Lê Học Lãnh Vân

1) Khoảng 8g30 chiều, từ sân thượng, tầng 34 của tòa nhà Saigon Royal ngó xuống, dọc sông Sài Gòn, cặp bến cảng Khánh Hội là một dọc các chiếc tàu nhà hàng đèn sáng rực thả neo. Từ mấy thập niên rồi, Sài Gòn mình đã có các chuyến tàu nhà hàng giống các bateaux mouches của Paris… Đêm nay những chiếc tàu ấy về neo đậu sớm vì 15 phút nữa sẽ bắn pháo bông nhân ngày 30/4 lần thứ năm mươi mốt.

Tình cờ ngó qua tòa nhà chọc trời Marina, nơi đặt tạm Trung tâm Tài chính Quốc tế Thành phố Hồ Chí Minh. Những tầng cao trên cùng ấy dùng làm bảng chạy chữ quảng cáo, thấy trên bảng liên tiếp chạy hình ngôi sao cùng các tên hiệu công ty hay thương hiệu. Bỗng dưng hiện ra hai chữ SÀI GÒN trên tấm bảng chạy quảng cáo ấy.

Trong một nhoáng, bao nhiêu điều hiện lên trong óc.

Thật xa xưa, trước thời ông Diệm đổ, thằng nhỏ năm sáu tuổi theo Cha Mẹ ra bến Bạch Đằng ăn hột vịt lộn hay khô mực nướng xây mỏng, ngó mấy ông Tây bận quần soọc chơi bi sắt…

Bà con dưới lục tỉnh lên Sài Gòn chơi, thăm thú đường Lê Lợi, Nguyễn Huệ, Hàm Nghi, Lê Thánh Tôn, Tự Do…

Bồn hoa phun nước trước tòa đô chánh nơi Mẹ biểu đứng chụp tấm hình kỷ niệm…

Du khách Mỹ, Tây nượp nượp dạo chơi mua những tấm Carte Postale hình phố phường in hai chữ Sài Gòn…

Chợ hoa Tết đường Nguyễn Huệ rực rỡ bông, tha thướt áo dài…

Những chuyến máy bay chở niềm mơ ước, đi và đến SGN…

2) Sinh ra tại Sài Gòn, bắt đầu đi chơi, đi học, đi làm và kết hôn tại Sài Gòn, đứa con trăm phần trăm đất này chưa bao giờ dám cho rằng Sài Gòn là nơi tốt hơn, hiền lành hơn, nghĩa tình hơn những địa phương khác. Nhưng, đứa con này thật lòng yêu thương Sài Gòn, đi xa thì mong nhớ, trở về nghe bình yên.

Mà hình như Sài Gòn đâu chỉ của người Sài Gòn, Sài Gòn là món quà chung cho Nam Kỳ Lục Tỉnh, rộng hơn, cho cả Miền Nam. Sài Gòn là tên tuổi lớn đưa Việt Nam ra quốc tế, in dấu triện son trong lòng thế giới. Sài Gòn phồn hoa đô hội dập dìu du khách đường Tự Do, Lê Thánh Tôn. Sài Gòn mến khách chợ Bến Thành, Chợ Cũ, chợ Bình Tây, Chợ Lớn, thương xá Rex, Tax, khách sạn Continental, Majestic…

Ở các quốc gia giàu mạnh trên thế giới, London, Paris, Genève, New York, San Francisco… mang sự quyến rũ của trung tâm văn hóa, thời trang, nghệ thuật, là thương hiệu bao trùm và bảo chứng cho những thương hiệu khác của quốc gia. Hãy nhìn các thương hiệu tỉ đô Louis Vuitton, Chanel, Dior, Hermès, Saint Laurent (YSL) với lịch sử và danh tiếng gắn liền với Paris để biết thương hiệu một địa danh quý giá như thế nào, đem lại sự giàu có như thế nào cho cư dân.

Việt Nam đi sau các nước Anh, Pháp, Hoa Kỳ… nhưng Hà Nội, Sài Gòn đã có danh tiếng từ trước thế chiến 2. Từ thời đó tới nay bao nhiêu địa danh thành thương hiệu lớn. Nhìn ra nước ngoài, ngó Sydney, Seoul chạnh cho Sài Gòn, Hà Nội. Nhìn vào trong nước, ngó Hà Nội càng chạnh hơn cho Sài Gòn!

3) Các bạn tôi thường thắc mắc: tại sao hai chữ Sài Gòn bị cư xử như vậy? Phải chăng vì Sài Gòn là thủ đô của Việt Nam Cộng Hòa? Nhưng cái tên Sài Gòn đã xuất hiện từ cách nay gần ba trăm rưỡi năm trong thư tịch cổ và cách nay gần hai trăm rưỡi năm trong Phủ biên tạp lục của Lê Quý Đôn.

Hai chữ Sài Gòn đi cùng người dân từ ngày đầu mở cõi, cách nay mấy trăm năm rồi, đã thành lòng dân của Miền Nam! Bài viết này tin tưởng vào điều đó và cho rằng một cuộc khảo sát thực sự khoa học, một cuộc thăm dò thực sự công tâm sẽ cho thấy vị trí cao của hai chữ Sài Gòn về mặt thương hiệu kinh tế, giá trị lịch sử và tình cảm của người dân Miền Nam.

Nhìn tầm vóc ngày càng thu nhỏ của hai chữ Sài Gòn, người dân Miền Nam có đau lòng không? Nếu có, thắc mắc đó có là trở ngại cho việc người dân vùng kinh tế rất lớn của Việt Nam toàn tâm toàn ý góp sức xây dựng Kỷ nguyên mới không?

Cho nên, đêm 30/4/2026 này, đưa người phụ nữ của đời mình lên tầng 34 của toà nhà Saigon Royal xem pháo bông, những dòng chữ trên tấm bảng quảng cáo ấy gây trong tôi nhiều xúc động về thành phố của đời tôi. Nó cho tôi thấy tầm quan trọng thực của Sài Gòn còn lớn, bất chấp thực tế là Sài Gòn hiện rất nhỏ nhoi về mặt hành chánh. Tôi thực lòng mong sư khác biệt của tầm quan trọng thực lớn và vị trí hành chánh nhỏ của hai chữ Sài Gòn được giới hữu trách nhận thức đầy đủ và có biện pháp xóa bỏ đi!

Mong mỏi Sài Gòn lấy lại vị trí xứng đáng với lịch sử mở cõi của nó không phải là yêu cầu phân biệt vùng miền, mà yêu cầu tôn trọng và bảo tồn tính đa dạng trong lịch sử phát triển tổ quốc!

Ngày 01 tháng 5 năm 2026

Viết thêm: Sau màn bắn pháp bông, tôi qua quận 2 bên kia sông Sài Gòn, nhìn lại quận 1 và chụp tấm hình tòa nhà Marina với chữ Sài Gòn.