Danh ngôn
“Thế giới này, như nó đang được tạo ra, là không chịu đựng nổi. Nên tôi cần có mặt trăng, tôi cần niềm hạnh phúc hoặc cần sự bất tử, tôi cần điều gì đó có thể là điên rồ nhưng không phải của thế giới này.”
“Ce monde, tel qu’il est fait, n’est pas supportable. J’ai donc besoin de la lune, ou du bonheur, ou de l’immortalité, de quelque chose qui ne soit dement peut-etre, mais qui ne soit pas de ce monde.”
(Albert Camus, Caligula)
.
“Tất cả chúng ta, để có thể sống được với thực tại, đều buộc phải nuôi dưỡng trong mình đôi chút điên rồ.”
“Nous sommes tous obligés, pour rendre la realite supportable, d’entretenir en nous quelques petites folies.”
(Marcel Proust, À l’ombre des jeunes filles en fleurs)
.
“Nghệ thuật và không gì ngoài nghệ thuật, chúng ta có nghệ thuật để không chết vì sự thật.”
“L’art et rien que l’art, nous avons l’art pour ne point mourir de la vérité.” (Friedrich Nietzsche, Le Crépuscule des Idoles)
.
“Mạng xã hội đã trao quyền phát ngôn cho những đạo quân ngu dốt, những kẻ trước đây chỉ tán dóc trong các quán bar sau khi uống rượu mà không gây hại gì cho cộng đồng. Trước đây người ta bảo bọn họ im miệng ngay. Ngày nay họ có quyền phát ngôn như một người đoạt giải Nobel. Đây chính là sự xâm lăng của những kẻ ngu dốt.”
“Social media danno diritto di parola a legioni di imbecilli che prima parlavano solo al bar dopo un bicchiere di vino, senza danneggiare la collettività. Venivano subito messi a tacere, mentre ora hanno lo stesso diritto di parola di un Premio Nobel. È l’invasione degli imbecilli.”
(Umberto Eco, trích từ bài phỏng vấn thực hiện tại Đại học Turin (Ý), ngày 10 tháng 6 năm 2015, ngay sau khi U. Eco nhận học vị Tiến sĩ danh dự ngành Truyền thông và Văn hoá truyền thông đại chúng. Nguyên văn tiếng Ý đăng trên báo La Stampa 11.06.2015)
Ban Biên tập
Địa chỉ liên lạc:
1. Thơ
tho.vanviet.vd@gmail.com
2. Văn
vanviet.van14@gmail.com
3. Nghiên cứu Phê Bình
vanviet.ncpb@gmail.com
4. Vấn đề hôm nay
vanviet.vdhn1@gmail.com
5. Thư bạn đọc
vanviet.tbd14@gmail.com
6. Tư liệu
vanviet.tulieu@gmail.com
7. Văn học Miền Nam 54-75
vanhocmiennam5475@gmail.com
Tra cứu theo tên tác giả
- A. A. Fadeev
- A. Puskin
- A. T.
- Abdulrazak Gurnah
- Abraham F. Lowenthal
- Ace Le
- Ace Lê
- Adam Gopnik
- Adonis
- Adrian Horton
- Agi Mishol
- Ái Điểu
- Ajar
- Akiko Miki
- Alain Guillemin
- Alan Phan
- Alăng Văn Gáo
- Alăng Văn Giáo
- Albert Camus
- Aldous Huxley
- Aleksandr Griboedov
- Alesandr Blok
- Alex Marshall
- Alex Smith
- Alex Thai
- Alex-Thái Đình Võ
- Alexander Fadeev
- Alexander Solzhenitsyn
- Alexandra Alter
- Alexandre FERON
- Alice Munro
- Alina Lesik
- Alison Flood
- Allen Ginsberg
- Amanda Gorman
- Amartya Sen
- Amelia Glaser
- Amos Oz
- An Nam
- Anatole France
- Anatoly Gavrilov
- Anders Olsson
- André Breton
- André Menras
- André Menras – Hồ Cương Quyết
- André Menras Hồ Cương Quyết
- Andrea Hoa Pham
- Andrea Kendall-Taylor
- Andreas Bernard
- Andreas Fulda
- Andreas Wimmer
- Andrew Postman
- Andy Cao
- Anh Anh
- Anh Hồng
- Anh Hồng (nhà thơ)
- Ánh Liên
- Anh Nhi
- Anh Văn
- Anika Zeller
- Anna Akhmatova
- Anna Maria Bracale Ceruti
- Anna Mitchell
- Anna Schmid
- Anne Carson
- Anne Cazaubon
- Anne Hébert
- Anne Henochowicz
- Anne Nguyễn
- Annie Ernaux
- António Jacinto
- Antôn Nguyễn Trường Thăng
- Archimedes L.A. Patti
- Arlette Quỳnh Anh Trần
- Arnold Schwarzenegger
- Artem Sakharov
- Arthur Koestler
- Arty Abel
- Arvind Subramanian
- Augustina
- Aurélie Coulon
- Aurelien Breeden
- Ba Đâu Thảo
- Ba Sàm
- Bá Thụ Đàm
- Bạch Cúc
- Bạch Hoàn
- Bách Mỵ
- Bách Thân
- Bạch X. Phẻ
- Bạch Xuân Phẻ
- Badiucao
- Bakhtin
- Ban Mai
- Bàn Văn Thòn
- Ban Vận động Văn đoàn Độc lập Việt Nam
- Bảo Chân
- Bảo Huân
- Bảo La
- Bảo Nhi Lê
- Bảo Ninh
- Bảo Phác
- Bảo Tích
- Bão Vũ
- Bảo Yến
- Barbara Demick
- Bashô
- Bạt Xứ
- Batrioldman
- Bauxite Việt Nam
- Bắc Đảo
- Bắc Phong
- Bằng Việt
- BB Ngô
- Bei Dao
- Benjamin Péret
- Benjamin Ramm
- Bertolt Brecht
- Bertrand Russell
- Bettina Rheims
- Bích Ngân
- Biếm họa
- Biên Cương
- Biệt Hiệu
- Bilahari Kausikan
- Bill Hayton
- Billy Collins
- Bình Nguyên Lộc
- Brahma Chellaney
- Branko Milanovic
- Brett Reilly
- Brian Pascus
- Brian Wu
- Brice Pedroletti
- Brodsky
- Bryan
- Bùi An
- Bùi Bảo Trúc
- Bùi Bắc
- Bùi Bích Hà
- Bùi Chát
- Bùi Chí Trung
- Bùi Chí Vinh
- Bùi Công Thuấn
- Bùi Công Trực
- Bùi Đức Lại
- Bùi Giáng
- Bùi Hải Quảng
- Bùi Hoàng Tám
- Bùi Hoằng Vị
- Bùi Huệ Chi
- Bùi Huy
- Bui Huy Hoi Bui
- Bùi Mai Hạnh
- Bùi Mạnh Hùng
- Bùi Mẫn Hân
- Bùi Minh Quốc
- Bùi Ngọc Tấn
- Bùi Quang Thắng
- Bùi Suối Hoa
- Bùi Thanh Hiếu
- Bùi Thanh Phương
- Bùi Thanh Tuấn
- Bùi Thụy Băng
- Bùi Tiến An
- Bùi Trân Phượng
- Bùi Trọng Hiền
- Bùi Văn Kha
- Bùi Văn Nam Sơn
- Bùi Việt Sỹ
- Bùi Vĩnh Phúc
- Bùi Xuân Bách
- Bùi Xuân Đính
- Bùi-Viết Văn Đức
- Bulgakov
- Bửu Chỉ
- C.D.
- Cái Lư Hương
- Cái Trọng Ty
- Cam Ly
- Cameron Shingleton
- Cảnh Chánh
- Cao Bảo Vân
- Cao Bình Minh
- Cao Chi
- Cao Gia An
- Cao Hành Kiện
- Cao Huy Thuần
- Cao Kim Ánh
- Cao La
- Cao Quang Nghiệp
- Cao Tần
- Cao Thị Hồng
- Cao Thu Cúc
- Cao Tự Thanh
- Cao Việt Dũng
- Cao Xuân Hạo
- Cao Xuân Huy
- Carl Bildt
- Carl O. Schuster
- Carlos Assunção
- Carolyn Mary Kleefeld
- Cát Linh
- Cẩm Tú
- Cấn Thị Thêu
- Chan Phuong
- Chanh Tam
- Charles Bo
- Charles Bukowski
- Charles S. Kraszewski
- Charles Simic
- ChatKP
- Chau Doan
- Châm Khanh
- Chân Minh
- Chân Pháp Xa
- Chân Phương
- Chân Xuân Tản Viên
- Châu Diên
- Châu Hải Đường
- Châu Hồng Thủy
- Châu Hữu Quang
- Chenn
- Chế Diễm Trâm
- Chế Lan Viên
- Chi Mai
- Chi Phương
- Chiêu Dương
- Chiêu Khiêm
- Chiharu Shiota
- Chim Hải
- Chim Trắng
- Chinh Ba
- Chính Tâm
- Chính Vĩ
- Chinua Achebe
- Chơn Không Cao Ngọc Phượng
- Christian Gampert
- Christian Welzel
- Christina Mary Hjortlund
- Christoph Giesen
- Christoph Sator
- Christopher Balding
- Christopher Goscha
- Christy Wampole
- Chu Dương
- Chu Hảo
- Chu Hoạch
- Chu Kim
- Chu Mộng Long
- Chu Quang Tiềm
- Chu Tử
- Chu Văn Lễ
- Chu Văn Sơn
- Chu Vĩnh Hải
- Chu Vương Miện
- Chu Xuân Diên
- Chung Le
- Claire Simon
- Claus Hecking
- Clay Phạm
- Clément Ghys
- Concepcion de Leon
- Connie Hoàng
- Cora Engelbrecht
- Costica Bradatan
- Cổ Ngư
- Công Nguyễn
- Cù An Hưng
- Cù Huy Hà Vũ
- Cù Mai Công
- Cù Tuấn
- Cung Minh Huân
- Cung Tích Biền
- Cung Trầm Tưởng
- Cư sĩ Minh Đạt
- D. S. Likhachev
- Da Màu
- Dạ Ngân
- Dạ Thảo Phương
- Dã Tượng
- DAD
- Dadolin Murak
- Damien Cave
- Damien Keown
- Dan Bilefsky
- Dan Slater
- Dana Gioia
- Danh ngôn
- Dani Rodrik
- Daniel Halpern
- Daniel Hautzinger
- Daron Accemoglu
- David Brown
- David Gascoyne
- David Marchese
- David Weinberger
- Ðặng Thơ Thơ
- Demetrio Paparoni
- DEUTSCHE WELLE
- Di
- Di Li
- Diêm Liên Khoa
- Diễm Thi
- Diễm Tường
- Diễn đàn Thế kỷ
- Diệp Duy Liêm
- Diệp Huy
- Ðinh Cường
- Dino Buzatti
- Dipanjan Roy Chaudhury
- Dmitri Prokofyev
- Dmitry Burago
- Dmitry Muratov
- Dmitry Tsyganov
- Doãn Cẩm Liên
- Doãn Mạnh Dũng
- Doãn Mẫn
- Doãn Quốc Sỹ
- Dominique Lemieux
- Donald Inglehart
- Donna Ashworth
- Ðỗ Quang Nghĩa
- Ðỗ Quyên
- Du Tử Lê
- Dung Nguyễn
- Dũng Phan
- Dũng Trung Kqd
- Dũng Vũ
- Duy Lam
- Duy Tân
- Duy Thanh
- Duy Thông
- duyên
- Duyên Anh
- Duyên Khánh
- Dư Hoa
- Dư Kiệt
- Dư Thị Hoàn
- Dư Thu Vũ
- Dương Đại Triều Lâm
- Dương Đình Giao
- Dương Khánh Phương
- Dương Kiền
- Dương Ngạn
- Dương Nghiễm Mậu
- Dương Ngọc Thái
- Dương Như Nguyện
- Dương Phương Vinh
- Dương Thắng
- Dương Thiệu Tước
- Dương Thu Hương
- Dương Thuấn
- Dương Tú
- Dương Tường
- Dương Văn Ba
- Dương Vân
- Dylan Suher
- Đa Mi
- Đà Văn
- Đàm Hà Phú
- Đàm Hách Thành
- Đào An Khánh
- Đào Anh Kha
- Đào Công Tiến
- Đào Duy Anh
- Đào Hiếu
- Đào Lê Na
- Đào Ngọc Chương
- Đào Nguyên
- Đào Nguyễn
- Đào Nguyên Phương Thảo
- Đào Như
- Đào Phương Liên
- Đào Quang Toản
- Đào Tấn Phần
- Đào Thái Tôn
- Đào Thị Hương
- Đào Tiến Thi
- Đào Trung Đạo
- Đào Trường Phúc
- Đào Tuấn
- Đào Tuấn Ảnh
- Đào Văn Bình
- Đào Văn Thuỵ
- Đào Văn Tiến
- Đào Vũ Anh Hùng
- Đạt Nguyễn
- Đặng Anh Đào
- Đặng Bích Phượng
- Đặng Chương Ngạn
- Đặng Đình Cung
- Đặng Đình Mạnh
- Đặng Hà
- Đặng Hải Sơn
- Đặng Hoàng Giang
- Đặng Hồng Nam
- Đặng Hùng Võ
- Đặng Hương Giang
- Đặng Hữu
- Đặng Lưu
- Đặng Mai Lan
- Đặng Mậu Tựu
- Đăng Nguyên
- Đặng Phùng Quân
- Đặng Quốc Thông
- Đặng Sơn Duân
- Đặng Thái
- Đăng Thành
- Đặng Thân
- Đặng Thị Hảo
- Đặng Thơ Thơ
- Đặng Tiến
- Đặng Tiến (Thái Nguyên)
- Đặng Trung Nghĩa
- Đặng Túy
- Đặng Văn Dũng
- Đặng Văn Hùng
- Đặng Văn Ngữ
- Đặng Văn Sinh
- Đặng Vũ Vương
- Đặng Xuân Thảo
- Đặng Xuân Xuyến
- Đằng-Giao
- Điểm Thọ
- Đinh Bá Anh
- Đinh Cường
- Đinh Hoàng Thắng
- Đinh Hùng
- Đình Kính
- Đinh Lê Vũ
- Đinh Linh
- Đinh Ngọc Thu
- Đinh Phương
- Đinh Phương Thảo
- Đinh Quang Anh Thái
- Đinh Thanh Huyền
- Đinh Thị Như Thúy
- Đinh Trường Chinh
- Đinh Từ Bích Thuý
- Đinh Từ Bích Thúy
- Đinh Văn Đức
- Đinh Vũ Hoàng Nguyên
- Đinh Ý Nhi
- Đinh Yên Thảo
- Đoàn Ánh Thuận
- Đoàn Bảo Châu
- Đoàn Cầm Thi
- Đoàn Công Lê Huy
- Đoàn Hồng Lê
- Đoàn Huy Giao
- Đoàn Huyền
- Đoàn Khắc Xuyên
- Đoàn Lê Giang
- Đoàn Nhã Văn
- Đoàn Thanh Liêm
- Đoan Trang
- Đoàn Tùng Nguyễn
- Đoàn Tử Huyến
- Đoàn Việt Hùng
- Đoàn Xuân Kiên
- Đỗ Anh Hoa
- Đỗ Anh Tuấn
- Đỗ Bích Thuý
- Đỗ Cao Bảo
- Đỗ Duy Ngọc
- Đỗ Đức
- Đỗ Đức Đông Ngàn
- Đỗ Đức Hiểu
- Đỗ Hòa
- Đỗ Hoàng Diệu
- Đỗ Hồng Ngọc
- Đỗ Hồng Nhung
- Đỗ Hữu Chí
- Đỗ Kh
- Đỗ Kh.
