Danh ngôn
“Thế giới này, như nó đang được tạo ra, là không chịu đựng nổi. Nên tôi cần có mặt trăng, tôi cần niềm hạnh phúc hoặc cần sự bất tử, tôi cần điều gì đó có thể là điên rồ nhưng không phải của thế giới này.”
“Ce monde, tel qu’il est fait, n’est pas supportable. J’ai donc besoin de la lune, ou du bonheur, ou de l’immortalité, de quelque chose qui ne soit dement peut-etre, mais qui ne soit pas de ce monde.”
(Albert Camus, Caligula)
.
“Tất cả chúng ta, để có thể sống được với thực tại, đều buộc phải nuôi dưỡng trong mình đôi chút điên rồ.”
“Nous sommes tous obligés, pour rendre la realite supportable, d’entretenir en nous quelques petites folies.”
(Marcel Proust, À l’ombre des jeunes filles en fleurs)
.
“Nghệ thuật và không gì ngoài nghệ thuật, chúng ta có nghệ thuật để không chết vì sự thật.”
“L’art et rien que l’art, nous avons l’art pour ne point mourir de la vérité.” (Friedrich Nietzsche, Le Crépuscule des Idoles)
.
“Mạng xã hội đã trao quyền phát ngôn cho những đạo quân ngu dốt, những kẻ trước đây chỉ tán dóc trong các quán bar sau khi uống rượu mà không gây hại gì cho cộng đồng. Trước đây người ta bảo bọn họ im miệng ngay. Ngày nay họ có quyền phát ngôn như một người đoạt giải Nobel. Đây chính là sự xâm lăng của những kẻ ngu dốt.”
“Social media danno diritto di parola a legioni di imbecilli che prima parlavano solo al bar dopo un bicchiere di vino, senza danneggiare la collettività. Venivano subito messi a tacere, mentre ora hanno lo stesso diritto di parola di un Premio Nobel. È l’invasione degli imbecilli.”
(Umberto Eco, trích từ bài phỏng vấn thực hiện tại Đại học Turin (Ý), ngày 10 tháng 6 năm 2015, ngay sau khi U. Eco nhận học vị Tiến sĩ danh dự ngành Truyền thông và Văn hoá truyền thông đại chúng. Nguyên văn tiếng Ý đăng trên báo La Stampa 11.06.2015)
Ban Biên tập
Địa chỉ liên lạc:
1. Thơ
tho.vanviet.vd@gmail.com
2. Văn
vanviet.van14@gmail.com
3. Nghiên cứu Phê Bình
vanviet.ncpb@gmail.com
4. Vấn đề hôm nay
vanviet.vdhn1@gmail.com
5. Thư bạn đọc
vanviet.tbd14@gmail.com
6. Tư liệu
vanviet.tulieu@gmail.com
7. Văn học Miền Nam 54-75
vanhocmiennam5475@gmail.com
Tra cứu theo tên tác giả
- A. A. Fadeev
- A. Puskin
- A. T.
- Abdulrazak Gurnah
- Abraham F. Lowenthal
- Ace Le
- Ace Lê
- Adam Gopnik
- Adonis
- Adrian Horton
- Agi Mishol
- Ái Điểu
- Ajar
- Akiko Miki
- Alain Guillemin
- Alan Phan
- Alăng Văn Gáo
- Alăng Văn Giáo
- Albert Camus
- Aldous Huxley
- Aleksandr Griboedov
- Alesandr Blok
- Alex Marshall
- Alex Smith
- Alex Thai
- Alex-Thái Đình Võ
- Alexander Fadeev
- Alexander Solzhenitsyn
- Alexandra Alter
- Alexandre FERON
- Alice Munro
- Alina Lesik
- Alison Flood
- Allen Ginsberg
- Amanda Gorman
- Amartya Sen
- Amelia Glaser
- Amos Oz
- An Nam
- Anatole France
- Anatoly Gavrilov
- Anders Olsson
- André Breton
- André Menras
- André Menras – Hồ Cương Quyết
- André Menras Hồ Cương Quyết
- Andrea Hoa Pham
- Andrea Kendall-Taylor
- Andreas Bernard
- Andreas Fulda
- Andreas Wimmer
- Andrew Postman
- Andy Cao
- Anh Anh
- Anh Hồng
- Anh Hồng (nhà thơ)
- Ánh Liên
- Anh Nhi
- Anh Văn
- Anika Zeller
- Anna Akhmatova
- Anna Maria Bracale Ceruti
- Anna Mitchell
- Anna Schmid
- Anne Carson
- Anne Cazaubon
- Anne Hébert
- Anne Henochowicz
- Anne Nguyễn
- Annie Ernaux
- António Jacinto
- Antôn Nguyễn Trường Thăng
- Archimedes L.A. Patti
- Arlette Quỳnh Anh Trần
- Arnold Schwarzenegger
- Artem Sakharov
- Arthur Koestler
- Arty Abel
- Arvind Subramanian
- Augustina
- Aurélie Coulon
- Aurelien Breeden
- Ba Đâu Thảo
- Ba Sàm
- Bá Thụ Đàm
- Bạch Cúc
- Bạch Hoàn
- Bách Mỵ
- Bách Thân
- Bạch X. Phẻ
- Bạch Xuân Phẻ
- Badiucao
- Bakhtin
- Ban Mai
- Bàn Văn Thòn
- Ban Vận động Văn đoàn Độc lập Việt Nam
- Bảo Chân
- Bảo Huân
- Bảo La
- Bảo Nhi Lê
- Bảo Ninh
- Bảo Phác
- Bảo Tích
- Bão Vũ
- Bảo Yến
- Barbara Demick
- Bashô
- Bạt Xứ
- Batrioldman
- Bauxite Việt Nam
- Bắc Đảo
- Bắc Phong
- Bằng Việt
- BB Ngô
- Bei Dao
- Benjamin Péret
- Benjamin Ramm
- Bertolt Brecht
- Bertrand Russell
- Bettina Rheims
- Bích Ngân
- Biếm họa
- Biên Cương
- Biệt Hiệu
- Bilahari Kausikan
- Bill Hayton
- Billy Collins
- Bình Nguyên Lộc
- Brahma Chellaney
- Branko Milanovic
- Brett Reilly
- Brian Pascus
- Brian Wu
- Brice Pedroletti
- Brodsky
- Bryan
- Bùi An
- Bùi Bảo Trúc
- Bùi Bắc
- Bùi Bích Hà
- Bùi Chát
- Bùi Chí Trung
- Bùi Chí Vinh
- Bùi Công Thuấn
- Bùi Công Trực
- Bùi Đức Lại
- Bùi Giáng
- Bùi Hải Quảng
- Bùi Hoàng Tám
- Bùi Hoằng Vị
- Bùi Huệ Chi
- Bùi Huy
- Bui Huy Hoi Bui
- Bùi Mai Hạnh
- Bùi Mạnh Hùng
- Bùi Mẫn Hân
- Bùi Minh Quốc
- Bùi Ngọc Tấn
- Bùi Quang Thắng
- Bùi Suối Hoa
- Bùi Thanh Hiếu
- Bùi Thanh Phương
- Bùi Thanh Tuấn
- Bùi Thụy Băng
- Bùi Tiến An
- Bùi Trân Phượng
- Bùi Trọng Hiền
- Bùi Văn Kha
- Bùi Văn Nam Sơn
- Bùi Việt Sỹ
- Bùi Vĩnh Phúc
- Bùi Xuân Bách
- Bùi Xuân Đính
- Bùi-Viết Văn Đức
- Bulgakov
- Bửu Chỉ
- C.D.
- Cái Lư Hương
- Cái Trọng Ty
- Cam Ly
- Cameron Shingleton
- Cảnh Chánh
- Cao Bảo Vân
- Cao Bình Minh
- Cao Chi
- Cao Gia An
- Cao Hành Kiện
- Cao Huy Thuần
- Cao Kim Ánh
- Cao La
- Cao Quang Nghiệp
- Cao Tần
- Cao Thị Hồng
- Cao Thu Cúc
- Cao Tự Thanh
- Cao Việt Dũng
- Cao Xuân Hạo
- Cao Xuân Huy
- Carl Bildt
- Carl O. Schuster
- Carlos Assunção
- Carolyn Mary Kleefeld
- Cát Linh
- Cẩm Tú
- Cấn Thị Thêu
- Chan Phuong
- Chanh Tam
- Charles Bo
- Charles Bukowski
- Charles S. Kraszewski
- Charles Simic
- ChatKP
- Chau Doan
- Châm Khanh
- Chân Minh
- Chân Pháp Xa
- Chân Phương
- Chân Xuân Tản Viên
- Châu Diên
- Châu Hải Đường
- Châu Hồng Thủy
- Châu Hữu Quang
- Chenn
- Chế Diễm Trâm
- Chế Lan Viên
- Chi Mai
- Chi Phương
- Chiêu Dương
- Chiêu Khiêm
- Chiharu Shiota
- Chim Hải
- Chim Trắng
- Chinh Ba
- Chính Tâm
- Chính Vĩ
- Chinua Achebe
- Chơn Không Cao Ngọc Phượng
- Christian Gampert
- Christian Welzel
- Christina Mary Hjortlund
- Christoph Giesen
- Christoph Sator
- Christopher Balding
- Christopher Goscha
- Christy Wampole
- Chu Dương
- Chu Hảo
- Chu Hoạch
- Chu Kim
- Chu Mộng Long
- Chu Quang Tiềm
- Chu Tử
- Chu Văn Lễ
- Chu Văn Sơn
- Chu Vĩnh Hải
- Chu Vương Miện
- Chu Xuân Diên
- Chung Le
- Claire Simon
- Claus Hecking
- Clay Phạm
- Clément Ghys
- Concepcion de Leon
- Connie Hoàng
- Cora Engelbrecht
- Costica Bradatan
- Cổ Ngư
- Công Nguyễn
- Cù An Hưng
- Cù Huy Hà Vũ
- Cù Mai Công
- Cù Tuấn
- Cung Minh Huân
- Cung Tích Biền
- Cung Trầm Tưởng
- Cư sĩ Minh Đạt
- D. S. Likhachev
- Da Màu
- Dạ Ngân
- Dạ Thảo Phương
- Dã Tượng
- DAD
- Dadolin Murak
- Damien Cave
- Damien Keown
- Dan Bilefsky
- Dan Slater
- Dana Gioia
- Danh ngôn
- Dani Rodrik
- Daniel Halpern
- Daniel Hautzinger
- Daniela Prugger
- Daron Accemoglu
- David Brown
- David Gascoyne
- David Marchese
- David Weinberger
- Ðặng Thơ Thơ
- Demetrio Paparoni
- DEUTSCHE WELLE
- Di
- Di Li
- Diêm Liên Khoa
- Diễm Thi
- Diễm Tường
- Diễn đàn Thế kỷ
- Diệp Duy Liêm
- Diệp Huy
- Ðinh Cường
- Dino Buzatti
- Dipanjan Roy Chaudhury
- Dmitri Prokofyev
- Dmitry Burago
- Dmitry Muratov
- Dmitry Tsyganov
- Doãn Cẩm Liên
- Doãn Mạnh Dũng
- Doãn Mẫn
- Doãn Quốc Sỹ
- Dominique Lemieux
- Donald Inglehart
- Donna Ashworth
- Ðỗ Quang Nghĩa
- Ðỗ Quyên
- Du Tử Lê
- Dung Nguyễn
- Dũng Phan
- Dũng Trung Kqd
- Dũng Vũ
- Duy Lam
- Duy Tân
- Duy Thanh
- Duy Thông
- duyên
- Duyên Anh
- Duyên Khánh
- Dư Hoa
- Dư Kiệt
- Dư Thị Hoàn
- Dư Thu Vũ
- Dương Đại Triều Lâm
- Dương Đình Giao
- Dương Khánh Phương
- Dương Kiền
- Dương Ngạn
- Dương Nghiễm Mậu
- Dương Ngọc Thái
- Dương Như Nguyện
- Dương Phương Vinh
- Dương Thắng
- Dương Thiệu Tước
- Dương Thu Hương
- Dương Thuấn
- Dương Tú
- Dương Tường
- Dương Văn Ba
- Dương Vân
- Dylan Suher
- Đa Mi
- Đà Văn
- Đàm Hà Phú
- Đàm Hách Thành
- Đào An Khánh
- Đào Anh Kha
- Đào Công Tiến
- Đào Duy Anh
- Đào Hiếu
- Đào Lê Na
- Đào Ngọc Chương
- Đào Nguyên
- Đào Nguyễn
- Đào Nguyên Phương Thảo
- Đào Như
- Đào Phương Liên
- Đào Quang Toản
- Đào Tấn Phần
- Đào Thái Tôn
- Đào Thị Hương
- Đào Tiến Thi
- Đào Trung Đạo
- Đào Trường Phúc
- Đào Tuấn
- Đào Tuấn Ảnh
- Đào Văn Bình
- Đào Văn Thuỵ
- Đào Văn Tiến
- Đào Vũ Anh Hùng
- Đạt Nguyễn
- Đặng Anh Đào
- Đặng Bích Phượng
- Đặng Chương Ngạn
- Đặng Đình Cung
- Đặng Đình Mạnh
- Đặng Hà
- Đặng Hải Sơn
- Đặng Hoàng Giang
- Đặng Hồng Nam
- Đặng Hùng Võ
- Đặng Hương Giang
- Đặng Hữu
- Đặng Lưu
- Đặng Mai Lan
- Đặng Mậu Tựu
- Đăng Nguyên
- Đặng Nguyên Triết
- Đặng Phùng Quân
- Đặng Quốc Thông
- Đặng Sơn Duân
- Đặng Thái
- Đăng Thành
- Đặng Thân
- Đặng Thị Hảo
- Đặng Thơ Thơ
- Đặng Tiến
- Đặng Tiến (Thái Nguyên)
- Đặng Trung Nghĩa
- Đặng Túy
- Đặng Văn Dũng
- Đặng Văn Hùng
- Đặng Văn Ngữ
- Đặng Văn Sinh
- Đặng Vũ Vương
- Đặng Xuân Thảo
- Đặng Xuân Xuyến
- Đằng-Giao
- Điểm Thọ
- Đinh Bá Anh
- Đinh Cường
- Đinh Hoàng Thắng
- Đinh Hùng
- Đình Kính
- Đinh Lê Vũ
- Đinh Linh
- Đinh Ngọc Thu
- Đinh Phương
- Đinh Phương Thảo
- Đinh Quang Anh Thái
- Đinh Thanh Huyền
- Đinh Thị Như Thúy
- Đinh Trường Chinh
- Đinh Từ Bích Thuý
- Đinh Từ Bích Thúy
- Đinh Văn Đức
- Đinh Vũ Hoàng Nguyên
- Đinh Ý Nhi
- Đinh Yên Thảo
- Đoàn Ánh Thuận
- Đoàn Bảo Châu
- Đoàn Cầm Thi
- Đoàn Công Lê Huy
- Đoàn Hồng Lê
- Đoàn Huy Giao
- Đoàn Huyền
- Đoàn Khắc Xuyên
- Đoàn Lê Giang
- Đoàn Nhã Văn
- Đoàn Thanh Liêm
- Đoan Trang
- Đoàn Tùng Nguyễn
- Đoàn Tử Huyến
- Đoàn Việt Hùng
- Đoàn Xuân Kiên
- Đỗ Anh Hoa
- Đỗ Anh Tuấn
- Đỗ Bích Thuý
- Đỗ Cao Bảo
- Đỗ Duy Ngọc
- Đỗ Đức
- Đỗ Đức Đông Ngàn
- Đỗ Đức Hiểu
- Đỗ Hòa
- Đỗ Hoàng Diệu
- Đỗ Hồng Ngọc
- Đỗ Hồng Nhung
- Đỗ Hữu Chí
- Đỗ Kh
- Đỗ Kh.
- Đỗ Khiêm
- Đỗ Kim Thêm
- Đỗ Lai Thuý
- Đỗ Lai Thúy
- Đỗ Lê Anh Đào
- Đỗ Mạnh Hoàng
- Đỗ Minh Tuấn
- Đỗ Nghê
- Đỗ Ngọc
- Đỗ Ngọc Thống
- Đỗ Quang Nghĩa
- Đỗ Quang Vinh
- Đỗ Quý Toàn
- Đỗ Quyên
- Đỗ Quỳnh Dao
- Đỗ Thái Bình
- Đỗ Thắng Cảnh
- Đỗ Thị Thu Trà
- Đỗ Thiên Anh Tuấn
- Đỗ Trí Vương
- Đỗ Trọng Khơi
- Đỗ Trung Quân
- Đỗ Trường
- Đỗ Tuyết Khanh
- Đồng Chuông Tử
- Đông Hoài
- Đông Hồ
- Đông Kha
- Đông Ngàn Đỗ Đức
- Đông Nghi
- Đức Ban
- Đức Đàm
- Đức Flying Bay
- Đức Hoàng
- Đức Lê
- Đức Phổ
- Đức Tâm
- Đức Tiến
- E. M. Forster
- E.E. Cummings
- E.M. Chernoivanenko
- Eamonn Butler
- Eckart Kleßmann
- Eduardo Galeano
- Edward Hirsch
- Elena Pucillo Truong
- Elias Canetti
- Ellen Bass
- Eloisa Amezcua
- Emiel Roothooft
- Emma Loffhagen
- Emmanuelle Jardonnet
- Eric Henry
- Eric Weiner
- Erica Frantz
- Erik Harms
- Erik Korling
- Euan Ward
- Éva Voszka
- Evgheni Dobrenko
- F.N.
