- Nguyễn Vi Khải
- Nguyễn Vi Yên
- Nguyễn Viện
- Nguyên Việt
- Nguyễn Việt Anh
- Nguyễn Việt Chiến
- Nguyễn Viết Dũng
- Nguyễn Viết Lãm
- Nguyễn Viết Sáng
- Nguyễn Vĩnh Nguyên
- Nguyễn Vũ Hiệp
- Nguyễn Vũ Tiềm
- Nguyễn Vỹ
- Nguyễn Vy Khanh
- Nguyễn Xuân Diện
- Nguyễn Xuân Hằng
- Nguyễn Xuân Hoàng
- Nguyễn Xuân Hưng
- Nguyễn Xuân Khánh
- Nguyễn Xuân Khoát
- Nguyễn Xuân Nghĩa
- Nguyễn Xuân Nha
- Nguyễn Xuân Quang
- Nguyễn Xuân Thiệp
- Nguyễn Xuân Thọ
- Nguyễn Xuân Tiệp
- Nguyễn Xuân Tường Vy
- Nguyễn Xuân Vượng
- Nguyễn Xuân Xanh
- Nguyễn Ý Thuần
- Nguyên Yên
- Nguyễn-Chương Mt
- Nguyễn-hòa-Trước
- Nguyệt Chu
- Nguyệt Quỳnh
- Nguyệt Vi
- Ngự Thuyết
- Người Buôn Gió
- Ngyễn Trung Bảo
- Nh. Tay Ngàn
- Nhã
- Nhã Ca
- Nhã Duy
- Nhã Thuyên
- Nhan Do Thanh
- Nhân Hồng
- Nhật Chiêu
- Nhật Lệ
- Nhất Linh
- Nhật Thanh
- Nhật Tiến
- Nhật Tuấn
- Nhất Uyên
- Nhị Linh
- Nhị Ngã
- Nhóm Vì một Hà Nội xanh
- Như Huy
- Như Không
- Như Quỳnh
- Như Quỳnh de Prelle
- Như Ý
- Nhược Thủy
- Niall Ferguson
- Nick Hilden
- Nicolas Casey
- Nikulin
- Nina McPherson
- Ninh Dương
- Ninh Kiều
- Nobert Hummelt
- Norbert Seitz
- Nông Hồng Diệu
- NP Phan
- Obama
- Ocean Vương
- Octavio Paz
- Ogden Nash
- Oksana Zabuzhko
- Oleg Kashin
- Olga Berggolts
- Ondrej Slowik
- onggiaolang
- Orlando Figes
- Orwell
- Oscar Salemink
- Oscar Wilde
- Pablo Neruda
- Pablo Picasso
- Palmer
- Pamela N. Corey
- Patrick Frater
- Patrick Lodge
- Paul Auster
- Paul Celan
- Paul Éluard
- Paul Hoover
- Paul Mendez
- Paul Mozur
- Paul Theroux
- Paul-François Paoli
- Paulus Lê Sơn
- Pavel Basinsky
- Pavel Basynski
- Pavlo Vyshebaba
- Paweł Kubiak
- Pawel Kuczynski
- Paweł Łepkowski
- Percy Mabandu
- Pervez Hoodbhoy
- Peter B. Zinoman
- Peter Bradshaw
- Peter Hansen
- Peter Harvey
- Peter Kleiner
- Peter Singer
- Phạm Anh Tuấn
- Phạm Biểu Tâm
- Phạm Cảnh Thượng
- Phạm Cao Hoàng
- Phạm Châu
- Phạm Chí Dũng
- Phạm Chi Lan
- Phạm Chu Sa
- Phạm Công Luận
- Phạm Công Thiện
- Phạm Công Trứ
- Phạm Công Út
- Phạm Duy
- Phạm Duy Nghĩa
- Phạm Đình Chương
- Phạm Đình Trọng
- Phạm Đình Vy
- Phạm Đoan Trang
- Phạm Hải Anh
- Phạm Hải Âu
- Phạm Hiền Mây
- Phạm Hoàng Quân
- Phạm Hồng Sơn
- Phạm Hùng Việt
- Phạm Huy Thông
- Phạm Khánh Duy
- Phạm Khiêm Ích
- Phạm Kiều Tùng
- Phạm Kỳ Đăng
- Phạm Lệ Quyên
- Phạm Lê Vương Các
- Phạm Linh
- Phạm Lưu Vũ
- Phạm Minh Hoàng
- Phạm Minh Ngọc
- Phạm Minh Quân
- Phạm Minh Trung
- Phạm Ngọc
- Phạm Ngọc Lư
- Phạm Ngọc Thái
- Phạm Ngọc Tiến
- Phạm Nguyên Trường
- Phạm Ngữ
- Phạm Phan Long
- Phạm Phú Cường
- Phạm Phú Hải
- Phạm Phú Minh
- Phạm Phú Phong
- Phạm Phú Thứ
- Phạm Phú Viết
- Phạm Phúc Thịnh
- Phạm Phương
- Phạm Quang Ái
- Phạm Quang Long
- Phạm Quang Trung
- Phạm Quang Tuấn
- Phạm Sỹ Sáu
- Phạm Tăng
- Phạm Thành
- Phạm Thành Hưng
- Phạm Thanh Nghiên
- Phạm Thảo Nguyên
- Phạm Thế Cường
- Phạm Thị
- Phạm Thị Anh Nga
- Phạm Thị Điệp Giang
- Phạm Thị Hoài
- Phạm Thị Hồng Ân
- Phạm Thị Kiều Ly
- Phạm Thị Ngọc
- Phạm Thị Phương
- Phạm Thiên Ân
- Phạm Thiên Thư
- Phạm Tín An Ninh
- Phạm Toàn
- Phạm Trần
- Phạm Trọng Chánh
- Phạm Trung Nghĩa
- Phạm Tuấn
- Phạm Tư Thanh Thiện
- Phạm Tường Cán
- Phạm Tường Vân
- Phạm Văn
- Phạm Văn Khoái
- Phạm Văn Quang
- Phạm Văn Tình
- Phạm Văn Vũ
- Pham Viem Phuong
- Phạm Viêm Phương
- Phạm Viết Đào
- Phạm Việt Hưng
- Phạm Vũ Lửa Hạ
- Phạm Xuân Đài
- Phạm Xuân Hùng
- Phạm Xuân Nguyên
- Phạm Xuân Trường
- Phan An Sa
- Phan Ba
- Phan Bội Châu
- Phan Cẩm Thượng
- Phan Châu Thành
- Phan Cự Đệ
- Phan Dương Hiệu
- Phan Đan
- Phan Đạo
- Phan Đắc Lữ
- Phan Đình Diệu
- Phan Độc Lập
- Phan Hải-Đăng
- Phan Hồng Giang
- Phan Huy Chú
- Phan Huy Dũng
- Phan Huy Đường
- Phan Huy Lê
- Phan Huyền Thư
- Phan Kế Toại
- Phan Khôi
- Phan Kim Hổ
- Phan Lặng Yên
- Phan Mạnh Quỳnh
- Phan Nam Sinh
- Phan Ngọc
- Phan Nguyên
- Phan Nhật Nam
- Phan Nhiên Hạo
- Phan Ni Tấn
- Phan Phương Đạt
- Phan Quang
- Phan Quỳnh Trâm
- Phan Tấn Hải
- Phan Tấn Uẩn
- Phan Thanh Bình
- Phan Thanh Sơn Nam
- Phan Thanh Tâm
- Phan Thắng
- Phan Thế Hải
- Phan Thị Hà Dương
- Phan Thị Kim Phúc
- Phan Thị Trọng Tuyển
- Phan Thị Vàng Anh
- Phan Thu Vân
- Phan Thuý Hà
- Phan Thúy Hà
- Phan Trang Hy
- Phan Trí Đỉnh
- Phan Trọng Hoàng Linh
- Phan Trọng Văn
- Phan Văn Giưỡng
- Phan Văn Song
- Phan Văn Thắng
- Phan Vũ
- Phan Xine
- Phan Xuân Sinh
- Phannguyên Psg
- Phanxipăng
- Phaolô VI
- phap
- Pháp Hoan
- Pháp Vân
- Phapxa Chan
- Phát biểu nhận giải Văn Việt
- Phi Hà
- Phil Caputo
- Philip Larkin
- Philip Roth
- Philipp Felsch
- Phong Âm
- Phong Linh
- Phong Nguyen
- Phong Quang
- Phố Văn
- Phú Quang
- Phù Sa
- Phúc Lai GB
- Phúc Tiến
- Phunchok Stobdan
- Phùng Anh Kiệt
- Phùng Hi
- Phùng Hoài Ngọc
- Phùng Học Vinh
- Phùng Khắc Khoan
- Phùng Ngọc Kiên
- Phùng Nguyễn
- Phùng Quán
- Phùng Thành Chủng
- Phùng Thị Hạ Nguyên
- Phùng Thị Như Hà
- Phuong Ta
- Phương Chi
- Phương Hương
- Phương Phương
- Phương Thảo
- Phương Thuý
- Phương Uy
- Phương Xích Lô
- Pierre Bayard
- Pierre Darriulat
- Pierre Lemieux
- Prashanth Parameswaran
- Qladimir Pyljow
- Quách Cường
- Quách Hạo Nhiên
- Quách Tấn
- Quách Thoại
- Quảng Diệu Trần Bảo Toàn
- Quang Dũng
- Quang Đức
- Quang Minh
- Quang Phan
- Quảng Tánh Trần Cầm
- Quậy Nguyễn
- Quế Hương
- Quốc Dũng
- Quốc Phương
- Quốc Toản
- Quyên Di
- Quyên Hoàng
- Quỳnh Dao
- Quỳnh Hợp
- Quỳnh Iris de Prelle
- Quỳnh Vi
- Rabindranath Tagore
- Rachel Adams
- Rainer Maria Rilke
- Ralph Chaplin
- Rasul Gamzatov
- Rebecca Mead
- Rebecca Solnit
- Reiner Traub
- Remo Verdickt
- Riccardo Gazzaniga
- Richard C. Paddock
- Richard Millet
- Richard Serra
- Richard Seymur
- Robert Desnos
- Robert McCrump
- Roger Vu
- Roger-Pol Droit
- Roland Barthes
- Romain Rolland
- Ronald F. Inglehart
- Rory O’Sullivan
- Ruben David Gonzalez Gallego
- Russell Edson
- Ruth Ingram
- Ryszard Legutko
- Saint-John Perse
- Salman Rushdie
- Salvatore Babones
- Sam Dresser
- Sạn chữ
- San Phi
- Sandra Kerschbaumer
- Sara Teasdale
- Sarah Pulliam Bailey
- Sarah Thornton
- Sáu Nghệ
- Semyon Skrepetsky
- Sergio Bitar
- Shaimaa El Sabbagh
- Shakespeare
- Shannon Van Sant
- Sheikha A
- Sheila Fischman
- Sheila Ngoc Pham
- Sheri Berman
- Shigeeda Yutaka
- Shirin Ebadi
- Shukshin
- Silke Fokken
- Simon Book
- Simon Johnson
- Sire Apm Lukwesa
- Slavoj Žižek
- Sohaniim
- Son Kieu Mai
- Song Chi
- Song Hà
- Song Nguyễn
- Song Phạm
- Song Phan
- Song Thao
- Sophie Trịnh
- Số đặc biệt
- Sơn Ca
- Sơn Hoàng Liên
- Sơn Kiều Mai
- Sơn Nam
- Stalin
- Stefan Dege
- Stefano Harney
- Stephan Koester
- Stephen B. Young
- Steve Earle
- Stuart Russel
- Susan Sontag
- Suzuki Katsuhiko
- Sương Nguyệt Minh
- Sương Quỳnh
- Svetlana Alexievich
- Svetlana Alexievitch
- Svetlana Alexiévitch
- Sylvia Plath
- T. Đ.