- Đỗ Khiêm
- Đỗ Kim Thêm
- Đỗ Lai Thuý
- Đỗ Lai Thúy
- Đỗ Lê Anh Đào
- Đỗ Mạnh Hoàng
- Đỗ Minh Tuấn
- Đỗ Nghê
- Đỗ Ngọc
- Đỗ Ngọc Thống
- Đỗ Quang Nghĩa
- Đỗ Quang Vinh
- Đỗ Quý Toàn
- Đỗ Quyên
- Đỗ Quỳnh Dao
- Đỗ Thái Bình
- Đỗ Thắng Cảnh
- Đỗ Thị Thu Trà
- Đỗ Thiên Anh Tuấn
- Đỗ Trí Vương
- Đỗ Trọng Khơi
- Đỗ Trung Quân
- Đỗ Trường
- Đỗ Tuyết Khanh
- Đồng Chuông Tử
- Đông Hoài
- Đông Hồ
- Đông Kha
- Đông Ngàn Đỗ Đức
- Đông Nghi
- Đức Ban
- Đức Đàm
- Đức Flying Bay
- Đức Hoàng
- Đức Lê
- Đức Phổ
- Đức Tâm
- Đức Tiến
- E. M. Forster
- E.E. Cummings
- E.M. Chernoivanenko
- Eamonn Butler
- Eckart Kleßmann
- Eduardo Galeano
- Edward Hirsch
- Elena Pucillo Truong
- Elias Canetti
- Ellen Bass
- Eloisa Amezcua
- Emiel Roothooft
- Emma Loffhagen
- Emmanuelle Jardonnet
- Eric Henry
- Eric Weiner
- Erica Frantz
- Erik Harms
- Erik Korling
- Euan Ward
- Evgheni Dobrenko
- F.N.
- Federico García Lorca
- Feliks Kuznesov
- Filip Lech
- Flanny O’Connor
- Florence Noiville
- Florian Altenhöner
- Francis Fukuyama
- Francis Fukuyma
- François Guillemot
- Frank Dikötter
- Frank O'Hara
- Frankfurt
- Fred Hiatt
- Friedrich Dürrenmatt
- Friedrich Nietzsche
- Friedrich Wilhelm Graf
- Fritz J. Raddatz
- Gã Khờ
- Gabriel García Márquez
- Gabriel Josipovici
- Gaither Stewart
- Gaiutra Bahadur
- Gary Leupp
- Gavin Butler
- Gặp gỡ và trò chuyện
- Georg Bönisch
- Georg Trakl
- George Burchett
- George Orwell
- George Perreault
- George Siemens
- Georges Condominas
- Gerhard Will
- Germain Droogenbroodt
- Giang Dang
- Giang Lại Đức
- Giang Nam
- Giáng Vân
- Giao Nguyễn
- Giáp Văn Dương
- Gideon Rachman
- Giuse Lê Công Đức
- Goethe
- Gonçalo Fernandes
- Gottfried Benn
- Graham Allison
- Grigory Yudin
- Günter Kunert
- Gyảng Anh Iên
- Hà Duy Phương
- Hà Dương Tuấn
- Hà Dương Tường
- Hà Đình Nguyên
- Hạ Đình Nguyên
- Hà Huy Khoái
- Hà Huy Sơn
- Hà Hương
- Hà Lệ Minh
- Hà Ngọc Hòa
- Hạ Nguyên
- Hà Nguyên Du
- Hà Nhân
- Hà Nhật
- Hà Phạm Phú
- Hà Quang Vinh
- Hà Sĩ Phu
- Hà Thanh Vân
- Hà Thế
- Hà Thị Minh Đạo
- Hà Thúc Sinh
- Hà Thủy Nguyên
- Hà Tùng Long
- Hà Tùng Sơn
- Hà Văn Thịnh
- Hà Văn Thùy
- Hà Vũ Trọng
- Hagi Kenaan
- Hai An Vu
- Hải Hạc
- Hải Ngọc
- Hai Thanh
- Han Dang
- Hàn Giang
- Han Kang
- Hàn Vĩnh Diệp
- Hạnh Diễm
- Hạnh Nguyên
- Hạnh Phước
- Hạnh Viên
- Hannah Beech
- Hào Thiện Nhân
- Hari Kunzru
- Haruki Murakami
- Hân Hương
- Heiko Buschke
- Heinrich Heine
- Henri Michaux
- Henry David Thoreau
- Henry Wadsworth Longfellow
- Heriberto Araújo
- Hermann Hesse
- Hiền Trang
- Hiệp Ikaria
- Hiệu Minh
- Hiếu Tân
- Ho Lai-Ming
- Hòa Bình Lê
- Hoa Níp
- Hoài Hương
- Hoài Nam
- Hoài Phương
- Hoài Thanh
- Hoài Việt
- Hoài Ziang Duy
- Hoan Doan
- Hoàn Nguyễn
- Hoàng Ánh
- Hoàng Anh Tuấn
- Hoàng Cát
- Hoàng Cầm
- Hoàng Chí Hiếu
- Hoàng Chính
- Hoàng Cường Long
- Hoàng Dũng
- Hoàng Dương Tuấn
- Hoàng Đăng Khoa
- Hoàng Đỗ
- Hoàng Đông
- Hoàng Đức Truật
- Hoàng Hà
- Hoàng Hải Thủy
- Hoàng Hải Vân
- Hoảng Hãn
- Hoàng Hôn
- Hoàng Hưng
- Hoàng Khởi Phong
- Hoàng Kim Oanh
- Hoàng Lại Giang
- Hoàng Lan
- Hoàng Lan Anh
- Hoàng Lan Chi
- Hoàng Lê
- Hoàng Lệ
- Hoàng Linh
- Hoàng Long
- Hoàng Mai Ðạt
- Hoàng Mạnh Hải
- Hoàng Minh Trí
- Hoàng Minh Tường
- Hoàng Nam
- Hoàng Nga
- Hoàng Ngọc Biên
- Hoàng Ngọc Hiến
- Hoàng Ngọc Nguyên
- Hoàng Ngọc Tuấn
- Hoàng Nguyễn
- Hoàng Nguyên Vũ
- Hoàng Nhơn
- Hoàng Nhuận Cầm
- Hoàng Phong Tuấn
- Hoàng Phủ Ngọc Tường
- Hoàng Quân
- Hoàng Quốc Dũng
- Hoàng Quốc Hải
- Hoàng Thị Hường
- Hoàng Thị Thu Thủy
- Hoàng Thu Phố
- Hoàng Thúy
- Hoàng Thuỵ Anh
- Hoàng Tiến
- Hoàng Trung Thông
- Hoàng Tuấn Công
- Hoàng Tuấn Phổ
- Hoàng Tùng
- Hoàng Tuỵ
- Hoàng Tư Giang
- Hoàng Văn Sơn
- Hoàng Việt
- Hoàng Vũ Sơn
- Hoàng Vũ Thuật
- Hoàng Xuân Phú
- Hoàng Xuân Sơn
- Hoàng Xuân Tuyền
- Hoàng Yến
- Horst Bienek
- Howard Gardner
- Hồ Anh Thái
- Hồ Bạch Thảo
- Hồ Bất Khuất
- Hồ Diệu Vân
- Hồ Dzếnh
- Hồ Đắc Vũ
- Hồ Đình Nghiêm
- Hồ Hải Thụy
- Hồ Hữu Tường
- Hồ Minh Tâm
- Hồ Ngọc Đại
- Hồ Như
- Hồ Phú Bông
- Hồ Tịnh Tình
- Hồ Trường An
- Hồ Tú Bảo
- Hội những người ủng hộ GS. Chu Hảo
- Hồng Anh
- Hồng Hoang
- Hồng Lê Thọ
- Hồng Phú
- Huệ Hương Hoàng
- Huguette Bertrand
- Huong Nguyen
- Huy Bảo
- Huy Cận
- Huy Đức
- Huy Tưởng
- Huyền Thương
- Huỳnh Duy Lộc
- Huỳnh Hoa
- Huỳnh Hữu Uỷ
- Huỳnh Hữu Ủy
- Huỳnh Kim Báu
- Huỳnh Kim Quang
- Huỳnh Lê Nhật Tấn
- Huỳnh Liễu Ngạn
- Huỳnh Ngọc Chênh
- Huỳnh Như Phương
- Huỳnh Sơn Phước
- Huỳnh Tấn Mẫm
- Huỳnh Thế Du
- Huỳnh Thục Vy
- Huỳnh Trọng Khang
- Huỳnh Tuấn Anh
- Hứa Chương Nhuận
- Hứa Lập Chí
- Hương Lan
- Hường Thanh
- Hương Thủy
- Hữu Danh
- Hữu Đông
- Hữu Loan
- Hữu Mai
- Hữu Phương
- Ian Bui
- Ian Johnson
- Igor Poglazov
- Iio Sōgi
- Ilza Burchett
- Inrasara
- Iris Radisch
- Isabella Kwai
- Issa
- Issac Bashevis Singer
- Italo Calvino
- Iya Kiva
- J. M. Lotman
- J.B Nguyễn Hữu Vinh
- Jacques Attali
- Jacques Prévert
- Jake Johnson
- James Borton
- James Daniel Spears
- James G. Zumwalt
- James Grossman
- James Joyce
- James Poniewozik
- James Stavridis
- James WrightJuan Felipe Herrera
- Jang Kều
- Janos Kornai
- Jared Carters
- Jason Lopata
- Jason Morris-Jung
- Jay Nordlinger
- Jaya K.
- Jean Chesnaux
- Jean d'Ormesson
- Jean Piaget
- Jean Przyluski
- Jean Toomer
- Jean-Jacques Brochier
- Jean-Jacques Roth
- Jean-Louis Rocca
- Jean-Luc Chalumeau
- Jean-Marc Roberts
- Jean-Patrick Géraud
- Jean-Paul Sartre
- Jefferson Cowie
- Jeffrey Hanfover
- Jeffrey Nall
- Jessica Swoboda
- Jessie Yeung
- Jiayang Fan
- Jimmy Carter
- Joan Hua
- João Guimarães Rosa
- Joaquin Nguyễn Hòa
- Johann Grolle
- John Ashbery
- John Barrow
- John Cheever
- John D. Howard
- John Freeman
- John Keane
- John McCain
- Jon Fosse
- Jonathan Dee
- Jonathan London
- Jonathan Scott Holloway
- Jörg Wischermann
- Jorge Amado
- Jorge Luis Borges
- Joschka Fischer
- Josée Lapointe
- Joseph Wong
- Joseph Wright
- Josh Rogin
- Joshua Rothman
- Juan Pablo Cardenal
- Juan Pablo Cardenal & Heriberto Araújo
- Julia Cagé
- Julio Cortázar
- Jun’ichiro Tanizaki
- Kahil Gibral
- Kai Hoàng
- Kale
- Kalynh Ngô
- Kamel Daoud
- Kao Phú
- Kap Seol
- Karel Appel
- Karen Tongson
- Kate Chopin
- Katie Razzall
- Kazuo Shiraga
- Kenneth Nguyen
- Kenzaburo Oe
- Keorapetse Kgositsile
- Kerstin Holm
- Kều Jang
- Kha Lương Ngãi
- Kha Tiệm Ly
- Khải Đơn
- Khái Hưng
- Khaled Juma
- Khaly Chàm
- Khang Quốc Ngọc
- Khánh
- Khánh Bình
- Khánh Duy
- Khánh Ly
- Khánh Mai
- Khanh Nguyen
- Khanh Pham
- Khánh Phương
- Khánh Trâm
- Khánh Trường
- Khét
- Khế Iêm
- Khiêm Nhu
- Khổng Đức Thiêm
- Khuất Đẩu
- Khuất Thu Hồng
- Khuê Minh Nguyệt
- Khuê Phạm
- Khuyết Thư
- Kiệm Hoàng
- Kiến Văn
- Kiệt Anh Hùng
- Kiệt Tấn
- Kiều Duy Vĩnh
- Kiều Loan
- Kiều Mai Sơn
- Kiều Maily
- Kiều Phong
- Kiều Thị An Giang
- Kim Ân
- Kim Chi
- Kim Dung
- Kim Hạnh
- Kim Thúy
- Kim Trần
- Kim Yi-deum
- Kinh Bắc
- Kính Hòa
- Klaus Wiegerefe
- Kobayashi Issa
- Kúm
- Kumar Vikram
- Kurt-Martin Mayer
- Kỳ Duyên
- Kyoko Numano
- L. N. Tolstoy
- L. V. H.
