Diễn đàn Câu lạc bộ Văn đoàn Độc lập Việt Nam: Tìm được bài thơ “Trối” của Phương Xích Lô

Danh ngôn

“Thế giới này, như nó đang được tạo ra, là không chịu đựng nổi. Nên tôi cần có mặt trăng, tôi cần niềm hạnh phúc hoặc cần sự bất tử, tôi cần điều gì đó có thể là điên rồ nhưng không phải của thế giới này.”

“Ce monde, tel qu’il est fait, n’est pas supportable. J’ai donc besoin de la lune, ou du bonheur, ou de l’immortalité, de quelque chose qui ne soit dement peut-etre, mais qui ne soit pas de ce monde.”

(Albert Camus, Caligula)

“Tất cả chúng ta, để có thể sống được với thực tại, đều buộc phải nuôi dưỡng trong mình đôi chút điên rồ.”

“Nous sommes tous obligés, pour rendre la realite supportable, d’entretenir en nous quelques petites folies.”

(Marcel Proust, À l’ombre des jeunes filles en fleurs)

“Nghệ thuật và không gì ngoài nghệ thuật, chúng ta có nghệ thuật để không chết vì sự thật.”

“L’art et rien que l’art, nous avons l’art pour ne point mourir de la vérité.” (Friedrich Nietzsche, Le Crépuscule des Idoles)

“Mạng xã hội đã trao quyền phát ngôn cho những đạo quân ngu dốt, những kẻ trước đây chỉ tán dóc trong các quán bar sau khi uống rượu mà không gây hại gì cho cộng đồng. Trước đây người ta bảo bọn họ im miệng ngay. Ngày nay họ có quyền phát ngôn như một người đoạt giải Nobel. Đây chính là sự xâm lăng của những kẻ ngu dốt.”

“Social media danno diritto di parola a legioni di imbecilli che prima parlavano solo al bar dopo un bicchiere di vino, senza danneggiare la collettività. Venivano subito messi a tacere, mentre ora hanno lo stesso diritto di parola di un Premio Nobel. È l’invasione degli imbecilli.”

(Umberto Eco, trích từ bài phỏng vấn thực hiện tại Đại học Turin (Ý), ngày 10 tháng 6 năm 2015, ngay sau khi U. Eco nhận học vị Tiến sĩ danh dự ngành Truyền thông và Văn hoá truyền thông đại chúng. Nguyên văn tiếng Ý đăng trên báo La Stampa 11.06.2015)

Tìm được bài thơ “Trối” của Phương Xích Lô

Mai Văn Hoan

Trước tết Canh Dần (2010), ngày 25, tháng chạp, trong khi thu dọn sách vở để đón tết, tình cờ tôi phát hiện bài thơ Trối của Phương Xích Lô chép tặng tôi cách đây đã 16 năm. Sau khi Nguyễn Văn Phương mất (2-6-2002), tôi đã cố lục tìm bài thơ này suốt mấy ngày mà không sao tìm được. Tôi vốn luộm thuộm. Thư từ, tem phiếu… tôi hay nhét vào sách vở, rất nhiều lần khi tìm được tem phiếu thì đã quá hạn.

Tôi còn nhớ, đêm hôm đó, tôi đi dạy thêm, đang trên đường về nhà đến trước cổng khoa Lao bệnh viện Trung ương Huế trên đường Ngô Quyền thì gặp Phương. Phương đang chở khách từ ga, vào bệnh viện thăm con. Thấy tôi, Phương đột ngột phanh xe, hớn hở nói to: Anh Mai Văn Hoan! Anh chờ em một tý, em sẽ quay lại ngay. Ta đi làm vài xị nói chuyện tào lao cho vui. Tôi đứng chờ. Chỉ một lát sau Phương quay lại. Hai chúng tôi ghé vào quán bác Trưng nằm ngay trên đường Ngô Quyền đối diện với Đài Truyền hình HVT, uống rượu nói chuyện và đọc thơ.

Đêm đó, Phương đọc thơ rất có hứng. Tôi đặc biết xúc động khi nghe Phương đọc bài Trối. Tôi tìm trong cặp sách một tờ giấy khổ rộng, đưa cho Phương chiếc bút bi và bảo Phương chép tặng. Phương phóng bút theo kiểu thư pháp viết tràn lên cả hai mặt giấy. Tôi và Phương chia tay nhau trong trạng thái đã ngấm hơi men. Về đến phòng, tôi cất bài thơ của Phương vào quyển sách nào tôi không nhớ nữa.

Cứ ngỡ bài thơ đã thất lạc sau bao lần lụt lội và chuyển chỗ ở. Không ngờ hôm nay bài thơ tự nhiên xuất hiện trước mắt tôi. Tôi run lên vì sưng sướng ngỡ như gặp lại Phương Xích Lô, cùng Phương uống rượu ở quán bác Trưng. Trang giấy đã ố màu thời gian. Một đôi chữ Phương viết ngoáy rất khó đọc. Tôi phải cố nhớ dần dần và khôi phục tương đối chính xác toàn bộ bài thơ Trối của Phương. Bài thơ này theo như lời anh Nhất Lâm là không hề thấy trong di cảo của Phương và anh cũng được nghe Phương đọc đâu đó vài lần. Anh chỉ nhớ mang máng rồi phỏng theo một khổ đưa vào trong một truyện ngắn của anh chứ chưa hề đưa vào bất cứ tập thơ nào của Phương. Sau đây là bài thơ Trối, Phương chép tặng tôi:

TRỐI

Chép tặng anh Mai Văn Hoan

Mai ta chết

mồ
kia xanh ngọn cỏ

Những mùa thu

vẫn lặng lẽ đi qua

Có chiếc lá nào

rơi

trên bia mộ

Ai chôn giùm xác lá

cạnh gần ta!

Mai ta chết

có ai cười, ai khóc

Trong tận cùng sâu thẳm

ta nằm nghe

Có ai đến bên ta ngồi đọc

lời thơ tưởng niệm gọi ta về…

Mai ta chết

Có ai lên đó hỡi

Trên mồ ta

những

quạ rú

thông reo

Đè lên ta

bằng tháng ngày

ớn lạnh

Giữa bồn bề

nghĩa địa

đìu hiu…

Huế, 1-12-1995

Phương Xích Lô

Bìa Xích lô hành (2007), tập thơ của Phương Xích Lô, được bạn bè xuất bản sau khi anh mất.

Mộ Phương Xích Lô do bạn bè phụng lập với tấm bia khắc bài thơ Thiên thu ca của Phương.

Danh ngôn

Ban Biên tập

Tra cứu theo tên tác giả

Tìm được bài thơ “Trối” của Phương Xích Lô