- Federico García Lorca
- Feliks Kuznesov
- Filip Lech
- Flanny O’Connor
- Florence Noiville
- Florian Altenhöner
- Francis Fukuyama
- Francis Fukuyma
- François Guillemot
- Frank Dikötter
- Frank O'Hara
- Frankfurt
- Fred Hiatt
- Friedrich Dürrenmatt
- Friedrich Nietzsche
- Friedrich Wilhelm Graf
- Fritz J. Raddatz
- Gã Khờ
- Gabriel García Márquez
- Gabriel Josipovici
- Gaither Stewart
- Gaiutra Bahadur
- Gary Leupp
- Gavin Butler
- Gặp gỡ và trò chuyện
- Georg Bönisch
- Georg Trakl
- George Burchett
- George Orwell
- George Perreault
- George Siemens
- Georges Condominas
- Gerhard Will
- Germain Droogenbroodt
- Giang Dang
- Giang Lại Đức
- Giang Nam
- Giáng Vân
- Giao Nguyễn
- Giáp Văn Dương
- Gideon Rachman
- Giuse Lê Công Đức
- Goethe
- Gonçalo Fernandes
- Gottfried Benn
- Graham Allison
- Grigory Yudin
- Günter Kunert
- Gyảng Anh Iên
- Hà Duy Phương
- Hà Dương Tuấn
- Hà Dương Tường
- Hà Đình Nguyên
- Hạ Đình Nguyên
- Hà Huy Khoái
- Hà Huy Sơn
- Hà Hương
- Hà Lệ Minh
- Hà Ngọc Hòa
- Hạ Nguyên
- Hà Nguyên Du
- Hà Nhân
- Hà Nhật
- Hà Phạm Phú
- Hà Quang Vinh
- Hà Sĩ Phu
- Hà Thanh Vân
- Hà Thế
- Hà Thị Minh Đạo
- Hà Thúc Sinh
- Hà Thủy Nguyên
- Hà Tùng Long
- Hà Tùng Sơn
- Hà Văn Thịnh
- Hà Văn Thùy
- Hà Vũ Trọng
- Hagi Kenaan
- Hai An Vu
- Hải Hạc
- Hải Ngọc
- Hai Thanh
- Hàm Anh
- Han Dang
- Hàn Giang
- Han Kang
- Hàn Vĩnh Diệp
- Hạnh Diễm
- Hạnh Nguyên
- Hạnh Phước
- Hạnh Viên
- Hannah Beech
- Hào Thiện Nhân
- Hari Kunzru
- Haruki Murakami
- Hân Hương
- Heiko Buschke
- Heinrich Heine
- Henri Michaux
- Henry David Thoreau
- Henry Wadsworth Longfellow
- Heriberto Araújo
- Hermann Hesse
- Hermann von Helmholtz
- Hiền Trang
- Hiệp Ikaria
- Hiệu Minh
- Hiếu Tân
- Ho Lai-Ming
- Hòa Bình Lê
- Hoa Níp
- Hoài Hương
- Hoài Nam
- Hoài Phương
- Hoài Thanh
- Hoài Việt
- Hoài Ziang Duy
- Hoan Doan
- Hoàn Nguyễn
- Hoàng Ánh
- Hoàng Anh Tuấn
- Hoàng Cát
- Hoàng Cầm
- Hoàng Chí Hiếu
- Hoàng Chính
- Hoàng Cường Long
- Hoàng Dũng
- Hoàng Dương Tuấn
- Hoàng Đăng Khoa
- Hoàng Đỗ
- Hoàng Đông
- Hoàng Đức Truật
- Hoàng Hà
- Hoàng Hải Thủy
- Hoàng Hải Vân
- Hoảng Hãn
- Hoàng Hôn
- Hoàng Hưng
- Hoàng Khởi Phong
- Hoàng Kim Oanh
- Hoàng Lại Giang
- Hoàng Lan
- Hoàng Lan Anh
- Hoàng Lan Chi
- Hoàng Lê
- Hoàng Lệ
- Hoàng Linh
- Hoàng Long
- Hoàng Mai Ðạt
- Hoàng Mạnh Hải
- Hoàng Minh Trí
- Hoàng Minh Tường
- Hoàng Nam
- Hoàng Nga
- Hoàng Ngọc Biên
- Hoàng Ngọc Hiến
- Hoàng Ngọc Nguyên
- Hoàng Ngọc Tuấn
- Hoàng Nguyễn
- Hoàng Nguyên Vũ
- Hoàng Nhơn
- Hoàng Nhuận Cầm
- Hoàng Phạm Gia Khang
- Hoàng Phong Tuấn
- Hoàng Phủ Ngọc Tường
- Hoàng Quân
- Hoàng Quốc Dũng
- Hoàng Quốc Hải
- Hoàng Thị Hường
- Hoàng Thị Thu Thủy
- Hoàng Thu Phố
- Hoàng Thúy
- Hoàng Thuỵ Anh
- Hoàng Tiến
- Hoàng Trung Thông
- Hoàng Tuấn Công
- Hoàng Tuấn Phổ
- Hoàng Tùng
- Hoàng Tuỵ
- Hoàng Tư Giang
- Hoàng Văn Sơn
- Hoàng Việt
- Hoàng Vũ Sơn
- Hoàng Vũ Thuật
- Hoàng Xuân Phú
- Hoàng Xuân Sơn
- Hoàng Xuân Tuyền
- Hoàng Yến
- Horst Bienek
- Howard Gardner
- Hồ Anh Thái
- Hồ Bạch Thảo
- Hồ Bất Khuất
- Hồ Diệu Vân
- Hồ Dzếnh
- Hồ Đắc Vũ
- Hồ Đình Nghiêm
- Hồ Hải Thụy
- Hồ Hữu Tường
- Hồ Minh Tâm
- Hồ Ngọc Đại
- Hồ Như
- Hồ Phú Bông
- Hồ Tịnh Tình
- Hồ Trường An
- Hồ Tú Bảo
- Hội những người ủng hộ GS. Chu Hảo
- Hồng Anh
- Hồng Hoang
- Hồng Lê Thọ
- Hồng Phú
- Huệ Hương Hoàng
- Huguette Bertrand
- Huong Nguyen
- Huy Bảo
- Huy Cận
- Huy Đức
- Huy Tưởng
- Huyền Thương
- Huỳnh Duy Lộc
- Huỳnh Hoa
- Huỳnh Hữu Uỷ
- Huỳnh Hữu Ủy
- Huỳnh Kim Báu
- Huỳnh Kim Quang
- Huỳnh Lê Nhật Tấn
- Huỳnh Liễu Ngạn
- Huỳnh Ngọc Chênh
- Huỳnh Như Phương
- Huỳnh Sơn Phước
- Huỳnh Tấn Mẫm
- Huỳnh Thế Du
- Huỳnh Thục Vy
- Huỳnh Trọng Khang
- Huỳnh Tuấn Anh
- Hứa Chương Nhuận
- Hứa Lập Chí
- Hương Lan
- Hường Thanh
- Hương Thủy
- Hữu Danh
- Hữu Đông
- Hữu Loan
- Hữu Mai
- Hữu Phương
- Ian Bui
- Ian Johnson
- Igor Poglazov
- Iio Sōgi
- Ilza Burchett
- Inrasara
- Iris Radisch
- Isabella Kwai
- Issa
- Issac Bashevis Singer
- Italo Calvino
- Iya Kiva
- J. M. Lotman
- J.B Nguyễn Hữu Vinh
- Jacques Attali
- Jacques Prévert
- Jake Johnson
- James Borton
- James Daniel Spears
- James G. Zumwalt
- James Grossman
- James Joyce
- James Poniewozik
- James Stavridis
- James WrightJuan Felipe Herrera
- Jang Kều
- Janos Kornai
- Jared Carters
- Jason Lopata
- Jason Morris-Jung
- Jay Nordlinger
- Jaya K.
- Jean Chesnaux
- Jean d'Ormesson
- Jean Piaget
- Jean Przyluski
- Jean Toomer
- Jean-Jacques Brochier
- Jean-Jacques Roth
- Jean-Louis Rocca
- Jean-Luc Chalumeau
- Jean-Marc Roberts
- Jean-Patrick Géraud
- Jean-Paul Sartre
- Jefferson Cowie
- Jeffrey Hanfover
- Jeffrey Nall
- Jessica Swoboda
- Jessie Yeung
- Jiayang Fan
- Jimmy Carter
- Joan Hua
- João Guimarães Rosa
- Joaquin Nguyễn Hòa
- Johann Grolle
- John Ashbery
- John Barrow
- John Cheever
- John D. Howard
- John Freeman
- John Keane
- John McCain
- Jon Fosse
- Jonathan Dee
- Jonathan London
- Jonathan Scott Holloway
- Jörg Wischermann
- Jorge Amado
- Jorge Luis Borges
- Joschka Fischer
- Josée Lapointe
- Joseph Wong
- Joseph Wright
- Josh Rogin
- Joshua Rothman
- Juan Pablo Cardenal
- Juan Pablo Cardenal & Heriberto Araújo
- Julia Cagé
- Julio Cortázar
- Jun’ichiro Tanizaki
- Kahil Gibral
- Kai Hoàng
- Kale
- Kalynh Ngô
- Kamel Daoud
- Kao Phú
- Kap Seol
- Karel Appel
- Karen Tongson
- Kate Chopin
- Katie Razzall
- Kazuo Shiraga
- Kenneth Nguyen
- Kenzaburo Oe
- Keorapetse Kgositsile
- Kerstin Holm
- Kều Jang
- Kha Lương Ngãi
- Kha Tiệm Ly
- Khải Đơn
- Khái Hưng
- Khaled Juma
- Khaly Chàm
- Khang Quốc Ngọc
- Khánh
- Khánh Bình
- Khánh Duy
- Khánh Ly
- Khánh Mai
- Khanh Nguyen
- Khanh Pham
- Khánh Phương
- Khánh Trâm
- Khánh Trường
- Khét
- Khế Iêm
- Khiêm Nhu
- Khổng Đức Thiêm
- Khuất Đẩu
- Khuất Thu Hồng
- Khuê Minh Nguyệt
- Khuê Phạm
- Khuyết Thư
- Kiệm Hoàng
- Kiến Văn
- Kiệt Anh Hùng
- Kiệt Tấn
- Kiều Duy Vĩnh
- Kiều Loan
- Kiều Mai Sơn
- Kiều Maily
- Kiều Phong
- Kiều Thị An Giang
- Kim Ân
- Kim Chi
- Kim Dung
- Kim Hạnh
- Kim Thúy
- Kim Trần
- Kim Yi-deum
- Kinh Bắc
- Kính Hòa
- Klaus Wiegerefe
- Kobayashi Issa
- Kúm
- Kumar Vikram
- Kurt-Martin Mayer
- Kỳ Duyên
- Kyoko Numano
- L. N. Tolstoy
- L. V. H.
- La Khắc Hoà
- La Khắc Hòa
- Lã Nguyên
- Lại Nguyên Ân
- Lam Điền
- Lam Hạnh
- Lam Ngọc
- Lam Thái Hòa
- Lan Nguyên
- Lang Anh
- Langston Hughes
- LAP
- Larry Diamond
- Lars Vargö
- László Krasznahorkai
- Laura Cappelle
- Laurent Sagalovitsch
- Lawrence Ferlinghetti
- Lâm Chương
- Lâm Duyên
- Lâm Hạnh
- Lâm Lê
- Lâm Ngân Mai
- Lâm Quang Mỹ
- Lâm Thị Mỹ Dạ
- Lenin
- Leon Trotsky
- Leonard Cohen
- Leonardo da Vinci
- Lê An Thế
- Lê Anh Hoài
- Lê Anh Hùng
- Lê Ân
- Lê Bá Đảng
- Lê Bảo Nhi
- Lê Bích Vượng
- Lê Chiều Giang
- Lê Công Định
- Lê Công Giàu
- Lê Công Tư
- Lê Ðình Nhất Lang
- Lê Dũng
- Lê Duy Nam
- Lê Đạt
- Lê Đăng Doanh
- Lê Đình Cai
- Lê Đình Khẩn
- Lê Đình Thắng
- Lê Đỗ Huy
- Lê Đức Dục
- Lê Đức Thôn
- Lê Giang Trần
- Lê Hải
- Lệ Hằng
- Lê Hiệp
- Lê Hoài Nguyên
- Lê Hoàng Diễm Trang
- Lê Hoàng Lân
- Lê Học Lãnh Vân
- Lê Hồ Quang
- Lê Hồng Hà
- Lê Hồng Hiệp
- Lê Hồng Lâm
- Lê Hùng
- Lê Hùng Vọng
- Lê Huy Hòa
- Lê Huyền Ái Mỹ
- Lê Huỳnh Lâm
- Lê Hữu
- Lê Hữu Khoá
- Lê Hữu Khóa
- Lê Hữu Nam
- Lê Kế Lâm
- Lê Khải
- Lê Kim Duy
- Lê Ký Thương
- Lê Lạc Giao
- Lê Luân
- Lê Mã Lương
- Lê Mai
- Lê Mai Lĩnh
- Lê Mạnh Chiến
- Lê Mạnh Đức
- Lê Minh
- Lê Minh Chánh
- Lê Minh Hà
- Lê Minh Hiền
- Lê Minh Khuê
- Lê Minh Phong
- Lê Ngân Hằng
- Lê Ngọc Luân
- Lê Ngọc Sơn
- Lê Nguyễn
- Lê Nguyễn Duy Hậu
- Lê Nguyễn Hương Trà
- Lê Nguyên Long
- Lê Nguyên Vỹ
- Lê Như Bình
- Lê Oa Đằng
- Lê Phan
- Lê Phú Khải
- Lê Quang
- Lê Quang Đức
- Lê Quảng Hà
- Lê Quang Hợp
- Lê Quang Thành
- Lê Quân
- Lê Quốc Anh
- Lê Quỳnh
- Lê Quỳnh Mai
- Lê Sa Long
- Lê Si Na
- Lê Sơn
- Lê Tất Đạt
- Lê Tất Điều
- Lê Thanh Dũng
- Lê Thanh Hải
- Lê Thanh Phong
- Lê Thanh Trường
- Lê Thân
- Lê Thế Thắng
- lê thi diem thuý
- Lê Thị Hồng Minh
- Lê Thị Huệ
- Lê Thị Hường
- Lê Thị Oanh
- Lê Thị Thanh Tâm
- Lê Thị Thấm Vân
- Lê Thiết Cương
- Lê Thiếu Nhơn
- Lê Thọ Bình
- Lê Thời Tân
- Lê Thời Thôi
- Lê Thu Hiền
- Lê Thúy Bảo Liên
- Lê Tiên Long
- Lê Trí Tuệ
- Lê Trinh
- Lê Trọng Nghĩa
- Lê Trọng Nguyễn
- Lê Trung Tĩnh
- Lê Trường Thanh
- Lê Tuấn Huy
- Lê Tuyết Hạnh
- Lê Văn Bỉnh
- Lê Văn Hảo
- Lê Văn Hiếu
- Lê Văn Hòa
- Lê Văn Hùng Vĩ
- Lê Văn Luân
- Lê Văn Sơn
- Lê Văn Trung
- Lê Văn Tùng
- Lê Vĩnh Tài
- Lê Vĩnh Triển
- Lê Vũ Trường Giang
- Lê Xuân Khoa
- Lê Xuyên
- Li Edelkoort
- Li Tana
- Li Zhongqin
- Liêu Diệc Vũ
- Liêu Thái
- Liễu Trương
- Linh Nguyên