- La Khắc Hoà
- La Khắc Hòa
- Lã Nguyên
- Lại Nguyên Ân
- Lam Điền
- Lam Hạnh
- Lam Ngọc
- Lam Thái Hòa
- Lan Nguyên
- Lang Anh
- Langston Hughes
- LAP
- Larry Diamond
- Lars Vargö
- László Krasznahorkai
- Laura Cappelle
- Laurent Sagalovitsch
- Lawrence Ferlinghetti
- Lâm Chương
- Lâm Duyên
- Lâm Hạnh
- Lâm Lê
- Lâm Ngân Mai
- Lâm Quang Mỹ
- Lâm Thị Mỹ Dạ
- Lenin
- Leon Trotsky
- Leonard Cohen
- Leonardo da Vinci
- Lê An Thế
- Lê Anh Hoài
- Lê Anh Hùng
- Lê Ân
- Lê Bá Đảng
- Lê Bảo Nhi
- Lê Bích Vượng
- Lê Chiều Giang
- Lê Công Định
- Lê Công Giàu
- Lê Công Tư
- Lê Ðình Nhất Lang
- Lê Dũng
- Lê Duy Nam
- Lê Đạt
- Lê Đăng Doanh
- Lê Đình Cai
- Lê Đình Khẩn
- Lê Đình Thắng
- Lê Đỗ Huy
- Lê Đức Dục
- Lê Đức Thôn
- Lê Giang Trần
- Lê Hải
- Lệ Hằng
- Lê Hiệp
- Lê Hoài Nguyên
- Lê Hoàng Diễm Trang
- Lê Hoàng Lân
- Lê Học Lãnh Vân
- Lê Hồ Quang
- Lê Hồng Hà
- Lê Hồng Hiệp
- Lê Hồng Lâm
- Lê Hùng
- Lê Hùng Vọng
- Lê Huy Hòa
- Lê Huyền Ái Mỹ
- Lê Huỳnh Lâm
- Lê Hữu
- Lê Hữu Khoá
- Lê Hữu Khóa
- Lê Hữu Nam
- Lê Kế Lâm
- Lê Khải
- Lê Kim Duy
- Lê Ký Thương
- Lê Lạc Giao
- Lê Luân
- Lê Mã Lương
- Lê Mai
- Lê Mai Lĩnh
- Lê Mạnh Chiến
- Lê Mạnh Đức
- Lê Minh
- Lê Minh Chánh
- Lê Minh Hà
- Lê Minh Hiền
- Lê Minh Khuê
- Lê Minh Phong
- Lê Ngân Hằng
- Lê Ngọc Luân
- Lê Ngọc Sơn
- Lê Nguyễn
- Lê Nguyễn Duy Hậu
- Lê Nguyễn Hương Trà
- Lê Nguyên Long
- Lê Nguyên Vỹ
- Lê Như Bình
- Lê Oa Đằng
- Lê Phan
- Lê Phú Khải
- Lê Quang
- Lê Quang Đức
- Lê Quảng Hà
- Lê Quang Hợp
- Lê Quang Thành
- Lê Quân
- Lê Quốc Anh
- Lê Quỳnh
- Lê Quỳnh Mai
- Lê Sa Long
- Lê Si Na
- Lê Sơn
- Lê Tất Đạt
- Lê Tất Điều
- Lê Thanh Dũng
- Lê Thanh Hải
- Lê Thanh Phong
- Lê Thanh Trường
- Lê Thân
- Lê Thế Thắng
- lê thi diem thuý
- Lê Thị Hồng Minh
- Lê Thị Huệ
- Lê Thị Hường
- Lê Thị Oanh
- Lê Thị Thanh Tâm
- Lê Thị Thấm Vân
- Lê Thiết Cương
- Lê Thiếu Nhơn
- Lê Thọ Bình
- Lê Thời Tân
- Lê Thời Thôi
- Lê Thu Hiền
- Lê Thúy Bảo Liên
- Lê Tiên Long
- Lê Trí Tuệ
- Lê Trinh
- Lê Trọng Nghĩa
- Lê Trọng Nguyễn
- Lê Trung Tĩnh
- Lê Trường Thanh
- Lê Tuấn Huy
- Lê Tuyết Hạnh
- Lê Văn Bỉnh
- Lê Văn Hảo
- Lê Văn Hiếu
- Lê Văn Hòa
- Lê Văn Hùng Vĩ
- Lê Văn Luân
- Lê Văn Sơn
- Lê Văn Trung
- Lê Văn Tùng
- Lê Vĩnh Tài
- Lê Vĩnh Triển
- Lê Vũ Trường Giang
- Lê Xuân Khoa
- Lê Xuyên
- Li Edelkoort
- Li Tana
- Li Zhongqin
- Liêu Diệc Vũ
- Liêu Thái
- Liễu Trương
- Linh Nguyên
- Linh Phạm
- Linh Văn
- Linh Vân
- Linh-Chân Brown
- LKH
- Lorca
- Louis Aragon
- Louise Glück
- Lộc Vàng
- Lợi Phan Mai
- Luân Hoán
- Ludwig von Mises
- Luke Hunt
- Luke Turner
- Lữ Kiều
- Lữ Quỳnh
- Lương Đào
- Lương Thiệu Quân
- Lương Thư Trung
- Lưu Á Châu
- Lưu Bình Nhưỡng
- Lưu Diệu Vân
- Lưu Đình Long
- Lưu Đức Trung
- Lưu Hà
- Lưu Hiểu Ba
- Lưu Khánh Thơ
- Lưu Mê Lan
- Lưu Minh Hải
- Lưu Na
- Lưu Nhi Dũ
- Lưu Quang Vũ
- Lưu Thuỷ Hương
- Lưu Thủy Hương
- Lưu Trọng Tưởng
- Lưu Trọng Văn
- Lưu Uyên Khôi
- Lý Đợi
- Lý Gia Trung
- Ly Hoàng Ly
- Lý Ngang
- Ly Phạm
- Lý Quang Hoàn
- Lý Thanh
- Lý Tiến Dũng
- Lý Toàn Thắng
- Lý Trực Dũng
- Lý Xuân Hải
- Lydia Davis
- Lynh Bacardi
- LysP
- M. Gorky
- M. Trần
- M.L. Gasparov
- Mạc Phong Tuyền
- Mạc Văn Trang
- Mạc Việt Hồng
- Mạch Nha
- Mạch Quang Thắng
- Madeleine Riffaud
- Madlovics Bálint
- Magyar Bálint
- Mahmoud Darwish
- Mai An Nguyễn Anh Tuấn
- Mai Anh Tuấn
- Mai Bá Ấn
- Mai Bá Kiếm
- Mai Chanh
- Mai Đỗ
- Mai Hiền
- Mai Khôi
- Mai Kim Ngọc
- Mai Lý
- Mai Nhật
- Mai Ninh
- Mai Quốc Ấn
- Mai Quỳnh
- Mai Quỳnh Nam
- Mai Sơn
- Mai Thái Lĩnh
- Mai Thanh Sơn
- Mai Thảo
- Mai Tú Ân
- Mai Văn Hoan
- Mai Văn Phấn
- Mai Văn Tính
- Maki Starfield
- Mamleev
- Mạnh Kim
- Manuel Casimiro
- Mão Xuyên
- Marc Andrus
- Marcel Reich-Ranicki
- Marci Shore
- Marco Ferrarese
- Margarita Lyutova
- Marguerite Duras
- Maria Donovan
- Maria Ressa
- Marie Lê Thị Hoa
- Mario Vargas Llosa
- Marion Hennebert
- Mark B. Hamilton
- Mark Binelli
- Mark Frankland
- Mark Osaki
- Mark Strand
- Marta Hillers
- Martin Jankowski
- Martin Kulldorff
- Marty Robbins
- Mary Morose
- Mary Walsh
- Masaoka Shik
- Matei Vişniec
- Mathias Mayer
- Matthew Clayfield
- Matthew Crawford
- Maurice Blanchot
- Maximilian Steinbeis
- May
- Maya Angelou
- Mặc Đỗ
- Mặc Lâm
- Mân Côi
- McAmmond Nguyễn Thị Tư
- Media Văn Việt
- Mia Pluger
- Michael Burawoy
- Michael Scammell
- Miêng
- Mike Ives
- Mikhail Shishkin
- Mikhail Sholokhov
- Mikhail Viktorovich Zygar
- Milan Kundera
- Mimmi Diệu Hường Bergström
- MInh Anh
- Minh Huệ
- Minh Hùng
- Minh Luật
- Minh Phúc
- Minh Quang – Lê Chiên
- Minh Quang Ho
- Minh Tâm
- Minh Thùy
- Minh Thư
- Minh Toàn
- Minh Tuấn
- Minh Tự
- Mireille Sacotte
- Miura Chora
- Monica Berlin
- Mường Mán
- Mỹ Hằng
- Mỹ Lan
- N. S. Khrushchev
- Nadine Murtaja
- Nam Dao
- Nam Dao Nguyễn Mạnh Hùng
- Nam Đan
- Nam Đông
- Nam Nguyên
- Nam Sơn
- Naowarat Pongpaiboon
- Natalia lacovelli
- Nataliya Zhynkina
- Natsume Sōseki
- Nay Aung
- ng. anhanh
- Ng.Uyển Nicole Dương
- Ngải Vị VỊ
- Ngân Xuyên
- Nghệ thuật
- Nghĩa Đặng
- Nghiêm Lương Thành
- Nghiêm Phương Mai
- Nghiêm Thanh Hương
- Nghiêm Xuân Hồng
- Nghiên Cứu Phê Bình
- Ngo Thu
- Ngọc Anh
- Ngọc Duy Phan
- Ngoc Hien Bui
- Ngọc Linh
- Ngô Anh Tuấn
- Ngô Bảo Châu
- Ngô Đình Thẩm
- Ngô Đồng
- Ngô Hương Giang
- Ngô Khắc Tài
- Ngộ Không Phí Ngọc Hùng
- Ngô Kim Khôi
- Ngô Kim-Khôi
- Ngô Liêm Khoan
- Ngô Lực
- Ngô Mai Phong
- Ngô Mạnh Hùng
- Ngô Minh
- Ngô Minh Khôi
- Ngô Ngọc Loan
- Ngô Ngọc Trai
- Ngô Nguyên Dũng
- Ngô Nhật Đăng
- Ngô Quốc Phương
- Ngô Quốc Thịnh
- Ngô Thế Vinh
- Ngô Thị Kim Cúc
- Ngô Thị Thanh Lịch
- Ngô Thị Thu Ngần
- Ngô Tùng Phong
- Ngô Tự Lập
- Ngô Văn
- Ngô Văn Giá
- Ngô Viết Nam Sơn
- Ngô Viết Trọng
- Ngô Việt Trung
- Ngô Vĩnh Long
- Ngô Xuân Hội
- Ngô Xuân Phúc
- Ngô Xuân Thảo
- Ngu Yên
- Nguyen Duc Thanh
- Nguyễn Hải Hoành
- Nguyễn Anh Dũng
- Nguyễn Anh Tuấn
- Nguyễn Anh Tuấn - đạo diễn
- Nguyễn Bá Chung
- Nguyễn Bách Việt
- Nguyễn Bảo Chân
- Nguyễn Bắc Sơn
- Nguyên Bình
- Nguyễn Bính
- Nguyễn Cảnh Bình
- Nguyên Cầm
- Nguyên Cẩn
- Nguyên Chánh
- Nguyễn Chí Hoan
- Nguyễn Chí Thuật
- Nguyễn Chí Trung
- Nguyễn Chí Tuyến
- Nguyễn Chinh Trung
- Nguyễn Cung Thông
- Nguyễn Cường
- Nguyễn Danh Bằng
- Nguyễn Danh Huế
- Nguyễn Danh Lam
- Nguyễn Ðăng Thường
- Nguyễn Duy
- Nguyễn Dương Quang
- Nguyễn Đạt
- Nguyễn Đắc Kiên
- Nguyễn Đắc Xuân
- Nguyễn Đăng Điệp
- Nguyễn Đăng Hưng
- Nguyễn Đăng Khoa
- Nguyễn Đăng Mạnh
- Nguyễn Đăng Na
- Nguyễn Đăng Quang
- Nguyễn Đăng Thường
- Nguyễn Đình Ấm
- Nguyễn Đình Bin
- Nguyễn Đình Bổn
- Nguyễn Đình Chú
- Nguyễn Đình Cống
- Nguyễn Đình Đăng
- Nguyễn Đình Huỳnh
- Nguyễn Đình Phượng Uyển
- Nguyễn Đình Thắng
- Nguyễn Đình Thi
- Nguyễn Đình Toàn
- Nguyễn Đông A
- Nguyễn Đổng Chi
- Nguyễn Đông Thức
- Nguyễn Đức
- Nguyễn Đức Dương
- Nguyễn Đức Hiệp
- Nguyễn Đức Lộc
- Nguyễn Đức Mậu
- Nguyễn Đức Sơn
- Nguyễn Đức Thắng
- Nguyễn Đức Tiến
- Nguyễn Đức Tùng
- Nguyễn Đức Tường
- Nguyễn Gia Trí
- Nguyên Giác
- Nguyên Giác Phan Tấn Hải
- Nguyễn Hà Luân
- Nguyễn Hải Hoành
- Nguyễn Hải Yến
- Nguyễn Hàn Chung
- Nguyễn Hiến Lê
- Nguyễn Hoa Lư
- Nguyễn Hoài Nam
- Nguyễn Hoài Văn
- Nguyễn Hoài Vân
- Nguyễn Hoàn
- Nguyễn Hoàn Nguyên
- Nguyễn Hoàng Ánh
- Nguyễn Hoàng Anh Thư
- Nguyễn Hoàng Diệu Thủy
- Nguyễn Hoàng Diệu Thúy
- Nguyễn Hoàng Giao
- Nguyễn Hoàng Linh
- Nguyễn Hoàng Trung
- Nguyễn Hoàng Văn
- Nguyễn Hồ Quân
- Nguyễn Hồng Anh
- Nguyễn Hồng Giao
- Nguyễn Hồng Hưng
- Nguyễn Hồng Lam
- Nguyễn Hồng Nhung
- Nguyễn Hồng Thục
- Nguyễn Huệ Chi
- Nguyễn Hùng
- Nguyễn Huy Hoàng
- Nguyễn Huy Thiệp
- Nguyễn Huy Vũ
- Nguyên Hưng
- Nguyễn Hưng Quốc
- Nguyễn Hương
- Nguyễn Hữu Đễ
- Nguyễn Hữu Hồng Minh
- Nguyễn Hữu Liêm
- Nguyễn Hữu Nhật
- Nguyễn Hữu Sơn
- Nguyễn Hữu Thiết
- Nguyễn Hữu Việt Hưng
- Nguyễn Hữu Vinh
- Nguyễn kc Hậu
- Nguyễn Khải
- Nguyễn Khánh Duy
- Nguyễn Khánh Trường
- Nguyễn Khắc An
- Nguyễn Khắc Bình
- Nguyễn Khắc Mai
- Nguyễn Khắc Ngân Vi
- Nguyễn Khắc Phê
- Nguyễn Khắc Phi
- Nguyễn Khắc Phục
- Nguyễn Khiêm
- Nguyễn Khôi
- Nguyễn Kiến Phước
- Nguyễn Kiều Dung
- Nguyễn Kiều Hưng
- Nguyễn Kim Hưng
- Nguyên Lạc
- Nguyễn Lam Điền
- Nguyễn Lãm Thắng
- Nguyễn Lan Phương
- Nguyễn Lâm Cẩn
- Nguyễn Lân Bình
- Nguyễn Lân Thắng
- Nguyễn Lê Hồng Hưng
- Nguyễn Lê Tuyên
- Nguyễn Lệ Uyên
- Nguyễn Linh Giang
- Nguyễn Linh Quang
- Nguyễn Lộ Trạch
- Nguyễn Luận
- Nguyễn Lương Hải Khôi
- Nguyễn Lương Ngọc
- Nguyễn Lương Thịnh
- Nguyễn Lương Vỵ
- Nguyễn Mai
- Nguyễn Man Nhiên
- Nguyễn Mạnh An Dân
- Nguyễn Mạnh Côn
- Nguyễn Mạnh Đẩu
- Nguyễn Mạnh Tiến
- Nguyễn Manh Trinh
- Nguyễn Mạnh Trinh
- Nguyễn Mạnh Tuấn
- Nguyễn Mạnh Tường
- Nguyễn Minh Anh
- Nguyễn Minh Hòa
- Nguyễn Minh Kính
- Nguyễn Minh Nhị
- Nguyễn Minh Nhựt
- Nguyễn Minh Thuyết
- Nguyễn Mộng Giác
- Nguyên Ngọc
- Nguyễn Ngọc Chu
- Nguyễn Ngọc Đức
- Nguyễn Ngọc Giao
- Nguyễn Ngọc Hoa
- Nguyễn Ngọc Lanh
- Nguyễn Ngọc Liễm
- Nguyễn Ngọc Lung
- Nguyễn Ngọc Phương
- Nguyễn Ngọc Tâm
- Nguyễn Ngọc Thiện
- Nguyễn Ngọc Tú Anh
- Nguyễn Ngọc Tư
- Nguyên Nguyên
- Nguyễn Nguyên
- Nguyễn Nguyên Bình
- Nguyễn Nguyệt Cầm
- Nguyễn Nhật Lệ
- Nguyễn Nhật Tín
- Nguyên Nhi
- Nguyễn Như Huy
- Nguyễn Như Mây
- Nguyễn Phạm Hùng
- Nguyễn Phan Quế Mai
- Nguyễn Phú Yên
- Nguyễn Phúc Vĩnh Ba
- Nguyễn Phượng
- Nguyễn Phương Đình
- Nguyễn Phương Mai
- Nguyễn Phương Mạnh
- Nguyễn Quang
- Nguyễn Quang A
- Nguyễn Quang Bình
- Nguyễn Quang Duy
- Nguyễn Quang Dy
- Nguyễn Quang Đồng
- Nguyễn Quang Hồng
- Nguyễn Quang Hưng
- Nguyễn Quang Lập
- Nguyễn Quang Thạch
- Nguyễn Quang Thân
- Nguyễn Quang Thiều
- Nguyễn Quang VInh
- Nguyễn Quân
- Nguyễn Quốc Bảo
- Nguyễn Quốc Chánh
- Nguyễn Quốc Chính
- Nguyễn Quốc Lâm
- Nguyễn Quốc Tấn Trung
- Nguyễn Quốc Thái
- Nguyễn Quốc Toàn