- T.Vấn
- Tạ Anh Thư
- Tạ Chí Đại Trường
- Tạ Duy Anh
- Tạ Tỵ
- Tạ Văn Tài
- Tạ Văn Thông
- Tạ Xuân Hải
- Tadeusz Rósewicz
- Taigu Ryōkan
- Tam Ích
- Tamarchenko
- Tàn Tuyết
- Tanaami Keiichi
- Taneda Santoka
- Taras Shevchenko
- Tarik Khaldi
- Tawada Yoko
- Tawfiq Zayyad
- Tăng Quang
- Tâm An
- Tâm Bình
- Tâm Chánh
- Tâm Don
- Tâm Thường Định
- Tâm Việt
- Tấn An
- Teolinda Gersão
- Teresa Mỹ Chúc
- Thạch Đạt Lang
- Thạch Quỳ
- Thạch Thảo
- Thái Bá Tân
- Thái Bá Vân
- Thái Bảo
- Thái Hà
- Thái Hạo
- Thái Kế Toại
- Thái Kim Lan
- Thái Mai Lan
- Thái Ngọc San
- Thái Phan Vàng Anh
- Thái Sinh
- Thái Thanh
- Thái Thanh Sơn
- Thái Thăng Long
- Thái Tuấn
- Thái Văn
- Thái Văn Đào
- Thái Vũ
- Thanh Chung
- Thạnh Đà
- Thanh Hằng
- Thanh Hằng - Anh Khoa
- Thành Lộc
- Thanh Nam
- Thanh Ngọc
- Thanh Phương
- Thanh Tâm Tuyền
- Thanh Thảo
- Thanh Thuỷ
- Thanh Trúc
- Thanh Tùng
- Thanh Xuân
- Thanhhà Lại
- Thảo Dân
- Thao Dinh
- Thảo luận
- Thảo Nguyên
- Thảo Trường
- Thảo Vy
- Thẩm Đống
- Thẩm Hoàng Long
- Thận Nhiên
- Thân Trọng Mẫn
- Thân Trọng Sơn
- Thế Dũng
- Thế Giang
- Thế Quân
- THẾ THANH
- Thế Uyên
- Thi Hoàng
- Thi Nguyên
- Thi sỹ ỦA
- Thi Vũ
- Thích Ngộ Chánh
- Thích Nhất Hạnh
- Thích Nữ Chân Không
- Thích Phước An
- Thích Quảng Độ
- Thierry Leclère
- Thierry Lentz
- Thiên Di
- Thiên Điểu
- Thiền Lâm
- Thiền Nguyễn
- Thiên Thai
- Thiện Tùng
- Thiện Ý
- Thiền Zen Paul Vân Thuyết
- Thiết Thạch
- Thiếu Khanh
- Thiều Mai Lâm
- Tho Nguyen
- Thọ Nguyễn
- Thomas A. Bass
- Thomas Bo Pedersen
- Thomas Mahler
- Thomas S. Mullaney
- Thomas Schmid
- Thông Đặng
- Thơ
- Thơ Marie Howe
- Thụ Nguyên
- Thu Phong
- Thu Vàng
- Thuận
- Thuần Ngô
- Thuận Paris
- Thuận Thiên
- Thục Quyên
- Thụy An
- Thùy Dung
- Thụy Khuê
- Thùy Linh
- Thụy My
- Thủy Tiên
- Thư Bạn Đọc
- Thường Quán
- Thy An
- Tịch Ru
- Tiet Hung Thai
- Tiền Giang
- Tiêu Dao Bảo Cự
- Tiêu Kiện Sinh
- Tiêu Toàn
- Tiểu Tử
- Tiểu Vũ
- Tillman Miller
- Timothy Brennan
- Timothy Garton Ash
- Timothy Snyder
- Tina Hà Giang
- Tino Cao
- Tobi Trần
- Tobias Rapp
- Tom Fawthrop
- Tomas Tranströmer
- Tô Đăng Khoa
- Tô Hà Lâm
- Tô Hải
- Tô Hoàng
- Tố Hữu
- Tô Lan Hương
- Tô Lê Sơn
- Tô Ngọc Vân
- Tô Thẩm Huy
- Tô Thùy Yên
- Tô Văn Trường
- Tôi Đây
- Tôn Thất Thông
- Tôn Thất Tùng
- Tống Văn Công
- Trà Bình
- Trà Đóa
- Trà Nhiên
- Tracy K. Smith
- Tran Dinh Dung
- Tran Nam Dung
- Trang Châu
- Trang Hạ
- Trang Thanh
- Trang Thế Hy
- Trangđài Glassey Trầnguyễn
- Trangđài Glasssey-Trầnguyễn
- Trao đổi
- Trầm Tử Thiêng
- Trần Anh Hùng
- Trần Bá Đại Dương
- Trần Bang
- Trần Bình Nam
- Trần C. Trí
- Trần Cao Lĩnh
- Trần Cao Tường
- Trần Công Tâm
- Trần Công Tín
- Trần Dạ Từ
- Trần Dần
- Trần Doãn Nho
- Trần Dũng Thanh Huy
- Trần Duy
- Trần Duy Phiên
- Trần Duy Trung
- Trần Đăng Khoa
- Trần Đăng Tuấn
- Trần Đĩnh
- Trần Đình Bút
- Trần Đình Hoành
- Trần Đình Lương
- Trần Đình Sơn Cước
- Trần Đình Sử
- Trần Đình Thắng
- Trần Đình Triển
- Trần Đình Trợ
- Trần Độ
- Trần Đồng Minh
- Trần Đức Anh Sơn
- Trần Đức Nguyên
- Trần Đức Thảo
- Trần Đức Tiến
- Trần Đức Tín
- Trần Đức Toản
- Trần Gia Huấn
- Trần Gia Ninh
- Trần Hà Linh
- Trần Hạ Tháp
- Trần Hạ Vi
- Trần Hải
- Trần Hạnh
- Trần Hậu
- Trần Hoài Anh
- Trần Hoài Thư
- Trần Hoàng Phố
- Trần Hoàng Trúc
- Trần Hoàng Vy
- Trần Hùng
- Trần Huy Bích
- Trần Huy Mẫn
- Trần Huy Minh Phương
- Trần Huy Quang
- Trần Huyền Sâm
- Trần Huỳnh Duy Thức
- Trần Hữu Dũng
- Trần Hữu Khánh
- Trần Hữu Quang
- Trần Hữu Tá
- Trần Hữu Thục
- Trần Khánh Triệu
- Trần Kiêm Đoàn
- Trần Kiêm Trinh Tiên
- Trần Kim Trắc
- Trần Kỳ Trung
- Trần Lam
- Trần Lê Hoa Tranh
- Trần Lê Sơn Ý
- Trần Lương
- Trần Lý Trí Tân
- Trần Mạnh Hảo
- Trần Mạnh Tuấn
- Trần Minh Phi
- Trần Minh Quốc
- Trần Mộng Tú
- Trần Nam Anh
- Trần Nam Bình
- Trần Ngân Hà
- Trần Nghi Hoàng
- Trần Ngọc Cư
- Trần Ngọc Hiếu
- Trần Ngọc Tuấn
- Trần Ngọc Vương
- Trần Nguyên Đán
- Trần Nhã Thụy
- Trần Nhương
- Trần Phong Giao
- Trần Phong Vũ
- Trần Quang Đức
- Trần Quang Lộc
- Trần Quốc Anh
- Trần Quốc Nam
- Trần Quốc Thuận
- Trần Quốc Toàn
- Trần Quốc Trọng
- Trần Quốc Vượng
- Trần Quyết Thắng
- Trân Sa
- Trần Song Hào
- Trần Thành
- Trần Thanh Ái
- Trần Thanh Cảnh
- Trần Thanh Huy
- Trần Thanh Vân
- Trần Thắng
- Trần Thế Vĩnh
- Trần Thị Băng Thanh
- Trần Thị Diệu Tâm
- Trần Thị Lai Hồng
- Trần Thị Lam
- Trần Thị NgH.
- Trần Thị Nguyệt Mai
- Trần Thị Phương Phương
- Trần Thị Thanh Thoả
- Trần Thị Thu Hoài
- Trần Thị Trường
- Trần Thiện Đạo
- Trần Thùy Mai
- Trần Tiến
- Trần Tiễn Cao Đăng
- Trần Tiến Dũng
- Trần Tiễn Khanh
- Trần Tố Nga
- Trần Trọng Dương
- Trần Trọng Thức
- Trần Trọng Vũ
- Trần Trung Chính
- Trần Trung Đạo
- Trần Tuấn
- Trần Từ Mai
- Trần Vàng Sao
- Trần Văn Chánh
- Trần Văn Chung
- Trần Văn Đỉnh
- Trần Văn Khê
- Trần Văn Minh
- Trần Văn Nam
- Trần Văn Thọ
- Trần Văn Thủy
- Trần Văn Tý
- Trần Vấn Lệ
- Trần Việt Hà
- Trần Viết Ngạc
- Trần Vinh Dự
- Trần Vũ
- Trần Vũ Hải
- Trần Vương Thuấn
- Trần Vương Thuận
- Trần Wũ Khang
- Trần Xuân Hoài
- Trần Xuân Kiêm
- Trần Xuân Linh
- Trần Xuân Lĩnh
- Trần Xuân Thảo
- Trần Ý Dịu
- Trần Yên Hòa
- Trần Yên Nguyên
- Trên
- Trên Facebook
- Trên Facebook/Minds
- Trên kệ sách
- Trên trang diaCRITICS
- Trí Hiệu Dân
- Triều Anh
- Triều Hoa Đại
- Triêu Nhan
- Triều Sơn
- Triệu Tử Dương
- Trịnh Anh Tuấn
- Trịnh Bá Phương
- Trịnh Bách
- Trịnh Cao Hòa Thanh
- Trịnh Chu
- Trịnh Công Sơn
- Trịnh Cung
- Trịnh Duy Kỳ
- Trịnh Hữu Long
- Trịnh Kim Tiến
- Trịnh Lữ
- Trịnh Minh Tuấn
- Trịnh Sơn
- Trịnh Thanh Thủy
- Trịnh Thu Tuyết
- Trịnh Vĩnh Phúc
- Trịnh Xuân Thuận
- Trịnh Xuân Thủy
- Trịnh Y Thư
- Trọng Anh
- Trọng Phú
- Trọng Thành
- Tru Sa
- Trúc Giang
- Trúc Thông
- Trúc Ty
- Trump
- Trung Bảo
- Trung Dũng Kqd
- Trung Dũng Kqđ
- Trùng Dương
- Trung Đào
- Trung Trung Đỉnh
- Trư Sa
- Trường An
- Trương Anh Ngọc
- Trương Anh Thụy
- Trương Châu Hữu Danh
- Trương Chính
- Trương Cừ
- Trương Duy Nhất
- Trương Đăng Dung
- Trương Điện Thắng
- Trương Đình Phượng
- Trương Hồng Quang
- Trương Huy San
- Trường Minh
- Trương Ngọc Chương
- Trương Nguyên
- Trương Nguyện Thành
- Trương Nhân Tuấn
- Trương Phượng
- Trương Quang
- Trương Quang Đệ
- Trương Quang Nhuệ
- Trương Quang Vĩnh
- Trương Thanh Thuận
- Trương Thị An Na
- Trương Thị Ngọc Hân
- Trương Thiên Phàm
- Trương Thu Hiền
- Trương Tố Hoa
- Trương Trọng Nghĩa
- Trương Tửu
- Trương Văn Dân
- Trương Văn Vĩnh
- Trương Vũ
- Trương Xuân Thiên
- Tú Mỡ
- Tù Quốc Hoài
- Tù Sâm
- Tú Trung Hồ
- Tuấn Duy
- Tuấn Khanh
- Tuân Nguyễn
- Tuấn Thảo
- Tuệ Anh
- Tuệ Đăng
- Tuệ Nguyên
- Tuệ Nhân
- Tuệ Nhật
- Tuệ Sĩ
- Tuệ Sỹ
- Tùng Dương Cola
- Tung Nguyen
- Turner
- Túy Hồng
- Tuyết Nghi
- Tư
- Từ Dung
- Tư liệu
- Tử Linh
- Từ Mai Trần Huy Bích
- Từ Quốc Hoài
- Từ Sâm
- Từ Thức
- Tưởng
- Tương Lai
- Uejima Onitsura
- Umberto Eco
- Uông Tăng Kỳ
- Uông Triều
- Uyển Ca
- Uyên Nguyên
- Uyên Nguyễn
- Uyên Thao
- Uyên Vũ
- V. Erofiev
- Václav Havel
- Vàng A Giang
- Varlam Shalamov
- Vasco Gargalo
- Vasily Makarovich
- Vasyl Stus
- Văn
- Văn Biển
- Văn Cao
- Văn Chinh
- Văn Công Hùng
- Văn Giá
- Văn học
- Văn học Miền Nam 54-75
- Văn Như Cương
- Văn Quang
- Văn Tâm
- Văn Văn Của
- Văn Việt
- Văn;
- Văn.