- Linh Phạm
- Linh Văn
- Linh Vân
- Linh-Chân Brown
- LKH
- Lorca
- Louis Aragon
- Louise Glück
- Lộc Vàng
- Lợi Phan Mai
- Luân Hoán
- Ludwig von Mises
- Luke Hunt
- Luke Turner
- Lữ Kiều
- Lữ Quỳnh
- Lương Đào
- Lương Thiệu Quân
- Lương Thư Trung
- Lưu Á Châu
- Lưu Bình Nhưỡng
- Lưu Diệu Vân
- Lưu Đình Long
- Lưu Đức Trung
- Lưu Hà
- Lưu Hiểu Ba
- Lưu Khánh Thơ
- Lưu Mê Lan
- Lưu Minh Hải
- Lưu Na
- Lưu Nhi Dũ
- Lưu Quang Vũ
- Lưu Thuỷ Hương
- Lưu Thủy Hương
- Lưu Trọng Tưởng
- Lưu Trọng Văn
- Lưu Uyên Khôi
- Lý Đợi
- Lý Gia Trung
- Ly Hoàng Ly
- Lý Ngang
- Ly Phạm
- Lý Quang Hoàn
- Lý Thanh
- Lý Tiến Dũng
- Lý Toàn Thắng
- Lý Trực Dũng
- Lý Xuân Hải
- Lydia Davis
- Lynh Bacardi
- LysP
- M. Gorky
- M. Trần
- M.L. Gasparov
- Mạc Phong Tuyền
- Mạc Văn Trang
- Mạc Việt Hồng
- Mạch Nha
- Mạch Quang Thắng
- Madeleine Riffaud
- Madlovics Bálint
- Magyar Bálint
- Mahmoud Darwish
- Mai An Nguyễn Anh Tuấn
- Mai Anh Tuấn
- Mai Bá Ấn
- Mai Bá Kiếm
- Mai Chanh
- Mai Đỗ
- Mai Hiền
- Mai Khôi
- Mai Kim Ngọc
- Mai Lý
- Mai Nhật
- Mai Ninh
- Mai Quốc Ấn
- Mai Quỳnh
- Mai Quỳnh Nam
- Mai Sơn
- Mai Thái Lĩnh
- Mai Thanh Sơn
- Mai Thảo
- Mai Tú Ân
- Mai Văn Hoan
- Mai Văn Phấn
- Mai Văn Tính
- Maki Starfield
- Mamleev
- Mạnh Kim
- Manuel Casimiro
- Mão Xuyên
- Marc Andrus
- Marcel Reich-Ranicki
- Marci Shore
- Marco Ferrarese
- Margarita Lyutova
- Marguerite Duras
- Maria Donovan
- Maria Ressa
- Marie Lê Thị Hoa
- Mário de Andrade
- Mario Vargas Llosa
- Marion Hennebert
- Mark B. Hamilton
- Mark Binelli
- Mark Frankland
- Mark Osaki
- Mark Strand
- Marta Hillers
- Martin Jankowski
- Martin Kulldorff
- Marty Robbins
- Mary Morose
- Mary Walsh
- Masaoka Shik
- Matei Vişniec
- Mathias Mayer
- Matthew Clayfield
- Matthew Crawford
- Maurice Blanchot
- Maximilian Steinbeis
- May
- Maya Angelou
- Mặc Đỗ
- Mặc Lâm
- Mân Côi
- McAmmond Nguyễn Thị Tư
- Media Văn Việt
- Mia Pluger
- Michael Burawoy
- Michael Scammell
- Miêng
- Mike Ives
- Mikhail Shishkin
- Mikhail Sholokhov
- Mikhail Viktorovich Zygar
- Milan Kundera
- Mimmi Diệu Hường Bergström
- MInh Anh
- Minh Huệ
- Minh Hùng
- Minh Luật
- Minh Phúc
- Minh Quang – Lê Chiên
- Minh Quang Ho
- Minh Tâm
- Minh Thùy
- Minh Thư
- Minh Toàn
- Minh Tuấn
- Minh Tự
- Mireille Sacotte
- Miura Chora
- Monica Berlin
- Mường Mán
- Mỹ Hằng
- Mỹ Lan
- N. S. Khrushchev
- Nadine Murtaja
- Nam Dao
- Nam Dao Nguyễn Mạnh Hùng
- Nam Đan
- Nam Đông
- Nam Nguyên
- Nam Sơn
- Naowarat Pongpaiboon
- Natalia lacovelli
- Nataliya Zhynkina
- Natsume Sōseki
- Nay Aung
- ng. anhanh
- Ng.Uyển Nicole Dương
- Ngải Vị VỊ
- Ngân Xuyên
- Nghệ thuật
- Nghĩa Đặng
- Nghiêm Lương Thành
- Nghiêm Phương Mai
- Nghiêm Thanh Hương
- Nghiêm Xuân Hồng
- Nghiên Cứu Phê Bình
- Ngo Thu
- Ngọc Anh
- Ngọc Duy Phan
- Ngoc Hien Bui
- Ngọc Linh
- Ngô Anh Tuấn
- Ngô Bảo Châu
- Ngô Đình Thẩm
- Ngô Đồng
- Ngô Hương Giang
- Ngô Khắc Tài
- Ngộ Không Phí Ngọc Hùng
- Ngô Kim Khôi
- Ngô Kim-Khôi
- Ngô Liêm Khoan
- Ngô Lực
- Ngô Mai Phong
- Ngô Mạnh Hùng
- Ngô Minh
- Ngô Minh Khôi
- Ngô Ngọc Loan
- Ngô Ngọc Trai
- Ngô Nguyên Dũng
- Ngô Nhật Đăng
- Ngô Quốc Phương
- Ngô Quốc Thịnh
- Ngô Thế Vinh
- Ngô Thị Kim Cúc
- Ngô Thị Thanh Lịch
- Ngô Thị Thu Ngần
- Ngô Tùng Phong
- Ngô Tự Lập
- Ngô Văn
- Ngô Văn Giá
- Ngô Viết Nam Sơn
- Ngô Viết Trọng
- Ngô Việt Trung
- Ngô Vĩnh Long
- Ngô Xuân Hội
- Ngô Xuân Phúc
- Ngô Xuân Thảo
- Ngu Yên
- Nguyen Duc Thanh
- Nguyễn Hải Hoành
- Nguyễn Anh Dũng
- Nguyễn Anh Sơn
- Nguyễn Anh Tuấn
- Nguyễn Anh Tuấn - đạo diễn
- Nguyễn Bá Chung
- Nguyễn Bách Việt
- Nguyễn Bảo Chân
- Nguyễn Bắc Sơn
- Nguyên Bình
- Nguyễn Bính
- Nguyễn Cảnh Bình
- Nguyên Cầm
- Nguyên Cẩn
- Nguyên Chánh
- Nguyễn Chí Hoan
- Nguyễn Chí Thuật
- Nguyễn Chí Trung
- Nguyễn Chí Tuyến
- Nguyễn Chinh Trung
- Nguyễn Cung Thông
- Nguyễn Cường
- Nguyễn Danh Bằng
- Nguyễn Danh Huế
- Nguyễn Danh Lam
- Nguyễn Ðăng Thường
- Nguyễn Duy
- Nguyễn Dương Quang
- Nguyễn Đạt
- Nguyễn Đắc Kiên
- Nguyễn Đắc Xuân
- Nguyễn Đăng Điệp
- Nguyễn Đăng Hưng
- Nguyễn Đăng Khoa
- Nguyễn Đăng Mạnh
- Nguyễn Đăng Na
- Nguyễn Đăng Quang
- Nguyễn Đăng Thường
- Nguyễn Đình Ấm
- Nguyễn Đình Bin
- Nguyễn Đình Bổn
- Nguyễn Đình Chú
- Nguyễn Đình Cống
- Nguyễn Đình Đăng
- Nguyễn Đình Huỳnh
- Nguyễn Đình Phượng Uyển
- Nguyễn Đình Thắng
- Nguyễn Đình Thi
- Nguyễn Đình Toàn
- Nguyễn Đông A
- Nguyễn Đổng Chi
- Nguyễn Đông Thức
- Nguyễn Đức
- Nguyễn Đức Dương
- Nguyễn Đức Hiệp
- Nguyễn Đức Lộc
- Nguyễn Đức Mậu
- Nguyễn Đức Sơn
- Nguyễn Đức Thắng
- Nguyễn Đức Tiến
- Nguyễn Đức Tùng
- Nguyễn Đức Tường
- Nguyễn Gia Trí
- Nguyên Giác
- Nguyên Giác Phan Tấn Hải
- Nguyễn Hà Luân
- Nguyễn Hải Hoành
- Nguyễn Hải Yến
- Nguyễn Hàn Chung
- Nguyễn Hiến Lê
- Nguyễn Hoa Lư
- Nguyễn Hoài Nam
- Nguyễn Hoài Văn
- Nguyễn Hoài Vân
- Nguyễn Hoàn
- Nguyễn Hoàn Nguyên
- Nguyễn Hoàng Ánh
- Nguyễn Hoàng Anh Thư
- Nguyễn Hoàng Diệu Thủy
- Nguyễn Hoàng Diệu Thúy
- Nguyễn Hoàng Giao
- Nguyễn Hoàng Linh
- Nguyễn Hoàng Trung
- Nguyễn Hoàng Văn
- Nguyễn Hồ Quân
- Nguyễn Hồng Anh
- Nguyễn Hồng Giao
- Nguyễn Hồng Hưng
- Nguyễn Hồng Lam
- Nguyễn Hồng Nhung
- Nguyễn Hồng Thục
- Nguyễn Huệ Chi
- Nguyễn Hùng
- Nguyễn Huy Hoàng
- Nguyễn Huy Thiệp
- Nguyễn Huy Vũ
- Nguyên Hưng
- Nguyễn Hưng Quốc
- Nguyễn Hương
- Nguyễn Hữu Đễ
- Nguyễn Hữu Hồng Minh
- Nguyễn Hữu Liêm
- Nguyễn Hữu Nhật
- Nguyễn Hữu Sơn
- Nguyễn Hữu Thiết
- Nguyễn Hữu Việt Hưng
- Nguyễn Hữu Vinh
- Nguyễn kc Hậu
- Nguyễn Khải
- Nguyễn Khánh Duy
- Nguyễn Khánh Trường
- Nguyễn Khắc An
- Nguyễn Khắc Bình
- Nguyễn Khắc Mai
- Nguyễn Khắc Ngân Vi
- Nguyễn Khắc Phê
- Nguyễn Khắc Phi
- Nguyễn Khắc Phục
- Nguyễn Khiêm
- Nguyễn Khôi
- Nguyễn Kiến Phước
- Nguyễn Kiều Dung
- Nguyễn Kiều Hưng
- Nguyễn Kim Hưng
- Nguyên Lạc
- Nguyễn Lam Điền
- Nguyễn Lãm Thắng
- Nguyễn Lan Phương
- Nguyễn Lâm Cẩn
- Nguyễn Lân Bình
- Nguyễn Lân Thắng
- Nguyễn Lê Hồng Hưng
- Nguyễn Lê Tuyên
- Nguyễn Lệ Uyên
- Nguyễn Linh Giang
- Nguyễn Linh Quang
- Nguyễn Lộ Trạch
- Nguyễn Luận
- Nguyễn Lương Hải Khôi
- Nguyễn Lương Ngọc
- Nguyễn Lương Thịnh
- Nguyễn Lương Vỵ
- Nguyễn Mai
- Nguyễn Man Nhiên
- Nguyễn Mạnh An Dân
- Nguyễn Mạnh Côn
- Nguyễn Mạnh Đẩu
- Nguyễn Mạnh Tiến
- Nguyễn Manh Trinh
- Nguyễn Mạnh Trinh
- Nguyễn Mạnh Tuấn
- Nguyễn Mạnh Tường
- Nguyễn Minh Anh
- Nguyễn Minh Hòa
- Nguyễn Minh Kính
- Nguyễn Minh Nhị
- Nguyễn Minh Nhựt
- Nguyễn Minh Thuyết
- Nguyễn Mộng Giác
- Nguyên Ngọc
- Nguyễn Ngọc Chu
- Nguyễn Ngọc Đức
- Nguyễn Ngọc Giao
- Nguyễn Ngọc Hoa
- Nguyễn Ngọc Lanh
- Nguyễn Ngọc Liễm
- Nguyễn Ngọc Lung
- Nguyễn Ngọc Phương
- Nguyễn Ngọc Tâm
- Nguyễn Ngọc Thiện
- Nguyễn Ngọc Tú Anh
- Nguyễn Ngọc Tư
- Nguyên Nguyên
- Nguyễn Nguyên
- Nguyễn Nguyên Bình
- Nguyễn Nguyệt Cầm
- Nguyễn Nhật Lệ
- Nguyễn Nhật Tín
- Nguyên Nhi
- Nguyễn Như Huy
- Nguyễn Như Mây
- Nguyễn Phạm Hùng
- Nguyễn Phan Quế Mai
- Nguyễn Phú Yên
- Nguyễn Phúc Vĩnh Ba
- Nguyễn Phượng
- Nguyễn Phương Đình
- Nguyễn Phương Mai
- Nguyễn Phương Mạnh
- Nguyễn Quang
- Nguyễn Quang A
- Nguyễn Quang Bình
- Nguyễn Quang Duy
- Nguyễn Quang Dy
- Nguyễn Quang Đồng
- Nguyễn Quang Hồng
- Nguyễn Quang Hưng
- Nguyễn Quang Lập
- Nguyễn Quang Thạch
- Nguyễn Quang Thân
- Nguyễn Quang Thiều
- Nguyễn Quang VInh
- Nguyễn Quân
- Nguyễn Quốc Bảo
- Nguyễn Quốc Chánh
- Nguyễn Quốc Chính
- Nguyễn Quốc Lâm
- Nguyễn Quốc Tấn Trung
- Nguyễn Quốc Thái
- Nguyễn Quốc Toàn
- Nguyễn Quốc Trụ
- Nguyễn Quốc Tuấn
- Nguyễn Quốc Vương
- Nguyễn Quỳnh Hương
- Nguyên Sa
- Nguyễn Sĩ Dũng
- Nguyễn Sơn Hùng
- Nguyễn Sơn Lâm
- Nguyễn Sỹ Phương
- Nguyễn Sỹ Tế
- Nguyễn Tà Cúc
- Nguyễn Tài Cẩn
- Nguyễn Tấn Cứ
- Nguyễn Tất Nhiên
- Nguyễn Thạch Giang
- Nguyễn Thái Hòa
- Nguyễn Thái Hợp
- Nguyễn Thái Sơn
- Nguyễn Thái Tuấn
- Nguyễn Thanh Bình
- Nguyễn Thanh Châu
- Nguyễn Thanh Giang
- Nguyễn Thanh Hiện
- Nguyễn Thanh Hùng
- Nguyễn Thanh Huy
- Nguyễn Thanh Huyền
- Nguyễn Thanh Mỹ
- Nguyễn Thành Nam
- Nguyễn Thanh Nghị
- Nguyễn Thanh Nguyệt
- Nguyễn Thành Phong
- Nguyễn Thanh Sơn
- Nguyễn Thành Sơn
- Nguyễn Thanh Tâm
- Nguyễn Thành Thi
- Nguyễn Thanh Tuyền
- Nguyễn Thanh Văn
- Nguyễn Thanh Việt
- Nguyễn Thế Hùng
- Nguyễn Thế Thanh
- Nguyễn Thị Ái Tiên
- Nguyễn Thị Bích Hậu
- Nguyễn Thị Bích Ngà
- Nguyễn Thị Bình
- Nguyễn thị Cỏ May
- Nguyễn Thị Dư Khánh
- Nguyễn Thị Hải
- Nguyễn Thị Hậu
- Nguyễn Thị Hiền
- Nguyễn Thị Hoàng
- Nguyễn Thị Hoàng Bắc
- Nguyễn Thị Hồng
- Nguyễn Thị Khánh Minh
- Nguyễn Thị Khánh Trâm
- Nguyễn Thị Kim Chi
- Nguyễn Thị Kim Phụng
- Nguyễn Thị Kim Thoa
- Nguyễn Thị Minh Ngọc
- Nguyễn Thị Minh Thái
- Nguyễn Thị Minh Thương