- Nguyễn Quốc Trụ
- Nguyễn Quốc Tuấn
- Nguyễn Quốc Vương
- Nguyễn Quỳnh Hương
- Nguyên Sa
- Nguyễn Sĩ Dũng
- Nguyễn Sơn Lâm
- Nguyễn Sỹ Phương
- Nguyễn Sỹ Tế
- Nguyễn Tà Cúc
- Nguyễn Tài Cẩn
- Nguyễn Tấn Cứ
- Nguyễn Tất Nhiên
- Nguyễn Thạch Giang
- Nguyễn Thái Hòa
- Nguyễn Thái Hợp
- Nguyễn Thái Sơn
- Nguyễn Thái Tuấn
- Nguyễn Thanh Bình
- Nguyễn Thanh Châu
- Nguyễn Thanh Giang
- Nguyễn Thanh Hiện
- Nguyễn Thanh Hùng
- Nguyễn Thanh Huy
- Nguyễn Thanh Huyền
- Nguyễn Thanh Mỹ
- Nguyễn Thành Nam
- Nguyễn Thanh Nghị
- Nguyễn Thanh Nguyệt
- Nguyễn Thành Phong
- Nguyễn Thanh Sơn
- Nguyễn Thành Sơn
- Nguyễn Thanh Tâm
- Nguyễn Thành Thi
- Nguyễn Thanh Tuyền
- Nguyễn Thanh Văn
- Nguyễn Thanh Việt
- Nguyễn Thế Hùng
- Nguyễn Thế Thanh
- Nguyễn Thị Ái Tiên
- Nguyễn Thị Bích Hậu
- Nguyễn Thị Bích Ngà
- Nguyễn Thị Bình
- Nguyễn thị Cỏ May
- Nguyễn Thị Dư Khánh
- Nguyễn Thị Hải
- Nguyễn Thị Hậu
- Nguyễn Thị Hiền
- Nguyễn Thị Hoàng
- Nguyễn Thị Hoàng Bắc
- Nguyễn Thị Hồng
- Nguyễn Thị Khánh Minh
- Nguyễn Thị Khánh Trâm
- Nguyễn Thị Kim Chi
- Nguyễn Thị Kim Phụng
- Nguyễn Thị Kim Thoa
- Nguyễn Thị Minh Ngọc
- Nguyễn Thị Minh Thái
- Nguyễn Thị Minh Thương
- Nguyễn Thị Ngọc Hải
- Nguyễn Thị Ngọc Nhung
- Nguyễn Thị Oanh
- Nguyễn Thị Phước
- Nguyễn Thị Thanh Bình
- Nguyễn Thị Thanh Hải
- Nguyễn Thị Thanh Lưu
- Nguyễn Thị Thanh Xuân
- Nguyễn Thị Thanh Yến
- Nguyễn Thị Thảo An
- Nguyễn Thị Thúy Hạnh
- Nguyễn Thị Thùy Linh
- Nguyễn Thị Thụy Vũ
- Nguyễn Thị Thuyền
- Nguyễn Thị Tịnh Thy
- Nguyễn Thị Từ Huy
- Nguyễn Thị Vinh
- Nguyễn Thiện Tống
- Nguyễn Thiện Tơ
- Nguyễn Thói Đời
- Nguyễn Thông
- Nguyễn Thu Quỳnh
- Nguyễn Thu Trang
- Nguyễn Thụy Anh
- Nguyễn Thùy Dương
- Nguyễn Thúy Hạnh
- Nguyễn Thụy Long
- Nguyễn Thuỵ Phương
- Nguyễn Thùy Song Thanh
- Nguyễn Thỵ
- Nguyễn Thy Anh
- Nguyễn Tiến Dũng
- Nguyễn Tiến Lập
- Nguyễn Tiến Trung
- Nguyễn Tiến Văn
- Nguyễn Trần Bạt
- Nguyễn Tri Phương Đông
- Nguyễn Triệu Nam
- Nguyễn Trọng Bình
- Nguyễn Trọng Chức
- Nguyễn Trọng Huân
- Nguyễn Trọng Khôi
- Nguyễn Trọng Tạo
- Nguyễn Trung
- Nguyễn Trung Bảo
- Nguyễn Trung Dân
- Nguyễn Trung Hiếu
- Nguyễn Trung Kiên
- Nguyễn Trung Thuần
- Nguyễn Trường Giang
- Nguyễn Trường Huy
- Nguyễn Trường Uy
- Nguyễn Tuấn
- Nguyễn Tuấn Anh
- Nguyễn Tuấn Khoa
- Nguyễn Tùng
- Nguyễn Tùng Linh
- Nguyễn Tuyết Lan
- Nguyễn Tuyết Lộc
- Nguyễn Tư Nghiêm
- Nguyễn Tử Siêm
- Nguyễn Tường Bách
- Nguyễn Tường Thiết
- Nguyễn Tường Thụy
- Nguyễn Ước
- Nguyễn Vạn An
- Nguyễn Vạn Phú
- Nguyễn Văn
- Nguyễn Văn Ba
- Nguyễn Văn Chính
- Nguyễn Văn Ðậu
- Nguyễn Văn Dũng
- Nguyễn Văn Đài
- Nguyễn Văn Gia
- Nguyễn Văn Hạnh
- Nguyễn Văn Hiệp
- Nguyễn Văn Hòa
- Nguyễn Văn Hùng
- Nguyễn Văn Huyên
- Nguyễn Văn Lợi
- Nguyễn Văn Lục
- Nguyễn Văn Miếng
- Nguyễn Văn Nghệ
- Nguyễn Văn Nho
- Nguyễn Văn Phong
- Nguyễn Văn Phú
- Nguyễn Văn Phước
- Nguyễn Văn Sâm
- Nguyễn Văn Sơn
- Nguyễn Văn Tao
- Nguyễn Văn Thiệu
- Nguyễn Văn Thọ
- Nguyễn Văn Trọng
- Nguyễn Văn Trung
- Nguyễn Văn Tuấn
- Nguyễn Văn Vĩnh
- Nguyễn Văn Xuân
- Nguyễn Vi Khải
- Nguyễn Vi Yên
- Nguyễn Viện
- Nguyên Việt
- Nguyễn Việt Anh
- Nguyễn Việt Chiến
- Nguyễn Viết Dũng
- Nguyễn Viết Lãm
- Nguyễn Viết Sáng
- Nguyễn Vĩnh Nguyên
- Nguyễn Vũ Hiệp
- Nguyễn Vũ Tiềm
- Nguyễn Vỹ
- Nguyễn Vy Khanh
- Nguyễn Xuân Diện
- Nguyễn Xuân Hằng
- Nguyễn Xuân Hoàng
- Nguyễn Xuân Hưng
- Nguyễn Xuân Khánh
- Nguyễn Xuân Khoát
- Nguyễn Xuân Nghĩa
- Nguyễn Xuân Nha
- Nguyễn Xuân Quang
- Nguyễn Xuân Thiệp
- Nguyễn Xuân Thọ
- Nguyễn Xuân Tiệp
- Nguyễn Xuân Tường Vy
- Nguyễn Xuân Vượng
- Nguyễn Xuân Xanh
- Nguyễn Ý Thuần
- Nguyên Yên
- Nguyễn-Chương Mt
- Nguyễn-hòa-Trước
- Nguyệt Chu
- Nguyệt Quỳnh
- Nguyệt Vi
- Ngự Thuyết
- Người Buôn Gió
- Ngyễn Trung Bảo
- Nh. Tay Ngàn
- Nhã
- Nhã Ca
- Nhã Duy
- Nhã Thuyên
- Nhan Do Thanh
- Nhân Hồng
- Nhật Chiêu
- Nhật Lệ
- Nhất Linh
- Nhật Thanh
- Nhật Tiến
- Nhật Tuấn
- Nhất Uyên
- Nhị Linh
- Nhị Ngã
- Nhóm Vì một Hà Nội xanh
- Như Huy
- Như Không
- Như Quỳnh
- Như Quỳnh de Prelle
- Như Ý
- Nhược Thủy
- Niall Ferguson
- Nick Hilden
- Nicolas Casey
- Nikulin
- Nina McPherson
- Ninh Dương
- Ninh Kiều
- Nobert Hummelt
- Norbert Seitz
- Nông Hồng Diệu
- NP Phan
- Obama
- Ocean Vương
- Octavio Paz
- Ogden Nash
- Oksana Zabuzhko
- Oleg Kashin
- Olga Berggolts
- Ondrej Slowik
- onggiaolang
- Orlando Figes
- Orwell
- Oscar Salemink
- Oscar Wilde
- Pablo Neruda
- Pablo Picasso
- Palmer
- Pamela N. Corey
- Patrick Frater
- Patrick Lodge
- Paul Auster
- Paul Celan
- Paul Éluard
- Paul Hoover
- Paul Mendez
- Paul Mozur
- Paul Theroux
- Paul-François Paoli
- Paulus Lê Sơn
- Pavel Basinsky
- Pavel Basynski
- Pavlo Vyshebaba
- Paweł Kubiak
- Pawel Kuczynski
- Paweł Łepkowski
- Percy Mabandu
- Pervez Hoodbhoy
- Peter B. Zinoman
- Peter Bradshaw
- Peter Hansen
- Peter Harvey
- Peter Kleiner
- Peter Singer
- Phạm Anh Tuấn
- Phạm Biểu Tâm
- Phạm Cảnh Thượng
- Phạm Cao Hoàng
- Phạm Châu
- Phạm Chí Dũng
- Phạm Chi Lan
- Phạm Chu Sa
- Phạm Công Luận
- Phạm Công Thiện
- Phạm Công Trứ
- Phạm Công Út
- Phạm Duy
- Phạm Duy Nghĩa
- Phạm Đình Chương
- Phạm Đình Trọng
- Phạm Đình Vy
- Phạm Đoan Trang
- Phạm Hải Anh
- Phạm Hải Âu
- Phạm Hiền Mây
- Phạm Hoàng Quân
- Phạm Hồng Sơn
- Phạm Hùng Việt
- Phạm Huy Thông
- Phạm Khánh Duy
- Phạm Khiêm Ích
- Phạm Kiều Tùng
- Phạm Kỳ Đăng
- Phạm Lệ Quyên
- Phạm Lê Vương Các
- Phạm Linh
- Phạm Lưu Vũ
- Phạm Minh Hoàng
- Phạm Minh Ngọc
- Phạm Minh Quân
- Phạm Minh Trung
- Phạm Ngọc
- Phạm Ngọc Lư
- Phạm Ngọc Thái
- Phạm Ngọc Tiến
- Phạm Nguyên Trường
- Phạm Ngữ
- Phạm Phan Long
- Phạm Phú Cường
- Phạm Phú Hải
- Phạm Phú Minh
- Phạm Phú Phong
- Phạm Phú Thứ
- Phạm Phú Viết
- Phạm Phúc Thịnh
- Phạm Phương
- Phạm Quang Ái
- Phạm Quang Long
- Phạm Quang Trung
- Phạm Quang Tuấn
- Phạm Sỹ Sáu
- Phạm Tăng
- Phạm Thành
- Phạm Thành Hưng
- Phạm Thanh Nghiên
- Phạm Thảo Nguyên
- Phạm Thế Cường
- Phạm Thị
- Phạm Thị Anh Nga
- Phạm Thị Điệp Giang
- Phạm Thị Hoài
- Phạm Thị Hồng Ân
- Phạm Thị Kiều Ly
- Phạm Thị Ngọc
- Phạm Thị Phương
- Phạm Thiên Ân
- Phạm Thiên Thư
- Phạm Tín An Ninh
- Phạm Toàn
- Phạm Trần
- Phạm Trọng Chánh
- Phạm Trung Nghĩa
- Phạm Tuấn
- Phạm Tư Thanh Thiện
- Phạm Tường Vân
- Phạm Văn
- Phạm Văn Khoái
- Phạm Văn Quang
- Phạm Văn Tình
- Phạm Văn Vũ
- Pham Viem Phuong
- Phạm Viêm Phương
- Phạm Viết Đào
- Phạm Việt Hưng
- Phạm Vũ Lửa Hạ
- Phạm Xuân Đài
- Phạm Xuân Hùng
- Phạm Xuân Nguyên
- Phạm Xuân Trường
- Phan An Sa
- Phan Ba
- Phan Bội Châu
- Phan Cẩm Thượng
- Phan Châu Thành
- Phan Cự Đệ
- Phan Dương Hiệu
- Phan Đan
- Phan Đạo
- Phan Đắc Lữ
- Phan Đình Diệu
- Phan Độc Lập
- Phan Hải-Đăng
- Phan Hồng Giang
- Phan Huy Chú
- Phan Huy Dũng
- Phan Huy Đường
- Phan Huy Lê
- Phan Huyền Thư
- Phan Kế Toại
- Phan Khôi
- Phan Kim Hổ
- Phan Lặng Yên
- Phan Mạnh Quỳnh
- Phan Nam Sinh
- Phan Ngọc
- Phan Nguyên
- Phan Nhật Nam
- Phan Nhiên Hạo
- Phan Ni Tấn
- Phan Phương Đạt
- Phan Quang
- Phan Quỳnh Trâm
- Phan Tấn Hải
- Phan Tấn Uẩn
- Phan Thanh Bình
- Phan Thanh Sơn Nam
- Phan Thanh Tâm
- Phan Thắng
- Phan Thế Hải
- Phan Thị Hà Dương
- Phan Thị Kim Phúc
- Phan Thị Trọng Tuyển
- Phan Thị Vàng Anh
- Phan Thu Vân
- Phan Thuý Hà
- Phan Thúy Hà
- Phan Trang Hy
- Phan Trí Đỉnh
- Phan Trọng Hoàng Linh
- Phan Trọng Văn
- Phan Văn Giưỡng
- Phan Văn Song
- Phan Văn Thắng
- Phan Vũ
- Phan Xine
- Phan Xuân Sinh
- Phannguyên Psg
- Phanxipăng
- Phaolô VI
- phap
- Pháp Hoan
- Pháp Vân
- Phapxa Chan
- Phát biểu nhận giải Văn Việt
- Phi Hà
- Phil Caputo
- Philip Larkin
- Philip Roth
- Philipp Felsch
- Phong Âm
- Phong Linh
- Phong Nguyen
- Phong Quang
- Phố Văn
- Phú Quang
- Phù Sa
- Phúc Lai GB
- Phúc Tiến
- Phunchok Stobdan
- Phùng Anh Kiệt
- Phùng Hi
- Phùng Hoài Ngọc
- Phùng Học Vinh
- Phùng Khắc Khoan
- Phùng Ngọc Kiên
- Phùng Nguyễn
- Phùng Quán
- Phùng Thành Chủng
- Phùng Thị Hạ Nguyên
- Phùng Thị Như Hà
- Phuong Ta
- Phương Chi
- Phương Hương
- Phương Phương
- Phương Thảo
- Phương Thuý
- Phương Uy
- Phương Xích Lô
- Pierre Bayard
- Pierre Darriulat
- Pierre Lemieux
- Prashanth Parameswaran
- Qladimir Pyljow
- Quách Cường
- Quách Hạo Nhiên
- Quách Tấn
- Quách Thoại
- Quảng Diệu Trần Bảo Toàn
- Quang Dũng
- Quang Đức
- Quang Minh
- Quang Phan
- Quảng Tánh Trần Cầm
- Quậy Nguyễn
- Quế Hương
- Quốc Dũng
- Quốc Phương
- Quốc Toản
- Quyên Di
- Quyên Hoàng
- Quỳnh Dao
- Quỳnh Hợp
- Quỳnh Iris de Prelle
- Quỳnh Vi
- Rabindranath Tagore
- Rachel Adams
- Rainer Maria Rilke
- Ralph Chaplin
- Rebecca Mead
- Rebecca Solnit
- Reiner Traub
- Remo Verdickt
- Riccardo Gazzaniga
- Richard C. Paddock
- Richard Millet
- Richard Serra
- Richard Seymur
- Robert Desnos
- Robert McCrump
- Roger Vu
- Roger-Pol Droit
- Roland Barthes
- Romain Rolland
- Ronald F. Inglehart
- Rory O’Sullivan
- Ruben David Gonzalez Gallego
- Russell Edson
- Ruth Ingram
- Ryszard Legutko
- Saint-John Perse
- Salman Rushdie
- Salvatore Babones
- Sam Dresser
- Sạn chữ
- San Phi
- Sandra Kerschbaumer
- Sara Teasdale
- Sarah Pulliam Bailey
- Sarah Thornton
- Sáu Nghệ
- Sergio Bitar
- Shaimaa El Sabbagh
- Shakespeare
- Shannon Van Sant
- Sheikha A
- Sheila Fischman
- Sheila Ngoc Pham
- Sheri Berman
- Shigeeda Yutaka
- Shirin Ebadi
- Shukshin
- Silke Fokken
- Simon Book
- Simon Johnson
- Sire Apm Lukwesa
- Slavoj Žižek
- Sohaniim
- Son Kieu Mai
- Song Chi
- Song Hà
- Song Nguyễn
- Song Phạm
- Song Phan
- Song Thao
- Sophie Trịnh
- Số đặc biệt
- Sơn Ca
- Sơn Hoàng Liên
- Sơn Kiều Mai
- Sơn Nam
- Stalin
- Stefan Dege
- Stefano Harney
- Stephan Koester
- Stephen B. Young
- Steve Earle
- Susan Sontag
- Suzuki Katsuhiko
- Sương Nguyệt Minh
- Sương Quỳnh
- Svetlana Alexievich
- Svetlana Alexievitch
- Svetlana Alexiévitch
- Sylvia Plath
- T. Đ.