- Vấn đề hôm nay
- Vận Động Ứng Cử Đại Biểu Quốc Hội 2016
- Vân Hạ
- Vân Phi
- Velcrow Ripper
- Veronica Melkozerova
- Vi Lãng
- Vi Trần
- Vi Yên
- Viet Thanh Nguyen
- Viên Linh
- Việt Bách
- Việt Bình
- Việt Dzũng
- Việt Khang
- Việt Lang
- Việt Phương
- Viktor Astafyev
- Viktor Maslov
- Vinh Anh
- Vĩnh Điện
- Vĩnh Hảo
- Vĩnh Quyền
- Virginia Heffernan
- Virginia Woolf
- Vladimir Britanishsky
- Vladimir Nabokov
- Vladimir Voronov
- Võ An Đôn
- Võ Anh Minh
- Võ Anh Thơ
- Võ Bá Cường
- Võ Đắc Danh
- Võ Định Hình
- Võ Đức Phúc
- Võ Hồng
- Võ Huy Tâm
- Võ Hương Quỳnh
- Võ Kỳ Điền
- Võ Ngàn Sông
- Võ Phiến
- Võ Thị Ánh Ngọc
- Võ Thị Hảo
- Võ Thị Thu Hằng
- Võ Tiến Cường
- Võ Tòng Xuân
- Võ Trí Hảo
- Võ Văn Quản
- Võ Văn Tạo
- Võ Văn Thôn
- Võ Xuân Quế
- Võ Xuân Sơn
- Volker Weidermann
- Volodymyr Vynnychenko
- Volodymyr Zelenskyy
- Vũ
- Vũ Bằng
- Vũ Biện Điền
- Vũ Cao Đàm
- Vũ Cát Tường
- Vũ Đình Hòe
- Vũ Đình Huỳnh
- Vũ Đình Liên
- Vũ Đình Phòng
- Vũ Đức Khanh
- Vũ Đức Phúc
- Vũ Đức Sao Biển
- Vu Gia
- Vũ Hà Văn
- Vũ Hạnh
- Vũ Hoàng Chương
- Vũ Hoàng Thư
- Vũ Hồng Ánh
- Vũ Huy Ngọc
- Vũ Huy Quang
- Vũ Khắc Hoè
- Vũ Khắc Khoan
- Vũ Kim Hạnh
- Vũ Kim Thu
- Vũ Lâm
- Vũ Lập Nhật
- Vũ My Lan
- Vũ Ngọc Giao
- Vũ Ngọc Hoàng
- Vũ Ngọc Tâm
- Vũ Ngọc Tiến
- Vũ Nho
- Vũ Oanh
- Vũ Quang Việt
- Vũ Quí Hạo Nhiên
- Vũ Quốc Ngữ
- Vũ Quỳnh Hương
- Vũ Quỳnh Nh.
- Vũ Thành Sơn
- Vũ Thanh Tâm
- Vũ Thanh Tùng
- Vũ Thành Tự Anh
- Vũ Thế Khôi
- Vũ Thị Hải
- Vũ Thị Nhuận
- Vũ Thị Phương Anh
- Vũ Thị Phương Lan
- Vũ Thị Thanh
- Vũ Thị Thanh Mai
- Vũ Thư Hiên
- Vũ Tiến Lập
- Vũ Trọng Khải
- Vũ Trọng Phụng
- Vũ Tuấn Hoàng
- Vũ Từ Trang
- Vũ Tường
- Vũ Viết Tuân
- Vũ Xuân Tửu
- Vương Bích Ngọc
- Vương Đan
- Vương Hỗ Ninh
- Vương Huy
- Vương Ngọc Minh
- Vương Tiểu Nhị
- Vương Trí Nhàn
- Vương Trọng
- Vương Trùng Dương
- Vương Trung Hiếu
- Vương Tuấn
- Vy Thảo
- W. H. Auden
- Wa Praong
- Walt Whitman
- Walter Isaacson
- Wayne Karlin
- Wells
- Wendy Barker
- Wiesiek Powaga
- Wilhelm Schmid
- Will Nguyen
- William Carlos Williams
- William Nee
- William Stafford
- William Stanley Merwin
- Winston Phan Đào Nguyên
- Wislawa Szymborska
- Władysław Reymont
- Wolf Biermann
- Wolfgang Borchert
- Wulf Noll
- Wynn Gadkar Wilcox
- Xang Hứng
- Xì Trum
- Xie Tao
- Xuân Ba
- Xuân Diệu
- Xuân Dương
- Xuân Đài
- Xuân Minh
- Xuân Phượng
- Xuân Sách
- Xuân Thọ
- Xuân Uyên
- Xuân Vũ
- Xương Văn
- Y Chan
- Ỷ Lan
- Ý Nhi
- Y Uyên
- Yan Frenkel
- Yanis Varoufakis
- Yasmine M’Barek
- Yevgeny Yevtushenko
- Yên Ba
- Yên Khắc Chính
- Yến Năng
- Yên San
- Yên San Thụy Miên
- Yên Thao
- Yiyun Li
- Yoko Ogawa
- Yōko Ogawa
- Yoko Tawada
- Yosano Akiko
- Young Sang Lee
- Yuliya Ilchuk
- Yuno Bigboi
- Yves Sintomer
- Yvette Tan
- Zac Herman
Tiểu thuyết Âm bản và dương bản (23)
Mai An Nguyễn Anh Tuấn
12.
Sau một tuần gặp lại hàng xóm “ni sư”, Thế được Trung tâm Bảo tồn Di sản văn hóa Tôn giáo mời viết tham luận cho Hội thảo: “Thánh y - Thiền sư Tuệ Tĩnh”, và trong bữa cơm chay kết thúc Hội thảo, ông Giám đốc Trung tâm bày tỏ với Thế nguyện vọng của nhiều tăng ni phật tử, trụ trì chùa muốn có một một bộ phim truyện, hoặc một vở diễn sân khấu về cuộc đời và sự nghiệp của cụ Tuệ Tĩnh. Anh vui vẻ nhận lời ngay. “Các bác không đặt hàng thì em cũng đã ấp ủ về Cụ từ mấy năm nay rồi ạ”.
Trong những ngày Thế hoàn thiện kịch bản sân khấu Thần y vọng cố hương và bắt đầu dựng kịch cho một Câu lạc bộ kịch nói thể nghiệm phường, đã xảy ra một sự kiện động trời mà may thay, nhờ “Y đức” của cụ Tuệ Tĩnh mà anh đã giải thoát được cho người bạn vong niên quý hóa của anh thoát khỏi tội “Giết người”…
Chuyện bắt đầu từ buổi Thế chăm chú theo dõi một cảnh diễn tập vở kịch về Tuệ Tĩnh cho đội kịch thể nghiệm. Đoạn kịch này diễn tả: Vị Thiền sư trong chiếc áo nâu sòng dân dã tại chùa quê Việt và vị Y tư cửu phẩm trong lễ phục Thái y viện của triều Đại Minh xuất hiện đối đáp. Sân khấu chưa có trang trí gì, chỉ là mấy chiếc ghế đẩu, ghế dài… Các diễn viên còn cầm trên tay các trang kịch bản, thỉnh thoảng ghé vào xem lúc thoại.
- Tôi nhắc lại quý vị: trước tính mệnh Vương phi nhà Minh, không chỉ một lần cụ Tuệ Tĩnh phải trăn trở, giằng xé lương tâm, và lần này, hình tượng phân thân của cụ có thể nói là cao trào. Ta bắt đầu cảnh này!
THIỀN SƯ TUỆ TĨNH tay lần tràng hạt:
- Sao, ngươi đã tìm ra phương thang cần cho bệnh Vương phi rồi, vậy còn đắn đo gì nữa? Lòng từ bi của Phật mà ngươi thường tâm niệm và thuyết pháp, chạy trốn đâu mất rồi?
Y TƯ CỬU PHẨM TUỆ TĨNH:
- Ta làm sao mà qua mặt được cả một Viện Thái y hùng hậu? Họ giỏi giang hơn ta nhiều, lại có biết bao phương dược quý nhất thế gian, vậy mà cũng phải bó tay! Ta chỉ có vài phương thang xào xáo từ các thứ cỏ cây hoang dại, bị họ bưng mũi chê cười đó thôi…
THIỀN SƯ TUỆ TĨNH:
- Ngươi chớ tìm cách bao biện, lẩn tránh nữa… Y tâm Y đức của ngươi không cho phép ngươi tiếp tục nhắm mắt buông tay trước sinh mệnh của người đàn bà đáng thương đó! Ngươi chắc rõ, suốt mấy tuần trăng qua, bà ta đã đau đớn khổ sở thế nào… Dù đã chữa thành công cả ngàn con bệnh mà nay bỏ mặc một con bệnh, thì sao có thể nói về Y đạo?…
Y TƯ CỬU PHẨM TUỆ TĨNH:
- Ngươi tàn nhẫn quá, người đã cứa vào lương tâm của ta… Cái lương tâm vành vạnh tựa trăng rằm mà bị mây đen mưu đồ của chính ta che phủ mất… Nhưng ta biết làm gì khác đây để thoát phận lưu vong khốn khổ?
THIỀN SƯ TUỆ TĨNH:
- Ngươi đã đọc, đã khảo cứu trước tác - công nghiệp của bao đại y sư xưa nay… Ngươi đã thấm được Y tài, Y đức, Y đạo của họ trên ngàn dặm Y nghệ trầm luân của ngươi, đã hiểu cái lẽ trường tồn vượt qua mọi hữu hạn của thể xác và thời gian của họ… Thế mà…
Y TƯ CỬU PHẨM TUỆ TĨNH:
- Nhưng ngươi đã thử sống trong cảnh ngộ bị cầm tù của ta chưa? Ngươi có hiểu cái hữu hạn của thể xác và thời gian mà ta trải qua đau xót đến thế nào?… Cần phải trở về quê cha đất mẹ, bao lâu nay đã là cái đích của đời ta… Lương dân đói nghèo khốn khổ nước Đại Việt chính là cha ta, mẹ ta, ta cần báo hiếu trọn vẹn…
THIỀN SƯ TUỆ TĨNH:
- Thì trong cõi đời sinh ký ngổn ngang này, có điều gì trọn vẹn đâu? Còn trước mắt ngươi, đã mang danh là Thần y, ngươi hãy làm trọn vẹn chữ Y tâm… Nếu trở về được cố hương bằng tính mệnh bà Vương phi đã nằm trong tay ngươi, đoạn đời còn lại của ngươi sẽ chìm trong dằn vặt, hối hận…
Nhân vật Thiền sư đứng lên bước đi, để lại mình vị Y tư ôm đầu vật vã…
Thế vỗ tay nhè nhẹ đứng dậy, bước tới sân khấu nhỏ nơi hai diễn viên vừa thoại.
- Cũng khá hơn nhiều rồi đó! Nhưng anh Minh cần lưu ý: vai Thiền sư anh diễn có thái độ hơi gay gắt quá, thậm chí cứng nhắc, trong khi lại cần một sự cảm thông đượm nước mắt trong những lời mang vẻ lên án kia… - Thế diễn thị phạm một lời thoại của Thiền sư Tuệ Tĩnh.
