Diễn đàn Câu lạc bộ Văn đoàn Độc lập Việt Nam: Kính tiễn GS Tương Lai về cõi vĩnh hằng!

Danh ngôn

“Thế giới này, như nó đang được tạo ra, là không chịu đựng nổi. Nên tôi cần có mặt trăng, tôi cần niềm hạnh phúc hoặc cần sự bất tử, tôi cần điều gì đó có thể là điên rồ nhưng không phải của thế giới này.”

“Ce monde, tel qu’il est fait, n’est pas supportable. J’ai donc besoin de la lune, ou du bonheur, ou de l’immortalité, de quelque chose qui ne soit dement peut-etre, mais qui ne soit pas de ce monde.”

(Albert Camus, Caligula)

“Tất cả chúng ta, để có thể sống được với thực tại, đều buộc phải nuôi dưỡng trong mình đôi chút điên rồ.”

“Nous sommes tous obligés, pour rendre la realite supportable, d’entretenir en nous quelques petites folies.”

(Marcel Proust, À l’ombre des jeunes filles en fleurs)

“Nghệ thuật và không gì ngoài nghệ thuật, chúng ta có nghệ thuật để không chết vì sự thật.”

“L’art et rien que l’art, nous avons l’art pour ne point mourir de la vérité.” (Friedrich Nietzsche, Le Crépuscule des Idoles)

“Mạng xã hội đã trao quyền phát ngôn cho những đạo quân ngu dốt, những kẻ trước đây chỉ tán dóc trong các quán bar sau khi uống rượu mà không gây hại gì cho cộng đồng. Trước đây người ta bảo bọn họ im miệng ngay. Ngày nay họ có quyền phát ngôn như một người đoạt giải Nobel. Đây chính là sự xâm lăng của những kẻ ngu dốt.”

“Social media danno diritto di parola a legioni di imbecilli che prima parlavano solo al bar dopo un bicchiere di vino, senza danneggiare la collettività. Venivano subito messi a tacere, mentre ora hanno lo stesso diritto di parola di un Premio Nobel. È l’invasione degli imbecilli.”

(Umberto Eco, trích từ bài phỏng vấn thực hiện tại Đại học Turin (Ý), ngày 10 tháng 6 năm 2015, ngay sau khi U. Eco nhận học vị Tiến sĩ danh dự ngành Truyền thông và Văn hoá truyền thông đại chúng. Nguyên văn tiếng Ý đăng trên báo La Stampa 11.06.2015)

Kính tiễn GS Tương Lai về cõi vĩnh hằng!

Mạc Văn Trang

Giáo sư Tương Lai (tên thật là Nguyễn Phước Tương: 18/4/1936 - 30/4/2026), nhưng người đời quá quen thuộc với bút danh Tương Lai, vì những bài viết của ông xuất hiện liên tục, mấy chục năm qua và để lại dấu ấn sâu đậm.

Ông là nhà giáo - nhà nghiên cứu: Viện trưởng Viện Xã hội học – từng là thành viên trong nhóm tư vấn, nghiên cứu phát triển IDS của Thủ tướng Võ Văn Kiệt, Phan Văn Khải – người tiếp xúc với nhiều nhân vật lịch sử cùng thời… nên đầy ắp những câu chuyện, những suy tư về lịch sử dân tộc, về tương lai đất nước, xã hội, con người…

Hôm Kim Chi và tôi đến thăm ông, Kim Chi định phỏng vấn ông và ghi hình để kỷ niệm, nhưng ông bảo: Thôi, ghi hình làm gì. Mọi thứ mình đều gói trong những hồi ức. Bây giờ gác lại mọi chuyện. Mình tự hứa, phải tập trung hoàn thành những Hồi ức trước tuổi 90.

Lần gần đây, cuối năm 2025, mấy anh em: Kha Lương Ngãi, Huỳnh Sơn Phước, Tô Lê Sơn và tôi đến thăm ông, sau khi ông vừa ra viện.

Ông kể, đang lúc cả nhà rất vui, lời “tự hẹn thề” hoàn thành hai tập hồi ức trước tuổi 90, đã xong, thì mấy cô học trò từ hồi ở trường Chu Văn An xuất hiện!

Trong đó có cả cô Hiền mẹ Ngô Bảo Châu, từ Hà Nội vào: Chúng em đến thăm thầy và vui mừng đón chào cuốn sách thầy mới hoàn thành!

Ông xúc động khôn xiết, ôi các em là những người đầu tiên tôi ký tặng sách đây, thật là một cơ duyên tuyệt đẹp!

Ông đang viết những dòng tâm tình ghi tặng, thì bỗng tay run, mắt tối sầm, bút rơi xuống đất và gục xuống!

Ông kể, con gái và con rể đưa tôi vào bệnh viện cấp cứu. Hôm sau thì vợ tôi không chịu nổi cú sốc, cũng gục ngã và cùng vào bệnh viện… Chúng tôi đều vượt qua được như hôm nay thật là phúc đức.

Ông sút đi 20kg, phải ngồi xe lăn, nhưng đầu óc vẫn rất minh mẫn. Ông say sưa nói chuyện không dứt. Vẫn là những chủ đề khát khao mong mỏi, ông đã gửi gắm vào hai tập sách Những gợn sóng trên dòng hồi ức, tập I, 774 trang, tập II, 812 trang [tập III kịp in trước khi ông vào viện lần cuối, 226 trang – Văn Việt].

Gần 12 giờ trưa, tôi phải bảo, thôi để giáo sư nghỉ ăn trưa chứ! Tôi đưa bút, bảo, anh ký vào sách tặng đi! Ông cười, tay mình từ bữa rơi bút đến nay, cầm bút là run tay không viết được nữa! Thôi, xong hết rồi!

Vâng, mọi việc có thể cống hiến cho đất nước, cho dân tộc, ông đã tận tâm, tận lực cả đời làm hết rồi; mọi điều cần nói, ông cũng nói cả rồi; những điều tâm huyết nhất đã ghi vào hơn 1.500 trang sách này, gửi lại cho các thế hệ hôm nay và Tương lai!

Vâng, xong hết rồi!

Ông hãy ung dung về an nghỉ nơi Cõi Vĩnh hằng!

30/4/2026

Hai tập Hồi ức

Từ trái qua: Tô Lê Sơn, Kha Lương Ngãi, GS Tương Lai, Huỳnh Sơn Phước, Mạc Văn Trang.

Danh ngôn

Ban Biên tập

Tra cứu theo tên tác giả

Kính tiễn GS Tương Lai về cõi vĩnh hằng!