- T.Vấn
- Tạ Anh Thư
- Tạ Chí Đại Trường
- Tạ Duy Anh
- Tạ Tỵ
- Tạ Văn Tài
- Tạ Văn Thông
- Tạ Xuân Hải
- Tadeusz Rósewicz
- Taigu Ryōkan
- Tam Ích
- Tamarchenko
- Tàn Tuyết
- Tanaami Keiichi
- Taras Shevchenko
- Tarik Khaldi
- Tawada Yoko
- Tawfiq Zayyad
- Tăng Quang
- Tâm An
- Tâm Bình
- Tâm Chánh
- Tâm Don
- Tâm Thường Định
- Tâm Việt
- Tấn An
- Teolinda Gersão
- Teresa Mỹ Chúc
- Thạch Đạt Lang
- Thạch Quỳ
- Thạch Thảo
- Thái Bá Tân
- Thái Bá Vân
- Thái Bảo
- Thái Hà
- Thái Hạo
- Thái Kế Toại
- Thái Kim Lan
- Thái Mai Lan
- Thái Ngọc San
- Thái Phan Vàng Anh
- Thái Sinh
- Thái Thanh
- Thái Thanh Sơn
- Thái Thăng Long
- Thái Tuấn
- Thái Văn
- Thái Văn Đào
- Thái Vũ
- Thanh Chung
- Thạnh Đà
- Thanh Hằng
- Thanh Hằng - Anh Khoa
- Thành Lộc
- Thanh Nam
- Thanh Ngọc
- Thanh Phương
- Thanh Tâm Tuyền
- Thanh Thảo
- Thanh Thuỷ
- Thanh Trúc
- Thanh Tùng
- Thanh Xuân
- Thanhhà Lại
- Thảo Dân
- Thao Dinh
- Thảo luận
- Thảo Nguyên
- Thảo Trường
- Thảo Vy
- Thẩm Đống
- Thẩm Hoàng Long
- Thận Nhiên
- Thân Trọng Mẫn
- Thân Trọng Sơn
- Thế Dũng
- Thế Giang
- Thế Quân
- THẾ THANH
- Thế Uyên
- Thi Hoàng
- Thi Nguyên
- Thi sỹ ỦA
- Thi Vũ
- Thích Nhất Hạnh
- Thích Nữ Chân Không
- Thích Phước An
- Thích Quảng Độ
- Thierry Leclère
- Thierry Lentz
- Thiên Di
- Thiên Điểu
- Thiền Lâm
- Thiền Nguyễn
- Thiên Thai
- Thiện Tùng
- Thiện Ý
- Thiền Zen Paul Vân Thuyết
- Thiết Thạch
- Thiếu Khanh
- Thiều Mai Lâm
- Tho Nguyen
- Thọ Nguyễn
- Thomas A. Bass
- Thomas Bo Pedersen
- Thomas Mahler
- Thomas S. Mullaney
- Thomas Schmid
- Thông Đặng
- Thơ
- Thơ Marie Howe
- Thụ Nguyên
- Thu Phong
- Thu Vàng
- Thuận
- Thuần Ngô
- Thuận Paris
- Thuận Thiên
- Thục Quyên
- Thụy An
- Thùy Dung
- Thụy Khuê
- Thùy Linh
- Thụy My
- Thủy Tiên
- Thư Bạn Đọc
- Thường Quán
- Thy An
- Tịch Ru
- Tiet Hung Thai
- Tiền Giang
- Tiêu Dao Bảo Cự
- Tiêu Kiện Sinh
- Tiêu Toàn
- Tiểu Tử
- Tiểu Vũ
- Tillman Miller
- Timothy Brennan
- Timothy Garton Ash
- Timothy Snyder
- Tina Hà Giang
- Tino Cao
- Tobi Trần
- Tobias Rapp
- Tom Fawthrop
- Tomas Tranströmer
- Tô Đăng Khoa
- Tô Hà Lâm
- Tô Hải
- Tô Hoàng
- Tố Hữu
- Tô Lan Hương
- Tô Ngọc Vân
- Tô Thẩm Huy
- Tô Thùy Yên
- Tô Văn Trường
- Tôi Đây
- Tôn Thất Thông
- Tôn Thất Tùng
- Tống Văn Công
- Trà Bình
- Trà Đóa
- Trà Nhiên
- Tracy K. Smith
- Tran Dinh Dung
- Tran Nam Dung
- Trang Châu
- Trang Hạ
- Trang Thanh
- Trang Thế Hy
- Trangđài Glassey Trầnguyễn
- Trangđài Glasssey-Trầnguyễn
- Trao đổi
- Trầm Tử Thiêng
- Trần Anh Hùng
- Trần Bá Đại Dương
- Trần Bang
- Trần Bình Nam
- Trần C. Trí
- Trần Cao Lĩnh
- Trần Cao Tường
- Trần Công Tâm
- Trần Công Tín
- Trần Dạ Từ
- Trần Dần
- Trần Doãn Nho
- Trần Dũng Thanh Huy
- Trần Duy
- Trần Duy Phiên
- Trần Duy Trung
- Trần Đăng Khoa
- Trần Đăng Tuấn
- Trần Đĩnh
- Trần Đình Bút
- Trần Đình Hoành
- Trần Đình Lương
- Trần Đình Sơn Cước
- Trần Đình Sử
- Trần Đình Thắng
- Trần Đình Triển
- Trần Đình Trợ
- Trần Độ
- Trần Đồng Minh
- Trần Đức Anh Sơn
- Trần Đức Nguyên
- Trần Đức Thảo
- Trần Đức Tiến
- Trần Đức Tín
- Trần Đức Toản
- Trần Gia Huấn
- Trần Gia Ninh
- Trần Hà Linh
- Trần Hạ Tháp
- Trần Hạ Vi
- Trần Hải
- Trần Hạnh
- Trần Hậu
- Trần Hoài Anh
- Trần Hoài Thư
- Trần Hoàng Phố
- Trần Hoàng Trúc
- Trần Hoàng Vy
- Trần Hùng
- Trần Huy Bích
- Trần Huy Mẫn
- Trần Huy Minh Phương
- Trần Huy Quang
- Trần Huyền Sâm
- Trần Huỳnh Duy Thức
- Trần Hữu Dũng
- Trần Hữu Khánh
- Trần Hữu Quang
- Trần Hữu Tá
- Trần Hữu Thục
- Trần Khánh Triệu
- Trần Kiêm Đoàn
- Trần Kiêm Trinh Tiên
- Trần Kim Trắc
- Trần Kỳ Trung
- Trần Lam
- Trần Lê Hoa Tranh
- Trần Lê Sơn Ý
- Trần Lương
- Trần Lý Trí Tân
- Trần Mạnh Hảo
- Trần Mạnh Tuấn
- Trần Minh Phi
- Trần Minh Quốc
- Trần Mộng Tú
- Trần Nam Anh
- Trần Nam Bình
- Trần Ngân Hà
- Trần Nghi Hoàng
- Trần Ngọc Cư
- Trần Ngọc Hiếu
- Trần Ngọc Tuấn
- Trần Ngọc Vương
- Trần Nguyên Đán
- Trần Nhã Thụy
- Trần Nhương
- Trần Phong Giao
- Trần Phong Vũ
- Trần Quang Đức
- Trần Quang Lộc
- Trần Quốc Anh
- Trần Quốc Nam
- Trần Quốc Thuận
- Trần Quốc Toàn
- Trần Quốc Trọng
- Trần Quốc Vượng
- Trần Quyết Thắng
- Trân Sa
- Trần Song Hào
- Trần Thành
- Trần Thanh Ái
- Trần Thanh Cảnh
- Trần Thanh Huy
- Trần Thanh Vân
- Trần Thắng
- Trần Thế Vĩnh
- Trần Thị Băng Thanh
- Trần Thị Diệu Tâm
- Trần Thị Lai Hồng
- Trần Thị Lam
- Trần Thị NgH.
- Trần Thị Nguyệt Mai
- Trần Thị Phương Phương
- Trần Thị Thanh Thoả
- Trần Thị Thu Hoài
- Trần Thị Trường
- Trần Thiện Đạo
- Trần Thùy Mai
- Trần Tiến
- Trần Tiễn Cao Đăng
- Trần Tiến Dũng
- Trần Tiễn Khanh
- Trần Tố Nga
- Trần Trọng Dương
- Trần Trọng Thức
- Trần Trọng Vũ
- Trần Trung Chính
- Trần Trung Đạo
- Trần Tuấn
- Trần Từ Mai
- Trần Vàng Sao
- Trần Văn Chánh
- Trần Văn Chung
- Trần Văn Đỉnh
- Trần Văn Khê
- Trần Văn Minh
- Trần Văn Nam
- Trần Văn Thọ
- Trần Văn Thủy
- Trần Văn Tý
- Trần Vấn Lệ
- Trần Việt Hà
- Trần Viết Ngạc
- Trần Vinh Dự
- Trần Vũ
- Trần Vũ Hải
- Trần Vương Thuấn
- Trần Vương Thuận
- Trần Wũ Khang
- Trần Xuân Hoài
- Trần Xuân Kiêm
- Trần Xuân Linh
- Trần Xuân Lĩnh
- Trần Xuân Thảo
- Trần Ý Dịu
- Trần Yên Hòa
- Trần Yên Nguyên
- Trên
- Trên Facebook
- Trên Facebook/Minds
- Trên kệ sách
- Trên trang diaCRITICS
- Trí Hiệu Dân
- Triều Anh
- Triều Hoa Đại
- Triêu Nhan
- Triều Sơn
- Triệu Tử Dương
- Trịnh Anh Tuấn
- Trịnh Bá Phương
- Trịnh Bách
- Trịnh Cao Hòa Thanh
- Trịnh Chu
- Trịnh Công Sơn
- Trịnh Cung
- Trịnh Duy Kỳ
- Trịnh Hữu Long
- Trịnh Kim Tiến
- Trịnh Lữ
- Trịnh Minh Tuấn
- Trịnh Sơn
- Trịnh Thanh Thủy
- Trịnh Thu Tuyết
- Trịnh Vĩnh Phúc
- Trịnh Xuân Thuận
- Trịnh Xuân Thủy
- Trịnh Y Thư
- Trọng Anh
- Trọng Phú
- Trọng Thành
- Tru Sa
- Trúc Giang
- Trúc Thông
- Trúc Ty
- Trump
- Trung Bảo
- Trung Dũng Kqd
- Trung Dũng Kqđ
- Trùng Dương
- Trung Đào
- Trung Trung Đỉnh
- Trư Sa
- Trường An
- Trương Anh Ngọc
- Trương Anh Thụy
- Trương Chính
- Trương Duy Nhất
- Trương Đăng Dung
- Trương Điện Thắng
- Trương Đình Phượng
- Trương Hồng Quang
- Trương Huy San
- Trường Minh
- Trương Ngọc Chương
- Trương Nguyên
- Trương Nguyện Thành
- Trương Nhân Tuấn
- Trương Phượng
- Trương Quang
- Trương Quang Đệ
- Trương Quang Nhuệ
- Trương Quang Vĩnh
- Trương Thanh Thuận
- Trương Thị An Na
- Trương Thị Ngọc Hân
- Trương Thiên Phàm
- Trương Thu Hiền
- Trương Tố Hoa
- Trương Trọng Nghĩa
- Trương Tửu
- Trương Văn Dân
- Trương Văn Vĩnh
- Trương Vũ
- Trương Xuân Thiên
- Tú Mỡ
- Tù Quốc Hoài
- Tù Sâm
- Tú Trung Hồ
- Tuấn Duy
- Tuấn Khanh
- Tuân Nguyễn
- Tuấn Thảo
- Tuệ Anh
- Tuệ Đăng
- Tuệ Nguyên
- Tuệ Nhân
- Tuệ Nhật
- Tuệ Sĩ
- Tuệ Sỹ
- Tùng Dương Cola
- Tung Nguyen
- Turner
- Túy Hồng
- Tuyết Nghi
- Tư
- Từ Dung
- Tư liệu
- Tử Linh
- Từ Mai Trần Huy Bích
- Từ Quốc Hoài
- Từ Sâm
- Từ Thức
- Tưởng
- Tương Lai
- Uejima Onitsura
- Umberto Eco
- Uông Tăng Kỳ
- Uông Triều
- Uyển Ca
- Uyên Nguyên
- Uyên Nguyễn
- Uyên Thao
- Uyên Vũ
- V. Erofiev
- Václav Havel
- Vàng A Giang
- Varlam Shalamov
- Vasco Gargalo
- Vasily Makarovich
- Vasyl Stus
- Văn
- Văn Biển
- Văn Cao
- Văn Chinh
- Văn Công Hùng
- Văn Giá
- Văn học
- Văn học Miền Nam 54-75
- Văn Như Cương
- Văn Quang
- Văn Tâm
- Văn Văn Của
- Văn Việt
- Văn;
- Văn.
- Vấn đề hôm nay
- Vận Động Ứng Cử Đại Biểu Quốc Hội 2016
- Vân Hạ
- Vân Phi
- Velcrow Ripper
- Veronica Melkozerova
- Vi Lãng
- Vi Trần
- Vi Yên
- Viet Thanh Nguyen
- Viên Linh
- Việt Bách
- Việt Bình
- Việt Dzũng
- Việt Khang
- Việt Lang
- Việt Phương
- Viktor Astafyev
- Viktor Maslov
- Vinh Anh
- Vĩnh Điện
- Vĩnh Hảo
- Vĩnh Quyền
- Virginia Heffernan
- Virginia Woolf
- Vladimir Nabokov
- Vladimir Voronov
- Võ An Đôn
- Võ Anh Minh
- Võ Anh Thơ
- Võ Bá Cường
- Võ Đắc Danh
- Võ Định Hình
- Võ Đức Phúc
- Võ Hồng
- Võ Huy Tâm
- Võ Hương Quỳnh
- Võ Kỳ Điền
- Võ Ngàn Sông
- Võ Phiến
- Võ Thị Ánh Ngọc
- Võ Thị Hảo
- Võ Thị Thu Hằng
- Võ Tiến Cường
- Võ Tòng Xuân
- Võ Trí Hảo
- Võ Văn Quản
- Võ Văn Tạo
- Võ Văn Thôn
- Võ Xuân Quế
- Võ Xuân Sơn
- Volker Weidermann
- Volodymyr Vynnychenko
- Volodymyr Zelenskyy
- Vũ
- Vũ Bằng
- Vũ Biện Điền
- Vũ Cao Đàm
- Vũ Cát Tường
- Vũ Đình Hòe
- Vũ Đình Huỳnh
- Vũ Đình Liên
- Vũ Đình Phòng
- Vũ Đức Khanh
- Vũ Đức Phúc
- Vũ Đức Sao Biển
- Vu Gia
- Vũ Hà Văn
- Vũ Hạnh
- Vũ Hoàng Chương
- Vũ Hoàng Thư
- Vũ Hồng Ánh
- Vũ Huy Ngọc
- Vũ Huy Quang
- Vũ Khắc Hoè
- Vũ Khắc Khoan
- Vũ Kim Hạnh
- Vũ Kim Thu
- Vũ Lâm
- Vũ Lập Nhật
- Vũ My Lan
- Vũ Ngọc Giao
- Vũ Ngọc Hoàng
- Vũ Ngọc Tâm
- Vũ Ngọc Tiến
- Vũ Nho
- Vũ Oanh
- Vũ Quang Việt
- Vũ Quí Hạo Nhiên
- Vũ Quốc Ngữ
- Vũ Quỳnh Hương
- Vũ Quỳnh Nh.
- Vũ Thành Sơn
- Vũ Thanh Tâm
- Vũ Thanh Tùng
- Vũ Thành Tự Anh
- Vũ Thế Khôi
- Vũ Thị Hải
- Vũ Thị Nhuận
- Vũ Thị Phương Anh
- Vũ Thị Phương Lan
- Vũ Thị Thanh
- Vũ Thị Thanh Mai
- Vũ Thư Hiên
- Vũ Tiến Lập
- Vũ Trọng Khải
- Vũ Trọng Phụng
- Vũ Tuấn Hoàng
- Vũ Từ Trang
- Vũ Tường
- Vũ Viết Tuân
- Vũ Xuân Tửu
- Vương Bích Ngọc
- Vương Đan
- Vương Hỗ Ninh
- Vương Huy
- Vương Ngọc Minh
- Vương Tiểu Nhị
- Vương Trí Nhàn
- Vương Trọng
- Vương Trùng Dương
- Vương Trung Hiếu
- Vy Thảo
- W. H. Auden
- Wa Praong
- Walt Whitman
- Walter Isaacson
- Wayne Karlin
- Wells
- Wendy Barker
- Wiesiek Powaga
- Wilhelm Schmid
- Will Nguyen
- William Carlos Williams
- William Nee
- William Stafford
- William Stanley Merwin
- Winston Phan Đào Nguyên
- Wislawa Szymborska
- Władysław Reymont
- Wolf Biermann
- Wolfgang Borchert
- Wulf Noll
- Wynn Gadkar Wilcox
- Xang Hứng
- Xì Trum
- Xie Tao
- Xuân Ba
- Xuân Diệu
- Xuân Dương
- Xuân Đài
- Xuân Minh
- Xuân Phượng
- Xuân Sách
- Xuân Thọ
- Xuân Vũ
- Xương Văn
- Y Chan
- Ỷ Lan
- Ý Nhi
- Y Uyên
- Yanis Varoufakis
- Yasmine M’Barek
- Yevgeny Yevtushenko
- Yên Ba
- Yên Khắc Chính
- Yến Năng
- Yên San
- Yên San Thụy Miên
- Yên Thao
- Yiyun Li
- Yoko Ogawa
- Yōko Ogawa
- Yoko Tawada
- Yosano Akiko
- Young Sang Lee
- Yuliya Ilchuk
- Yuno Bigboi
- Yves Sintomer
- Yvette Tan
- Zac Herman
Văn học Miền Nam 54-75 (497): Chu Tử (kỳ 11)
Sống
Phần II - Chương 1
Huyền quần quật làm việc suốt ngày mấy giờ liền. Dọn cơm cho các em xong, nàng ngồi giặt cả một chậu quần áo của tất cả mọi người trong gia đình...
Huyền đang múc nước ở “phuy” đổ vào chậu, thì Kha đến, không biết từ lúc nào, đứng sau lưng Huyền, cất tiếng nói:
- Cô Huyền mải làm việc đến nỗi khách tới mà cũng không hay!