Bỗng có điện thoại reo. Anh xin lỗi rồi tới cuối phòng nghe máy:
- A lô, anh Trần Huân đấy à? Có chuyện gì gấp anh, em đang cho chạy vở từng đoạn…
- Chú… Chú cứu anh với… Anh gặp nguy…
- Sao thế anh?…
Bên kia dập máy. Tiếng u u. Thế quay lại sàn tập.
- Xin lỗi các anh chị, tôi cần tới gặp ông Lê Huân ngay…!
- Chuyện gì với lương y Trần Huân thế ạ? - Minh lo lắng.
- Tôi cũng không rõ… Nhưng qua giọng hụt hơi đọng nước mắt của ông mà tôi chưa từng thấy, chắc có chuyện hệ trọng lắm… Các anh chị tiếp tục tập lại cảnh vừa rồi, và thêm cảnh ba, hồi hai nhé? - Thế nói với trợ lý Lập - Cậu nhớ điều tôi dặn về kịch tính nội tâm trong từng lời thoại nhé!
- Vâng, anh cứ yên tâm. Em và cả đội xin ghi nhớ!
Anh vội vã quay ra, lấy xe phóng trên đường phố đông đúc. Xe máy anh suýt nữa đâm phải một xe máy vượt đèn đỏ. Tới nhà Trần Huân, Thế dựng xe rồi vội vã gõ cửa nhà. Trần Huân mở cửa, rồi đứng sang một bên cho Thế bước vào.
- Bạn vong niên ơi, ngài vốn là người bình tĩnh, từng trải, thương người, không chấp vặt, không gây ác nghiệp với ai bao giờ, vậy mà mắc phải chuyện gì hệ trọng thế? Nhưng em có bản lĩnh gì đây để giúp ngài?
Huân không nói gì, đưa cho Thế một tờ giấy. Anh cầm đọc. Hồ sơ pháp y vỏn vẹn một tờ, dưới tên tuổi LÊ LHỊ LAN ghi một câu kết quả: “Trong dạ dày còn lưu một vài thứ thuốc Đông y”.
- Cô bé Lan này, có phải do con bé Mai nhà em giới thiệu tìm đến anh để cắt thuốc dạo nọ không ạ?
Huân gật đầu buồn bã.
- Cháu Lan được các bạn đưa tới bệnh viện ngay hôm uống thuốc của anh, rồi tử vong tại bệnh viện… Khổ quá, anh chỉ cắt thuốc bổ…
Thế ngắt lời:
- Chẳng lẽ anh lại cắt thuốc độc à! Anh đã tìm hiểu nguyên cớ tử vong của cháu Lan chưa?
- Anh đang gắng tìm hiểu đây… Cả những y án học hồi bên Trung Quốc… Nhưng giờ chỉ biết: Nó bị kiệt sức vì sinh hoạt thiếu điều độ nhiều tháng trước kỳ thi tốt nghiệp, ăn uống lại thiếu chất… - Ông lầm bầm tuyệt vọng.
Thế chỉ tay vào mấy chữ pháp y nguệch ngoạc.
- Sao anh không đề nghị các y bác sĩ khám nghiệm ghi rõ cụ thể, đó là những thứ thuốc gì?
- Khổ! Nghe cháu Mai báo, anh đi cả đêm lên Hòa Bình mua thuốc giải, sắc đem tới sáng hôm sau thì cháu đi rồi… Còn khi khám nghiệm họ đâu có gọi anh đến! Mà bên Tây y thì họ lơ mơ về mấy thứ cây cỏ này, rồi cứ thế mà ghi cho xong chuyện…
- Cái xong chuyện dẫn tới to chuyện đây - Thế lầm bầm, nhưng Trần Huân nghe rõ và đâm ra thiểu não hơn.
- Làm thế nào bây giờ hở chú?...
Anh bặm môi, bế tắc hơn cả ông lương y tội nghiệp, chỉ còn biết lầm bầm:
- Thuốc giải… Thuốc giải! Có phải độc dược đâu mà cần thuốc giải... Ông anh ơi, ông hóa quẩn mất rồi…
Huân gắt khẽ:
- Cậu không biết thì đừng nói bừa! Gọi là thuốc giải, nhưng thực chất là loại nhân sâm gia truyền của người Mường, có thể cải tử hoàn sinh… Tôi còn định sau đó sẽ lên Đền Bia, có ông thầy thuốc bạn tôi dạy về cây thuốc Nam ngay tại Đền xin thuốc phục sức cho nó… Nhưng tôi được thông tin muộn quá…
Đúng lúc đó, gõ cửa ầm ầm, Thế và Huân giật bắn người. Bên ngoài, một chiếc xe 12 chỗ biển ngoại tỉnh đỗ trước cửa nhà Lê Huân. 10 người đàn ông đàn bà lầm lỳ đứng trước của nhà Huân. Huân chết lặng. An bình tĩnh bước ra mở cửa. Những cặp mắt tối xầm đầy căm uất thù hận.
- Chào các anh các chị. Các anh chị tìm ai ạ? - Thế hỏi.
- Đây có phải nhà ông Trần Huân?
- Vâng, đây là nhà lương y Trần Huân – Thế chỉ tay – Ông ấy đây ạ.
Trần Huân cúi đầu chào.
- Chúng tôi không biết ông Trần Huân là lương y, chỉ biết ông Trần Huân là người đã giết chết cháu gái chúng tôi bằng thuốc sắc của ông ta! Một người giơ tờ gấy Pháp y lên - chứng cứ đã rõ ràng, do bác sĩ bệnh viện cung cấp đây!
Anh cố giữ bình tĩnh:
- Mời các anh chị vào nhà đã ạ, và xin hãy bình tĩnh để anh em chúng tôi thưa chuyện đầu đuôi… Anh bước vào, mấy người theo sau. Một phụ nữ tên Lam vừa đi vừa nói:
- Còn đầu đuôi gì nữa đây? Cháu gái tôi và bao người lương thiện đã phải chết tức tưởi chỉ vì cái danh xưng lương y giả, thuốc giả của các người đó!
- Cô Lam, cứ bình tĩnh lại đã, sự việc trắng đen, thật giả thế nào rồi sẽ rõ cả thôi, cô đừng vội quy kết thế - Ông Mậu quay sang nói với Huân và Thế – Xin lỗi hai anh, chỉ vì cô em tôi quá đau đớn cho cháu Lan… Chúng tôi từ quê biển hai trăm cây số về đây, mong hai anh cộng tác với chúng tôi… Chúng tôi sẽ ở trọ tại nhà nghỉ bên kia đường mất vài hôm, làm việc với cơ quan Pháp y và các cơ quan chức năng khác, và xin được liên lạc thường xuyên với hai anh để làm rõ sự thật…”
Anh chắp hai bàn tay:
- Vâng, vâng, quý hóa quá! Chúng tôi xin hết lòng giúp đỡ các anh chị
Một phụ nữ:
- Chỉ cần các anh thành khẩn hối lỗi, ân hận, và không che dấu cho nhau tội ác, thì đã là sự giúp đỡ tốt nhất rồi!
Anh cố ghìm mình lại:
- Thưa chị, xin lỗi chị nói điều này: Chưa cơ quan chức năng nào quy cho anh tôi đây là đã gây tội ác, để mà hối lỗi điều gì… Chị nói thế, khi chưa biết rõ sự thật là đã vô tình xúc phạm tới danh dự của lương y Trần Huân, và chắc cũng sẽ khiến hương hồn cháu Lan phải xấu hổ…
Lam gào lên:
- Gớm chửa, họ bênh nhau khôn khéo chửa! Họ là các vị Thánh chắc… Chưa cơ quan nào kết tội, thế còn lương tâm các anh vứt đâu rồi? Chứng cứ rành rành đây này! Cháu gái tôi còn chưa được xanh cỏ còn đang ngậm hờn kia kìa, mà các anh định lấp liếm cho nhau hử…
Mậu giơ tay:
- Cô Lam! Đừng thế nữa! Tôi xem ra họ cũng là những người đàng hoàng… Còn cái chết của cháu Lan, ta chưa được tìm hiểu rõ ràng - Với Huân, An – Mong các anh thông cảm… Mấy hôm nay cô ấy khóc cạn nước mắt cho cháu gái mà cô ấy yêu quý nhất… Thôi, tạm biệt các anh, sáng mai cả hai bên bình tĩnh lại, chúng ta sẽ nói chuyện nhiều… - Ông ta kéo Lam ra trước, mấy người cũng lùi lũi ra theo, không chào hỏi gì.
Thế và Huân nhìn theo họ, và cả hai như hóa đá. Anh chợt nhìn lên. Bức ảnh tượng thờ Tuệ Tĩnh ở Chùa Giám được đóng khung treo giữa nhà.
- Em thử “đánh trống qua cửa nhà Sấm” nhé: trước khi cho cô bé uống thuốc sắc, anh có hỏi cô ta về tình trạng chung về sức khỏe không, tức là về phủ lục ngũ tạng ấy, đang có vấn đề gì?
Huân ngẩn ra một lúc như từ Cung Trăng rơi xuống, rồi gật gù:
- Thì anh cũng phải xem kỹ mạch con bé, hỏi han tổng thể rồi mới cắt thang chủ trị chứ! Nó hoàn toàn khỏe mạnh, sức trẻ hoàn hảo, tuy có dấu hiệu suy dinh dưỡng… Nhưng chú mày tìm ra cách gì rồi à?
- Chưa. Nhưng em bỗng nhớ tới câu “Ngũ tạng: Tâm Can Tỳ Phế Thận” trong sách “Hồng Nghĩa giác tư y thư” mà anh cho em mượn tuần trước…
- Cậu lại mắc bệnh “Đa thư loạn mục”, nhiều sách thì loạn mắt rồi! Coi như đây là một loại “Âm án” mà các danh y Tuệ Tĩnh, Hải Thượng lãn Ông, Hoàng Đôn Hòa, Nguyễn Thế Lịch nước ta, cả Hoa Đà, Kỳ Bá, Biển Thước bên Trung Quốc cũng sẽ phải bó tay!
- Sự nghiệp nào mà chẳng gặp trắc trở, anh! “Thần y” nào mà không từng trải qua thử thách sống - còn? Em sẽ hỏi con gái em những điều cần thiết để có thông tin cần thiết cho việc “phá án”. Có điều anh cần phải tự tin. Anh là vị lương y luôn có quỷ thần hai vai chứng giám, mà kinh Hoa Nghiêm gọi là Đồng Sanh và Đồng Danh, còn kinh Đại thừa gọi là hai vị Đồng Tử Thiện - Ác đó… Thôi, tạm biệt anh!
Trần Huân chợt tỉnh mộng. Thấy anh đang bước ra khỏi nhà, ông hét lớn như tu sĩ Phật giáo thời xưa mở đầu cho một “Công án Thiền”:
- Đứng lại!
Thế giật mình dừng bước, quay ngoắt người lại.
- Đại ca đang xử dụng Công án Thiền thời Trần hay sao?
Trần Huân hạ giọng, song không mất đi vẻ tôn nghiêm trang trọng như nhà sư đọc Kệ:
- Chú mày vừa nói: “Quỷ thần hai vai chứng giám”? Thế có biết, trong Đông y, “quỷ thần” chứng giám cho hai bờ vai con người ta là gì không? Đó chính là hai Kinh Tâm và Kinh Phế. Nếu hai Kinh lạc này bị xúc phạm, thì tất cả phủ lục ngũ tạng có nguy cơ sẽ bị phá hủy… Có là “thuốc Tiên” cũng bó tay!
Thốt ra những điều như chân lý đó, ông tựa bị kiệt sức, ngồi phịch xuống bực cửa, gục đầu xuống vẻ mệt mỏi tột cùng, phẩy tay ra hiệu Thế đi về.