- Nguyễn Thị Ngọc Hải
- Nguyễn Thị Ngọc Nhung
- Nguyễn Thị Oanh
- Nguyễn Thị Phước
- Nguyễn Thị Thanh Bình
- Nguyễn Thị Thanh Hải
- Nguyễn Thị Thanh Lưu
- Nguyễn Thị Thanh Xuân
- Nguyễn Thị Thanh Yến
- Nguyễn Thị Thảo An
- Nguyễn Thị Thúy Hạnh
- Nguyễn Thị Thùy Linh
- Nguyễn Thị Thụy Vũ
- Nguyễn Thị Thuyền
- Nguyễn Thị Tịnh Thy
- Nguyễn Thị Từ Huy
- Nguyễn Thị Vinh
- Nguyễn Thiện Tống
- Nguyễn Thiện Tơ
- Nguyễn Thói Đời
- Nguyễn Thông
- Nguyễn Thu Quỳnh
- Nguyễn Thu Trang
- Nguyễn Thụy Anh
- Nguyễn Thùy Dương
- Nguyễn Thúy Hạnh
- Nguyễn Thụy Long
- Nguyễn Thuỵ Phương
- Nguyễn Thùy Song Thanh
- Nguyễn Thỵ
- Nguyễn Thy Anh
- Nguyễn Tiến Dũng
- Nguyễn Tiến Lập
- Nguyễn Tiến Trung
- Nguyễn Tiến Văn
- Nguyễn Trần Bạt
- Nguyễn Tri Phương Đông
- Nguyễn Triệu Nam
- Nguyễn Trọng Bình
- Nguyễn Trọng Chức
- Nguyễn Trọng Huân
- Nguyễn Trọng Khôi
- Nguyễn Trọng Tạo
- Nguyễn Trung
- Nguyễn Trung Bảo
- Nguyễn Trung Dân
- Nguyễn Trung Hiếu
- Nguyễn Trung Kiên
- Nguyễn Trung Thuần
- Nguyễn Trường Giang
- Nguyễn Trường Huy
- Nguyễn Trường Uy
- Nguyễn Tuấn
- Nguyễn Tuấn Anh
- Nguyễn Tuấn Khoa
- Nguyễn Tùng
- Nguyễn Tùng Linh
- Nguyễn Tuyết Lan
- Nguyễn Tuyết Lộc
- Nguyễn Tư Nghiêm
- Nguyễn Tử Siêm
- Nguyễn Tường Bách
- Nguyễn Tường Thiết
- Nguyễn Tường Thụy
- Nguyễn Ước
- Nguyễn Vạn An
- Nguyễn Vạn Phú
- Nguyễn Văn
- Nguyễn Văn Ba
- Nguyễn Văn Chính
- Nguyễn Văn Ðậu
- Nguyễn Văn Dũng
- Nguyễn Văn Đài
- Nguyễn Văn Gia
- Nguyễn Văn Hạnh
- Nguyễn Văn Hiệp
- Nguyễn Văn Hòa
- Nguyễn Văn Hùng
- Nguyễn Văn Huyên
- Nguyễn Văn Lợi
- Nguyễn Văn Lục
- Nguyễn Văn Miếng
- Nguyễn Văn Nghệ
- Nguyễn Văn Nho
- Nguyễn Văn Phong
- Nguyễn Văn Phú
- Nguyễn Văn Phước
- Nguyễn Văn Sâm
- Nguyễn Văn Sơn
- Nguyễn Văn Tao
- Nguyễn Văn Thiệu
- Nguyễn Văn Thọ
- Nguyễn Văn Trọng
- Nguyễn Văn Trung
- Nguyễn Văn Tuấn
- Nguyễn Văn Vĩnh
- Nguyễn Văn Xuân
- Nguyễn Vi Khải
- Nguyễn Vi Yên
- Nguyễn Viện
- Nguyên Việt
- Nguyễn Việt Anh
- Nguyễn Việt Chiến
- Nguyễn Viết Dũng
- Nguyễn Viết Lãm
- Nguyễn Viết Sáng
- Nguyễn Vĩnh Nguyên
- Nguyễn Vũ Hiệp
- Nguyễn Vũ Tiềm
- Nguyễn Vỹ
- Nguyễn Vy Khanh
- Nguyễn Xuân Diện
- Nguyễn Xuân Hằng
- Nguyễn Xuân Hoàng
- Nguyễn Xuân Hưng
- Nguyễn Xuân Khánh
- Nguyễn Xuân Khoát
- Nguyễn Xuân Nghĩa
- Nguyễn Xuân Nha
- Nguyễn Xuân Quang
- Nguyễn Xuân Thiệp
- Nguyễn Xuân Thọ
- Nguyễn Xuân Tiệp
- Nguyễn Xuân Tường Vy
- Nguyễn Xuân Vượng
- Nguyễn Xuân Xanh
- Nguyễn Ý Thuần
- Nguyên Yên
- Nguyễn-Chương Mt
- Nguyễn-hòa-Trước
- Nguyệt Chu
- Nguyệt Quỳnh
- Nguyệt Vi
- Ngự Thuyết
- Người Buôn Gió
- Ngyễn Trung Bảo
- Nh. Tay Ngàn
- Nhã
- Nhã Ca
- Nhã Duy
- Nhã Thuyên
- Nhan Do Thanh
- Nhân Hồng
- Nhật Chiêu
- Nhật Lệ
- Nhất Linh
- Nhật Thanh
- Nhật Tiến
- Nhật Tuấn
- Nhất Uyên
- Nhị Linh
- Nhị Ngã
- Nhóm Vì một Hà Nội xanh
- Như Huy
- Như Không
- Như Quỳnh
- Như Quỳnh de Prelle
- Như Ý
- Nhược Thủy
- Niall Ferguson
- Nick Hilden
- Nicolas Casey
- Nikulin
- Nina McPherson
- Ninh Dương
- Ninh Kiều
- Nobert Hummelt
- Norbert Seitz
- Nông Hồng Diệu
- NP Phan
- Obama
- Ocean Vương
- Octavio Paz
- Ogden Nash
- Oksana Zabuzhko
- Oleg Kashin
- Olga Berggolts
- Ondrej Slowik
- onggiaolang
- Orlando Figes
- Orwell
- Oscar Salemink
- Oscar Wilde
- Pablo Neruda
- Pablo Picasso
- Palmer
- Pamela N. Corey
- Patrick Frater
- Patrick Lodge
- Paul Auster
- Paul Celan
- Paul Éluard
- Paul Hoover
- Paul Mendez
- Paul Mozur
- Paul Theroux
- Paul-François Paoli
- Paulus Lê Sơn
- Pavel Basinsky
- Pavel Basynski
- Pavlo Vyshebaba
- Paweł Kubiak
- Pawel Kuczynski
- Paweł Łepkowski
- Percy Mabandu
- Pervez Hoodbhoy
- Peter B. Zinoman
- Peter Bradshaw
- Peter Hansen
- Peter Harvey
- Peter Kleiner
- Peter Singer
- Phạm Anh Tuấn
- Phạm Biểu Tâm
- Phạm Cảnh Thượng
- Phạm Cao Hoàng
- Phạm Châu
- Phạm Chí Dũng
- Phạm Chi Lan
- Phạm Chu Sa
- Phạm Công Luận
- Phạm Công Thiện
- Phạm Công Trứ
- Phạm Công Út
- Phạm Duy
- Phạm Duy Nghĩa
- Phạm Đình Chương
- Phạm Đình Trọng
- Phạm Đình Vy
- Phạm Đoan Trang
- Phạm Hải Anh
- Phạm Hải Âu
- Phạm Hiền Mây
- Phạm Hoàng Quân
- Phạm Hồng Sơn
- Phạm Hùng Việt
- Phạm Huy Thông
- Phạm Khánh Duy
- Phạm Khiêm Ích
- Phạm Kiều Tùng
- Phạm Kỳ Đăng
- Phạm Lệ Quyên
- Phạm Lê Vương Các
- Phạm Linh
- Phạm Lưu Vũ
- Phạm Minh Hoàng
- Phạm Minh Ngọc
- Phạm Minh Quân
- Phạm Minh Trung
- Phạm Ngọc
- Phạm Ngọc Lư
- Phạm Ngọc Thái
- Phạm Ngọc Tiến
- Phạm Nguyên Trường
- Phạm Ngữ
- Phạm Phan Long
- Phạm Phú Cường
- Phạm Phú Hải
- Phạm Phú Minh
- Phạm Phú Phong
- Phạm Phú Thứ
- Phạm Phú Viết
- Phạm Phúc Thịnh
- Phạm Phương
- Phạm Quang Ái
- Phạm Quang Long
- Phạm Quang Trung
- Phạm Quang Tuấn
- Phạm Sỹ Sáu
- Phạm Tăng
- Phạm Thành
- Phạm Thành Hưng
- Phạm Thanh Nghiên
- Phạm Thảo Nguyên
- Phạm Thế Cường
- Phạm Thị
- Phạm Thị Anh Nga
- Phạm Thị Điệp Giang
- Phạm Thị Hoài
- Phạm Thị Hồng Ân
- Phạm Thị Kiều Ly
- Phạm Thị Ngọc
- Phạm Thị Phương
- Phạm Thiên Ân
- Phạm Thiên Thư
- Phạm Tín An Ninh
- Phạm Toàn
- Phạm Trần
- Phạm Trọng Chánh
- Phạm Trung Nghĩa
- Phạm Tuấn
- Phạm Tư Thanh Thiện
- Phạm Tường Cán
- Phạm Tường Vân
- Phạm Văn
- Phạm Văn Khoái
- Phạm Văn Quang
- Phạm Văn Tình
- Phạm Văn Vũ
- Pham Viem Phuong
- Phạm Viêm Phương
- Phạm Viết Đào
- Phạm Việt Hưng
- Phạm Vũ Lửa Hạ
- Phạm Xuân Đài
- Phạm Xuân Hùng
- Phạm Xuân Nguyên
- Phạm Xuân Trường
- Phan An Sa
- Phan Ba
- Phan Bội Châu
- Phan Cẩm Thượng
- Phan Châu Thành
- Phan Cự Đệ
- Phan Dương Hiệu
- Phan Đan
- Phan Đạo
- Phan Đắc Lữ
- Phan Đình Diệu
- Phan Độc Lập
- Phan Hải-Đăng
- Phan Hồng Giang
- Phan Huy Chú
- Phan Huy Dũng
- Phan Huy Đường
- Phan Huy Lê
- Phan Huyền Thư
- Phan Kế Toại
- Phan Khôi
- Phan Kim Hổ
- Phan Lặng Yên
- Phan Mạnh Quỳnh
- Phan Nam Sinh
- Phan Ngọc
- Phan Nguyên
- Phan Nhật Nam
- Phan Nhiên Hạo
- Phan Ni Tấn
- Phan Phương Đạt
- Phan Quang
- Phan Quỳnh Trâm
- Phan Tấn Hải
- Phan Tấn Uẩn
- Phan Thanh Bình
- Phan Thanh Sơn Nam
- Phan Thanh Tâm
- Phan Thắng
- Phan Thế Hải
- Phan Thị Hà Dương
- Phan Thị Kim Phúc
- Phan Thị Trọng Tuyển
- Phan Thị Vàng Anh
- Phan Thu Vân
- Phan Thuý Hà
- Phan Thúy Hà
- Phan Trang Hy
- Phan Trí Đỉnh
- Phan Trọng Hoàng Linh
- Phan Trọng Văn
- Phan Văn Giưỡng
- Phan Văn Song
- Phan Văn Thắng
- Phan Vũ
- Phan Xine
- Phan Xuân Sinh
- Phannguyên Psg
- Phanxipăng
- Phaolô VI
- phap
- Pháp Hoan
- Pháp Vân
- Phapxa Chan
- Phát biểu nhận giải Văn Việt
- Phi Hà
- Phil Caputo
- Philip Larkin
- Philip Roth
- Philipp Felsch
- Phong Âm
- Phong Linh
- Phong Nguyen
- Phong Quang
- Phố Văn
- Phú Quang
- Phù Sa
- Phúc Lai GB
- Phúc Tiến
- Phunchok Stobdan
- Phùng Anh Kiệt
- Phùng Hi
- Phùng Hoài Ngọc
- Phùng Học Vinh
- Phùng Khắc Khoan
- Phùng Ngọc Kiên
- Phùng Nguyễn
- Phùng Quán
- Phùng Thành Chủng
- Phùng Thị Hạ Nguyên
- Phùng Thị Như Hà
- Phuong Ta
- Phương Chi
- Phương Hương
- Phương Phương
- Phương Thảo
- Phương Thuý
- Phương Uy
- Phương Xích Lô
- Pierre Bayard
- Pierre Darriulat
- Pierre Lemieux
- Prashanth Parameswaran
- Qladimir Pyljow
- Quách Cường
- Quách Hạo Nhiên
- Quách Tấn
- Quách Thoại
- Quảng Diệu Trần Bảo Toàn
- Quang Dũng
- Quang Đức
- Quang Minh
- Quang Phan
- Quảng Tánh Trần Cầm
- Quậy Nguyễn
- Quế Hương
- Quốc Dũng
- Quốc Phương
- Quốc Toản
- Quyên Di
- Quyên Hoàng
- Quỳnh Dao
- Quỳnh Hợp
- Quỳnh Iris de Prelle
- Quỳnh Vi
- Rabindranath Tagore
- Rachel Adams
- Rainer Maria Rilke
- Ralph Chaplin
- Rasul Gamzatov
- Rebecca Mead
- Rebecca Solnit
- Reiner Traub
- Remo Verdickt
- Riccardo Gazzaniga
- Richard C. Paddock
- Richard Millet
- Richard Serra
- Richard Seymur
- Robert Desnos
- Robert McCrump
- Roger Vu
- Roger-Pol Droit
- Roland Barthes
- Romain Rolland
- Ronald F. Inglehart
- Rory O’Sullivan
- Ruben David Gonzalez Gallego
- Russell Edson
- Ruth Ingram
- Ryszard Legutko
- Saint-John Perse
- Salman Rushdie
- Salvatore Babones
- Sam Dresser
- Sạn chữ
- San Phi
- Sandra Kerschbaumer
- Sara Teasdale
- Sarah Pulliam Bailey
- Sarah Thornton
- Sáu Nghệ
- Sergio Bitar
- Shaimaa El Sabbagh
- Shakespeare
- Shannon Van Sant
- Sheikha A
- Sheila Fischman
- Sheila Ngoc Pham
- Sheri Berman
- Shigeeda Yutaka
- Shirin Ebadi
- Shukshin
- Silke Fokken
- Simon Book
- Simon Johnson
- Sire Apm Lukwesa
- Slavoj Žižek
- Sohaniim
- Son Kieu Mai
- Song Chi
- Song Hà
- Song Nguyễn
- Song Phạm
- Song Phan
- Song Thao
- Sophie Trịnh
- Số đặc biệt
- Sơn Ca
- Sơn Hoàng Liên
- Sơn Kiều Mai
- Sơn Nam
- Stalin
- Stefan Dege
- Stefano Harney
- Stephan Koester
- Stephen B. Young
- Steve Earle
- Susan Sontag
- Suzuki Katsuhiko
- Sương Nguyệt Minh
- Sương Quỳnh
- Svetlana Alexievich
- Svetlana Alexievitch
- Svetlana Alexiévitch
- Sylvia Plath
- T. Đ.