Huyền giật mình quay lại, thấy Kha đứng sững nhìn mình. Huyền trấn tĩnh ngay, không bối rối, vì đây là nhà nàng, và Kha đến nhà nàng thì dù Kha có ba đầu sáu tay, Huyền cũng không sợ... Huyền lúc đó đang mặc một cái áo rách, hở cả lưng, nhưng nàng không thấy ngượng, mà trái lại có ý kiêu hãnh, tự hào với Kha. Huyền cười hồn nhiên:
- Chết chửa? Ông đến lúc nào mà tôi không được biết. Xin mời ông ngồi chơi tạm ở ghế. Tôi giặt nốt chậu quần áo chỉ năm phút là “rồi”...
- Cô cứ tự nhiên.
Huyền có thể bỏ dở công việc không có gì cấp bách là công việc giặt giũ quần áo, để tiếp Kha. Nhưng nàng cố ý bắt Kha phải ngồi đợi: nàng cố tình làm ra vẻ bất lịch sự để tỏ cho Kha biết đồng tiền của Kha có thể hoành hành, tác quái, làm cho người khác khúm núm, sợ sệt, nhưng với Huyền thì Kha ráng mà đợi...
... Nhất là từ ít bữa nay, Huyền không được tin tức gì về Tuyết, Hải, khiến Huyền rất hoang mang. Vì sau khi Tuyết tới nhà Kha, ngay chiều hôm đó, Huyền không khỏi sửng sốt thấy người tớ gái của Tuyết nói là Tuyết đã đi Đà Lạt. Thái độ úp mở, bí mật của người tớ gái làm Huyền nghi hoặc, phỏng đoán có chuyện chẳng lành xảy ra. Còn Hải thì lại càng khó hiểu hơn nữa. Hình như lúc này, sự mâu thuẫn giữa Hải và Kha đã trở nên trầm trọng và Hải cố ý tránh gặp mặt Huyền vì Hải chưa tìm được cách giải quyết thỏa đáng...
Huyền vừa giặt, vừa nghĩ miên man, và tự hỏi: “Kha tới đây có mục đích gì”? Nàng đảo mắt nhìn Kha, thấy gương mặt Kha lúc này có vẻ hiền lành, ngoan ngoãn, chứ không có gì là “uống máu không tanh”. Thấy Kha tò mò nhìn ngang, nhìn ngửa, ngắm nhà mình, Huyền mỉm cười, hỏi Kha:
- Ông thấy nhà tôi liệu có bằng một góc cái bếp nhà ông không? Mà cái bếp nhà ông sạch sẽ, cao ráo, chứ làm gì có hơi “sình” như nhà tôi, phải không ông?
Kha nhìn Huyền, nói như trách móc:
- Cô Huyền kỳ cục quá! Tôi đến thăm cô, cô không cho uống nước gì cả, mà chưa chi đã khiêu khích, tại sao thế cô Huyền?
Hai chữ “khiêu khích” mà Kha vừa dùng, làm Huyền sực nhớ đến Văn, Thịnh, Hổ hiện đang ở khám Chí Hòa. Huyền cảm thấy mình có lỗi rất nhiều đối với những người bị giam giữ, nếu lúc này nàng niềm nở tiếp Kha. Cho nên giọng nàng trở nên ngạo nghễ, khi trả lời Kha:
- Xin lỗi ông. Nhà có mấy cái tách thì lũ em tôi đập bể ráo! Còn mấy cái ly thì mỗi cái mỗi cỡ, mỗi kiểu, đưa ra mời ông thật không tiện. Vả lại, chắc ông cũng không phải vì khát nước mà tới đây... À mà anh Văn tôi cùng Thịnh, Hổ trong khám đều mạnh khỏe, vừa viết thư cho tôi và có lời hỏi thăm ông...
Thái độ của Huyền bắt đầu làm Kha khó chịu. Sự thực sau tấn kịch “cưỡng hiếp” mà Kha đóng một cách khéo léo đến nỗi không những Tuyết bị mắc lừa mà cho đến cả Kha cũng tự đánh lừa mình, tự nhiên Kha thấy nhớ và thương Tuyết, nhớ và thương Tuyết như chưa bao giờ chàng biết nhớ... Bởi vì, tuy Kha không tự thú và chàng vẫn làm ra vẻ khinh bỉ, cũng như Tuyết làm ra vẻ bị cưỡng hiếp, nhưng sau cuộc “ái ân”, Kha biết là mình sẽ không bao giờ quên được những rung động kỳ lạ mà tâm hồn và thể xác bốc cháy của Tuyết đã để lại cho chàng. Cho nên sau khi dò hỏi, biết là Tuyết đã bỏ Lượng, dọn đi chỗ khác... Kha lần mò đi tìm Tuyết và chàng đến nhà Huyền cũng chỉ là để dò tin tức Tuyết.
Kha hỏi thẳng Huyền:
- Sự thực tôi đến đây là để hỏi tin về cô Tuyết. Cô biết cô Tuyết hiện giờ ở đâu không?
Huyền soi mói nhìn Kha, hỏi:
- Ông cần gặp Tuyết để làm gì?
Kha rút túi, lấy ra khẩu súng lục của Tuyết và bức thư mà Huyền đã cho Tuyết mượn:
- Tôi tìm Tuyết là để trả lại Tuyết những vật này. Hình như cái thư này là của cô đưa cho Tuyết phải không?
Huyền tái mặt. Nàng gượng gạo trả lời:
- Quả cái thư này tôi đưa cho Tuyết. Nhưng tại sao lại đến tay ông?
Kha cười gằn, hỏi lại Huyền:
- Cô Tuyết chưa nói chuyện gì với cô sao?
Huyền lắc đầu:
- Đã năm, sáu hôm nay, tôi không gặp Tuyết. Vậy chuyện gì, ông có thể cho tôi biết được không?
Kha cười ý nhị:
- Câu chuyện khó nói quá. Giá để Tuyết kể cho cô hay là hơn! Tôi sợ nói ra, làm cô thêm bực mình, lại tát tôi...
Huyền đỏ mặt, nhìn thẳng vào mặt Kha:
- Xin ông cứ nói. Tôi cam đoan giữ lễ độ, dù câu chuyện ông nói có làm tôi bực tức chăng nữa!
Kha im lặng một lát, trước khi lên tiếng:
- Mặc dầu cô hứa là không nổi nóng, tôi biết những điều tôi nói sẽ làm cô phẫn nộ. Nhưng tôi sẽ nói tất cả sự thực, nếu cô hiểu cho thì càng hay, và tôi biết ơn cô, nếu cô không hiểu mà cho tôi là đểu giả, chó má thì... cũng đành vậy... Số là khi cô Tuyết tới nhà tôi, cử chỉ đầu tiên của Tuyết là đưa cho tôi đọc cái thư của người đàn bà nào đó gửi cho cô Huyền. Thư gửi cho cô Huyền mà lại do cô Tuyết đưa tới tay tôi, khiến tôi không khỏi khó chịu cho rằng trước khi Tuyết tới nhà tôi, hai cô đã bàn mưu, tính kế với nhau... Tôi lại thấy cô Tuyết lục lọi cái “sắc”, cố tình để lộ ra khẩu súng lục cho tôi nhìn. Thấy cái trò dọa dẫm của Tuyết còn ngây thơ quá, tôi cười thầm trong bụng và nảy ra ý định, tương kế tựu kế, dọa nạt Tuyết xem đởm lược của Tuyết tới mức nào. Nhân lúc xuất kỳ bất ý, tôi cướp lấy khẩu súng của Tuyết, chĩa vào Tuyết, tôi dõng dạc, lạnh lùng nói cho Tuyết biết rằng khẩu súng và cái thư Tuyết mang tới nhà tôi, là chứng cớ hùng hồn tố cáo Tuyết định mưu sát, tống tiền tôi, vậy nếu tôi hạ sát Tuyết thì pháp luật cũng không làm gì nổi tôi... Tôi khủng bố Tuyết bằng cách truyền lệnh cho Tuyết biết là nếu Tuyết còn muốn sống thì phải tức khắc chiều theo ý muốn của tôi, hiến thân cho tôi... Có nhẽ tôi đóng kịch khéo quá, khiến Tuyết tưởng thực, sợ tôi bắn chết, nên tôi mới đếm tới “một”, chưa đếm tới “hai”, mà Tuyết đã khứng chịu. Câu chuyện xảy ra đột ngột, tôi là người thủ vai chính trong tấn kịch, mà chính tôi không thể ngờ mình có thể đóng một vai trò đểu cáng đến thế. Tôi nói như vậy không phải là có ý tự bào chữa để cho cô và cô Tuyết tha thứ. Nhưng tôi chỉ muốn nói lên một sự thực. Sự thực thì lúc đó, tôi đã hành động dã man, không phải vì tôi giận Tuyết, ức Tuyết, mà là giận cô Huyền, muốn trả thù cô Huyền đã đưa cái thư cho Tuyết. Tôi đinh ninh như vậy khi tôi chiếm đoạt Tuyết. Ý nghĩ đó, sau này tôi mới thấy là không đúng vì tôi thấy tôi nghĩ nhiều đến Tuyết, hơn là tôi tưởng... Việc Tuyết bỏ nhà Lượng đi, lại khiến tôi băn khoăn, cố tìm gặp Tuyết. Tôi cần gặp Tuyết để xin lỗi Tuyết...
Nghe Kha nói, Huyền bủn rủn chân tay, như chính Kha vừa xúc phạm tới nàng, vừa chiếm đoạt nàng. Mồ hôi toát ướt đầm cả áo cánh, Huyền nhìn cái súng Kha cầm ở tay, thấy mình không những không sợ hãi gì, mà vẫn thừa căm phẫn để có thể tát luôn cho Kha mấy cái, trước miệng súng của Kha. Nhưng Huyền đã trót hứa sẽ không hành hung Kha, và hơn nữa, Huyền cảm thấy có tát cũng là thừa... Huyền gắng tự trấn tĩnh, cười nhạt hỏi Kha:
- Ông nói đã hết chưa?
- Tôi cần nói thêm vài điều nữa.
Huyền lắc đầu:
- Tôi không thể nghe hơn được nữa. Tôi đã hứa với ông tôi sẽ giữ phép lịch sự với ông, là người khách đến nhà tôi. Nhưng ông hiểu cho tôi là đàn bà, nhiều khi không kìm giữ được mình. Thú thực với ông, sau khi nghe ông nói, tôi không còn đủ can đảm nhìn mặt ông, nghe ông nói. Vậy xin mời ông trở về... Từ nay, tôi cũng không thể lên nhà ông dạy các con ông được nữa, ông muốn làm sao thì làm, tôi sẽ chịu đựng hết cả.
Kha cười gằn:
- Cô không muốn lên tôi nữa cũng không sao, những tôi cần nói trước...
Kha chưa nói hết, thì Huyền đã quắc mắt, đứng lên dằn từng tiếng:
- Mời ông đi cho!
Giữa lúc đó, Hải từ đâu lù lù hiện ra. Vừa nhìn thấy sắc mặt Huyền bừng bừng, Hải định quay ra ngay, nhưng chậm quá! Huyền đã dịu nét mặt, nói với Hải:
- Kìa anh Hải! Mời anh vào chơi! Tôi cần nói chuyện với anh nhiều việc, nhất là ông Kha đây.
Hải chưa biết tiến thoái ra sao, nửa định xin lỗi để quay ra, nửa muốn ở lại vì không hiểu giữa Kha và Huyền vừa xảy ra chuyện gì, thì Kha đã lườm em, ra lệnh:
- Chú đến đây làm gì? Chú về đi.
Hải chưa có phản ứng ra sao, thì Huyền đã đanh thép nói với Kha:
- Thưa ông, ông Hải đến đây là do tôi... mời đến, và đây là nhà tôi, nếu ông muốn ra lệnh cho ông Hải, thì xin ông đợi khi ông Hải trở về nhà với ông. Vừa rồi, tôi đã ngỏ lời mời ông về, nhưng ông Hải lại tình cờ đến giữa lúc ông còn ở đây, vậy tôi xin mời ông ở lại, tôi có vài điều muốn thưa với cả ông lẫn ông Hải. Ông vừa nói tất cả sự thực cho tôi biết. Tôi cũng muốn để anh Hải biết...
Thấy thái độ và lời lẽ quyết liệt của Huyền, Kha biết là Huyền cố tình trả thù bằng cách phanh phui tất cả cho Hải biết. Kha biết mình ở vào thế bất lợi: thứ nhất là Kha đương ở nhà Huyền, chứ không phải ở nhà mình, Kha không nắm vai trò chủ động. Thứ hai là Huyền quyết tâm trả nhục, liên minh với Hải để chống lại Kha. Ngay từ bữa Kha thấy Huyền bước lên xe của Hải, nhìn Kha với nụ cười thách thức, Kha hiểu là tấn kịch “những anh em nhà Karamazov” có thể xảy ra trong gia đình mình. Vì thế, chàng đã ngấm ngầm tìm đủ mọi cách để lôi Hải ra khỏi vòng ảnh hưởng của Huyền. Chàng đã lo liệu giấy tờ để Hải sớm đi du học, nhưng Kha càng thúc giục Hải đi du học thì chỉ là gián tiếp thúc giục hai người yêu nhau, sớm ngã vào lòng nhau.
Cho nên khi thấy Hải xuất hiện ở nhà Huyền, Kha hiểu là chưa chắc Kha ra lệnh mà Hải chịu vâng lời. Tuy nhiên, Kha vẫn làm ra vẻ nghiêm nghị, bảo em:
- Tôi đã bảo chú về đi. Chú không nghe tôi sao?
Chưa bao giờ Hải “khổ” bằng lúc này. Chàng nhìn Huyền, nhìn Kha, sắp sửa định vâng theo lời anh, quay ra, thì Huyền tiến một bước về phía cửa, như ngăn Hải lại, không chịu cho Hải về, giọng Huyền đanh thép đến mức độ chính Huyền cũng không ngờ mình có thể quyết liệt đến thế:
- Nếu anh Hải sợ ông Kha mà về, thì tôi không dám can. Nhưng tôi chỉ xin phép nói với anh Hải một lời, một lời cuối cùng, vì nếu anh về thì chắc chắn không còn bao giờ tôi và anh còn có thể gặp nhau. Anh có biết ông Kha tới đây làm gì không? Để báo tin cho tôi biết là ông đã dùng súng cưỡng hiếp Tuyết ở nhà ông, để gián tiếp trả thù làm nhục tôi. Anh Hải là em ông Kha, anh thử nhận định xem hành vi của ông Kha có xứng đáng không, có đáng ông Hải bênh vực không? Cái súng, ông Kha dùng để dọa dẫm hiếp người, ông Kha để trong túi ông Kha kia, nếu ông Kha có can đảm, ông thử bắn vào ông Hải, ông thử bắn vào tôi xem. Nếu không, ông chỉ là một đứa hèn, cưỡng bức một người đàn bà tự dấn thân đến nhà ông...
Huyền mạt sát một thôi, một hồi nữa, ngang nhiên kết tội Kha trước mặt Hải. Nếu những lời Huyền mạt sát, Huyền không nói trước mặt Hải, thì dù Huyền có mạt sát một nghìn lần mạnh hơn, Kha cũng sẽ chỉ cười xòa, nhưng Huyền lại nói trước mặt Hải, Hải em của Kha, mà Kha không bao giờ muốn cho em thấu rõ những hành vi của mình. Người ngoài ai muốn khinh Kha, Kha đều bất chấp, không buồn đếm xỉa đến, nhưng chàng không thể tha thứ cho ai có thể mạt sát chàng trước mặt Hải.
Nhìn Huyền, nhìn Kha, Hải hiểu ngay là Huyền nói thực, nhưng không hiểu sao, Hải cũng thốt ra một câu, một câu không có dụng ý khiêu khích – đối với Kha – nhưng vừa thốt ra, Hải hối ngay:
- Có phải anh đã làm những điều cô Huyền vừa nói không?