- Nhưng anh ạ… Ánh sáng đôi khi xuất hiện cuối đường hầm. Theo em, việc cần làm bây giờ là anh em mình hãy về quê cô bé. “Nghĩa tử là nghĩa tận”, chia buồn với gia đình họ, đóng góp vào tang lễ chút đỉnh. Rồi sẽ dần tìm cách giải quyết ổn thỏa…
Trần Huân ngồi như tượng, không ra vẻ đồng tình hay phản đối.
Thế ngồi đối diện với con gái.
- Mai, con đã kể nhiều về bạn Lan, song không cho bố một sợi dây nào có thể lần tìm ra sự thật về cái chết đột ngột bất thường của nó…
Mai vẻ khổ sở:
- Nhưng con đã kể hết những gì mà con biết… Còn nguyên nhân bạn ấy chết giống như đột tử thế, các y bác sĩ bệnh viện, rồi bác Huân lương y lâu năm cũng không lý giải được, thì làm sao con biết?
Anh thở dài:
- Toàn là chuyện có thể lý thú đối với bố khi tìm hiểu tâm lý lứa tuổi “nửa trẻ con nửa người lớn”, còn trong hoàn cảnh này chỉ khiến bố thêm bế tắc… Dù sao, bố cũng cám ơn con…
- Con cũng kinh ngạc, và lo lắng cho bác Huân quá… Cả một tuần liền Lan uống thuốc bổ bác Huân cắt, nó hồng da thắm thịt trông thấy, ra dáng hơn trước… Thế mà đùng một cái lại thế… Chẳng thể hiểu nổi!
Khuôn mặt Mai buồn thiu và đầy vẻ ân hận bởi số phận của bạn, và không giúp được gì cho bố. Cô chợt chảy nước mắt thương bạn.
Mai nhớ lần cô và Lan đi thăm Nhà thờ Cửa Bắc. Lan chỉ tay giới thiệu những tranh, tượng trong nhà thờ… Mai dừng rất lâu ngắm các bức tranh kính lộng lẫy trang trí trong nhà thờ này. Lan chỉ tay:
- Những tranh kính kia là “Cuốn sách giáo khoa về lịch sử Thiên chúa giáo bằng tranh”. Bốn bức tranh này là bốn vị đã được Giáo hội phong Thánh, trong đó có hai vị là người Việt Nam ta ở Thế kỷ 19…
- Cậu giỏi thế!
- Tớ nghe bố tớ kể đấy! Chứ lần đầu tiên tớ mới đến đây…
- Tớ sẽ đưa cậu đến thăm một nơi thú vị không kém mà mới chỉ nghe bố tớ kể! Đi nào!
Mai và Lan dắt tay nhau đi trên đường phố Hòe Nhai, và bước vào ngôi chùa. Mai bảo bạn:
- Bố tớ kể: trước đây những người thi cử đỗ đạt đều tới chùa này để trồng một cây Hòe làm kỷ niệm, vì một đời cây Hòe cũng ngang bằng với một đời người.
Hai cô vào trong chùa, Mai chắp tay trước một bức tượng kỳ lạ: Một ông Phật cưỡi trên lưng một ông vua. Lan cũng chắp tay theo bạn.
- Hay thế hở Mai? Sao lại thế kia được nhỉ? - Lan ngạc nhiên thích thú.
- Bố tớ kể: bức tượng này mang tên “Phật cưỡi Vua” hay là “Vua Sám Hối” … Còn vị vua này tên là… Là gì nhỉ… Đợi chút đã… À, ông vua đó là Lê Hy Tông!
- Đầu đuôi thế nào, cậu đã được nghe bố Thế kể chưa?
- Vào cuối thế kỷ 17, vua ra sắc lệnh đuổi hết tăng ni ra khỏi kinh thành lên rừng, ai ngoan cố sẽ bị khép vào trọng tội. Có một vị Thiền sư thấy vậy đã dâng lên vua một chiếc hộp quý đựng tờ sớ nói rằng: “Đời Lý, Trần các vua vì hết sức coi trọng đạo Phật mà quốc gia thịnh trị, khiến người ta biết ăn uống đúng mực, không sân si, không giết người cướp của, nó như một viên ngọc quý của quốc gia”. Đọc xong, nhà vua chợt tỉnh ngộ, lập tức cho mời Thiền sư vào triều để cúi mình tạ lỗi, thu hồi lại sắc lệnh cấm Phật giáo. Vua Lê Hy Tông hứa với thiền sư rằng, ông sẽ sửa mình và cho người tạc bức tượng Phật ngồi lưng vua đặt trong chùa Hòe Nhai này, để sám hối…
Lan như bị mê hoặc trong câu chuyện kể.
- Nhất định tớ phải kể cho bố mẹ tớ nghe câu chuyện này, và mời cả nhà ra thăm chùa Hòe Nhai…
- Còn tớ có ý định sẽ viết một kịch bản dành cho những ai có lỗi mà thành tâm muốn sám hối, và ở đoạn kết khuyên họ đến ngôi chùa này mà noi gương…
Tại nhà, Trần Huân ngồi đối diện với ba người - trong đó có người đàn ông từng bênh vực Huân, Mậu từ tốn:
- Ông Huân à, đoàn chúng tôi đã trở về gần hết, ở lại chỉ tôi là Mậu, bác cháu Lan, cô Lam là cô cháu Lan, và kia là ông Thu hàng xóm, coi cháu Lan là con nuôi. Chúng tôi đang giải quyết nốt các thủ tục để đưa cháu về quê làm lễ an táng, cho cháu lên Thiên đàng bình an…
Lam ngắt lời:
- Và chúng tôi quyết phải làm rõ sự thật về cái chết thương tâm của cháu! Ông cam đoan rằng: ông chỉ cắt nguyên thuốc bổ cho cháu suốt cả tuần… Nhưng có gì đảm bảo là ông chỉ cắt toàn thuốc bổ, nhỡ khi ông lơ đễnh nhầm lẫn gì đó?
- Vâng, có thể như thế chứ? Lầm lẫn lúc mệt mỏi, thiếu minh mẫn… Thực vô lý khi thuốc bổ lại dẫn đến chết người, pháp y bịa ra à? - Thu thận trọng nói.
Huân khổ sở:
- Xin thề trước hương linh ông Tổ nghề của tôi - Ông chỉ tay lên ảnh tượng Tuệ Tĩnh - Vâng, có cụ Thánh y Tuệ Tĩnh chứng giám, tôi là một lương y bao giờ cũng coi sinh mệnh của bệnh nhân hơn cả sinh mệnh của chính mình… Và bao giờ tôi cũng chỉ cắt thuốc chữa bệnh khi tỉnh táo, khỏe mạnh. Tôi cũng đau đớn, xót thương cháu không kém các vị… Tôi và anh bạn viết kịch đang cố gắng hết sức tìm hiểu sự thật về sự ra đi thương tâm của cháu…
Lam ngắt lời:
- Ông đã thề nhiều rồi! Chúng tôi biết có không ít vị áo trắng đạo mạo miệng thì rao giảng lời thề thiêng liêng Hypocrat nhưng tay thì vơ vét của bệnh nhân… Lời thề của các ông lâu nay đã trở thành lời riễu cợt nguyền rủa của bao dân lành…
- Cô Lam! Cô không nên vơ đũa cả nắm như thế! - Mậu quay sang Huân - Mong ông thông cảm cho tâm trạng rối bời vì quá xót thương của cô ấy…
Thu dè dặt hỏi, đỡ căng thẳng hơn:
- Thế, ông có hoàn toàn tin tưởng ở những nơi ông mua thuốc về để cắt cho cháu? Bây giờ tràn lan thuốc giả, thực phẩm giả, nhỡ đâu…
Lam ôm mặt khóc hu hu:
-... Và người giả, lương y giả, bác sĩ giả, người tử tế giả nữa chứ! Mọi thứ đều giả cả thì lấy đâu ra sự coi trọng tính mạng một đứa con gái tuổi hoa! Các ông ơi, thất vọng quá rồi, mệt mỏi quá rồi… Chỉ tội cho con bé…
Trần Huân cũng chùi nước mắt, rồi ông cố lấy lại sự cương nghị, bình thản, đợi Lam bớt khóc.
- Thưa chị, tôi rất cảm thông với nỗi đau lòng của chị. Và cũng xót xa căm giận khi những lời thề thiêng liêng trong nghề chúng tôi đã bị chính đồng nghiệp của mình bôi bẩn! Tôi xin thưa rõ: các loại thuốc Nam thuốc Bắc tôi mua đều ở chỗ tin cậy lâu năm, và vẫn mua cho người thân hai bên nội - ngoại dùng thường xuyên… Còn trong các cuộc hội thảo về Đông y, Nam dược, tôi đều gay gắt nêu ra vấn đề thuốc giả, thuốc lấy cắp hết dược tính của thuốc rồi phơi khô đem ra bán, về trách nhiệm của các Hội Đông y, về Y đạo cần có của các lương y lương dược…
Lam xua tay:
- Thôi, thôi, ông không phải dài dòng làm gì nữa… Mai mời ông lên cơ quan Pháp y mà giải thích, mà thanh minh thanh nga nhé…
Mậu giơ tay ngắt lời Lam, rồi quay sang Huân:
- Chúng tôi hiểu… Rất hiểu… Thôi thì, hẵng tạm tin ở những lời gan ruột của ông… Nhưng còn bí ẩn về cái chết của cháu, mong ông cùng chúng tôi tiếp tục làm sáng tỏ. Không chỉ để minh oan cho ông, mà cũng để an lòng những người thân của cháu đang chờ đợi chúng tôi ở quê, và cho cháu được ngậm cười nơi cửu tuyền…
Tại nơi gửi xe ở một Chung cư, ông Mậu đứng bên một ông lão trông xe.
- Chào bác, chúng tôi được biết: bác từng là bệnh nhân của ông Trần Huân…
Ông lão rời tời báo, hơi cúi đầu ngước mắt nhìn dưới gọng kính mới:
- Ồ, đúng vậy. Có gì thế, anh?
- Chẳng giấu gì bác, vừa qua, con cháu nhà chúng tôi gặp họa sát thân, phải qua đời tức tưởi, không ngờ… đúng vào hôm uống thuốc sắc của ông Huân… - Ông lão tròn xoe mắt vẻ kinh ngạc - Cụ thể là thế này ạ: khi giám định pháp y, trong dạ dày của cháu vẫn còn lưu thuốc của ông Huân, hầu hết đại gia đình tôi đều khăng khăng ông Huân có tội… - Ông lão bật dậy nói to - Có… tội…! Sao các người hồ đồ thế! Một bậc Bồ tát cứu người như anh Huân, sao lại vu khống là có tội? Tội gì, tội giết người bằng thuốc độc à? Này! Lời ấy của anh mới là thuốc độc đó!
Mậu vội xua tay:
- Không, không, bác hiểu sai ý tôi rồi ạ! Tôi nói là hầu hết, bởi giấy trắng mực đen, chứng cớ rành rành, tình ngay lý gian… Nhưng cũng không ít người, trong đó có tôi, thâm tâm tin rằng ông Huân là lương y tốt… Nhưng cái chết của cháu tôi khó hiểu quá, cả ông Huân cũng không giải thích nổi sự trùng hợp ngẫu nhiên này… Vì thế, tôi muốn tâm sự riêng với bác, cũng là mong cùng bác tìm cách minh oan cho ông Huân - nếu quả thực ông ấy bị oan…
Ông lão thở dài sườn sượt.
- Ông ấy gặp phải vận hạn lớn quá rồi… Khổ thế! Đến đức Phật tổ cũng phải gặp bao kiếp nạn mới chứng quả… Là một bệnh nhân mang ơn ông Huân, tôi xin đem danh dự của một cựu chiến binh để cam đoan cho ông ấy - một bác sĩ quân y hạ sao làm lương y…
Mậu giơ hai tay lên.
