Diễn đàn Câu lạc bộ Văn đoàn Độc lập Việt Nam: Hội họa tình huống của Bùi Chát

Danh ngôn

“Thế giới này, như nó đang được tạo ra, là không chịu đựng nổi. Nên tôi cần có mặt trăng, tôi cần niềm hạnh phúc hoặc cần sự bất tử, tôi cần điều gì đó có thể là điên rồ nhưng không phải của thế giới này.”

“Ce monde, tel qu’il est fait, n’est pas supportable. J’ai donc besoin de la lune, ou du bonheur, ou de l’immortalité, de quelque chose qui ne soit dement peut-etre, mais qui ne soit pas de ce monde.”

(Albert Camus, Caligula)

“Tất cả chúng ta, để có thể sống được với thực tại, đều buộc phải nuôi dưỡng trong mình đôi chút điên rồ.”

“Nous sommes tous obligés, pour rendre la realite supportable, d’entretenir en nous quelques petites folies.”

(Marcel Proust, À l’ombre des jeunes filles en fleurs)

“Nghệ thuật và không gì ngoài nghệ thuật, chúng ta có nghệ thuật để không chết vì sự thật.”

“L’art et rien que l’art, nous avons l’art pour ne point mourir de la vérité.” (Friedrich Nietzsche, Le Crépuscule des Idoles)

“Mạng xã hội đã trao quyền phát ngôn cho những đạo quân ngu dốt, những kẻ trước đây chỉ tán dóc trong các quán bar sau khi uống rượu mà không gây hại gì cho cộng đồng. Trước đây người ta bảo bọn họ im miệng ngay. Ngày nay họ có quyền phát ngôn như một người đoạt giải Nobel. Đây chính là sự xâm lăng của những kẻ ngu dốt.”

“Social media danno diritto di parola a legioni di imbecilli che prima parlavano solo al bar dopo un bicchiere di vino, senza danneggiare la collettività. Venivano subito messi a tacere, mentre ora hanno lo stesso diritto di parola di un Premio Nobel. È l’invasione degli imbecilli.”

(Umberto Eco, trích từ bài phỏng vấn thực hiện tại Đại học Turin (Ý), ngày 10 tháng 6 năm 2015, ngay sau khi U. Eco nhận học vị Tiến sĩ danh dự ngành Truyền thông và Văn hoá truyền thông đại chúng. Nguyên văn tiếng Ý đăng trên báo La Stampa 11.06.2015)

Hội họa tình huống của Bùi Chát

Lý Đợi

Với nhiều người, việc thi sĩ Bùi Chát vẽ tranh là chuyện khá bất ngờ, bởi đơn giản, vì bản tính anh vốn kín đáo, ít tương tác, nên dù đã vẽ vài trăm tranh, cũng chẳng mấy người biết.

Từ hơn 15 năm trước, cùng với các thi sĩ Trần Tiến Dũng, Khúc Duy…, Bùi Chát đã mày mò, thể nghiệm thoải mái với việc vẽ tranh cùng các vật liệu/ngôn ngữ “phản trường quy”. Nhưng vì thơ và các công việc xuất bản chiếm nhiều thời gian và cả “diễn đàn”, nên việc vẽ tranh của Bùi Chát đôi khi phải dừng lại, hoặc tạm bị che khuất. Hai năm COVID-19 vừa qua, Bùi Chát đã trở lại mạnh mẽ cùng việc vẽ, gần 30 tác phẩm trong triển lãm đầu tay này được giám tuyển Nguyên Hưng chọn lựa từ hàng trăm tác phẩm đã hoàn thành của Bùi Chát.

Cũng như thơ, với nhiều tìm tòi, thể nghiệm và pha trộn, trong tranh, dù chọn hội họa tình huống, nhưng bản sắc pha trộn - tìm tòi của Bùi Chát vẫn vậy. Về ngôn ngữ, chúng ta có thể thấy chủ đạo là trừu tượng trữ tình (lyrical abstraction), nhưng bảng màu thì phảng phất chất dã thú (fauvism), còn tinh thần sáng tác thì pha trộn giữa ngẫu biến (fluxus) và đa đa (dadaism).

Bùi Chát quan niệm: “Hội họa tình huống không bắt đầu và kết thúc bằng các ý tưởng, mà chỉ bắt đầu và kết thúc bằng các tình huống và cách ứng biến/ứng xử tình huống. Đối tượng của hội hoạ tình huống không gì khác ngoài các tình huống hội họa. Các nghệ sĩ không mô tả, thể hiện, phản ánh, hoặc hướng đến đối tượng; mà chỉ có thể xử lý/ứng biến/ứng xử với đối tượng”.

“Không giống nhiều nhà thơ, nhà văn và nhạc sĩ băng ngang vào hội họa, thường vẽ theo lối tượng trưng hay biểu hiện, Bùi Chát nghiêng hẳn theo hướng trừu tượng – đòi hỏi sự tinh tường và tinh tế trong dụng ngôn hội họa – và hầu hết tranh tôi đã xem đều thực sự là những tác phẩm đẹp với phong cách lyrical abstraction rất riêng” – nhà phê bình mỹ thuật Nguyên Hưng nhận định.

Triển lãm “Improvisation” của Bùi Chát vừa diễn ra tại Alpha Artstation (271/5 Nguyễn Trọng Tuyển, Phú Nhuận, TP.HCM).