- T.Vấn
- Tạ Anh Thư
- Tạ Chí Đại Trường
- Tạ Duy Anh
- Tạ Tỵ
- Tạ Văn Tài
- Tạ Văn Thông
- Tạ Xuân Hải
- Tadeusz Rósewicz
- Taigu Ryōkan
- Tam Ích
- Tamarchenko
- Tàn Tuyết
- Tanaami Keiichi
- Taras Shevchenko
- Tarik Khaldi
- Tawada Yoko
- Tawfiq Zayyad
- Tăng Quang
- Tâm An
- Tâm Bình
- Tâm Chánh
- Tâm Don
- Tâm Thường Định
- Tâm Việt
- Tấn An
- Teolinda Gersão
- Teresa Mỹ Chúc
- Thạch Đạt Lang
- Thạch Quỳ
- Thạch Thảo
- Thái Bá Tân
- Thái Bá Vân
- Thái Bảo
- Thái Hà
- Thái Hạo
- Thái Kế Toại
- Thái Kim Lan
- Thái Mai Lan
- Thái Ngọc San
- Thái Phan Vàng Anh
- Thái Sinh
- Thái Thanh
- Thái Thanh Sơn
- Thái Thăng Long
- Thái Tuấn
- Thái Văn
- Thái Văn Đào
- Thái Vũ
- Thanh Chung
- Thạnh Đà
- Thanh Hằng
- Thanh Hằng - Anh Khoa
- Thành Lộc
- Thanh Nam
- Thanh Ngọc
- Thanh Phương
- Thanh Tâm Tuyền
- Thanh Thảo
- Thanh Thuỷ
- Thanh Trúc
- Thanh Tùng
- Thanh Xuân
- Thanhhà Lại
- Thảo Dân
- Thao Dinh
- Thảo luận
- Thảo Nguyên
- Thảo Trường
- Thảo Vy
- Thẩm Đống
- Thẩm Hoàng Long
- Thận Nhiên
- Thân Trọng Mẫn
- Thân Trọng Sơn
- Thế Dũng
- Thế Giang
- Thế Quân
- THẾ THANH
- Thế Uyên
- Thi Hoàng
- Thi Nguyên
- Thi sỹ ỦA
- Thi Vũ
- Thích Ngộ Chánh
- Thích Nhất Hạnh
- Thích Nữ Chân Không
- Thích Phước An
- Thích Quảng Độ
- Thierry Leclère
- Thierry Lentz
- Thiên Di
- Thiên Điểu
- Thiền Lâm
- Thiền Nguyễn
- Thiên Thai
- Thiện Tùng
- Thiện Ý
- Thiền Zen Paul Vân Thuyết
- Thiết Thạch
- Thiếu Khanh
- Thiều Mai Lâm
- Tho Nguyen
- Thọ Nguyễn
- Thomas A. Bass
- Thomas Bo Pedersen
- Thomas Mahler
- Thomas S. Mullaney
- Thomas Schmid
- Thông Đặng
- Thơ
- Thơ Marie Howe
- Thụ Nguyên
- Thu Phong
- Thu Vàng
- Thuận
- Thuần Ngô
- Thuận Paris
- Thuận Thiên
- Thục Quyên
- Thụy An
- Thùy Dung
- Thụy Khuê
- Thùy Linh
- Thụy My
- Thủy Tiên
- Thư Bạn Đọc
- Thường Quán
- Thy An
- Tịch Ru
- Tiet Hung Thai
- Tiền Giang
- Tiêu Dao Bảo Cự
- Tiêu Kiện Sinh
- Tiêu Toàn
- Tiểu Tử
- Tiểu Vũ
- Tillman Miller
- Timothy Brennan
- Timothy Garton Ash
- Timothy Snyder
- Tina Hà Giang
- Tino Cao
- Tobi Trần
- Tobias Rapp
- Tom Fawthrop
- Tomas Tranströmer
- Tô Đăng Khoa
- Tô Hà Lâm
- Tô Hải
- Tô Hoàng
- Tố Hữu
- Tô Lan Hương
- Tô Lê Sơn
- Tô Ngọc Vân
- Tô Thẩm Huy
- Tô Thùy Yên
- Tô Văn Trường
- Tôi Đây
- Tôn Thất Thông
- Tôn Thất Tùng
- Tống Văn Công
- Trà Bình
- Trà Đóa
- Trà Nhiên
- Tracy K. Smith
- Tran Dinh Dung
- Tran Nam Dung
- Trang Châu
- Trang Hạ
- Trang Thanh
- Trang Thế Hy
- Trangđài Glassey Trầnguyễn
- Trangđài Glasssey-Trầnguyễn
- Trao đổi
- Trầm Tử Thiêng
- Trần Anh Hùng
- Trần Bá Đại Dương
- Trần Bang
- Trần Bình Nam
- Trần C. Trí
- Trần Cao Lĩnh
- Trần Cao Tường
- Trần Công Tâm
- Trần Công Tín
- Trần Dạ Từ
- Trần Dần
- Trần Doãn Nho
- Trần Dũng Thanh Huy
- Trần Duy
- Trần Duy Phiên
- Trần Duy Trung
- Trần Đăng Khoa
- Trần Đăng Tuấn
- Trần Đĩnh
- Trần Đình Bút
- Trần Đình Hoành
- Trần Đình Lương
- Trần Đình Sơn Cước
- Trần Đình Sử
- Trần Đình Thắng
- Trần Đình Triển
- Trần Đình Trợ
- Trần Độ
- Trần Đồng Minh
- Trần Đức Anh Sơn
- Trần Đức Nguyên
- Trần Đức Thảo
- Trần Đức Tiến
- Trần Đức Tín
- Trần Đức Toản
- Trần Gia Huấn
- Trần Gia Ninh
- Trần Hà Linh
- Trần Hạ Tháp
- Trần Hạ Vi
- Trần Hải
- Trần Hạnh
- Trần Hậu
- Trần Hoài Anh
- Trần Hoài Thư
- Trần Hoàng Phố
- Trần Hoàng Trúc
- Trần Hoàng Vy
- Trần Hùng
- Trần Huy Bích
- Trần Huy Mẫn
- Trần Huy Minh Phương
- Trần Huy Quang
- Trần Huyền Sâm
- Trần Huỳnh Duy Thức
- Trần Hữu Dũng
- Trần Hữu Khánh
- Trần Hữu Quang
- Trần Hữu Tá
- Trần Hữu Thục
- Trần Khánh Triệu
- Trần Kiêm Đoàn
- Trần Kiêm Trinh Tiên
- Trần Kim Trắc
- Trần Kỳ Trung
- Trần Lam
- Trần Lê Hoa Tranh
- Trần Lê Sơn Ý
- Trần Lương
- Trần Lý Trí Tân
- Trần Mạnh Hảo
- Trần Mạnh Tuấn
- Trần Minh Phi
- Trần Minh Quốc
- Trần Mộng Tú
- Trần Nam Anh
- Trần Nam Bình
- Trần Ngân Hà
- Trần Nghi Hoàng
- Trần Ngọc Cư
- Trần Ngọc Hiếu
- Trần Ngọc Tuấn
- Trần Ngọc Vương
- Trần Nguyên Đán
- Trần Nhã Thụy
- Trần Nhương
- Trần Phong Giao
- Trần Phong Vũ
- Trần Quang Đức
- Trần Quang Lộc
- Trần Quốc Anh
- Trần Quốc Nam
- Trần Quốc Thuận
- Trần Quốc Toàn
- Trần Quốc Trọng
- Trần Quốc Vượng
- Trần Quyết Thắng
- Trân Sa
- Trần Song Hào
- Trần Thành
- Trần Thanh Ái
- Trần Thanh Cảnh
- Trần Thanh Huy
- Trần Thanh Vân
- Trần Thắng
- Trần Thế Vĩnh
- Trần Thị Băng Thanh
- Trần Thị Diệu Tâm
- Trần Thị Lai Hồng
- Trần Thị Lam
- Trần Thị NgH.
- Trần Thị Nguyệt Mai
- Trần Thị Phương Phương
- Trần Thị Thanh Thoả
- Trần Thị Thu Hoài
- Trần Thị Trường
- Trần Thiện Đạo
- Trần Thùy Mai
- Trần Tiến
- Trần Tiễn Cao Đăng
- Trần Tiến Dũng
- Trần Tiễn Khanh
- Trần Tố Nga
- Trần Trọng Dương
- Trần Trọng Thức
- Trần Trọng Vũ
- Trần Trung Chính
- Trần Trung Đạo
- Trần Tuấn
- Trần Từ Mai
- Trần Vàng Sao
- Trần Văn Chánh
- Trần Văn Chung
- Trần Văn Đỉnh
- Trần Văn Khê
- Trần Văn Minh
- Trần Văn Nam
- Trần Văn Thọ
- Trần Văn Thủy
- Trần Văn Tý
- Trần Vấn Lệ
- Trần Việt Hà
- Trần Viết Ngạc
- Trần Vinh Dự
- Trần Vũ
- Trần Vũ Hải
- Trần Vương Thuấn
- Trần Vương Thuận
- Trần Wũ Khang
- Trần Xuân Hoài
- Trần Xuân Kiêm
- Trần Xuân Linh
- Trần Xuân Lĩnh
- Trần Xuân Thảo
- Trần Ý Dịu
- Trần Yên Hòa
- Trần Yên Nguyên
- Trên
- Trên Facebook
- Trên Facebook/Minds
- Trên kệ sách
- Trên trang diaCRITICS
- Trí Hiệu Dân
- Triều Anh
- Triều Hoa Đại
- Triêu Nhan
- Triều Sơn
- Triệu Tử Dương
- Trịnh Anh Tuấn
- Trịnh Bá Phương
- Trịnh Bách
- Trịnh Cao Hòa Thanh
- Trịnh Chu
- Trịnh Công Sơn
- Trịnh Cung
- Trịnh Duy Kỳ
- Trịnh Hữu Long
- Trịnh Kim Tiến
- Trịnh Lữ
- Trịnh Minh Tuấn
- Trịnh Sơn
- Trịnh Thanh Thủy
- Trịnh Thu Tuyết
- Trịnh Vĩnh Phúc
- Trịnh Xuân Thuận
- Trịnh Xuân Thủy
- Trịnh Y Thư
- Trọng Anh
- Trọng Phú
- Trọng Thành
- Tru Sa
- Trúc Giang
- Trúc Thông
- Trúc Ty
- Trump
- Trung Bảo
- Trung Dũng Kqd
- Trung Dũng Kqđ
- Trùng Dương
- Trung Đào
- Trung Trung Đỉnh
- Trư Sa
- Trường An
- Trương Anh Ngọc
- Trương Anh Thụy
- Trương Châu Hữu Danh
- Trương Chính
- Trương Cừ
- Trương Duy Nhất
- Trương Đăng Dung
- Trương Điện Thắng
- Trương Đình Phượng
- Trương Hồng Quang
- Trương Huy San
- Trường Minh
- Trương Ngọc Chương
- Trương Nguyên
- Trương Nguyện Thành
- Trương Nhân Tuấn
- Trương Phượng
- Trương Quang
- Trương Quang Đệ
- Trương Quang Nhuệ
- Trương Quang Vĩnh
- Trương Thanh Thuận
- Trương Thị An Na
- Trương Thị Ngọc Hân
- Trương Thiên Phàm
- Trương Thu Hiền
- Trương Tố Hoa
- Trương Trọng Nghĩa
- Trương Tửu
- Trương Văn Dân
- Trương Văn Vĩnh
- Trương Vũ
- Trương Xuân Thiên
- Tú Mỡ
- Tù Quốc Hoài
- Tù Sâm
- Tú Trung Hồ
- Tuấn Duy
- Tuấn Khanh
- Tuân Nguyễn
- Tuấn Thảo
- Tuệ Anh
- Tuệ Đăng
- Tuệ Nguyên
- Tuệ Nhân
- Tuệ Nhật
- Tuệ Sĩ
- Tuệ Sỹ
- Tùng Dương Cola
- Tung Nguyen
- Turner
- Túy Hồng
- Tuyết Nghi
- Tư
- Từ Dung
- Tư liệu
- Tử Linh
- Từ Mai Trần Huy Bích
- Từ Quốc Hoài
- Từ Sâm
- Từ Thức
- Tưởng
- Tương Lai
- Uejima Onitsura
- Umberto Eco
- Uông Tăng Kỳ
- Uông Triều
- Uyển Ca
- Uyên Nguyên
- Uyên Nguyễn
- Uyên Thao
- Uyên Vũ
- V. Erofiev
- Václav Havel
- Vàng A Giang
- Varlam Shalamov
- Vasco Gargalo
- Vasily Makarovich
- Vasyl Stus
- Văn
- Văn Biển
- Văn Cao
- Văn Chinh
- Văn Công Hùng
- Văn Giá
- Văn học
- Văn học Miền Nam 54-75
- Văn Như Cương
- Văn Quang
- Văn Tâm
- Văn Văn Của
- Văn Việt
- Văn;
- Văn.
- Vấn đề hôm nay
- Vận Động Ứng Cử Đại Biểu Quốc Hội 2016
- Vân Hạ
- Vân Phi
- Velcrow Ripper
- Veronica Melkozerova
- Vi Lãng
- Vi Trần
- Vi Yên
- Viet Thanh Nguyen
- Viên Linh
- Việt Bách
- Việt Bình
- Việt Dzũng
- Việt Khang
- Việt Lang
- Việt Phương
- Viktor Astafyev
- Viktor Maslov
- Vinh Anh
- Vĩnh Điện
- Vĩnh Hảo
- Vĩnh Quyền
- Virginia Heffernan
- Virginia Woolf
- Vladimir Britanishsky
- Vladimir Nabokov
- Vladimir Voronov
- Võ An Đôn
- Võ Anh Minh
- Võ Anh Thơ
- Võ Bá Cường
- Võ Đắc Danh
- Võ Định Hình
- Võ Đức Phúc
- Võ Hồng
- Võ Huy Tâm
- Võ Hương Quỳnh
- Võ Kỳ Điền
- Võ Ngàn Sông
- Võ Phiến
- Võ Thị Ánh Ngọc
- Võ Thị Hảo
- Võ Thị Thu Hằng
- Võ Tiến Cường
- Võ Tòng Xuân
- Võ Trí Hảo
- Võ Văn Quản
- Võ Văn Tạo
- Võ Văn Thôn
- Võ Xuân Quế
- Võ Xuân Sơn
- Volker Weidermann
- Volodymyr Vynnychenko
- Volodymyr Zelenskyy
- Vũ
- Vũ Bằng
- Vũ Biện Điền
- Vũ Cao Đàm
- Vũ Cát Tường
- Vũ Đình Hòe
- Vũ Đình Huỳnh
- Vũ Đình Liên
- Vũ Đình Phòng
- Vũ Đức Khanh
- Vũ Đức Phúc
- Vũ Đức Sao Biển
- Vu Gia
- Vũ Hà Văn
- Vũ Hạnh
- Vũ Hoàng Chương
- Vũ Hoàng Thư
- Vũ Hồng Ánh
- Vũ Huy Ngọc
- Vũ Huy Quang
- Vũ Khắc Hoè
- Vũ Khắc Khoan
- Vũ Kim Hạnh
- Vũ Kim Thu
- Vũ Lâm
- Vũ Lập Nhật
- Vũ My Lan
- Vũ Ngọc Giao
- Vũ Ngọc Hoàng
- Vũ Ngọc Tâm
- Vũ Ngọc Tiến
- Vũ Nho
- Vũ Oanh
- Vũ Quang Việt
- Vũ Quí Hạo Nhiên
- Vũ Quốc Ngữ
- Vũ Quỳnh Hương
- Vũ Quỳnh Nh.
- Vũ Thành Sơn
- Vũ Thanh Tâm
- Vũ Thanh Tùng
- Vũ Thành Tự Anh
- Vũ Thế Khôi
- Vũ Thị Hải
- Vũ Thị Nhuận
- Vũ Thị Phương Anh
- Vũ Thị Phương Lan
- Vũ Thị Thanh
- Vũ Thị Thanh Mai
- Vũ Thư Hiên
- Vũ Tiến Lập
- Vũ Trọng Khải
- Vũ Trọng Phụng
- Vũ Tuấn Hoàng
- Vũ Từ Trang
- Vũ Tường
- Vũ Viết Tuân
- Vũ Xuân Tửu
- Vương Bích Ngọc
- Vương Đan
- Vương Hỗ Ninh
- Vương Huy
- Vương Ngọc Minh
- Vương Tiểu Nhị
- Vương Trí Nhàn
- Vương Trọng
- Vương Trùng Dương
- Vương Trung Hiếu
- Vương Tuấn
- Vy Thảo
- W. H. Auden
- Wa Praong
- Walt Whitman
- Walter Isaacson
- Wayne Karlin
- Wells
- Wendy Barker
- Wiesiek Powaga
- Wilhelm Schmid
- Will Nguyen
- William Carlos Williams
- William Nee
- William Stafford
- William Stanley Merwin
- Winston Phan Đào Nguyên
- Wislawa Szymborska
- Władysław Reymont
- Wolf Biermann
- Wolfgang Borchert
- Wulf Noll
- Wynn Gadkar Wilcox
- Xang Hứng
- Xì Trum
- Xie Tao
- Xuân Ba
- Xuân Diệu
- Xuân Dương
- Xuân Đài
- Xuân Minh
- Xuân Phượng
- Xuân Sách
- Xuân Thọ
- Xuân Uyên
- Xuân Vũ
- Xương Văn
- Y Chan
- Ỷ Lan
- Ý Nhi
- Y Uyên
- Yan Frenkel
- Yanis Varoufakis
- Yasmine M’Barek
- Yevgeny Yevtushenko
- Yên Ba
- Yên Khắc Chính
- Yến Năng
- Yên San
- Yên San Thụy Miên
- Yên Thao
- Yiyun Li
- Yoko Ogawa
- Yōko Ogawa
- Yoko Tawada
- Yosano Akiko
- Young Sang Lee
- Yuliya Ilchuk
- Yuno Bigboi
- Yves Sintomer
- Yvette Tan
- Zac Herman
Người tập bay
Truyện ngắn của Đa Mi

I
Không biết hồi đó ba cải tạo chín năm nó như thế nào? Người ta nói nhứt nhựt tại tù thiên thu tại ngoại mà! Nhưng với anh, ba tháng tự giam lỏng mình, nó dài hun hút chiều trôi!
"Nó dài tới đâu?", cô hỏi cắc cớ. Anh ngồi đòng đưa chân trên cái cầu khỉ, ngoác mỏ cười: "Nó dài tới mang tai cô Hai ạ!". Cô cáu: "Nói chuyện huề tiền à!".
Thì huề tiền. Người Hoa kêu huề tiền là bình tài! Anh cũng chỉ cầu trời mình bình tài cho một chuyến vi vu sông nước này! Nói có trời chứng giám, bình tài trong buôn bán chẳng ai ham, nhưng anh thì lời một chuyến đi... Lời cả cái vụ bằng an đòng đưa chân trên cây cầu khỉ này, có cô Hai hay hỏi cắc cớ làm bạn!
"Mà anh thiệt ngộ, khi không giam mình chi?". Đúng là anh lỡ dại khi vui chuyện khoe cái vụ tự giam lỏng mình ba tháng trời. Nói làm sao để cô Hai hiểu? Câu hỏi này đúng là ná thở thiệt. Anh cười cười nghịch mấy sợi tóc của cô: "Cô Hai nè, mấy bữa đó anh bị điên! Thiệt đó". "Vậy chớ giờ còn điên không? Nghi lắm!". "Mấy người thần kinh, không hết được đâu, khi này khi khác nó trỗi nó dậy, cô Hai sợ không?".
Cô dứt tay anh ra khỏi mái tóc rồi đứng dậy: "Ờ, em hông thấy ai điên như anh! Thôi đi về, má la!".
Nắng xiên qua lá dừa ken dày, một vài giọt đọng long tong! Anh lẩm nhẩm: "Ừa, cô Hai về!".
o0o
"Nẫm nè, mày lấy đinh chốt cái này lại luôn đi. Tau thử ba tháng. Không phải là tau kiên nhẫn hay không, mà là mày đó. Mỗi ngày hai bận đưa cơm, được không?".
Thằng Nẫm tròn con mắt: "Ông mắc chứng gì?". Anh đâu thể nói lý do lý trấu cho nó được. Anh lại cười cười: "Tau học hát. Ba tháng nhập thất, xong xuống núi làm danh ca. Lúc đó cho mày làm ông bầu!". "Tui hông ham. Nhưng cứ đưa tiền tháng đây. Ngày hai bận tui đem cơm cho. Thử coi cái nước lầy của ông tới đâu!".
Thằng Nẫm đóng chốt cái đinh cuối cùng vô cửa. Miệng vẫn còn ngậm một cái đinh khác, giọng nó nghe như bị đớt: "Ông rèn tánh kiên nhẫn chớ gì! Không thành công cũng thành... cứt, ha ha. Ba tháng sau ông ra khỏi cái chuồng này, chắc ú nu ông địa!". Nó cười nắc nẻ một chặp rồi nghiêm giọng: "Lỡ mà cháy nhà, ông thành con vịt quay!".
