Diễn đàn Câu lạc bộ Văn đoàn Độc lập Việt Nam: Đúng là vãi với con số thống kê!

Danh ngôn

“Thế giới này, như nó đang được tạo ra, là không chịu đựng nổi. Nên tôi cần có mặt trăng, tôi cần niềm hạnh phúc hoặc cần sự bất tử, tôi cần điều gì đó có thể là điên rồ nhưng không phải của thế giới này.”

“Ce monde, tel qu’il est fait, n’est pas supportable. J’ai donc besoin de la lune, ou du bonheur, ou de l’immortalité, de quelque chose qui ne soit dement peut-etre, mais qui ne soit pas de ce monde.”

(Albert Camus, Caligula)

“Tất cả chúng ta, để có thể sống được với thực tại, đều buộc phải nuôi dưỡng trong mình đôi chút điên rồ.”

“Nous sommes tous obligés, pour rendre la realite supportable, d’entretenir en nous quelques petites folies.”

(Marcel Proust, À l’ombre des jeunes filles en fleurs)

“Nghệ thuật và không gì ngoài nghệ thuật, chúng ta có nghệ thuật để không chết vì sự thật.”

“L’art et rien que l’art, nous avons l’art pour ne point mourir de la vérité.” (Friedrich Nietzsche, Le Crépuscule des Idoles)

“Mạng xã hội đã trao quyền phát ngôn cho những đạo quân ngu dốt, những kẻ trước đây chỉ tán dóc trong các quán bar sau khi uống rượu mà không gây hại gì cho cộng đồng. Trước đây người ta bảo bọn họ im miệng ngay. Ngày nay họ có quyền phát ngôn như một người đoạt giải Nobel. Đây chính là sự xâm lăng của những kẻ ngu dốt.”

“Social media danno diritto di parola a legioni di imbecilli che prima parlavano solo al bar dopo un bicchiere di vino, senza danneggiare la collettività. Venivano subito messi a tacere, mentre ora hanno lo stesso diritto di parola di un Premio Nobel. È l’invasione degli imbecilli.”

(Umberto Eco, trích từ bài phỏng vấn thực hiện tại Đại học Turin (Ý), ngày 10 tháng 6 năm 2015, ngay sau khi U. Eco nhận học vị Tiến sĩ danh dự ngành Truyền thông và Văn hoá truyền thông đại chúng. Nguyên văn tiếng Ý đăng trên báo La Stampa 11.06.2015)

Đúng là vãi với con số thống kê!

Tô Văn Trường

Tôi đã có số bài viết phân tích về các phương pháp thống kê của Việt Nam còn nhiều vấn đề phải suy ngẫm, điều chỉnh cho phù hợp với thông lệ quốc tế và thực tế ở Việt Nam.

Tuy nhiên, trong phạm vi bài viết này, tôi chỉ nói về sự “méo mó” đáng sợ liên quan đến con số thống kê khi người ta giật tít trên báo và dựa vào con số công bố của cơ quan nhà nước. Bạn đọc rất ngạc nhiên khi báo Dân Trí có tít: “Hơn 210 nghìn tỷ đồng đổi mới chương trình, sách giáo khoa”, tác giả Huyên Nguyễn, thứ Bảy 23/09/2023.[*]

Để đối chiếu, so sánh, tôi đã đọc toàn bộ nội dung Nghị quyết giám sát chuyên đề về việc thực hiện Nghị quyết số 88/2014/QH13 và Nghị quyết số 51/2017/QH14 của Quốc hội về đổi mới chương trình giáo dục, sách giáo khoa giáo dục phổ thông ngày 18 tháng 9 năm 2023. Dưới góc nhìn của cử tri, tôi thấy có số vấn đề cần làm rõ như sau:

Nghị quyết giám sát của Uỷ ban thường vụ Quốc hội thống kê: Trong 8 năm, từ 2015 đến 2022, Nhà nước dã chi 213.449,72 tỉ đồng cho đổi mới chương trình, sách giáo khoa phổ thông. Số liệu thống kê ấy không đúng. Nói đúng sự thật thì đây là số tiền từ ngân sách nhà nước đã chi cho giáo dục phổ thông trong 8 năm. Trong số đó có 81.770 tỉ chi thường xuyên (tức là chi lương cho đội ngũ cán bộ, giáo viên và chi tiêu hành chính cho cơ quan quản lý và các cơ sở giáo dục phổ thông); 131.679,58 tỉ chi cho đầu tư (chủ yếu là xây dựng cơ sở vật chất).

Dù có đổi mới chương trình, sách giáo khoa hay không thì Nhà nước vẫn phải chi các khoản trên. Sự thật là từ 2015 đến tháng 9 năm 2020, các trường phổ thông trong toàn quốc chưa thực hiện chương trình, sách giá khoa mới. Từ tháng 9/2020, bắt đầu đổi mới chương trình, sách giáo khoa ở lớp 1; sau đó, mỗi năm thêm 1-2 lớp thực hiện đổi mới chương trình, sách giáo khoa. Như vậy nghĩa là cho đến tháng 9 năm 2022, vẫn còn các lớp 3, 4, 5, 7, 8, 9, 11, 12 chưa thực hiện chương trình, sách giáo khoa mới. Quốc hội thống kê như vậy là thiếu minh bạch, công tâm.

Thực ra, trong suốt từng ấy năm, Bộ Giáo dục chỉ phải chi khoảng 144 tỉ đồng để xây dựng, thẩm định, tập huấn chương trình giáo dục phổ thông mới. Bộ sách giáo khoa Cánh Diều và một số sách giáo khoa lẻ bộ, như sách giáo khoa Tiếng Anh biên soạn, xuất bản, phát hành hoàn toàn bằng vốn của tư nhân; Nhà nước chỉ mất tiền chi cho các hội đồng thẩm định. Chỉ có hai bộ sách giáo khoa của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam biên soạn, xuất bản, phát hành bằng nguồn vốn của doanh nghiệp nhà nước, tức là bằng ngân sách nhà nước.

Cử tri chỉ đề nghị số liệu trong các văn bản của cơ quan nhà nước, nhất là trong báo cáo giám sát của Quốc hội, phải cụ thể, chính xác, sát thực tế. Có như vậy mới đánh giá đúng tình hình và có giải pháp đúng. Báo chí cũng nên tránh giật tít câu view, khiến dư luận hiểu lầm.

[*] Ngoài Dân Trí, còn có tờ Đời sống và Pháp luật cũng giật tít: “Hơn 210.000 tỷ đồng đổi mới chương trình, sách giáo khoa: Còn nhiều bất cập”. (Văn Việt)

Danh ngôn

Ban Biên tập

Tra cứu theo tên tác giả

Đúng là vãi với con số thống kê!