Danh ngôn

Trong mọi cộng đồng, chúng ta cần một nhóm thiên thần gây rối.

We need, in every community, a group of angelic troublemakers.

(Bayard Rustin – trích bài phát biểu tại New York City 1963)

Trong mọi trường hợp, chắc chắn rằng sự thiếu hiểu biết, đi kèm với quyền lực, là kẻ thù tàn bạo nhất có thể có của công lý.

It is certain, in any case, that ignorance, allied with power, is the most ferocious enemy justice can have.

(James Baldwin - No Name in the Street 1972)

Các cuộc cách mạng và các cá nhân có thể bị giết hại, nhưng bạn không thể giết chết các ý tưởng.

While revolutionaries and individuals can be murdered, you cannot kill ideas.

(Thomas Sankara, một tuần trước khi bị ám sát, 1987)

Không có cảm giác nào cô đơn hơn việc bị chính đất nước mình trục xuất.

There's not a more lonely feeling than to be banished by my own country.

(Kiyo Sato – Kiyo’s Story 2009)

Ban Biên tập

Địa chỉ liên lạc:

1. Thơ

tho.vanviet.vd@gmail.com

2. Văn

vanviet.van14@gmail.com

3. Nghiên cứu Phê Bình

vanviet.ncpb@gmail.com

4. Vấn đề hôm nay

vanviet.vdhn1@gmail.com

5. Thư bạn đọc

vanviet.tbd14@gmail.com

6. Tư liệu

vanviet.tulieu@gmail.com

7. Văn học Miền Nam 54-75

vanhocmiennam5475@gmail.com

Tra cứu theo tên tác giả

Chủ Nhật, 9 tháng 6, 2024

Bài thơ “Vô cùng” của Hoàng Nhuận Cầm, qua góc nhìn của Bùi Mai Hạnh

Bùi Mai Hạnh

 

VÔ CÙNG

Tất cả chúng ta thật lòng nói dối

Tất cả chúng ta áo đẫm mồ hôi

Tất cả chúng ta căn nhà chật chội

Giữa cõi vô cùng vô tận mà thôi.


Tất cả chúng ta đều bị theo dõi

Tất cả chúng ta sắp bị bắt rồi

Tất cả chúng ta như bầy chó đói

Ngửa mặt lên trời hóng bóng trăng rơi.


Tất cả chúng ta đều không vô tội

Mỗi đêm một tờ giấy trắng mồ côi.

Sáng nay, đang còn ngái ngủ thì nhận được tin nhắn: 

"Chị Hạnh ơi, em đọc được bài thơ này có phải của Hoàng Nhuận Cầm?"

"Bài thơ quá powerful ạ. Em băn khoăn: Chúng ta đều không vô tội, có bối cảnh thế nào? Tại sao lại thế?"

Để trả lời câu hỏi này quả không đơn giản. Cô ấy đang rất nhiều lo lắng. Cô ấy muốn biết thật lòng. Và, tất nhiên, với người thật lòng muốn biết, tôi sẵn sàng trả lời.

Cô ấy mở đầu:

“Mấy hôm nay bắt bớ em hoang mang quá, tìm đến thơ để đọc, thì thấy bài này.”

Chúng tôi trò chuyện khá dài, trên phone.

Theo như tôi nhớ được, vì nghe Cầm đọc quá nhiều mà thành nhớ, cái thời bài thơ được viết và được đọc, vào những năm đầu 90s, còn có hai câu không có trong bản chép của cô ấy:

"Tất cả chúng ta đồng thanh sám hối

Tất cả chúng ta không nói lên lời"

Hai câu này nằm trong khổ cuối cùng. Trước hai câu cuối cùng của bài. Có thể Cầm bỏ đi, tôi không biết. Lần đầu nghe Cầm đọc, tôi không thích cả bài, nhưng lại ấn tượng hai câu này. Vì nó có từ Sám Hối. Sám hối mà “không nói lên lời”. Vì phải “thật lòng nói dối”.

Thế thì, (cảm giác) “không vô tội” là phải rồi.

Tôi kể với cô ấy, một người trẻ muốn biết “bối cảnh” ngày xưa. Một hôm, Cầm mang 2 nghìn VND đi chợ mua thức ăn cho hai mẹ con, quay về tay không, nói: Anh đi một vòng quanh chợ, không thể mua được cái gì với 2 nghìn”.

Tôi có nói thêm với cô ấy. Tôi không thích câu cuối. Vẫn là một câu nói dối. Đúng ra phải là: “mỗi đêm một tờ giấy trắng bị bôi”, vì không thể nói thật. Vì phải sống. Phải viết để kiếm tiền. Viết những điều người khác muốn mình viết.

Đau!

clip_image001 Ảnh: Dương Minh Long. 1991. Hồi Nhím 1 tuổi. Giờ con trai 33 rồi.