Đó. Anh tự giam mình vậy đó! Trước tiên, cái món tự giam này sẽ đỡ đi khoản cà phê sáng (đừng tưởng là hông bi nhiêu, cứ lấy giấy viết ra mà nhẩm thử, cái bài toán lũy tiến có ngay đáp số liền, nhất là thời mà giá cả leo như chong chóng thế này).
Nhưng lý do thật sự cho công cuộc trú đông kiểu công dân Bắc Cực này, có kê súng vô màng tang anh, anh cũng không dám nói!
Ba tháng là một hạn định cho một phát kiến và huân tập vĩ đại nhất của đời anh: Anh sẽ tập bay! Cỡ thằng Nẫm, sức mấy nó biết, nó hiểu, nó thấu và nó chia sẻ cùng anh vụ bay vi vu này! Mà nói cho cùng, nhân loại mấy ai chia sẻ được cùng anh, cũng như đã từng cho anh em nhà Wright là điên khùng và chỉ thừa nhận họ sau chuyến bay thật và thành công ngày 17.12.1903!
Cái "ai đia" lạ lùng này đến với anh từ cô Nhật, cô bạn gái Nihon mắt một mí là lạ... Một bữa trong điện thoại của anh, cô Nhật nhắn tin: "Café hông?". Và cái độ café đó, cô Nhật chỉ cho anh cái cụm cây xanh bên góc đường rồi nói thứ tiếng Việt tệ nhất mà anh từng nghe: "Cây đó xanh. Mà trời xanh hơn. Misuko thích bay lắm. Bay lên trời xanh. Không bay bằng máy bay đâu!".
Anh cười một mình, tự kiềm chế: Các nàng đến là lắm điều! Nhưng thiệt lạ là, đêm đó, anh suy nghĩ mông lung để cố tìm ra một món quà cho cô bạn người Nhật. Vậy đó...
o0o
Thực ra, bay như thế nào, nói theo ngôn ngữ bi giờ, "biết chết liền", song trong anh có một niềm tin kì ngộ, thôi thúc đến mãnh liệt, rằng, anh sẽ là người đầu tiên trong nhân loại này bay được bằng chính đôi tay và ý chí của mình mà không cần gắn thêm bất kì một loại động cơ thô sơ hay vi diệu nào cả!
Anh gặp Misuko ở một lớp học võ karate. Nào có phải anh ham hố lên đài giật đai gì đâu, chỉ là giết thời gian bằng cách đó. Con người đôi khi không biết xả năng lượng thừa vào đâu...
Misuko – mà anh khiếm nhã đề nghị là My Sake, rượu sa kê của tui – có một đôi mắt Nhật (tất nhiên rồi) với chỉ một mí. Cô đến cái lớp học võ này cũng với một mục đích không dính dáng gì đến tinh thần của môn võ dân tộc của cô. Đơn giản, cô đi thực tập thêm tiếng Việt...
Thân rồi, Misuko kể, tổ phụ của cô là một samurai, kiếm sĩ, nhưng lại là một ronin, không phụng thừa một lãnh chúa nào. Ông tên là Bankei. Một kiếm sĩ khét tiếng của thời trung cổ Nhật Bản!
Anh thốt lên: "Tôi biết Bankei!". Cô Nhật lắc đầu: "Anh không biết. Bankei mà anh nói, là một thiền sư!".
À, ra là tên trùng tên.
Còn cô Hai của anh thì mắt đặc chất Việt (tất nhiên) với hai mí rõ ràng. Một cái mí thừa ra, không để làm chi. Anh gặp cô Hai rất lâu sau ba tháng huân tập cho cái sự bay. Thiệt ngộ, không thăng thiên thì độn thổ, nhưng anh lại thua cuộc ở cả hai món. Nghĩa là, anh bình thường, đi xe đò và đi ghe, nếu muốn thăm cô Hai của anh...
Chuyến thương hồ – nói cho ra vẻ sang trọng, chớ thiệt chỉ là chuyến đi rã vịt bầy cho người ta thả đồng – lạc vô vùng tứ giác cho anh gặp cô Hai!
Đừng có tưởng bở. Cô Hai hông có chơn chất hột vịt với bộ bà ba đen rặt ròi mùi Sơn Nam. Cô Hai là cán bộ thú y – kĩ sư nông nghiệp ngành chăn nuôi – chặn ghe anh đòi giấy kiểm dịch. Anh và cả cái tay chủ ghe mời cô Hai khi xong việc đi ăn, và tất nhiên lai rai xị đế. Cô Hai hạ gục anh còn nhanh hơn cô Nhật hạ anh trên sàn karate. Ngữ thư sinh, mấy ly xây chừng đã thấy đất trời quay mòng mòng, vậy đó...
o0o
Nẫm à Nẫm ơi! Mày mua giùm tao cái thẻ cào được không? "Xời. Ông tu gì lạ. Người ta nhập thất thì tịnh thân. Ông còn xài điện thoại di động, sao thành được! Đút tiền qua đây tui mua cho!".
Anh biết chứ. Nhưng ngồi – và cả nằm nữa – trong cái phòng trọ này hai chục ngày qua, anh thèm quá loài người phía bên ngoài. Và anh thầm cảm ơn cái điện thoại di động.
Cái tin nhắn đầu tiên là cho Misuko – My Sake. Nhưng anh không nhận được câu trả lời. Bực bội, anh tắt luôn cái điện thoại và tiếp tục tập bay...
II
Đến ngày 89 thì coi như công cuộc tập bay của anh thất bại thảm hại. Nhưng không thành vấn đề. Không một chút muộn phiền hay băn khoăn, anh tự mình đập cửa chui ra trước con mắt kinh ngạc của thằng Nẫm...
"Bộ mày thấy ma à Nẫm?". "Ma gì. Ông soi gương chưa. Nhìn y chang con gà công nghiệp. Mà đáng ra mai ông mới xả thất mà...". "Tao thèm café quá. Mày rảnh không, đi với tao...". "Thôi, tui dòm ông thấy lạ hoắc, sờ sợ. Ông đi đi! Mà đi có nổi không, có nhớ đường không?"...
Trong tay anh là cái điện thoại. Và như một thứ phản xạ vô thức, anh bấm nhoay nhoáy. Người ta dùng khái niệm thế hệ ngón tay cái để chỉ những người đồng trang lứa với anh, sống với những loại tin nhắn. Trao đổi bằng tin nhắn. Tỏ tình bằng tin nhắn. Thậm chí, ở xứ sở của My Sake, người ta còn viết tiểu thuyết bằng tin nhắn điện thoại, lên thành hàng best seller – best sellers go cellular. Không có nó, nhiều người sẽ bị trầm cảm mà chết...
Cái tin nhắn đã bay lên trời. Không có một phương thức nào để bảo nó quay về. Anh thở dài...
Lẽ ra, anh nên phơi nắng vài ngày cho da dẻ trở lại màu quen thuộc. Nhưng chẳng sao. Anh tự an ủi mình: "Có khi mắt một mí không nhìn ra màu da đâu!".
o0o
"Anh có biết diện tích của cánh đồng này hông?". Cô Hai lại cắc cớ hỏi. Biết chết liền. Cái tứ giác Long Xuyên rộng mênh mông nối liền ba bốn tỉnh miền Tây, biết con số làm chi cho thêm nặng đầu. "Nó hẹp hơn ngực cô Hai!", anh ba trợn buông một câu...
"Đồ cà chớn! Ăn nói vậy em hông chịu được!". Cô Hai của anh trợn mắt như sẵn sàng đạp anh lọt xuống cái mương nước sau hàng dừa kia. Nhưng anh biết, cái câu ba trời vừa buông nó có một tác dụng nhất định nào đó.
Anh nằm ngửa, gối đầu lên đùi cô Hai. Nắng vẫn xiên xiên qua mấy đọt dừa. Thằng đàn ông nào cũng vậy, một triệu năm trước và nhiều triệu năm sau, dẫu ra cái điều ta đây phái mạnh, giống đực, sức dài vai rộng, vẫn luôn muốn được vỗ về, nưng niu. Trẻ nít và ngây thơ, như ông Adam bị dụ khị cắn ngập trái táo thuở vườn địa đàng chưa du nhập cúm gia cầm...
"Cô Hai biết không? Hồi đó anh tập bay...". "Tập bay?". "Ừ... Anh tập bay, tự nhốt ba tháng, hay chính xác hơn là 89 ngày! Là cái đận mà cô Hai nói anh bị khùng đó... Mà anh khùng thiệt!".
Hấp dẫn à, kể nghe chơi...
Anh ngước lên, chạm vào đôi mắt nâu thuần Việt của cô Hai. Đôi mắt thuần Việt này háo hức, tò mò, tìm kiếm những gì lạ lùng nhất trong đời sống con người. Những thức lạ ấy có thể nuôi dưỡng con người qua nhiều năm tháng để trốn lánh cái cơ cực đối diện/đối phó/sống...
Thằng bạn anh làm ở một tờ báo điện tử từng thở dài: "Bài tao viết chưa bao giờ được lọt vô top 10 bài được đọc nhiều nhất, dù luôn có tính vấn đề. Cái top ten đó luôn là những tin bài tình tiền tù tội cướp hiếp giết!".
Một đàn anh thi sĩ nổi tiếng làng nghệ ở Sài Gòn, vốn mua được cảm tình thiên hạ bằng những vần thơ nhẹ như mây, tinh tế như một con robot Nhật Bản, lại khoái coi phim xã hội đen máu chảy đầu rơi. Và đại ca thi nhân giải thích (hay biện minh) nhẹ tênh: "Xem để thấy xã hội mình đang sống đáng yêu hơn nhiều!".
Xào ơi, phim ảnh hư cấu, anh chỉ biết thở dài...
Anh đã bắt đầu chương trình tập bay của mình bằng bài học Zen. Xả hết những suy nghĩ, để cho thân thật nhẹ, tâm thật nhẹ... Ngồi kiết già thẳng lưng trên chiếc tọa cụ, anh hơi nhắm mắt và để mình trôi đi, trôi đi...
"Anh bay dài vô tận. Mỗi ngày bay một chuyến. Hay hai chuyến. Cô Hai có biết cái cảm giác trôi mình vào mây, nhẹ, tơi, xốp, thiệt là đã không!".
"Xời. Năm ngoái đi tập huấn ngoài Hà Nội về dịch cúm, em cũng bay bằng máy bay, cũng chui qua mây. Tập làm chi anh ơi, có tiền thì đi du lịch bằng máy bay, dễ òm hà...".
Cũng như thằng Nẫm, không cách chi anh có thể đưa cô Hai đến với miền bay của anh. Cô Hai miết ngón tay trên má anh: "Bay được thiệt ở ngoài đời, em cưới anh liền tay. Bảo đảm mình giàu chắc!". Thì đúng, chỉ cần vài chuyến biểu diễn kiểu người nhện trong phim, hốt bạc triệu bạc tỷ ngay chớ gì.
Không dưng trong anh trào lên biết bao cảm giác yêu thương. Cái nghèo miên viễn tù đày cột con người ta trong cái ước mơ đơn giản mà thiêu đốt kinh người: Phải làm giàu! Nhà cô Hai nghèo. Có chút hương sắc với tấm bằng kĩ sư, là cái lưng vốn trời cho/người cho, cô Hai phải tính toán sao cho cái lưng vốn ấy sinh lãi, lãi càng cao càng tốt...
Cho nên rạch ròi ra, anh là một thứ bồ bịch cho qua ngày đoạn tháng, dẫu thằng bồ chính thức của cô Hai chưa thấy xuất hiện bao giờ. Anh, thằng thương hồ đi rã vịt đàn theo chỉ dẫn mối lái của thằng Nẫm, sống trên trời bằng những chuyến bay tâm tưởng, chỉ có thể mơ và chơi với cánh đồng cô Hai những ngày tự do hiếm hoi còn lại của cô. Mai này, anh có trúng vài chục chuyến thương hồ mùa dịch cúm, cũng khó lòng mà có được cô Hai này đây...
Anh quờ tay níu cô xuống, nghe mình đẫm trên phù sa cánh đồng tứ giác mênh mông hương lúa, hương bùn...
o0o
Mắt một mí, hóa ra không như anh nghĩ, đã phát hiện ra cái sự trắng da dài tóc của anh. Anh đọc thấy trong đó như là một nỗi kinh hoàng chứ không phải sự ngạc nhiên. "Anh nằm bệnh viện chứ không phải đi công tác xa, đúng không?".
Nếu thế giới bớt đi sự cật vấn nhằm giải tỏa thắc mắc, hẳn sẽ không có nhiều cuộc xung đột, từ xung đột sắc tộc cho đến xung đột chính kiến. "Đúng vậy. Hay chính xác hơn, tôi tự giam mình ba tháng qua...". "Tự giam mình?".
Anh thở hắt ra. Và bằng tất cả sự can đảm đàn ông mà anh có, anh nói nhẹ, và cũng thật nhanh: "Tôi tập bay!".
My Sake dòm anh. Rồi dòm ra chòm cây xanh bên ngoài cửa sổ cái quán nhỏ. Như là cô đang định thần lại. "Anh nói là anh tập bay? Tập lái máy bay?".
"Không. Tôi tập bay, như Misuko từng mơ...". Anh nghe cô bạn Nhật thốt lên một tiếng nhỏ và rồi cô kịp đưa tay lên bụm miệng. "Misuko hiểu rồi...". Không chắc cô đã hiểu. Một thiên tài cỡ Da Vinci mà phải nhiều, rất nhiều thế kỉ sau nhân loại mới hiểu, thì cỡ anh, đối diện đây, ngay trong thời điểm tê zero này, còn lâu lắm My Sake mới hiểu được!
"Bankei từng bay đó, anh bạn của Misuko ạ! Ông đã từng bay trên những cánh đồng lúa mạch. Bay qua những rừng hoa anh đào. Ông nổi tiếng là một kiếm sĩ không thất bại bao giờ chỉ vì ông biết bay, anh có hiểu không!".
Bây giờ thì đến lượt cô cho rằng, anh không hiểu cô... Những nghịch lý trong từng cái va chạm đời sống luôn xảy ra như thế...
Để Misuko kể anh nghe về một trong những chuyến bay của Bankei, nhé...
Anh cười: "Misuko không cần kể. Tôi đã bay cùng với Bankei như thế. Tôi sẽ nói cho Misuko nghe về một chuyến bay!".
III
Imbe là một ngôi làng nhỏ, gần như vô danh ở Yokoyama. Sau rất nhiều những cuộc chém giết vinh danh Kiếm đạo, những ngày cuối đời, Bankei đã lui về đây ẩn dật. Cái ngôi làng nhỏ chuyên làm đồ sứ mỹ nghệ thuần thủ công này luôn tìm được sự bình an cần thiết cho từng tảng cao lanh và cả từng con người...
Misuko rất tự hào về Imbe. Cô cũng biết làm những món đồ sứ nho nhỏ. Cái nghề truyền thống ngỡ thuần chất Nhật này, hóa ra lại được mang từ Trung Quốc sang kể từ thời Tống. Thỉnh thoảng cô kể anh nghe về ngôi làng nhỏ gần như không chịu ảnh hưởng bởi cuộc cách mạng công nghiệp ào ạt của xứ Phù Tang.
"Nó đang dần trở thành một địa chỉ du lịch hấp dẫn cho du khách khắp nơi trên thế giới!". Anh lẩm nhẩm: "Kiểu du lịch làng nghề Việt Nam đó mà...". "Misuko cũng có đi vài làng nghề ở miền Bắc, nhưng nó kịch quá...".
Anh hiểu. Dù gì đi nữa, cách làm của người Nhật bao giờ cũng khoa học hơn.
Bankei, thiền sư mà anh đã đọc, là một người quật cường. Chính ông đã tự mình thoát khỏi sức ảnh hưởng của Thiền tông Trung Hoa để khai sáng đường lối Tâm bất sinh. Nó cũng tương tự như Imbe, ngôi làng nhỏ của Misuko, đã thoát khỏi những khuôn mẫu sành sứ của thời Bắc Tống để có riêng cho mình một cá tính không lẫn vào đâu.
"Bankei kiếm sĩ thực ra là một biệt danh. Ông ấy đã thoát khỏi những bài học cũ của kiếm đạo, tự mình khai phá một trường phái mới. Người ta gọi ông là Bankei của kiếm thuật. Một cách ví von...".
À, ra thế.
Khi anh kể cho Misuko nghe về một chuyến bay chung cùng Bankei kiếm sĩ, cô đã cười khúc khích rồi cầm tay anh: "Anh thật là may mắn. Misuko chưa bao giờ bay được như thế!". Bàn tay của cô bạn Nhật nhỏ nhắn nhưng ấm, và đầy tin yêu! Anh đặt một bàn tay khác lên đó và nhìn sâu vào đôi mắt một mí.
Anh muốn nhiều hơn thế, rất nhiều hơn thế...
o0o
Khi anh nộp đơn xin nghỉ việc, ông sếp đã tròn mắt vì ngạc nhiên: "Mọi thứ đang tốt mà!". "Tốt cái con khỉ...", anh gầm gừ!
