NGƯỜI LÍNH

(Bản dịch tiếng Anh và tiếng Pháp của Bùi Hoằng Vị)            

Trên con đường từ mặt trận đến mặt trận

người lính đi qua một thành phố lớn

Cái thành phố khổng lồ

rối ren

náo động

bỗng hiện ra tĩnh lặng trước đời anh

cây bên đường im phắc một màu xanh

toa xe điện như trôi

giữa lòng phố hẹp

không có tiếng động cơ

xe lao đi vun vút

và bao người bước lặng dưới nhà cao

họ khóc cười chia biệt đón chờ nhau

anh cảm biết mọi điều qua ánh mắt

nhưng những lời chuyện trò

anh không nghe thấy được

anh không nghe tiếng khóc tiếng cười kia

Ôi cuộc đời thường nhật đã hiện ra

đúng như thể bao lần anh mong mỏi

nhưng

đó là giấc mơ

đó là điều anh chưa thể tới

chưa bao giờ anh có đủ thời gian

Trong những lán che

trong những căn hầm

trong đạn lửa

trong cơn sốt

trong cái đói dày vò

trong làn súng kẻ thù đe doạ

anh giữ trong tay ngọn cờ xung trận

anh nghĩ đến cái chết

như đã bao lần nghĩ về cách sống

Tiếng còi tàu vang lên

như tiếng còi báo động

anh quay nhìn thành phố

và thoáng qua gương mặt anh lời từ biệt

Nơi cửa ga

người soát vé dúi vào tay anh một mẩu bìa con

và thét to giải thích

đó là chứng từ thanh toán của chuyến đi

Anh mỉm cười

hờ hững nhét chiếc vé tàu vào túi ngực

                                          2/1984

THE SOLDIER              

On the road from one front to another

the soldier passes through a big city

The huge city

tangled

boisterous

suddenly opens up before him utterly still

roadside trees stand frozen in a single shade of green

tramcars seem to drift

through the narrow streets

without a sound

vehicles hurtle past

and people move silently beneath tall buildings

crying and laughing parting and waiting for one another

he senses everything through their eyes

but what they are saying

he cannot hear

he cannot hear their cries their laughter

Oh, everyday life reveals itself

Just as he has longed for so many times

Yet

It is just a dream

Something he cannot yet reach

Never has he had enough time

In makeshift shelters

in dugout bunkers

in fire and bullets

in fever

in gnawing hunger

under enemy gunfire

he held in his hands the battle flag

he thought of death

as many times as he thought about life

The train whistle has risen

like an alarm siren

he turns to look at the city

across his face there passes a fleeting farewell

At the station gate

the ticket inspector hastily thrusts into his hand a small card

shouting an explanation

that is the receipt for the journey

He smiles

absently slipping the ticket stub into his breast pocket

                                                                 2/1984           

                                                    (translated by B. H. V)

NGƯỜI LÍNH là một tác phẩm đặc trưng của Ý Nhi - ngôn ngữ, hình ảnh, cảm xúc được lọc kỹ, nén dày. Chị luôn xuất hiện mộc trong thơ cũng như văn, loại bỏ mọi rực rỡ, lấp lánh. Ngoài đời cũng vậy, chị thường mặt mộc, người mộc, là Nàng-Thơ-Không-Tuổi của nhiều họa sĩ, nhà thơ, nhà văn tài danh. Một bản lĩnh khác của Ý Nhi, không liên quan đến bài thơ này, nhưng là 1 nguyên do khiến chị được yêu nhiều mà bị ghét cũng lắm: Bất chấp giải thưởng trong nước ngoài nước đã dành được, chị vẫn chưa từng 1 lần viết 1 dòng, theo chỉ thị hay nghĩa vụ.

Dịch thơ chị, theo 1 cách hiểu, chỉ có thể dịch mộc. Ấy là để tránh “giết oan” một tác giả, mặc dầu nếu có xảy ra “án mạng”, có lẽ chị cũng sẽ vui lòng thể tất cho “sát thủ”. Ngoài ra, đã có ít nhất “1 bản dịch rưỡi” thành công - 1 bản tiếng Anh và ½ bản tiếng Pháp - từ bài thơ này, tuy vậy chúng tôi vẫn chuyển ngữ lần nữa bởi lẽ: (i) bài thơ giản dị và hay, (ii) mối thâm giao tri kỷ với tác giả, và (iii) dịch thơ/văn cũng có thể xem như một trò giải trí, nhân đợt nghỉ Tết dài ngày năm nay.

LE SOLDAT              

Sur la route d’un front à un front

le soldat traverse une grande ville

Cette ville gigantesque

embrouillée

tumultueuse

qui soudain se révèle immobile devant ses yeux

les arbres au bord des rues se figent dans un seul vert

les tramways semblent dériver

au cœur des rues étroites

sans aucun bruit de moteur

les voitures filent à toute vitesse

et tant de gens marchent en silence sous les hauts immeubles

ils pleurent, rient, se séparent, s’attendent les uns les autres

il perçoit toute chose à travers leurs regards

mais leurs conversations

il ne peut les entendre

il n’entend ni ces pleurs ni ces rires

Ô la vie quotidienne s’est ainsi révélée

Exactement comme il l’avait tant de fois désirée

Mais

Ce n’est qu’un rêve

C’est quelque chose qu’il ne peut encore atteindre

Il n’a jamais eu assez de temps

Dans des abris de fortune

dans des tranchées creusées

parmi le feu et les balles

dans la fièvre

dans la faim qui le rongeait

sous le tir de l’ennemi

il tenait entre ses mains le drapeau de bataille

il pensait à la mort

autant de fois qu’il pensait à vivre.

Le sifflet du train a retenti

comme une sirène d’alarme

il se tourne pour regarder la ville

et sur son visage passe un adieu fugitif

À l’entrée de la gare

le contrôleur lui glisse à la hâte dans la main un petit carton

en criant une explication

c’est le justificatif du voyage

Il sourit

glissant distraitement le talon du billet dans la poche de sa poitrine

                                                                                        2/1984

                                                                           (traduit par B. H. V)