- Vâng, vâng, không chỉ bác và những bệnh nhân của ông Huân mà chúng tôi gặp mấy ngày qua cũng đều cam đoan như vậy ạ… Mọi nghi ngờ của chúng tôi về ông ấy dường đã tiêu tan… Điều quan tâm lớn nhất của chúng tôi bây giờ là: nguyên nhân thực sự dẫn đến nỗi đau lòng kia…
Ông lão lắc đầu buồn:
- Thảo nào, mấy hôm liền không thấy ông ấy… Cứ rỗi rãi, ông ấy lại qua chỗ tôi trò chuyện… Mới tuần trước ông ấy còn phẫn nộ bởi mấy diễn viên, MC tên tuổi ngút giời mà lại chường mặt ra để quảng cáo thuốc đểu thuốc giả… - Mậu gật gù, ông đăm chiêu và chăm chú hơn nghe ông lão nói – Tôi thiển nghĩ thế này ông ạ: cứ tạm coi cái chết của cháu gái ông là một “Vụ án” đi. Thì động cơ phá án đã rõ. Còn cơ sở, đầu mối của việc phá án chính là tình thương của ông Huân đối với bệnh nhân đó… Nhiều lần ông ấy từ chối tiền thù lao chẩn bệnh, rồi tìm cớ bớt nhiều tiền thuốc cho tôi và mấy bệnh nhân khác để chúng tôi không có mặc cảm mang ơn… - Ông lão gỡ chiếc kính mới ra đưa lên - Đây này, thấy tôi đeo kính hỏng gọng, ông ấy lân la hỏi để biết tôi đeo kính lão số mấy, rồi đến tôi gãi tai bảo: Bác à, tôi có thừa một chiếc kính, chắc cùng số với bác, bác làm ơn đeo thử, nếu vừa thì bác đeo hộ cho nhé? Tôi từ chối thì ông ấy buồn, bảo: Bác đeo hộ thì tôi rất vui, và biết ơn bác lắm lắm… - Ông lão đeo kính trở lại – Người ta vẫn nói kính chiếu yêu, còn với tôi, chiếc kính này để soi thấu lòng người…
Ông Mậu chợt rơm rớm nước mắt.
Trong lúc đó, tại cơ quan pháp y, Trần Huân ngồi co trên ghế như gà rù, thiểu não vô cùng, trước một cán bộ cơ quan này. Cán bộ pháp y thương cảm:
- Kìa, bác sĩ Trần Huân, chúng tôi đã có kết luận gì đâu mà anh tỏ ra lo sợ thế? Cây ngay không sợ chết đứng, anh ạ…
Huân lấy hết dũng cảm thở ra một hơi rồi nói khẽ:
- Chắc chẳng riêng gì tôi, mà những người lương thiện dù không mắc tội gì khi phải gọi ra trước cơ quan công quyền đều có cảm giác như tôi… Thói thường thôi mà…
Cán bộ pháp y cười nhẹ:
- Nếu quả vậy thì người có lỗi chính là những người cầm cán cân công lý… Lẽ ra nơi này phải là nơi đem thêm niềm tin, lòng dũng cảm cho những người bị hàm oan, cả những người đứng ra quyết giải oan cho người khác…
Huân thì thầm trong nước mắt:
- Cám ơn đồng chí! Chẳng giấu đồng chí… Suốt tuần qua, tôi như kẻ mất hồn. Một đời làm thuốc cứu người, đây là lần đầu tiên có một bệnh nhân chết trước mắt tôi, lại sau mấy thứ thuốc bổ tôi cắt… Sao mà oan nghiệt, oái oăm thế! Uy tín, danh dự nghề nghiệp vậy là có nguy cơ đổ sụp tan tành… Đoạn đời cuối của tôi sẽ phải sống trong nỗi giày vò ân hận vì một tội lỗi giời ơi mà chẳng phải mình gây ra… Nhưng tôi thấy xót xa cho cô bé quá, nó cũng bằng tuổi cháu gái đầu của tôi, chuẩn bị thi đại học, bao mơ ước đẹp đẽ, tương lai mở rộng… Vậy mà…
- Chúng tôi hiểu rồi! Lúc này, anh không lo cho mình nữa mà chỉ thương xót cho tương lai sớm vụt tắt của một cô gái không phải là ruột thịt…
- Còn hơn cả ruột thịt ấy chứ! Suốt một tuần tôi đã chăm lo cho nó, khổ, một mình một thân gái bé bỏng giữa Thủ đô… Nhưng sao nó vắn số thế? Lắm khi tôi lẩn thẩn nghĩ vụng dại: Biết đâu nó phải gánh nghiệp cho một ai đó…
- Bác sĩ nghĩ vậy thì đúng là nghĩ quẩn rồi đấy ạ… Theo tôi, bây giờ anh nên trở lại bình tĩnh, thanh thản, cùng gia đình cô bé và chúng tôi «phá án», tìm ra nguyên nhân đích xác sự việc, cũng là góp phần làm phong phú thêm kho tàng y học dân tộc…
Huân mỉm cười buồn:
- Đồng chí nói như một nhà tuyên huấn chân chính vậy, và tôi rất biết ơn đồng chí.
Trần Huân đứng dậy, lịch sự cúi chào, cán bộ bắt tay ông. Cán bộ pháp y:
- Chúc bác sĩ mạnh khỏe để tiếp tục sự nghiệp cứu người của một lương y mà Quận ta và cả Thành phố phải tự hào.
Lam gõ cửa nhà Thế. Mai ra mở cửa.
- Cháu chào cô…
Lam không nói gì bước vào nhà, vẻ hằm hằm. Mai rót nước mời. Lam cộc lốc:
- Tôi không có thời gian uống nước của nhà cháu! Cháu là bạn thân của Lan, tôi hỏi thật: cái ông bạn bố cháu, người được tôn xưng là danh y Quận, danh y Thành phố ấy thực chất là thế nào, hay chỉ là một lang băm chuyên mua bán thuốc giả thuốc đểu như không ít kẻ làm nghề thầy thuốc bất lương hiện nay?
Mai choáng váng rồi bực tức:
- Cháu xin lỗi cô, vì vốn quý trọng cô là người thân gần gũi nhất với bạn Lan, nên cháu đã không mời cô ra khỏi nhà cháu trước một câu hỏi như thế…
Lam hơi ngỡ ngàng trước phản ứng của một cô gái trẻ có học thức, cau mày chờ đợi.
- Cô không được chứng kiến bác ấy đã hỏi han cháu và Lan tỷ mỉ thế nào về tình trạng sức khỏe của Lan! Không được chứng kiến lúc nửa đêm bác ấy tới nhà hàng thuốc Bắc thuốc Nam quen thuộc của bác ấy để chọn mua từng vị thuốc bổ, rồi tự tay sắc thuốc cho Lan!… Sao cô nỡ nghi ngờ và phủi sạch trơn lòng tốt của một bác sĩ Đông y hiếm hoi như thế? Sao lại có thể ra chuyện làm ơn nên oán như thế, hở cô?
Lam ngượng nghịu, song vấn cố giữ thể diện:
- Vậy cháu thử đặt mình trong cương vị của tôi đi? Tôi thay mặt bố mẹ Lan lo ăn ở sinh hoạt cho nó khi chồng tôi đi nước ngoài, lo đủ thứ cho đứa con gái non dại khi «sểnh nhà ra thất nghiệp», nó hắt hơi sổ mũi ở xa tôi cũng cảm nhận được, vậy mà xảy ra cái chuyện tày trời thế này! Nó ra đi đột ngột, không để lại một lời trăng trối, khiến cả nhà đau đớn như cắt ruột… Nhưng ông ấy và bố cháu đã làm gì để cháu tôi đỡ tức tưởi chốn lạnh lẽo kia – Chị bất giác ôm mặt khóc nấc.
Mai bước tới gần Lam, đặt nhẹ lên vai cô, giọng nghẹn ngào.
- Cô! Cháu rất thương cô và những người thân yêu của Lan… Mất bạn, cháu cũng đau lòng như cô… Mong cô bình tĩnh lại đi ạ. Bố cháu và bác Huân đang cố tìm ra manh mối sự thật…
Chợt Mai nhìn thấy cái gì đó lấp ló phía ngoài cửa. Mai bước tới, thấy một tờ giấy đút qua khe cửa, cô mở ra xem. “Anh Nguyễn An, mai chúng tôi đưa di hài cháu Lan về quê. Mấy ngày qua, tôi cũng đã biết thêm nhiều thông tin quý về bác sĩ lương y Trần Huân… Nhờ anh động viên anh ấy cứ vững lòng, chúng ta nhất định sẽ tìm được cách giải oan cho anh ấy. Nếu có thể được, theo tôi anh và lương y Huân nên về thăm gia đình chúng tôi, có lời an ủi song thân cháu Lan và những người thương quý cháu. Địa chỉ: Xóm đạo Quyết Thắng, xã Tân Phong…”
Ông Thu và chị Lam ngồi ở một quán nước vỉa hè. Hai người ngồi uống nước. Họ nhìn sang bên kia đường. Một cửa hàng Đông y to vật, đề biển: DANH Y ĐẤT VIỆT HOÀNG SÁM. Thu chỉ tay hỏi bà quán:
- Bà ơi! Cửa hàng kia có đông khách không ạ? Chúng em muốn cắt vài thang thuốc bổ…
- Ôi chao, đông như kiến cỏ. Họ quảng cáo dữ dằn lắm… Nếu tin ở quảng cáo thì anh chị cứ sang đó…
- Chắc là có uy tín lớn…
- Giời ơi! Bịp bợm cả đó! Nhưng chỉ bịp được những người ở xa, chứ dân quanh đây thì…
- Sao vậy ạ? - Lam ngạc nhiên.
- Đắt cắt cổ! Nhưng người ta thì “đắt xắt ra miếng”, còn đằng này chỉ là thuốc đã rút hết ruột, đem sao tẩm, nhồi nhét hương liệu có khi cả chất bảo quản độc hại, đóng gói thật đẹp, quảng cáo thật rùm beng… Lừa được ối kẻ “tiền nhiều như quân Nguyên”!
Thu có vẻ nghi hoặc:
- Thật thế hở bà?
- Không tin thì cứ vào đấy mà mua, để trả học phí ngu đi! Đã không khỏe người khỏi bệnh, lại vừa mất tiền oan, vừa chuốc thêm bệnh vào thân… Thế mà họ rước đâu được cái danh hiệu Thầy thuốc Nhân dân và một lô một lốc bằng Khen đó! Báu gì!
Một ông khách rời tờ báo ra:
- Các vị thấy cái biển kia có điều lạ gì không? Vì sao lại lấy tên Kinh Phật “Lương Hoàng Sám”? Phải chăng là họ vừa giẫm đạp lên lòng Từ bi của Phật lại vừa rêu rao ý hướng Sám hối của Phật?…
Bà quán hạ giọng:
- Nếu anh chị muốn có thuốc thật, thuốc tốt, thuốc đảm bảo, thì tìm đến ông bác sĩ Đông y Trần Huân ở cuối phố kia kìa! Ông ấy chưa có phòng mạch tủ thuốc riêng, vì cứ hay đi các nơi làm thuốc cứu người… Người tỉnh xa tận đẩu tận đâu tìm đến là ông ấy lật đật đi ngay, chẳng kỳ kèo mặc cả gì, trả bao nhiêu thì trả… Thậm chí có nhà nghèo, ông ấy còn biếu không nhiều thang thuốc quý…
Thu và Lam nhìn nhau, bất giác thở dài. Ông khách bắt đầu kể cho bà quán nước nghe:
- Bà thấy chưa: Tham – Sân – Si của họ hàng ngày bày ra trước thanh thiên bạch nhật, như một Ngạ quỷ mà sách Lương Hoàng Sám tả: thân hình xấu ác, miệng có sâu bọ máu mủ hôi thối, thân bị lửa đốt… Nhưng mong họ biết sám hối như Ngạ quỷ này trước Mãn Túc La Hán…
Bà bán nước sốt ruột:
- Sám hối thế nào ông?