Và đúng như kịch bản, mọi thủ tục được duyệt cái rẹt sau cái tổ hợp từ cay cú trên. Anh nhẹ tênh cầm lấy cái quyết định và mớ tiền còm để quay về căn phòng trọ. Và thằng Nẫm đã giúp anh đóng chốt cái đinh cuối cùng. Cũng chính thằng Nẫm đã mối lái cho anh làm một khách thương hồ ba mớ sau ba tháng của một công cuộc huân tập vĩ đại nhất đời anh...
Anh nằm trên khoang trước dòm lên trời. Không thấy sao. Và đêm cũng không có trăng. Vài cụm mây ít ỏi vần vụ. Tiếng máy nổ phành phạch, đều đặn và đơn điệu. "Về phương Nam lắng nghe cung đàn...", anh lẩm nhẩm hát. Bài hát buồn chi lạ. Mà lão nhạc sĩ này, vốn gốc xứ Quảng, từng viết đẹp và sang trọng kiểu hoàng hạc bay bay mãi bỏ trời mơ, giờ, lại não nề thang ngũ âm Nam bộ rặt ròi, đáng nể thiệt...
"Xị rượu heng, cậu trai?". "Có lý đa...". "Ờ, đêm sông nước không chi ấm lòng bằng xị đế con khô, cậu trai!".
Chủ rã, thô ráp và góc cạnh bày mâm ra. Anh nhẩn nha uống từng chút lửa cháy. "Nè chú, chú có bay bao giờ chưa?". "Tui cả đời sông với nước, có leo máy bay bao giờ đâu cậu trai". Anh thở dài: Ờ ha...
Ở đời, nếp nghĩ quán tính hằn sâu. Khi nói tới bay là bất di bất dịch, con người ta gán ghép liền với chiếc máy bay.
"Cái cô Hai đó thiệt ngộ. Cậu trai rồi cũng thủng thẳng tính đi chớ. Ông bà mình nói, cưới vợ thì cưới liền tay đó cậu trai!". "Chú ôi, người ta cũng chưa có thiệt lòng ưng cái bụng đâu. Mà tui còn lông bông có khác chi chú đâu. Họ cần là cần cái nhà, cái đồng lương căn bản vững vàng... Nói chi chuyện đó thêm rầu cái bụng chú, mình uống đi! Rồi thủng thẳng tui kể chú nghe tui đã bay thế nào!".
Lại nghe lửa cháy trong người. Misuko. Và ngôi làng Imbe bé nhỏ chạy về trong anh! Lạ quá, chỉ sáng mai đây thôi, anh sẽ gặp cô Hai, sẽ lại là phù sa hương đất hương lúa hương bùn rặt ròi giống Việt, sao mơ tưởng chi tới cái xứ Phù Tang xa hun hút và lạ hoắc lạ huơ kia.
Nhưng anh không thấy nó lạ. Mà ngược lại kia, rất gần gũi, thân thuộc.
"Nói nào ngay cậu trai, tui sợ ra khỏi cái ghe này tui không sống được. Không cách chi tui nghĩ, con người mình có thể rời khỏi con sông, mặt đất. Bay là là như chim, mà mình thì không có lông, không có cánh, có ngày rồi cũng chết mất xác!".
Anh cười cái cười độ lượng của một người trên cơ: "Hồi xưa thần tiên bay tá lả đó chú!". "Tui mời cậu trai ly này. Với tui thì cứ bằng an với sông nước dầu máy, lấy vợ đẻ con, rồi dựng vợ gã chồng cho tụi nó! Tui không ham bay với bổng chi hết. Ở đâu có kiểng chùa, mình ghé vô thắp nhang khấn trời khấn phật phù hộ độ trì, vậy thôi chú!".
Ôi chao, để kiếm được một đời sống bình an như ông chủ rã này, thật không dễ. "Chú tu bảy mươi đời trước, nay mới được vậy đó". "Cậu trai nói chơi. Tui thấy dân thành phố trắng da dài tóc, ăn diện, ăn xài thả giàn, mới là tu bảy mươi đời trước đó!".
o0o
Thực thì anh nhận ra sự ám ảnh của My Sake cũng khá muộn. Khi nhận cái tin nhắn nói cô đi Sapa vài tuần, anh gần như hoảng kinh. Ngồi thần người rất lâu, anh tự hỏi mình vì sao lại thế? Câu trả lời rất mơ hồ...
Có thể, là sự cô độc chăng? Hay cái hơi ấm bàn tay đã trở thành một thứ ám tượng? Anh không giải mã nó. Rốt ráo với chính mình cũng chẳng để làm chi hết. Vì có rốt ráo, cũng đâu còn cách ứng xử nào khác...
Anh chưa đi Sapa bao giờ. Nhưng anh cũng không đủ khả năng để đu gió theo cô bạn Nhật chuyến đi này, dù anh rất biết, cô sẽ rất ưng ý nếu có anh đi cùng. Nhưng anh mặc cảm với nhóm bạn đồng hương của cô, có một chàng lỏng khỏng lúc nào cũng cầm trên tay một cuốn sách. Dường như cả nhóm ấy không mấy thiện cảm về mối quan hệ của Misuko và anh...
Anh gửi một tin nhắn: "Đi bình an. Về bình an. Mình rất nhớ bạn!". Câu trả lời là một biểu tượng khuôn mặt cười. Nó không chứa đựng một cảm xúc thật nào hết! Nó chỉ là một thứ biểu tượng ngầm hiểu rằng, tôi đã nhận được thông điệp của bạn...
Imbe. Imbe. Một ngày nào đó, anh sẽ đến Imbe, không bằng cách đóng cửa tập bay, mà sẽ bằng đôi chân vạn dặm và cái ba lô lữ hành, như những người bạn Nhật trẻ trung đang sải chân hành hương trên xứ sở của anh...
Thế mà chưa trọn một tuần, anh đang khắc khoải với chính cái mớ bòng bong tạm gọi là nỗi nhớ thì cái điện thoại di động rung bần bật. Tin nhắn của Misuko, My Sake: "Café nhé?". Và anh như bay đến đúng chỗ có những cây xanh mát mắt hai người. Misuko cười ngường ngượng: "Chuyến đi chán lắm. Mình về thôi!".
Anh biết cô nói dối... Nhưng hề gì. Cô đã ở đó. Cái hơi ấm bàn tay đã ở đó. Nhưng một thứ bản năng cố hữu nào đó cứ ngăn anh đừng bộc lộ hết cảm xúc của mình. Anh tếu táo: "Chắc tại chuyến đi không có mình đó Misuko!".
IV
Điều thật đáng buồn là cô Hai không có ở nhà. Xét giấy kiểm dịch là một người đàn ông không chút thiện cảm. Ông chủ rã hỏi về cô Hai và câu trả lời gần như được ném ra ngay lập tức: Bỏ việc rồi...
Bỏ việc rồi. Hay cô Hai của anh đã tìm được một gã Đài Loan nào đủ để yên tâm cho một tương lai rủng rẻng... Ông chủ rã lén dòm trộm anh như sợ mình đã phạm phải một tội ác tày trời nào. Anh cười ngượng: "Để lên bờ tìm coi!".
Anh biết nhà cô Hai nhưng không tiện ghé vì ở đó, không ai biết anh. Lại là những nỗi sợ vô cớ. Mà đúng ra, có căn cứ chứ. Chớ chi, anh từng tự nhận mình là thằng bồ nhí của cô Hai đó thôi...
Nghe trong dạ đau xót. Em Hai ơi sao bỏ anh mà đi vầy nè. Cái số phone anh em còn giữ đó, ném cho một cái tin nhắn nào có khó khăn gì đâu...
Anh đã ta thán như thế, như cách một cô thôn nữ héo hon gửi lòng mình theo dòng nhạc boléro thời trước 75. Nhưng sự thực, anh nghe mình mất mát... Mấy tay lái vịt tới, anh như cũng không tha thiết gì với việc gả bán mà đếm đồng lời cho một chuyến buôn may bán được. Ơi cô Hai. Ơi Misuko!
Buổi tối, ông chủ rã quấn điếu thuốc rê to đùng ngồi dòm lên bờ và lầm thầm: "Tui đi hỏi rồi. Cô Hai đó lên Sài Gòn kiếm việc. Có khi là cho được gần cậu trai đó...". Ồ. Anh ngao ngán cũng thò tay vào túi quần tìm gói thuốc, rồi rủ rê: "Chú lên bờ với tôi, mình đi kiếm chỗ nào làm một trận cho tơi tả!". Ông già cười: "Nói nghe ngon đó, cậu trai. Chơi thì chơi!".
o0o
Misuko kể rằng, Imbe chỉ có hai dãy nhà chạy dọc trên một trục lộ chính. Người ta có thể đến Imbe bằng tàu hỏa từ cố đô Kyoto. Có thể tìm mua những món đồ sứ không-đụng-hàng (nguyên văn cô nói, chứng tỏ vốn tiếng Việt của cô đang ngày một khá lên) ở Imbe với giá cả thật thà nhất.
"Không có cạnh tranh ở đấy. Mỗi nhà tự làm ra một thứ sản phẩm khác nhau, không ai giống ai!".
Cũng như con người, những thể protein không bao giờ lặp lại trong cái chuỗi xoắn kép! Anh nói điều đó và Misuko lắc đầu: "Misuko dốt sinh vật lắm!". Anh không tin điều đó, mà hiểu rằng, cô không thật sự nắm chắc những thuật ngữ sinh học ấy bằng ngôn ngữ nào khác ngoài tiếng mẹ đẻ của cô...
"Misuko kể cho mình nghe về Bankei kiếm sĩ đi...".
Anh đã từng bay cùng Bankei, đã hiểu và biết rất nhiều về Bankei, nên việc nghe cô, chỉ là một cái cớ để ngồi lại lâu hơn cái góc quán này. Cô bắt đầu bằng một câu hỏi: "Anh có biết Ronin?". Anh biết. Những hiệp sĩ trung cổ ở Nhật, với tên gọi samurai, luôn phải có một lãnh chúa nào đó để phụng thừa.
Ronin lại khác, họ sống riêng lẻ, đơn độc, không bầy đàn. Người ta xem họ như những kẻ chuyên gây hấn. Nhưng đó là một thứ quan niệm sai lầm và lạc quẻ. Ronin là những kiếm sĩ khát khao tự do! Ronin cũng phải thật sự đủ mạnh mới có thể độc lập sống vá chiến đấu trong một thời đại mà kẻ mạnh là chân lý.
Bankei là một Ronin như thế. Ông đủ mạnh và đặc biệt hơn, đã nâng kiếm đạo lên hàng nghệ thuật với rất nhiều cuộc trình diễn, tất nhiên, thỉnh thoảng là những cuộc trình diễn nhuốm màu máu. Rất nhiều lãnh chúa muốn có ông, nhưng mãi, ông vẫn là một Ronin. Cuối đời, khi ông gác kiếm tìm về Imbe, đã có một kẻ thù tìm đến ông đòi nợ máu!
Người ta kể lại rằng, Bankei đã tay không tìm đến điểm hẹn và bằng một cuộc trình diễn cước pháp tuyệt đẹp, ông đã khuất phục được kẻ thù trong hòa bình. Có lẽ, đó chính là điều Misuko nói về khả năng bay của ông...
Lần nữa, ở góc quán café có cái nhánh cây xanh này, anh tìm bàn tay cô và thì thầm gọi: My Sake. My Sake! Cô ngoan ngoãn để bàn tay nhỏ nhắn của mình trong tay anh và thú nhận, cô nhớ anh không chịu nổi những ngày ở Sapa mù sương, và cô đã quay về đây...
o0o
Một ngày trong 89 ngày tự giam lỏng mình, anh đã gần như đạt được mục đích bay. Nhưng oái oăm, khoảnh khắc mà anh cất mình lên khỏi mặt đất – trạng thái phi trọng lực theo cách nói của vật lý học – lại chỉ có mình anh biết. Bởi đơn giản, trong trạng thái đó, anh đã không thể đập được cánh cửa để bay ra ngoài.
Vậy là, chỉ mình anh biết điều đó, rằng, anh có thể bay. Hay đúng hơn, anh đã từng có thể bay. Bởi ngay sau khoảnh khắc thần diệu ấy, anh biết chắc mình sẽ chẳng bao giờ có thể thoát khỏi sự ràng buộc trọng lực thêm một lần nào nữa!
Cùng với niềm phấn khích là nỗi đau vô bờ bến. Hóa ra, anh chỉ có thể là siêu nhân trong một tích tắc và sau đó, anh là người-rất-bình-thường!
Những chuyến bay sau đó, như chuyến bay cùng Bankei, chỉ có thể là những chuyến bay của tâm tưởng…
Cũng ngày ấy, thằng Nẫm đã đút qua khe cửa cho anh một cái hộp carton nhỏ dán giấy hoa và có thắt nơ. Đó là quà của Misuko gửi qua đường bưu điện. Có lẽ, cô gửi thay cho lời cảm ơn vì những buổi trò chuyện cùng anh đã giúp cô có thêm nhiều cơ hội nói tiếng Việt. Hay cũng có thể, đó là cách cô bày tỏ một lời xin lỗi vì một cú chém mạnh vào cổ khiến anh choáng một lần song đấu trên thảm karate...
Là một hộp nhạc vặn dây cót với hai thiên thần bé nhỏ hân hoan nhảy múa. Trời ạ, trên mỗi thiên thần đều có một đôi cánh, như một vết cắt lần nữa vào nỗi đau của anh.
Anh cũng từng nhận quà của cô Hai. Đơn giản và thực tế hơn nhiều: một bịch khô đủ nặng để anh và ông chủ rã rỉ rả trên sông nước miền Tây. Đưa bịch khô cho anh, cô Hai còn nhấm nhẳng: "Nè, liều liệu mà uống. Thần kinh như ông tướng, đừng có đua sức với người ta. Nhớ mà giữ sức đó...", và cô nháy mắt táo tợn, đầy dụng ý...
Anh còn tham lam, vừa cầm bịch khô vừa tranh thủ cầm tay cô, cũng bằng cái giọng hoang đàng tỉnh rụi tếu táo thay một lời chia tay: "Vụ sức khỏe thì em Hai yên tâm à. Chỉ sợ là ai kia không có chờ được thôi!". Cô Hai nhéo anh: "Khỉ khọt vừa thôi. Không chừng có ngày em lên Sài Gòn tìm anh bắt đền à!".
Giờ thì cô Hai của anh đang ở Sài Gòn thật sự, nhưng cái khoảnh đất mênh mông với gần chục triệu người dưng nước lã này, tìm đâu ra em Hai?
Thằng bồ nhí nhỏ nhoi của em Hai đang ngồi nhớ lung tung đây em Hai à. Em Hai. Misuko – My Sake. Những dịu ngọt hương đất hương trời của anh, biệt tăm đâu hết rồi...
Ước chi anh lại bay được như cái khoảnh khắc tuyệt vời nhất mà anh đã trải qua, một mình... Ước chi ngày giờ này lang thang giữa phố, anh đụng mặt cô Hai cái rầm để rồi hai đứa chưng hửng ngó nhau, rồi ôm nhau thiệt chặt mà sướt mướt tâm sự cái nỗi niềm. Hay ước chi cái điện thoại của anh lại run lên bần bật để mở ra nhận ngay tin nhắn của Misuko: "Café không?"...
Không dưng, anh thấy mình giống một lão Ronin già cô độc và trần trụi quá đỗi giữa cõi người. Giá mà anh bay được...
V
Mile High Club, nghĩa bóng chỉ những người thích... mần chuyện đó trên cao, đặc biệt là trên máy bay! Bên Tây ngộ, đời sống no đủ vật chất biến tướng lắm thứ bệnh học cả sinh lý lẫn tâm lý... Anh hỏi Misuko về chuyện này, cô gái Phù Tang mặt ửng đỏ: "Misuko không biết đâu!".
Lần nữa, cô lại nói dối anh. Nhưng có điều, anh nhận ra, so với cô Hai, Misuko mang chất đông phương nhiều hơn, dù xét nhiều phương diện, Nhật Bản vẫn tiệm cận với Tây phương nhanh hơn và gấp gáp hơn cái miệt vườn của cô Hai anh. Nghịch lý là vậy đó...
Đêm đó, anh và Misuko đi bộ ngoằn nghèo theo con đường tàu lửa dẫn vào nội ô thành phố. Cô bạn người Nhật đã rất muốn ngồi lại cái chiếu nhậu lề đường của một nhóm thanh niên nhưng anh thì ngại. Cái vẻ táo tợn của chiếu nhậu đó khiến anh e dè những thất thố nào sẽ đến... Misuko đột nhiên hỏi anh: "Nhưng sao lại là Mile High Club?". Anh xoay lưng chắn gió và mồi cho mình một điếu thuốc, rồi chầm chậm trả lời: "Một người có thể bay được thì phải biết về một club như thế, Misuko ạ...".