Bị bẽ mặt, không thể bỏ về, mà cũng không thể tự hạ mình giải thích với em, nhất là thấy Huyền nhắc tới cái súng lục Kha đang mân mê trong túi, như cái máy, Kha rút cái súng lục ra, chỉ là để cho đỡ bẽ mặt! Khi cái súng còn trong túi quần Kha, cũng như khi Kha cầm cái súng trong tay, Kha không hề có một ý tưởng sát nhân nào trong đầu óc, và chàng cũng không định bắn ai trong hai người, Huyền và Hải. Nhưng vừa nhìn thấy cái súng trong tay Kha, Huyền hoảng hốt, đinh ninh thế nào Kha cũng bắn Hải, chứ không bắn mình, vì đối với Huyền, Hải không phải là em của Kha, mà là tình địch của Kha. Trong một cử chỉ liều lĩnh rất đàn bà, Huyền không biết nguy hiểm là gì, lăn xả vào phía Kha, cướp cái súng ở trong tay Kha... Khi tay Huyền vừa giằng co với Kha, thì không hiểu Kha bóp cò hay Huyền vô tình chạm vào cò súng, một tiếng nổ chát chúa vang lên và Huyền ngã lăn ra mặt đất, bất tỉnh, còn khẩu súng cũng văng ra bên cạnh Huyền. Hải hấp tấp cúi xuống đỡ Huyền và khi chàng nhận ra Huyền chỉ vì sợ mà ngã bất tỉnh, chứ không bị thương, viên đạn chỉ lướt qua cánh tay mặt làm cháy xém tay áo, thì Hải vội nói với Kha:
- Huyền không bị thương. Anh về đi kẻo nhỡ lối xóm họ nghe tiếng súng, kéo tới không tiện...
Nghe Hải nói Huyền không hề gì, Kha vui mừng như người vừa tìm được một lối thoát cho một hoàn cảnh khó xử: nếu không có tiếng súng thì chàng không biết tính cách nào để có thể rút lui một cách tương đối không quá nhục nhã. Đằng này, sau tiếng súng... không chết ai – đẹp nhất ở chỗ có tiếng súng mà không ai chết – chàng có thể hùng dũng rút lui mà không ngượng với em, không ngượng với Huyền. Kha không buồn nhặt khẩu súng, lừ lừ đi ra, sau khi nói với Hải:
- Khẩu súng của con Tuyết, lúc nào con Huyền tỉnh lại, thì đưa cho nó...
Kha vừa ra khỏi thì Huyền tỉnh ngay, mở mắt giữa lúc Hải đang quỳ ở dưới chân nàng. Thấy Huyền đã tỉnh, Hải cười sung sướng:
- Hú vía! Đạn chỉ sướt qua, cháy sém tay áo cô ạ! Ông Kha về rồi...
Nghe Hải báo tin mình không hề gì, và thấy Hải quỳ bên cạnh mình, Huyền sung sướng, muốn nằm thêm một phút giây nữa để kéo dài cái cảm giác lãng mạn, thần tiên của một kẻ tự cho mình đã cứu thoát người yêu. Nhưng thấy Hải cúi sát gần nàng quá, Huyền vùng dậy, và bao nhiêu hùng hổ, hăng tiết của nàng biến mất, nhường chỗ cho sự bẽn lẽn của người đàn bà, tim đang đập mạnh vì yêu... Thấy lành lạnh đằng sau lưng, Huyền biết là cái áo cánh của mình rách thêm một đường dài, khiến nàng vội ngồi xuống ghế, thở ra.
Hải lặng lẽ nhặt khẩu súng mà Huyền nhìn bằng đôi mắt sợ sệt, không hiểu sao lúc nãy, mình lại có thể táo tợn đến thế. Hải xem lại khẩu súng, rồi nói với Huyền:
- Cô liều quá! May mà không xảy ra án mạng!
Huyền muốn nói với Hải một câu rất thật tình tứ: “Em liều là để bảo vệ anh đấy”. Nhưng nàng sợ câu nói sẽ thành vô duyên, hợm hĩnh, nên nàng chỉ mỉm cười, nhìn Hải:
- Không ngờ ông Kha lại dữ tợn như vậy. Không hiểu ông ấy định bắn anh hay bắn tôi...
Giọng nàng vui vẻ, không có ý oán giận Kha, vì thực sự sau phát súng đẹp đẽ, nàng không còn thấy oán giận Kha và có nhẽ lại thầm cám ơn Kha đã tạo cho nàng một dịp để nàng tỏ cho Hải thấy tấm lòng của nàng đối với Hải. Hải vẫn nghĩ là Kha chẳng định bắn ai cả, nhưng để làm vừa lòng Huyền, Hải cười biết ơn, trả lời:
- Định bắn tôi chứ! May mà Huyền giựt súng kịp!
Thấy gương mặt Huyền còn tái nhợt, Hải ân cần hỏi:
- Huyền hết sợ chưa?
Huyền chỉ biết lắc đầu nhìn Hải, mỉm cười. Chưa bao giờ Huyền thấy mình bạo dạn bằng lúc này, vì trước kia đối với Hải, Huyền vẫn có cái mặc cảm tự ti của người con gái nghèo, cố tránh không biểu lộ tình cảm của mình với kẻ giàu sang hơn mình. Nhưng lúc này mà nàng đang hân hoan trong ảo tưởng đã cứu sống Hải, thì mặc cảm tự ti thay thế bằng mặc cảm tự tôn của những kẻ tự cho mình là cứu tinh. Vì vậy, lần đầu tiên, Huyền nhìn Hải không những bằng cái nhìn ngang hàng, Huyền còn gửi trong đó tất cả niềm tha thiết yêu đương mà từ trước đến nay – vì tự ti – nàng không muốn biểu lộ. Hải ngợp dưới cái nhìn nặng chĩu của Huyền. Hải quên cả Kha – vừa tức bực, lủi thủi ra khỏi nhà Huyền – Hải quên cả những chương trình, kế hoạch cao cả, mà chàng đã mang ra bàn với Huyền để cảm hóa, thuyết phục tất cả mọi người, từ Kha đến Văn, Hổ, v.v. Thấy nhà Huyền vắng vẻ, và tiếng súng vừa rồi cũng không làm lối xóm để ý, Hải bước lại sát bên Huyền, mạnh dạn cầm lấy tay Huyền, trong khi Huyền táo bạo không kém, ngửa mặt lên chờ đón cái hôn của Hải... Hải cúi xuống đặt tay lên vai Huyền, mơn man làn da ở lưng, mà cái áo rách để lộ ra, khiến toàn thân Huyền rung lên như một giây đàn căng thẳng: nàng rờn rợn thấy vẩy ốc nổi khắp người, và khi Hải hôn lên môi nàng, Huyền nhắm mắt tưởng chừng trời đất, vạn vật đang tan biến trong thinh không như hình hài của mình. Giá lúc đó, đứa em Huyền bất thình lình trở về, thấy người chị đang run ray trong tay người lạ mặt, sẽ không khỏi bàng hoàng tự hỏi: “Tại sao người chị vốn hiền lành, nhút nhát của mình, lại táo bạo đến thế”.
Huyền mở mắt lim dim, thấy gương mặt Hải vẫn sát bên nàng thì Huyền lại nhắm mắt, mặc cho Hải hôn lên má, lên trán, lên tóc. Nàng nghe Hải thì thầm bên tai:
- Cửa vẫn mở. Người ở ngoài đường có thể nhìn thấy chúng ta. Anh ra khép cửa lại nhé!
Huyền vội xua tay, bướng bỉnh:
- Đừng khép anh! Cùng lắm, người ta thấy anh hôn em, còn hơn là đóng cửa một cách ám muội.
Rồi nàng nhìn vào mắt Hải, nói:
- Em biết là em liều lắm khi em yêu! Cho nên em rất sợ yêu. Liệu anh có liều như em không?
Hải lắc đầu cười:
- Chắc chả thế nào bằng em được. Anh không ngờ em lại có thể liều đến độ cướp súng của anh Kha... Anh vẫn đinh ninh em nhút nhát lắm...
- Thì em vẫn nhút nhát! Nhưng khi em liều thì liều kinh khủng! Em nói thực với anh, em yêu mà bị phỉnh gạt, em có thể giết người lắm. Em có thể giết anh, anh có thấy thế không?
Hải gật đầu sung sướng:
- Thấy!
- Vậy anh có định đi Pháp du học nữa không?
- Không! Anh không đi nữa!
- Nhưng nếu ông Kha nhất định bắt anh đi?
- Anh sẽ có cách ở lại. Anh Kha chỉ có thể đuổi anh ra khỏi nhà là cùng chứ gì!
Huyền kiêu hãnh, bảo Hải:
- Em mong anh bị ông Kha đuổi thì mời anh xuống đây, em sẽ nuôi anh!
Hải mơn man cái áo rách của Huyền, cố tình làm cho nó rách thêm một đường nữa, và tình tứ bảo Huyền:
- Áo em rách thế này, em đâu có tiền mà nuôi anh?
Cái áo rách thêm, làm Huyền thấy lạnh sau lưng và đồng thời tỉnh giấc mộng yêu đương. Nàng bẽn lẽn đứng lên, bảo Hải:
- Thôi để em vào thay áo!
Rồi, không đợi Hải trả lời, nàng thoát chạy vào buồng, để mặc Hải thở dài nhìn theo nàng...
Ngay lúc đó, Vân – em gái Huyền – đi học về. Vân là một nữ sinh Đệ Tứ: thông minh, bướng bỉnh, khác với Huyền: kín đáo, dịu dàng. Vân mười sáu tuổi, nhưng bề ngoài vẫn còn có vẻ con nít. Thấy khách lạ ngồi một mình, Vân nhanh nhẩu hỏi:
- Thưa ông hỏi chị tôi?
Hải nhìn Vân, thấy hao hao giống khuôn mặt Huyền, liền thân mật đặt tay lên đầu Vân, hỏi:
- Chắc em là em chị Huyền?
Tuy bề ngoài có vẻ con nít, Vân không muốn ai coi mình là con nít, cho nên khi thấy Hải xoa đầu, nàng không khỏi khó chịu. Vân phụng phịu đi thẳng vào trong nhà, và vừa thấy Huyền, Vân đã bô bô, cốt để Hải nghe tiếng:
- Ai ở ngoài kia thế chị?
Huyền vừa thay áo xong, vội nói nhỏ vào tai em:
- Em ông Kha đấy!
Vân mang máng biết chuyện Văn, Thịnh... bị Kha hãm hại, cho nên khi nghe thấy Huyền nói người khách chính là Hải, em của Kha, Vân bèn nói lớn:
- Em ông Kha thì đến đây làm gì?
Huyền vội bịt miệng em:
- Nói nhỏ chứ mày ơi! Người ta nghe thấy, mang tiếng chết.
Vân vùng vằng:
- Em cốt nói cho hắn nghe thấy để hắn cút đi mà! Sợ gì mang tiếng! Nếu chị không muốn đuổi hắn thì để em đuổi cho.
Biết Vân ngổ ngáo, Huyền sợ em làm dữ với Hải, bèn nắm lấy tay Vân, giữ chặt em lại, không cho ra ngoài, và trong lúc bồng bột yêu đương, Huyền cũng trở thành con nít như em, thú thực với em:
- Vân ơi! Mày đừng phá tao, tội nghiệp! Tao và người ta yêu nhau! Vân thấy người đó thế nào?
Vân không lưỡng lự, trả lời chị:
- Em thấy ghét ghét là! Mà sao chị lại vơ quàng, vơ xiên như vậy?
Huyền phì cười:
- Hắn có đui què mẻ sứt đâu mà mày bảo “vơ quàng, vơ xiên”!
- Anh hắn bỏ tù anh Văn, nhà hắn lại giàu, chị thường bảo chị ghét những người giàu. Như thế chả là vơ quàng, vơ xiên là gì!
Rồi Vân nằng nặc:
- Để em ra tống cổ hắn đi!
Huyền van em:
- Thôi mày không bằng lòng thì để tao ra bảo người ta về.
Rồi Huyền vội ra, nói nhỏ với Hải:
- Vân nó tưởng anh đồng mưu với ông Kha để bỏ tù anh Văn, nên nó oán anh lắm, nó định sinh sự với anh. Thôi anh về đi, mai sẽ gặp em.
Hải cười:
- Em gọi Vân nó ra đây! Anh sẽ nói cho nó hiểu.
Huyền lắc đầu:
- Nó ngang ngạnh lắm. Lúc khác sẽ nói chuyện... Vậy anh nghe em, anh về đi rồi ngày mai sẽ gặp em, mình sẽ bàn tính mọi chuyện cho dứt khoát, có phải không anh?
Hải vừa ra khỏi thì Vân lại tấn công chị:
- Chị định lấy hắn thì mặc chị, chứ em không...
Huyền phì cười:
- Thì tao lấy người ta, chứ có phải mày lấy đâu... Nhưng sao mày ghét người ta dữ thế!
Vân phụng phịu:
- Em sẽ phá cho chị coi. Em không thương nổi hắn. Cái gì mà mới đến nhà người ta lần đầu, hắn đã xoa đầu em, làm như “cha” người ta chẳng bằng! Thật đúng như anh Văn nói, bọn giàu sang bao giờ cũng hỗn xược. Chị mà lấy nó, thì em “từ” chị, không thèm bao giờ đến nhà chị nữa.
Thái độ quyết liệt không ngờ của Vân, làm Huyền thừ người ra nghĩ ngợi. Nàng linh cảm cuộc tình duyên của nàng với Hải sẽ gặp những cản trở ghê gớm, không vượt nổi.
Thực tế, sau khi Hải trở về được một giờ, thì Huyền nhận được một cái thư của Văn từ trong khám gửi ra, do một nhân viên giám thị ở khám, vì cảm tình riêng với Văn, mang tới tận nhà cho Huyền. Huyền đang miên man chìm đắm trong hạnh phúc yêu đương, thế mà sau khi nghe em giở giọng phá đám, và nhất là sau khi đọc thư của Văn, tự nhiên Huyền thấy buồn, nản lạ lùng. Nàng đưa cái thư cho Vân coi, nói với em:
- Tao chán quá! Cả ông Văn cũng về hùa với mày nữa. Đây này, mày xem thư của anh ấy thì rõ:
Em Huyền,
Vừa rồi, Tuyết có vào thăm anh. Anh rất nghĩ ngợi về câu chuyện nó kể. Nếu em chưa được Tuyết kể cho em biết thì em cứ việc hỏi Kha thì rõ. Chính em cũng chịu trách nhiệm về câu chuyện thương tâm này. Vậy tuần sau, em tìm Tuyết, rồi hai người xin phép vào khám thăm anh, anh có nhiều điều cần nói.
Còn chuyện lên nhà Kha dạy học, thì em chấm dứt ngay, muốn ra sao thì ra.
Đối với Hải, tuy em không nói ra, nhưng anh hiểu là em yêu hắn. Anh biết là một khi người ta đã yêu nhau, càng cản trở thì tức là tưới thêm dầu vào lửa. Nhưng anh nói thực với em là nếu em yêu hắn, riêng anh không tán thành và không vui.
Tại sao vậy? Kể ra thì chẳng có lý do nào cả! Ngoài cái lý do là anh không thể “kham” nổi bọn có tiền. Nói vậy mà thôi, nếu em yêu hắn thì vẫn là quyền của em... Anh ở trong khám, lúc này cân nặng thêm được bốn ký. Anh cũng đang gắng, lợi dụng thời kỳ tu dưỡng bắt buộc này, để “lột xác” một lần nữa, không biết có được hay không. Xưa kia, anh là đứa rất ghét biên thư, thì lúc này, cái thú độc nhất của anh là viết thư cho vợ và con. Để rồi, anh sẽ biên cho em một cái thư “tràng giang” mà em có thể đưa đăng báo, lấy tiền mua quà vào thăm anh. Cái thư đó là: “Tư tưởng của người bị tù hóa mập”.
Anh, VĂN
Đọc hết cái thư của Văn, Vân vỗ tay:
- Đấy chị coi! Có ai muốn cho chị lấy hắn đâu!
Rồi Vân trắng trợn nói tiếp:
- Chị cũng ác lắm! Anh Thịnh anh ấy theo đuổi chị, say mê chị, mà lúc này anh ấy bị bắt cũng vì ông Kha, thế mà chị “bỏ rơi” anh ấy ngay, để yêu em của thằng cha Kha. Như thế là tồi, là xấu! Anh Văn anh ấy sẽ khinh chị ham tiền, hám danh. Em cũng vậy, nếu chị lấy hắn, thì em không thèm dự đám cưới của chị cho chị coi! Còn Thịnh thì chị tưởng anh ấy “tha” cho chị sao? Hắn không tha đâu, đấy rồi chị coi!
Lời nói của Vân quất mạnh vào lương tâm Huyền. Nàng cố gắng làm mặt giận, gắt em:
- Tao yêu Thịnh bao giờ mà mày bảo tao “bỏ rơi” hắn? Tao ỉa vào tiền, vào danh! Nhưng tao yêu ai thì mày cấm tao à? Mày tưởng tao sung sướng lắm hay sao?
Vân bĩu môi:
- Yêu gì? Yêu tiền!!