- Ngạ quỷ cũng biết sám hối thế này này: “Thà cầm dao bén tự cắt lưỡi mình, kiếp này sang kiếp khác, cam tâm chịu khổ, không nên nói một lời phỉ báng việc lành của người. Nguyện xin ngài trở về dương thế, đem hình trạng xấu ác của tôi răn dạy các thầy Tỷ kheo và các Phật tử, khéo giữ gìn lỗ miệng, chớ buông lời nói ác…”
Câu chuyện trên thu hút sự quan tâm đặc biệt của Thu và Lam, hai tín đồ Công giáo.
Lúc đó, tại Sân khấu nhỏ, đội kịch CLB đang chạy một lớp kịch, chuyện diễn ra tại Y phòng của Tuệ Tĩnh tại Kim Lăng - dưới sự chỉ đạo của Thế: Tuệ Tĩnh mở một, hai ô thuốc, lấy ra ít dược liệu có sẵn trong đó. Vẻ mặt ông căng thẳng, như trước một việc hết sức hệ trọng đòi hỏi tinh lực cao độ… Tuệ Tĩnh lấy một tờ giấy bản ra, viết mấy chữ. Sau đó, Tuệ Tĩnh ngồi thiền một lúc lâu. Tiểu đồng Nồng dẫn nữ quan bước vào. Thấy thầy đang thiền, Nồng kéo tay nữ quan lui ra mép sân khấu.
TIỂU ĐỒNG:
- Trước khi chữa trị cho người bệnh trọng, thầy tôi bao giờ cũng ngồi thiền nửa canh giờ, hoặc lâu hơn… Còn hôm nay, chắc là để tự chữa cho mình thôi… Tâm trí thầy tôi dạo này bị tổn thương nặng lắm…
NỮ QUAN CHIÊU ANH:
- Với những người như Thần y, nội thương tâm trí thường rất lâu lành… Nhưng anh Nồng này, nội thương đó phải chăng chỉ là nỗi nhớ thương cố quốc?
TIỂU ĐỒNG:
- Bà nữ quan còn phải hỏi sao? Bà đã biết mười mươi rồi mà…
Tuệ Tĩnh từ góc sân khấu bước tới hai người.
NỮ QUAN CHIÊU ANH:
- Kính chào Thần y. Sáng sớm, ông cho vời tôi gấp… Chắc có việc hệ trọng?
TUỆ TĨNH:
- Mời nữ quan ngồi. Nồng, pha trà đi con! Trước hết, mong nữ quan không gọi tôi là Thần y nữa… Đó là tên gọi mà dân nước Nam, vì yêu quý tôi nên đặt cho, và tôi cũng vì yêu quý dân mình nên đã vui vẻ chấp thuận… Còn nơi đây, tôi đã được Hoàng đế phong chức Y tư cửu phẩm, đó quả là một vinh dự lớn, tuy tôi chưa xứng với danh vị này, song bà chứng giám cho: tôi vẫn đang cố gắng tận tâm tận sức…
NỮ QUAN CHIÊU ANH:
- Ôi chao! Hôm nay sao ông long trọng thế ạ? Cứ như là em chưa từng được trò chuyện thân thiết với ông, và được ông coi là kẻ tri âm tri kỷ…
TUỆ TĨNH:
- Bởi vì… Câu chuyện vào giờ khắc này, có liên quan đến tính mệnh của một người đàn bà bậc nhất cao sang, và đến tính mệnh của kẻ lương y lương dược đất phương Nam không may bị lạc vào chốn phồn hoa vốn không dành cho hắn ta…
Nữ quan mỗi lúc một ngạc nhiên, nhìn Tuệ Tĩnh đăm đăm dường muốn tìm hiểu thực chất của những lời nói này, cô như nín thở và bị thôi miên.
NỮ QUAN CHIÊU ANH:
- Em hồi hộp quá… Em đang lắng nghe ông đây, Thần y…
TUỆ TĨNH:
- Tôi đã nói với bà ngay từ đầu: mong bà không bao giờ gọi tôi là Thần y nữa… Thực ra, tôi chỉ là một người thợ làm vườn Nam dược, có chút khéo léo, có chút mê say, và may mắn được thiên nhiên ban thưởng cho vài ba bí mật về phép cứu người bằng cỏ cây vườn nhà hay vườn hoang… Đối với tôi, chúng là “vườn hạnh” - nghĩa là khu vườn mong giàu sang, may mắn, hạnh phúc, vườn hạnh ngộ chứa đầy lòng yêu thương dành cho người yếu thế, nghèo đói, bất hạnh…
NỮ QUAN CHIÊU ANH xúc động thốt lên:
- Trời ơi, chính ông đã viết trong sách câu này: “Cây hoang dại có thể thành vườn hạnh được vậy”…
TUỆ TĨNH:
- Chắc bà đã đọc “Kinh Dược Sư”? - Nữ quan gật đầu - Trong 12 lời nguyện của Phật Dược Sư, tôi chú trọng đến hai điều: Giúp chúng sinh chữa lành các thứ bệnh do sáu giác quan sinh ra, và chữa bệnh thuộc về thân tâm cho mọi chúng sinh…
NỮ QUAN CHIÊU ANH:
- Em đã coi ông như một bậc thầy Y đạo… Một Phật Dược Sư tái thế…
TUỆ TĨNH cười buồn:
- Vâng, bậc thầy Y đạo của bà hôm nay xin tình nguyện nhận chữa bệnh cho Vương phi Đại Minh đây!…
Nữ quan sững sờ, như chưa tin ở những điều vừa được nghe.
NỮ QUAN CHIÊU ANH:
- Ông… Ông không đùa em đấy chứ? Ông…
TUỆ TĨNH:
- Làm sao mà đùa được trước sinh mệnh người - dù đó là kẻ không ai biết nơi thôn dã, hay bậc mệnh phụ chốn tột đỉnh danh vọng! Bà hãy bẩm báo với Hồng Vũ đế, nguyên văn từng từ: Y tư cửu phẩm Tuệ Tĩnh xin được chính thức nhận án bệnh của Vương phi, cam đoan dốc sức chữa bệnh cho bà… Nếu sơ xảy điều gì, xin được mang tính mệnh kẻ lương y này làm vật đảm bảo… Hắn vốn là vật “triều cống” mà… - Tuệ Tĩnh cười chua chát.
NỮ QUAN CHIÊU ANH:
- Trời! Hoàng đế đang mong mỏi cháy lòng được Thần y ra tay… Ngài hiểu con người ta có vận số, nhưng khi tuyệt vọng, vẫn có hy chút vọng cuối cùng…
TUỆ TĨNH:
- Dân gian nước tôi có câu: “Còn nước còn tát”… Hoàng đế của bà nghĩ rất phải! Nhưng ở cương vị một “cống nhân”, lại đã bị các đồng nghiệp Thái y viện coi rẻ, nên để thực thi nghĩa vụ của mình, tôi đành mang tính mạng bản thân ra đánh cược thôi… Bởi, lâu nay xa cố hương, tôi thực chất chỉ là một nắm xương tàn…
NỮ QUAN CHIÊU ANH:
- Ông không được nghĩ vậy nữa nhé! Em đi tâu với Hoàng đế ngay đây!
TUỆ TĨNH:
- Việc chữa trị cho Vương phi, nhờ bà tìm giúp thêm mấy thứ này gấp…
Ông đưa một tờ giấy đã kê sẵn bằng bút lông viết vội. Nữ quan đọc xong, kêu lên.
NỮ QUAN CHIÊU ANH:
- Trời! Các thần dược của ông đây sao? Lá tre, lá sen già, ngó sen, hoa kinh giới… Toàn những thứ ở vườn ao nhà dân… Chưa từng có trong các phương thang tại Thái y viện…
TUỆ TĨNH:
- Đó là Thái y viện phương Bắc, còn Thái y viện phương Nam thì có nhiều đấy!
NỮ QUAN CHIÊU ANH:
- Riêng lá tre thì… Bên nước em chỉ có trúc thôi!
TUỆ TĨNH:
- Trúc cũng được, bởi trúc cùng họ thân đốt với tre, dược tính không khác nhau là bao!
NỮ QUAN CHIÊU ANH:
- Ông thật sự chữa bệnh cho Vương phi bằng những thức này sao?
TUỆ TĨNH:
- Dĩ nhiên là có chủ trị là mấy dược liệu tôi mang theo… Và có cả ở trong vườn của tôi kia kìa! Nếu bà thấy nghi hoặc, thiếu tin tưởng thì để tôi tới gặp trực tiếp Hoàng đế… Mang tấm thân này cầu xin ông ta làm phúc, gia ơn cho được trổ tài lương y bé mọn…
NỮ QUAN CHIÊU ANH:
- Không, không, em tuyệt đối không nghi ngờ gì cả… Em chỉ thấy ngạc nhiên, và… thích thú… Nhưng vì sao ông có quyết định ngược hẳn với tín điều của mình từ trước như thế?
TUỆ TĨNH:
- Đó cũng là một bí mật gây thích thú… Và bà sẽ còn có nhiều dịp để thích thú… Thôi, bà tới trình Hoàng đế ngay đi, kẻo ông ta chẳng may nghĩ lại rồi hối không kịp… Thời gian kíp rồi đó!
NỮ QUAN CHIÊU ANH:
- Vâng… Cám ơn ông…
Nữ quan vái chào Tuệ Tĩnh rồi hấp tấp quay đi. Tuệ Tĩnh nói với mình:
- Ta hy vọng bà ta không phải nói câu: Vĩnh biệt… Kính tiễn ông về với thế giới của Đại y sư Kỳ Bá, Biển Thước…
Xong cảnh kịch này, các diễn viên ùa tới Thế xúyt xoa. Minh tò mò:
- Đạo diễn Thế ơi, mấy vị thuốc chữa cho Vương phi trong này, anh đọc ở sách nào thế?
- Chẳng sách vở tài liệu nào nói cả đâu, các anh các chị ạ.
- Vậy là tác giả Nguyễn Yên Thế bịa ra à?
Anh lắc đầu.
- Thực ra, thứ thần dược không ai ngờ này nằm trong toàn bộ trước tác của cụ Tuệ Tĩnh - bộ “Nam dược Thần hiệu” và “Hồng nghĩa giác tư y thư”… Nhưng tôi có thể “lẩy” ra được bài thuốc thần kỳ này, chủ yếu là nhờ lương y Trần Huân đó…
Diễn viên nữ đóng Chiêu Anh:
- Em không hiểu?
- Thế này: Nhiều năm qua, tôi kết thân với ông Trần Huân bởi biết rõ ông là một lương y thứ thiệt, lại có thân phận tương tự như cụ Tuệ Tĩnh ngày xưa… Nhờ vậy ông có khả năng giải đáp cho tôi nhiều bí ẩn thú vị về các loại cây cỏ mà Thánh y Tuệ Tĩnh từng bảo: “Cây hoang dại có thể thành vườn hạnh được vậy”… Vở kịch về trái tim thương dân nghèo của cụ mà chúng ta đang tập đây, tôi đã ấp ủ hai chục năm nay. Sau khi tự mầy mò chán chê các sách đã được dịch của cụ, tôi đã nhờ ông Huân cùng tìm hiểu, xác minh giúp: bệnh của Vương phi nhà Minh là bệnh quái quỷ gì mà cả một Viện Thái y khét tiếng thời ấy phải bó tay? Cụ Tuệ Tĩnh đã có bản lĩnh gì, và đã mang theo thứ “thần dược” Nam y gì để dám cam kết chữa bệnh cho bà ta - sau nhiều lần cụ cố tình vờ vĩnh kém cỏi về y thuật để tìm cách thoát cảnh tha hương, và đã chữa khỏi cho người ta một cách thần tình?...
Các diên viên chăm chú nghe. Minh thốt lên:
- Ôi! Thế mà nỡ vu cho ông Huân là cắt thuốc độc hại người! Khốn khổ…!
- Cũng không thể trách họ được đâu! Nhưng bây giờ tôi đang bế tắc quá! Chưa biết bằng cách nào giải oan cho ông Huân đây. Các anh chị tham góp cho với? – Thế tỏ lo lắng tột cùng.