Cô lắc đầu: "Bịnh quá!". Anh trả lời bằng một câu hỏi: "Misuko đọc Dan Brown rồi chứ?". "Phải, Misuko đã đọc The Da Vinci Code, bản tiếng Việt, mua ở lề đường, sách lậu đó. Nhưng nó liên quan gì đến Mile High Club?". "Có những nghi thức tôn giáo ngỡ là hủ lậu, My Sake ạ, nhưng bản chất lại chính là tôn vinh giá trị thực của loài người. Dan Brown nói rằng, khi hai cơ thể nam nữ hợp nhất, con người đạt tới tính Không - Giác ngộ! Bay cũng thế. Và Mile High Club, nhìn cách nào đó, nó cũng thế...".
Cái đèn đường đổ một vệt sáng trên khuôn mặt Misuko và anh thấy cô đang mỉm cười. Một nụ cười rất Nhật! Rất khó hiểu! Nhưng anh biết, đừng bao giờ cố giải mã người nữ!
o0o
Lần đó vui chuyện, anh nói cô Hai nghe về cú bay tuyệt hảo của mình. Say sưa như quên hết cả thời gian không gian chung quanh, cho đến khi anh ngẩng lên, thấy mắt cô Hai đẫm nước... Anh hốt hoảng: "Chuyện gì em Hai?".
Cô không nói gì, chỉ đưa tay ôm lấy mặt anh, như nâng niu, vỗ về. Rồi cô bảo anh: "Nằm xuống đi, anh của em!".
Anh ngoan ngoãn nằm xuống cái vạt đất tinh khôi, có nắng vàng xiên qua mấy đọt dừa. Cô Hai ngồi đó nâng đầu anh bỏ lên lên đùi cô và mắt nhìn đâu đâu xa lắm. Rồi cô Hai nói nhỏ: "Tội nghiệp anh!".
Ôi chao, anh nào biết vì sao lại tội nghiệp như thế. Có thể, cô Hai của anh cho là anh vẫn còn mắc cái chứng thần kinh phân liệt nào đó... Nhưng những kinh nghiệm xương máu trên cõi đời ngắn mà anh đã đi cho anh cái mẫu số này: đừng cố giải mã người nữ!
Vậy đó. Cuộc tình cô Hai. Cuộc tình phù sa hương lúa dịu ngọt của anh ra đi không một nguyên cớ. Anh cũng không cố giải mã nó. Chỉ cầu trời cho cô Hai của anh bình an...
Vậy mà một ngày đẹp trời, anh nhận được một cú phone. Đầu dây đằng kia lạ hoắc: "Tôi nghe một người bạn kể anh từng tập bay và bay thành công. Có phải vậy không?". Anh ngạc nhiên: "Một người bạn kể?". "Phải. Một cô gái miền sông nước! Nếu đúng vậy, thì có thể gặp anh được không?". Gặp ư? Để làm gì nhỉ? Nhưng điều anh đang thật sự quan tâm là, cai cô gái miền sông nước đó, đích thị là cô Hai cua anh, cô ấy ở đâu! Và anh hấp tấp: "Được. Được mà. Hãy cho một cái hẹn!".
Đó là cả một sự u ám. Một đôi mắt nhìn-chẳng-thấy-gì ẩn sau một đôi kính nhiều vòng đồng tâm, cái bắt tay hờ hững. Không một lời giới thiệu nhân thân, người đối diện anh dùng muỗng xúc từng hớp café một cách lập dị và lầm thầm: "Tôi muốn thương thảo với anh về chuyện bay đó?". Anh trả lời như một cái máy: "Tôi muốn biết về người đã kể cho anh nghe chuyện tôi bay?". Người kia vẫn nhấp từng muỗng café: "Thì đó. Đó là thứ để thương thảo!". Anh như bấn loạn: "Tôi chẳng hiểu gì...!".
Thứ này, cần phải giải mã!
o0o
Đêm lang thang ở đường rầy xe lửa theo lời rủ rê của My Sake, anh đâu biết, đó là đêm chia tay với hậu duệ của kiếm sĩ Bankei lừng danh. Mãi, cho đến khi hai cẳng chân anh mỏi nhừ, anh liếc trộm sang cô và đề nghị: "Misuko này, kiếm một quán đêm nào đó nhé...". Cô ngồi bệt xuống một hòn đá và ngoắc tay anh. Anh lẳng lặng ngồi kế bên cô. Misuko đột nhiên quàng tay qua vai anh và anh cũng thế, như một phản xạ. Mái tóc cô rất dày, anh luồn qua đó, tìm chút da thịt nóng ấm của cô sau vùng tóc.
Anh đang tìm kiếm môi cô thì một vệt đèn pin lóe sáng và giọng cười độc địa của mấy chàng thanh niên rửng mỡ khiến cuộc kiếm tìm phải đột ngột dừng lại. Cả hai cùng ngượng ngùng đứng dậy.
Anh đưa Misuko ra bờ kè. Cái quán nhậu bình dân bên bờ kênh một thời xác thối, giờ được kè lại và khuya lơ nào cũng dập dìu tài tử giai nhân. Misuko gọi một chai beer ướp lạnh. Anh cũng thế. Và cứ trần trụi beer như thế mà cụng va cụng vấp vào nhau. Nhưng bàn tay anh thì lần tìm bàn tay cô dưới bàn, vẫn cảm giác ấm và nóng dù đêm đang lạnh dần...
Tang tảng sáng, khi những kẻ ăn đêm cuối cùng đã rời cuộc chơi, anh dìu Misuko đứng dậy. Cô say nhiều và đề nghị anh đưa cô về phòng trọ. Ở đó, Misuko nằm dài mệt mỏi còn anh ngồi tựa khung cửa sổ tìm mặt trời sau những cao ốc hun hút cao...
Ngồi bao lâu, anh không thể nhớ. Cho đến khi anh nghe một hơi ấm cọ xát vào anh và giọng Misuko thì thầm, thì thầm: "Bay đi, bay đi, bạn thân yêu của Misuko!", thì anh như sực tỉnh! Misuko - My Sake hiện ra tươi mới. Cô đã dậy, vừa tắm xong, mái tóc còn ướt.
Anh nhảy phóc xuống khỏi cửa sổ, đứng đối diện cô, và riết cô trong vòng tay của mình, rất chặt, như sợ cô sẽ biến mất...
Khi mặt trời lên cao và phố xá bắt đầu cho một ngày cấp tập xoay chuyển, anh chia tay Misuko. Cô đưa anh ra đến đầu con hẻm và nhoẻn cười: "Đừng bao giờ quên Misuko nhé!". Ôi, bài ca bất tận của những người con gái đây mà...
Anh đâu có biết, mãi mãi, Misuko không trở lại. Hôm sau đó, và sau đó rất nhiều nữa, anh đã đi tìm Misuko, tìm mãi, tìm mãi mà không hề thấy. Cô đã trở về Imbe, hay trở về với tổ phụ Bankei của cô để phi thân, để bay trên những tầng cao khác, anh không thể biết...
Chỉ biết, mỗi lần nghĩ về cô, anh luôn nghe nhói đau trong ngực, phía bên trái!
Anh có đi tìm nhóm bạn của cô. Cái anh chàng lỏng khỏng trong tay lúc nào cũng có cuốn sách ấy dòm anh chứng mực với ngôn ngữ Việt chừng mực: "Về Nhật rồi. Không quay lại đâu. Không biết địa chỉ đâu!".
Ở lớp học karate, cũng không ai biết gì nhiều về Misuko.
Anh ước, được bay cùng cô, được cùng là thành viên Mile High Club, tất nhiên, với một thứ phương tiện riêng có của mình, không lẫn vào đâu, không phải dựa vào đôi cánh của anh em nhà Wright. Những điều ước chẳng bao giờ hiển linh. Cũng như cô Hai ngọt ngào phù sa của anh, tin rằng, một triệu năm nữa, anh cũng chẳng cách nào tìm ra, hay tìm lại cái phù sa nồng nàn hương đất hương lúa xưa cũ ấy!
VI
"Dễ hiểu lắm. Anh chuyển giao công nghệ bay cho tôi. Tôi trả người đẹp lại cho anh, đơn giản vậy đó!". "Nhưng, bay không phải là công nghệ!". "Đừng quan tâm khái niệm. Anh chỉ tôi cách bay, chính xác hơn, làm cách nào anh bay, chỉ vậy thôi...".
Làm cách nào anh bay? Sao anh có thể nhớ được? Anh dòm lom lom cái gã có nhân dạng phi nhân dạng trước mặt anh, không dưng chợt nhận ra bàn tay mình run run. Bây giờ là thế kỷ 21, giữa một thành phố dẫu chộn rộn và lắm thứ trộm cắp, nhưng để bắt cóc một người con gái như trong film action Mỹ, đâu có đơn giản...
"Cô ấy ở đâu?". "Anh không phải lo. Cứ ngồi xuống và kêu nước uống đi!". Như đọc được cái băn khoăn trong anh, người đối diện tháo cặp kiếng nhiều vòng tròn đồng tâm ra, dòm trở ngược lại anh (lạ, dòm mà như không dòm, cái ánh mắt lạnh lẽo và vô cảm lần đầu tiên anh thấy). Gã nói như thầm thì: "Không có chuyện bắt cóc. Nhưng có những thứ khế ước ràng buộc. Anh phải hủy những khế ước đó bằng cách chỉ cho tôi bay!".
"Lấy gì bảo đảm anh đang có cô ấy?". Anh gầm gừ. Gã kia vẫn nói với anh bằng ánh nhìn-như-không-nhìn ấy, trâng tráo: "Chẳng lấy gì làm tin hết. Hoặc anh tin tôi và ta trao đổi, hoặc không, vậy thôi!".
Gã gọi tính tiền và đứng dậy. "Anh có số phone tôi. Nếu suy nghĩ lại thì gọi. Cô ấy bình an!".
o0o
Kịch bản là, cô Hai, trong một cuộc buôn bán không thể tính lời hay lỗ, đã sa chân vào đó, có lẽ, gã đó, người-nhìn-như-không-nhìn, có nhiều tiền! Cuộc buôn bán chao ơi, tội nghiệp, nếu kịch bản là đúng.
Anh ngồi trong căn phòng trọ, nơi anh đã từng huân tập và bay, nhắm mắt cố nhớ lại mình đã bay thế nào...
Nhưng cứ lẩn quẩn là, tại sao một câu chuyện hoang đường như thế, được kể lại bởi một người vốn không tin là có thật như cô Hai, lại có thể thuyết phục được gã kia. Hốt nhiên anh rùng mình: Gã đó hẳn phải có gì giống anh! Nếu không thế, hẳn muôn đời, gã sẽ chẳng tin được cái câu chuyện phi lý này...
Thằng Nẫm ghé qua. Nó cũng như anh, thẫn thờ. Lâu lâu nó lại liếc anh. "Ông tính sao?". "Im, để tao nhớ coi hồi tao bay thế nào...!". "Hoang đường quá. Ông khùng mà thằng cha kia điên thứ thiệt!". Anh cảm giác như thằng Nẫm nói đúng.
Anh thò tay cầm điện thoại. Thằng Nẫm tự nhiên cười: "Tui nghe giống tiểu thuyết trinh thám quá!". Anh nhứ nhứ cái điện thoại trước mặt nó: "Mày đi mua cho tao một mớ đinh, cho tao mượn cái búa. Tao sẽ giam thằng cha đó ở trong cái phòng này!". "Rồi ông ở đâu?". "Chuyện nhỏ xíu. Tau ngủ ké phòng mày được không?". "Không. Tui không muốn lây cái tánh khùng của ông!". "OK. Vậy tao ngủ ngoài đường, hề chi...".
Và, anh tần ngần mãi với cái điện thoại.
Nếu có Misuko - My Sake ở đây, anh sẽ ứng xử thế nào nhỉ? Anh sẽ có kể cho cô nghe câu chuyện này và tìm một lời khuyên từ cô? Anh không biết. Nhưng thằng Nẫm đang đúng: Chỉ có mấy người khùng thì mới ham bay!
Anh nhớ My Sake da diết. Thật lạ, khi mà anh ngổn ngang trăm mối để tìm cách đưa cô Hai về với sông nước của cô, thì Misuko lại hiện về, tươi tắn như vừa tắm xong...
"Alo, là tôi đây!". "Anh suy nghĩ xong chưa?". "Có hai điều kiện: Một, tôi muốn gặp người kể câu chuyện đó. Hai, ông phải đến đây và tự giam mình trong ba tháng trong cái phòng trọ của tôi!". Im lặng một lúc, và: "Anh không được gặp người đó trước ba tháng. Chỉ có vậy!".
Rõ ràng là không thể điều đình với cái gã có ánh nhìn-không-nhìn-gì-cả này. Anh đành xuống nước: "Được. Vậy ông chuẩn bị đi. Tôi sẽ nói hết bí quyết!".
o0o
Cái đinh cuối cùng đóng lại, y hệt lần anh nhờ thằng Nẫm đóng chốt. Chỉ khác, lần này anh sẽ là kẻ đưa cơm cho cái gã đàn ông lạnh tanh trong kia. "Anh ổn chớ?", anh hỏi, chừng mực. Gã kia ném ra một câu đúng tính cách của gã: "Đừng quan tâm tiểu tiết. Tôi tự khắc lo được!".
Ừ, mặc kệ gã. Cuộc đổi chác này, bản chất nó, đâu có như gã kia nghĩ. Vì, anh biết muôn đời, anh cũng chỉ là một thứ bồ nhí của cô Hai. Điều thiêu đốt anh, là những hội ngộ sau ba tháng nữa kia. Và, cách nào đó, trả cô Hai về với cái bờ kênh có mấy đọt dừa và ngọn nắng xiên khoai kia.
Anh lững thững đút tay vào túi quần, đi lang thang tìm một bóng cây xanh nào. Hình ảnh của ngôi làng Imbe thanh bình chạy về trong anh. Một ngày nào đó, anh sẽ đến đó, Imbe, Imbe!
Anh gọi một ly nước. Mồi một điếu thuốc và điện thoại reo. Là gã đó. “Mở cửa cho tôi đi!". "Hử! Sao vậy?". "Tôi muốn ra khỏi cái tổ của anh, chỉ vậy thôi!".
Lại lụi hụi tháo đinh. Anh cũng chẳng buồn hỏi vì sao lại thế. Gã kia cầm vội cặp kiếng và nói như hắt nước vào anh: "Giao kèo coi như xong. Cô gái đó được tự do! Anh có thể gặp. Đây là số điện thoại!".
Anh tròn mắt, cái miệng chắc cũng hả ra to như cái cửa hầm Hải Vân: "Là sao?". "Là tôi bay được rồi. Là tôi không cần phải chết gí ba tháng, anh hiểu chưa! Đó, gọi cho người đẹp của ông đi, và rủ nhau về đây mà xây tổ ấm, một mái lều tranh hai trái tim vàng!".
"Anh bay được rồi?". "Tất nhiên. Nếu không, tôi đâu có ngu dại gì kết thúc cái hợp đồng này nhanh vậy!". Trong anh trào lên cảm giác xót xa cho mình và ghen tị với gã kia. Sao gã có tất cả mọi điều mà anh không có?
Vẫn là cách đọc được suy nghĩ của anh, gã kia cười (hay mếu): "Đừng có ngu mà tưởng cái gì tôi cũng có. Anh đang có hàng triệu thứ mà tôi chẳng với tới được đâu. Cố mà giữ nó!".
Trong anh lại dấy lên một sự tò mò: "Anh bay được. Anh còn bay được nữa không? Tôi muốn thấy...". Gã kia cầm tay anh kéo vào phòng: "Muốn coi thì tôi cho coi! Đóng cửa lại đi!"...
Trước con mắt nghi hoặc của anh, người không nhân dạng ấy xòe tay bay lên, tinh tấn, nhẹ nhàng, huyền hoặc, sáng lòa, như có cả hào quang!
o0o
Anh gọi cho cô Hai, cô cười khúc khích ở đầu dây bên kia: "Anh khỏe chớ! Thôi quên chuyện em đi. Em ổn, lấy chồng rồi, tuyệt lắm, hạnh phúc mà! Nhưng chồng em ghen, thương em thì để em yên!". "Nhưng, chồng em, cái gã cận thị không ra nhân dạng đó...", anh băn khoăn. Bên kia giọng cô Hai cười giòn tan: "Anh nói về cái người dòm người khác mà như không dòm hả? Lão đó khùng khùng! Gặp anh rồi hả? Tài xế của chồng em đó. Hèn chi, hôm em kể cho chồng em nghe chuyện có một người bạn tập bay và biết bay, ổng cứ tò tò đi theo xin số phone anh! Anh có sao không đó, sao im ru rồi...".
Anh tắt máy và bật cười với chính mình. Lạy trời cô Hai của anh bình yên. Quả lừa này nghe nó mới ngộ nghĩnh làm sao.
Thôi, để mai mốt, anh xách balô lên đường hành hương một chuyến sang Imbe, có khi, chỉ để mua một cái bình gốm và tìm xem trong thanh vắng ấy, chút gì còn sót lại của Bankei trong gió.
Và tất nhiên, biết đâu, anh sẽ lại thấy My Sake của mình tươi rói đứng bên khung cửa sổ!
Viết xong ngày 9.3.2008