Diễn đàn Câu lạc bộ Văn đoàn Độc lập Việt Nam: Thơ tử sinh của Huỳnh Ngọc Chiến

Danh ngôn

“Thế giới này, như nó đang được tạo ra, là không chịu đựng nổi. Nên tôi cần có mặt trăng, tôi cần niềm hạnh phúc hoặc cần sự bất tử, tôi cần điều gì đó có thể là điên rồ nhưng không phải của thế giới này.”

“Ce monde, tel qu’il est fait, n’est pas supportable. J’ai donc besoin de la lune, ou du bonheur, ou de l’immortalité, de quelque chose qui ne soit dement peut-etre, mais qui ne soit pas de ce monde.”

(Albert Camus, Caligula)

“Tất cả chúng ta, để có thể sống được với thực tại, đều buộc phải nuôi dưỡng trong mình đôi chút điên rồ.”

“Nous sommes tous obligés, pour rendre la realite supportable, d’entretenir en nous quelques petites folies.”

(Marcel Proust, À l’ombre des jeunes filles en fleurs)

“Nghệ thuật và không gì ngoài nghệ thuật, chúng ta có nghệ thuật để không chết vì sự thật.”

“L’art et rien que l’art, nous avons l’art pour ne point mourir de la vérité.” (Friedrich Nietzsche, Le Crépuscule des Idoles)

“Mạng xã hội đã trao quyền phát ngôn cho những đạo quân ngu dốt, những kẻ trước đây chỉ tán dóc trong các quán bar sau khi uống rượu mà không gây hại gì cho cộng đồng. Trước đây người ta bảo bọn họ im miệng ngay. Ngày nay họ có quyền phát ngôn như một người đoạt giải Nobel. Đây chính là sự xâm lăng của những kẻ ngu dốt.”

“Social media danno diritto di parola a legioni di imbecilli che prima parlavano solo al bar dopo un bicchiere di vino, senza danneggiare la collettività. Venivano subito messi a tacere, mentre ora hanno lo stesso diritto di parola di un Premio Nobel. È l’invasione degli imbecilli.”

(Umberto Eco, trích từ bài phỏng vấn thực hiện tại Đại học Turin (Ý), ngày 10 tháng 6 năm 2015, ngay sau khi U. Eco nhận học vị Tiến sĩ danh dự ngành Truyền thông và Văn hoá truyền thông đại chúng. Nguyên văn tiếng Ý đăng trên báo La Stampa 11.06.2015)

Thơ tử sinh của Huỳnh Ngọc Chiến

Lê Học Lãnh Vân

Anh Huỳnh Ngọc Chiến là tác giả của mười lăm tác phẩm đã in, dịch hoặc sáng tác, cùng rất nhiều bài tiểu luận, tuỳ bút, phê bình… đăng rải rác trên các báo. Đọc các trang viết của anh, không chỉ thưởng thức ngòi bút tài hoa mà người đọc còn cùng anh suy tưởng những vấn đề căn bản của cuộc sống, của xã hội.

Cuối năm ngoái, anh phải mổ vì bệnh ung thư thực quản. Bạo bệnh đã lấy của anh cuộc sống lẽ ra phải dài hơn và lấy của cuộc đời một tài hoa uyên bác…

Từ sau Tết, tôi linh cảm ngày anh Chiến vĩnh viễn rời anh em không còn xa nữa. Bắt đầu từ những khó khăn trong sinh hoạt, rồi tới đau đớn. Ngày 5/5/2021, 28 ngày trước khi mất, anh báo “Hồi hôm tôi trải qua một cơn đau dữ dội đầu tiên. Sáng nay vẫn còn đau. Phần bụng chỗ gan đã cứng, nhanh ngoài dự kiến. Sờ vào thấy đau”, và gởi cho chúng tôi bài Lời cuối như một lời từ giã. Anh dặn dò một đám tang giản dị mà thân tình, “thân hữu đến viếng lễ tang sẽ tự tay gõ 3 tiếng chuông thay cho nhang đốt”, không chiêng, kèn, không các loại cờ phướng, chỉ có tượng đức Phật Thích Ca và Phật Quan Âm sẵn trong nhà.

Dẫn vào bài Lời cuối, anh trích năm câu của một bài thơ anh viết năm ngoái trước khi lên bàn mổ:

Bận tâm chi chuyện hợp tan
Sinh là nắng gió, tử ngàn hoa bay
Đến như hoa thắm bên này
Đi thành hương ngát tháng ngày bên kia
Một làn sương mỏng cách chia

Đó là bài thơ anh viết ngày 23/10/2020, khi ngồi ghế xạ trị, trong đó có những câu:

Cười ta quen thói phiêu bồng
Bây giờ dừng vó ngựa hồng nơi đây
Giang hồ bao cuộc tỉnh say
Mây đưa tiếng hát, khói bay cung đàn

Đọc những câu đó, lại nhớ những câu anh viết từ xa hơn, năm 1996 khi anh nhập viện mổ trực tràng…

Bệnh rồi ta mới thấy ra
Sinh là thế ấy, Tử là thế thôi
Đã qua ba cửa quan rồi
Vẫn chưa hết được cuộc chơi Ta Bà
Cửa thứ tư chắc không xa
Bước vào sẽ thấy đâu là Quê Hương.

Ngó lại hành trình thơ Tử Sinh của anh Chiến, tôi có cảm nhận rõ ràng càng ngày anh càng phiêu thoát.

Năm 1996, dù coi nhẹ chuyện Tử Sinh, những vần thơ của anh vẫn còn nhiều ánh nắng, còn xa chiều tà: “Đã qua ba cửa quan rồi / Vẫn chưa hết được cuộc chơi Ta Bà”.

Mười bốn năm sau, mười tháng trước, trên ghế xạ trị, dù biết đời sống mình không còn dài, giọng thơ anh vẫn phong vị ngang tàng: “Cười ta quen thói phiêu bồng / Bây giờ dừng vó ngựa hồng nơi đây / Giang hồ bao cuộc tỉnh say / Mây đưa tiếng hát, khói bay cung đàn”.

Trong sáu tháng tiếp theo, mỗi ngày một bước gần hơn cửa Tử, văn thơ anh càng nhẹ nhàng, thanh thoát. Đoạn thơ anh trích làm lời dẫn cho Lời cuối không còn nhắc tới “Dịch kinh, viết sách gọi là / Lưu chút tặng vật làm quà thế gian”.

Chỉ có,

Quen thân nhau trong một năm cuối cùng cuộc sống của Huỳnh Ngọc Chiến, tôi thấy anh như một làn mây hồng. Làn mây ban đầu dầy, sau đó càng bay cao càng mỏng giữa trời xanh, cho tới vài ngày trước khi mất trở thành “Một làn sương mỏng cách chia” rồi tan biến…

Ngày 03 tháng 6 năm 2021

Danh ngôn

Ban Biên tập

Tra cứu theo tên tác giả

Thơ tử sinh của Huỳnh Ngọc Chiến