Mọi người im lặng, nhìn nhau ngơ ngác, rồi lại nhìn Thế chờ câu giải đáp.
- Hiện giờ, tôi mới chỉ có ý lẽ bào chữa quan trọng đầu tiên: một học trò, một “truyền nhân” của Thánh y Tuệ Tĩnh, đã từng sống cảnh tha hương mà đau đáu với vận nước như cụ Tuệ Tĩnh thì không thể có chút manh tâm hãm hại người, hoặc dám sơ sẩy trong việc kê đơn bốc thuốc…
Minh sốt sắng:
- Phải, theo tôi, ông Huân cần tìm đến bác sĩ pháp y để xin chứng thực lại về thứ thuốc còn tồn trong người cô bé xấu số. Rồi đề nghị khám nghiệm lại tử thi…
Anh lắc đầu:
- Nhưng sự việc xảy ra đã cả tuần rồi! Và cách xử lý đó thực nhiêu khê, phức tạp! Cùng bất đắc dĩ mới phải dùng đến - một khi gia đình nạn nhân khăng khăng quy cho ông Huân tội giết người, dù cố tình hay vô tình. Họ chưa tới mức ấy…
Diễn viên nữ lo lắng:
- Nhưng biết đâu đấy!… Tội nghiệp bác Trần Huân quá! Chúng ta cùng nghĩ xem có cách nào giải thoát cho bác ấy khỏi tai nạn nghề nghiệp đáng sợ này đi?
Mọi người im lặng hồi lâu. Thế như thì thầm.
- Tôi hiểu: vào lúc sự đe dọa của gia đình nọ đã công khai, gay gắt, tình thế của ông Huân như sợi dây đàn căng sắp đứt, thì ông chẳng phải ân hận gì nữa về các phương thang chữa trị của mình. Và cũng nguôi bớt đi sự lo lắng cho tương lai nghề nghiệp bản thân… Vào lúc này, chắc ông chỉ cảm thấy niềm xót xa cho một số phận đầu xanh tuổi trẻ không may mắn, và băn khoăn đến hao mòn thể lực lẫn tâm trí về nguyên nhân thật sự dẫn đến cái chết của cô bé… Cũng chính điều đó giúp tôi có thêm quyết tâm vào cuộc giúp ông, dù chưa biết bằng cách nào…
Tất cả lại im lặng. Anh đứng dậy.
- Thôi cái gì đã xảy ra thì đã xảy ra rồi, hãy tạm tin ở luật Nhân Quả thôi. Các anh chị cố gắng tập trung tập cho tốt mấy cảnh tôi đã cày vỡ, dưới sự hướng dẫn của anh Lập. Mai tôi đi với ông Huân vài ngày, hy vọng là có âm phù của cụ Tuệ Tĩnh dành cho những kẻ lòng lành…
- Chúc anh và bác Huân thắng lợi… - Diễn viên nữ bày tỏ nhiệt thành.
Anh lắc đầu cười buồn:
- Thắng lợi gì, hở chị, trước số phận bi thảm của cháu gái nọ? Ta hãy chúc cho Tình thương không bao giờ bị chết, bị xua đuổi, bị lãng quên…
Thế bước vào nhà Trần Huân. Ông đang ngồi như tượng trước một cốc rượu trắng trên bàn, không ngẩng lên khi anh vào. Anh cầm cốc rượu dở lên nốc cạn:
- Em vừa tạm biệt đội kịch, giao trách nhiệm cho cậu trợ lý Lập làm tiếp rồi. Mai lúc 6h em cho taxi đón anh ra bến xe… Anh cần nghỉ ngơi sớm cho khỏe, lấy lại tinh thần. Mấy hôm nay anh xuống sức quá…
Huân mếu máo:
- Ba hôm nay, hôm nào họ cũng sang gặp tôi như tra khảo, hỏi cung, truy bức tôi phải nhận tội… Ôi, cái tội tôi không có… Hay đúng hơn là cái tội: “Làm phúc cứu người mà mắc tội”…
- Sao anh không bảo với họ: cái tội lớn nhất của tôi là chưa tìm ra nguyên nhân thật sự, có sức thuyết phục về cái chết bất ngờ của một cô bé tôi coi như con, như cháu mình?… - Đưa ra tờ giấy thư – Ông Mậu là người duy nhất biết cảm thông với cảnh ngộ của anh…
- Thư viết gì thế?
- Chẳng cần đọc chắc anh cũng biết rồi, đó là điều quý giá thứ nhất. Còn điều quý thứ hai là địa chỉ cụ thể của gia đình họ, cùng lời mời trân trọng…
Huân đưa một gói bọc báo ra:
- Liệu chút này của kẻ vô tình mắc tội có giúp họ phần nào chuyện tang gia không?
Anh vồ lấy mở ra. Một gói tiền gồm mấy cục 500 ngàn.
- Tớ vừa chạy vay ba chục triệu của con trai, liệu có đủ?
- Như thế này là anh mặc nhiên thừa nhận mình có tội nên phải bù đắp cho họ, khắc phục hậu quả do mình gây ra.
- Thôi mà, nghĩa tử là nghĩa tận… Dù sao, cái chết của con bé cũng có trách nhiệm của mình… Dù mình không có gì sai cả. Nhớ lại các phương thang đã cắt cho nó, chỉ toàn là thuốc bổ… Có cả vị thuốc dành cho Hoàng gia nhà Minh nhà Thanh hàng mấy trăm năm… Tội nó quá! Vì sao vậy? Mình đến vỡ đầu mất thôi…
- Luận điệu của anh đã cùn mòn rồi, không có ý nghĩa gì nữa cho việc “phá án” đâu anh ơi!
Huân rầu rĩ:
- Phá án! Lúc này mà cậu còn đùa cợt được! Đúng là thứ kịch sĩ dở hơi!
- Đến nơi đó mà anh cứ rầu rĩ như thế thì có khác gì tự thú là tôi đã trót phạm tội, bây giờ tôi sám hối đây!
- Vậy thì tôi phải có thái độ thế nào cho phù hợp? Thôi, mọi chuyện phó mặc cho cậu đạo diễn hết!
- Cần phải có sự hợp tác tích cực của đương sự - nói theo cách của các cán bộ điều tra!... Chúng mình tới đó, trước hết là vì sự đồng cảm, an ủi gia đình họ trong cảnh đau thương… Em đã chuẩn bị mấy bó hương đặc biệt, và đến đấy mua hoa quả…
- Nhưng, họ là dân Công giáo, đâu có bàn thờ mà hương khói?
- Anh biết một mà không biết hai ạ! Ở các vùng Công giáo toàn tòng bây giờ, bên cạnh Ban thờ Chúa, nhiều gia đình đã làm thêm cả Bàn thờ Gia tiên truyền thống của người Việt. Còn nếu gia đình bé Lan chưa có bàn thờ này, chúng ta sẽ xin phép họ tự làm bàn thờ riêng thờ cô ấy. Họ đâu nỡ từ chối?
- Ừ, tùy chú thôi. Anh chẳng còn đầu óc nào nữa…
- Đầu óc tạm chạy trốn, nhưng anh không bao giờ đánh mất trái tim Bồ Tát, và anh luôn có Quỷ Thần hai vai chứng giám bảo hộ, anh nhớ nhé?
Huân không nói gì, ánh mắt nhìn xa xăm.
- Anh có “âm phù” của Thiền sư Thánh y Tuệ Tĩnh từ ngày anh học Đông y ở Trung Quốc đó, anh cứ yên tâm!
Xe khởi hành. Trần Huân nhìn ra ngoài cửa xe, phong cảnh đang lướt qua, nhưng lại như nhìn vào sâu lòng mình… Thế và Mai ngồi bên cạnh ông. Suốt dọc đường trên xe gần hai trăm cây số, qua nhiều thành phố, thị xã, thị tứ, làng quê, cho tới bến cuối, Trần Huân tuyệt đối im lặng. Ông như thả hồn vào một nơi nào xa xôi lắm… Ông nhớ lại: ông rót ấm sắc thuốc ra bát rồi đem tới chỗ Lan đang ngồi học.
- Cháu chịu khó uống thêm hai thang thuốc bổ nữa là tạm ổn… Bù đắp lại mấy tháng các cô cậu sĩ tử đèn sách vất vả, nhất là cháu, đã ăn ít mà tì vị lại hơi kém…
Lan cảm động:
- Bác vất vả vì cháu quá! Lần sau bác cứ để cháu tự sắc thuốc đi ạ… Mà cháu không ăn ít đâu, bác cứ hỏi cái Mai đi, chúng cháu mà kéo nhau ra hàng thì ăn như cướp đồ ăn của khách ấy chứ! Đã qua tuổi 17 bẻ gãy sừng trâu rồi, giờ chúng cháu bắt đầu vào giai đoạn vào hang hùm bẻ nanh cọp đó… - Lan cười phá lên.
- Lại học được cách nói Trạng rồi đó! Về khoản này, cháu hơn Mai, nhưng về thể chất thì cháu không bằng Mai đâu!
- Vâng ạ… Nhất là, nhiều đợt gần đây, cứ mỗi lần vào kỳ tháng, cháu rất đau, đau đến khổ sở, quằn quại. Bác có thuốc đó cho phụ nữ không ạ?
- Bệnh phụ nữ cũng là mối quan tâm đặc biệt của cụ Tuệ Tĩnh đó. Còn bác là học trò cụ, cũng cố gắng thực hành các phương thang dành cho phái Đẹp… Qua đợt bồi bổ sức khỏe này, bác sẽ cắt cho thuốc điều kinh, chẳng qua cháu mắc thể hàn đó thôi…
Lan hào hứng:
- Cháu nghe Mai kể, bố Mai đang dựng một vở kịch về cuộc đời Thánh y Tuệ Tĩnh cho Câu lạc bộ sân khấu thể nghiệm quận… Mai hứa hôm nào xin phép bố cho hai đứa tới xem tập vở…
- Ừ, bác cũng đang định tới xem tập, sẽ đi cùng hai cháu, ta là những khán giả Vàng đầu tiên của vở diễn – chẳng đợi tới lúc liên hoan nghệ thuật toàn quận…
- Mai bảo: bác đã cố vấn cho bố Mai nhiều về kiến thức Y học cổ xưa cho vở kịch, nhất là giúp chú ấy tìm ra phương thang chữa khỏi bệnh cho Vương phi nhà Minh bằng cây cỏ…
Huân lắc đầu:
- Bác không có công to như thế đâu! Chính chú Thế đã dày công tìm ra bí mật đó, cái bí mật có thể làm tâm phục khẩu phục các vị lâu năm trong nghề Đông y… Bác chỉ là người gợi ý thôi…
- Bác ơi, ở quê, vườn nhà cháu rộng mênh mông, có thể trồng được nhiều loại cây thuốc Nam quý… Cháu cũng mê thuốc Nam lắm, qua bác và chú Thế, cháu lại càng thấy mê hơn! Có dịp mời bác về thăm quê biển của cháu, bác phải nói chuyện với bố mẹ cháu về việc trồng thuốc Nam đấy…
Huân gật đầu.
- Và biết đâu, vườn nhà cháu sẽ có cơ trở thành một Tuệ Tĩnh đường, khang trang không kém nhiều Tuệ Tĩnh đường đang xuất hiện trên khắp đất nước ta? Hồi học Đông y ở nước bạn, bác đã từng mơ đến những Tuệ Tĩnh đường như thế…
- Nhất định phải thế chứ bác… Cháu muốn theo con đường của bác…
- Lần trước Mai đưa cháu đến nhà bác, giờ đã biết nhà rồi, thi xong thì cứ đến mà mượn sách, bác có nhiều tài liệu sách vở Đông y trình độ cơ bản, chắc giúp được nhiều cho một người yêu Đông y… Bác đã nghiên cứu ra thành 21 thang thuốc quý kết hợp Nam y Trung y đây rồi, mong có người thực hiện...