Nghe Vân nói, Huyền đành lắc đầu chịu thua em. Nàng biết rõ Vân kết tội oan nàng, vì không phải vì tiền mà nàng yêu Hải. Nhưng nàng không khỏi mơ hồ cảm thấy Vân nói đúng: nàng tự trách mình đã quá ư vô tình với Thịnh. Thịnh yêu nàng dữ dội, điên cuồng. Thịnh khổ sở, điêu đứng vì nàng; bị bắt giam vì nàng... Thế mà lúc này, Thịnh bị bắt giữ, nàng không khỏi ngạc nhiên thấy rằng mình tuy có nghĩ đến Thịnh, nhưng nghĩ tới một cách gần như bình thản, không có gì là xót xa, thương cảm. Bởi vì tâm hồn nàng lúc này đã bị hình ảnh Hải choán hết, không còn chỗ để thương xót một kẻ vắng mặt. Huyền tự giận mình, vì đối với Thịnh, nàng đã có những kỷ niệm vui, buồn mật thiết, mặc dầu chưa yêu Thịnh. Thế mà lúc này nàng đã không ngần ngại hẹn hò với Hải trong khi Thịnh nằm “khám” vì cái bút máy tặng nàng.
Huyền khổ sở hơn nữa, khi nghĩ một người con gái nghèo như mình hầu như không có quyền hưởng hạnh phúc, không có quyền yêu. Mỗi lần nàng mặc một cái áo đẹp, ra đường, nàng lại băn khoăn, bực bội nghĩ tới hoàn cảnh gia đình mình.
Cũng như tình yêu của nàng đối với Hải: cách đây một giờ, Huyền còn say sưa, đắm đuối trong yêu đương, tưởng rằng dù trời sập, đất nổ, cũng không có gì cản trở nổi nàng yêu Hải. Nhưng chỉ mới có vài lời nói “ngang” của Vân, của Văn, mà nàng đã thấy chán nản tràn ngập tâm hồn.
Nàng có cảm tưởng tất cả mọi người, tất cả những người thân mến của nàng, đều nhất tề nổi dậy chống lại nàng, ngăn cản nàng không cho mình yêu Hải. Và không phải chỉ có người ngoài, cả đến lương tâm nàng cũng sẽ nổi dậy chống nàng. Sau khi đọc thư Văn, Huyền tưởng tượng như tình duyên của nàng với Hải sắp đổ vỡ đến nơi và nàng không còn bao giờ được gặp Hải nữa.
Trí tưởng tượng của kẻ đang yêu, chưa chi đã nhìn thấy cảnh chia ly não nùng, khiến nàng rưng rưng nước mắt, nói với em, giọng hờn mát:
- Ừ, mày đã cấm không muốn cho tao yêu ai thì từ nay tao chẳng yêu ai nữa cho mày sung sướng! Tao biết mà! Tao thì còn có quyền yêu ai! Số kiếp tao là ở nhà để hầu chúng mày, nấu cơm, giặt quần áo, cho chúng mày đi rỡn!
Nói xong, nàng nằm vật xuống giường, nước mắt trào ra.
Huyền nghĩ tới phát súng nổ lúc vừa qua, bất giác lẩm bẩm:
- Tại sao viên đạn lại không xuyên qua phổi mình chết quách cho rồi!
Vân ngơ ngác hỏi chị:
- Đạn nào?
Huyền tuy đang buồn, nhưng nàng cũng vẫn còn thích “trộ” cho em hoảng: Huyền bèn lấy cái súng do Kha để lại, đưa cho Vân coi:
- Đạn và súng đây chứ súng đâu! Tao vừa tự tử hụt đấy!
Vân liếc mắt nhìn khẩu súng, bán tín, bán nghi, hỏi Huyền:
- Súng thật hay giả đấy!
Bộ mặt quan trọng, Huyền trả lời:
- Sao lại giả? Tao bắn cho mày coi nhé!
Sự thực, không những Huyền không biết bắn, không biết sử dụng ra sao, mà chỉ rờ vào khẩu súng, nàng cũng thấy sợ, nhưng Vân ngơ ngác, ra chiều phục nàng lắm, Huyền càng trộ mạnh để trả cái “thù” Vân phá đám mình:
- Đây nè! Mày nhìn cái áo rách tao vừa thay! Tao định tự bắn vào ngực, nhưng tay run quá, viên đạn chệch đi, cháy sém tay áo đó...
Vân giương to đôi mắt tròn xoe, nhìn chị. Có thể nào người chị nhu mì, hiền lành của Vân, người chị vẫn tranh cướp bánh tôm và thịt bò khô với Vân, người chị mà Vân tin là mình hiểu hơn ai hết, có thể nào người chị đó lại có những ý nghĩ mà Vân không biết, giấu kín một tâm sự mà Vân không ngờ, để đột nhiên tự tử mà Vân không hiểu nổi vì lý do nào chăng? Vân bàng hoàng nhìn chị như nhìn một người xa lạ, trong khi Huyền cố làm ra mặt nghiêm để khỏi phì cười...
Nhưng Vân là đứa thông minh, ranh mãnh, nên Huyền không đánh lừa được em lâu. Vân suy nghĩ rất nhân, rồi soi mói, lắc đầu, nhìn chị:
- Chị mà dám tự tử thì em cứ đi bằng đầu. Chắc có chuyện gì giấu em!
Rồi nàng “trộ” lại luôn chị:
- Được rồi! Chị đã khoẻ giấu thì em “mét” mẹ cho chị coi! Độ này chị cũng “ghê” lắm! Bí mật lắm!
Nghe em dọa “mét” mẹ, Huyền mắc mưu em luôn. Nàng hốt hoảng bảo em:
- Chết! Tao van mày. Đừng “mét” mẹ, kẻo mẹ lại làm ầm ỹ lên...
Được thể, Vân càng làm già:
- Thế sao chị cứ giấu em?
Huyền đành làm ra vẻ thiểu não, nói khó với em:
- Chị nói đùa, chứ có gì mà chị giấu em. Khẩu súng là súng của Tuyết, ông Hải mượn, nên mang lại nhờ tao trả giùm Tuyết, vì Tuyết bỏ đi mất, chả hiểu đi đâu! Còn chuyện tự tử là tao nói “dóc” cho oai, mày còn lạ gì...
Rồi để đổi hướng câu chuyện, Huyền bảo em:
- Mà tao đói quá! Vân đi mua phở, chị em mình ăn đi!
Vân lườm chị:
- Làm gì có tiền?
Huyền vui vẻ:
- Chị có tiền đây!
Vân nghe chuyện “phở” thì quên cả tâm sự của chị. Nàng cầm tiền đi ra, còn nói trêu chị:
- Định đấm mõm hả?
Huyền thụi em:
- Con ranh! Ai sợ gì mày mà phải đấm mõm!
......
Vân vừa cầm tô đi mua phở thì Lượng tới. Vừa gặp Huyền, Lượng hỏi ngay:
- Tuyết nó có tới đây không? Cô có biết nó ở đâu không?
- Không... Chưa thấy Tuyết lại đây!
Lượng nhìn thẳng vào Huyền như dò xét:
- Thế sao hôm Tuyết bỏ đi, tôi nghe người làm nói cô có đến thăm Tuyết và hai người rủ nhau đi đâu.
Huyền lúng túng, tự hỏi có nên nói tất cả sự thật với Lượng không. Nàng suy nghĩ rất nhanh, rồi làm ra vẻ thản nhiên, trả lời Lượng:
- Dạ! Cách đây hơn mười ngày, tôi có lại thăm Tuyết, chúng tôi cùng ra phố, Tuyết hẹn tôi chiều trở lại, tôi trở lại thì người nhà nói Tuyết đi Đà Lạt... Vậy thế Tuyết vẫn chưa về?
- Nó bỏ đi từ hôm đó. Chỉ để lại cái thư này.
Lượng lấy cái thư “vĩnh biệt” của Tuyết, đưa cho Huyền coi, rồi bảo Huyền:
- Tôi đoán cô biết nhiều chuyện mà cô không nói. Tôi tin chắc trước khi bỏ đi, Tuyết đã nói rõ cô hiểu vì sao. Tôi cần biết tất cả sự thật, nên tìm đến cô. Cô đừng giấu tôi...
Huyền không có tài nói dối, nên nàng ngượng, vờ chăm chú đọc cái thư của Tuyết, miệng lẩm bẩm:
- Lạ thực! Tôi cũng chả hiểu vì sao Tuyết bỏ đi...
Nàng ngừng một giây, rồi hỏi tiếp:
- Nhưng tôi hỏi thực anh một điều: anh còn yêu Tuyết không? Anh tìm Tuyết là vì nhớ Tuyết hay vì giận Tuyết?
Bao nhiêu cay đắng, uất tủi mà Lượng vì tự ái chưa tiện biểu lộ, được dịp trỗi dậy:
- Cô thử đặt địa vị tôi xem có nên giận hay không? Chả phải cần kết tội người vắng mặt, nhưng có một điều rất dễ hiểu, dễ đoán là, nếu Tuyết bỏ đi thì tất nhiên vì Tuyết yêu đứa khác. Không những thế, có nhẽ trong thời kỳ Tuyết ở với tôi, Tuyết cũng yêu đứa khác rồi! Cô nghĩ xem! Có thằng đàn ông nào chịu để cho Tuyết làm nhục như tôi không? Đàn bà, đàn bà thật khốn nạn!
Nghe Lượng mạt sát đàn bà, Huyền không những không giận, mà trong thâm tâm, Huyền còn cho Lượng là có lý, vì nàng vừa thốt nghĩ đến lòng dửng dưng của mình đối với Thịnh, nên nàng cũng cười buồn, trả lời Lượng:
- Anh nói đúng lắm... Đàn bà khốn nạn thật...
- Ấy chết! Tôi xin lỗi cô về tội vơ đũa cả nắm...
Huyền lắc đầu:
- Không! Tôi không mếch lòng đâu. Tôi nói thực anh ạ. Đàn bà là thế đó... Nhưng tôi có một điều có thể đoán chắc với anh là, trong thời kỳ Tuyết ở với anh, cũng như khi Tuyết bỏ đi, Tuyết không hề yêu ai.
Mắt Lượng sáng lên, Lượng hấp tấp hỏi Huyền:
- Thật không? Sao cô biết?
Sự thật sau khi Tuyết bỏ đi, Lượng giận Tuyết hơn là nhớ Tuyết. Ừ thì Tuyết bỏ đi, nhưng miễn là Tuyết bỏ đi không phải vì yêu ai! Cho nên khi Huyền nói Tuyết không hề yêu ai, Lượng thấy như vừa được cải tử hoàn sinh:
- Cô nói đi. Tại sao cô biết? Hay là cô chỉ kiếm cách bào chữa cho Tuyết để tôi khỏi buồn...
- Không! Tôi không bênh vực Tuyết đâu. Tôi cam đoan với anh là Tuyết không yêu ai. Tôi biết nhiều điều, nhưng chưa tiện nói với anh. Chắc rồi anh cũng sẽ biết... Anh sẽ biết là Tuyết cũng đáng thương lắm. Thôi anh ạ, đừng giận Tuyết nữa... “Người ta thương nhau là hết!” Tuyết nó nói trong thư như vậy là đúng đấy anh a....
Nghe Huyền đoan chắc Tuyết không yêu ai, và Tuyết đáng thương, lòng tự ái của Lượng thỏa mãn, tự nhiên Lượng lại thấy thương Tuyết, nhớ Tuyết như chưa bao giờ chàng nhớ. Chàng sung sướng nói với Huyền:
- Trời ơi! Tôi cám ơn cô Huyền nhiều lắm! Tôi hết giận Tuyết rồi. Tôi nhớ Tuyết vô cùng. Làm thế nào gặp Tuyết được hở cô Huyền?
Huyền bật cười:
- Bây giờ thì anh lại nhớ Tuyết. Nhưng anh nhớ được bao lâu! Tôi sợ anh gặp nó, anh lại nổi xung lên mà gây sự với Tuyết... Được rồi, nếu anh tha thiết muốn gặp thì tôi sẽ có cách tìm Tuyết cho anh gặp...
Lượng mừng rơn, cám ơn rối rít. Chàng tái tứ tái tam khẩn khoản nhờ Huyền đi tìm ngay Tuyết, rồi mới trở ra về. Nhưng định mệnh thật trớ trêu! Lượng chỉ cần ở lại một phút thì đã gặp Tuyết ngay tại nhà Huyền, vì Lượng vừa đi khỏi thì Tuyết đến.
Vừa thấy Huyền, và chỉ cần nhìn gương mặt của Huyền, Tuyết hiểu ngay là Huyền đã biết chuyện. Tuyết thở ra vì thoát được cái khổ tâm phải kể lể “đầu cua tai nheo” cho bạn nghe. Nàng lẳng lặng ngồi xuống ghế, thản nhiên hỏi Huyền:
- Chị biết hết cả rồi chứ gì?
Huyền kín đáo, nhẹ nhàng gật đầu, bảo Tuyết:
- Giá Tuyết đến sớm một phút thì gặp ông Lượng. Ông ấy vừa ở đây ra.
Tuyết tái mặt:
- Sao? Ông Lượng kể cho chị nghe à?
- Không phải. Ông Lượng đến đây tìm Tuyết. Ông ấy chưa biết tý gì cả. Ông ta hỏi tôi thì tôi chỉ ầm ừ. Và tôi cũng nói cho ông Lượng khỏi buồn là Tuyết bỏ đi không phải vì yêu người khác. Thế thôi...
Tuyết nắm tay Huyền:
- Cám ơn chị. Chị nói giùm Tuyết như vậy là phải lắm... Vậy ai cho chị biết?
Huyền nói dối để Tuyết đỡ khổ:
- Anh Văn cho biết! Có phải Tuyết mới vào thăm anh Văn ở khám không? Tôi vừa nhận được thư của anh ấy.
Gương mặt Tuyết tươi tỉnh thêm, nàng hỏi Huyền:
- Ồ! Thầy Văn gửi thư ra hở chị? Có nhắn gì Tuyết không?
- Nhắn Tuyết và tôi, tìm cách xin vào thăm anh. Anh có nhiều điều cần nói...
Rồi nàng chậm rãi bảo Tuyết:
- Mà cả thằng khốn nạn Kha cũng vừa tới đây!
Tuyết nín thở, hỏi:
- Sao? Hắn đến đây à? Mà đến đây làm gì?
Giọng Huyền trở nên dịu dàng:
- Tôi đã chửi hắn thậm tệ! Hắn bắn tôi, nhưng không trúng...
Rồi Huyền kể mọi việc xảy ra cho Tuyết biết. Nàng thêm, bớt ít nhiều, và nhất là giấu đoạn Hải đến, không kể cho Tuyết nghe. Huyền nói tiếp:
- Hắn đến đây cũng là để tìm Tuyết, vì theo tôi hắn thì có nhẽ hắn hối thật...
Tuyết vội gạt đi:
- Em van chị! Đừng nói tới hắn nữa. Hắn bắn cả chị thì kể hắn thực là gớm khiếp!
Huyền vào trong nhà, lấy cái súng lục Kha bỏ lại, đưa cho Tuyết:
- Đây, cái súng của Tuyết!
Thấy khẩu súng, mắt Tuyết sáng lên. Nàng đón khẩu súng như cướp giựt, một nụ cười lạnh, dữ tợn nở trên môi nàng:
- Cám ơn Trời Phật đã trả lại tôi cái súng!...
Tuyết còn muốn nói mấy câu cho hả lòng căm phẫn, nhưng nàng sực nhớ tới những lời tuyên bố huênh hoang mà nàng đã nói với Huyền trước khi đến nhà Kha, khiến Tuyết sượng sùng nhìn Huyền, không nói tiếp nữa... Nàng lẳng lặng cất cây súng vào trong “sắc”. Nhìn gương mặt lạnh của Tuyết, Huyền hiểu những mưu toan đang quay cuồng trong đầu óc Tuyết. Huyền ôn tồn bảo Tuyết:
- Thôi Tuyết ạ! Đừng có đùa một lần nữa. Dầu sao thì việc đã qua rồi, quên đi là hơn.
Tuyết lắc đầu, thở dài:
- Chị tưởng Tuyết còn đủ lòng dạ “đùa” một lần nữa sao! Tuyết không đùa đâu, mà Tuyết cũng không thể quên được!
- Sao lại không quên được! Cái gì ở đời cũng có thể quên được.
Tuyết ứa nước mắt nhìn Huyền, ấp úng, rồi đột nhiên hỏi Huyền:
- Nhưng nếu Tuyết “có bầu”... thì liệu có “quên” được không?
Tuyết thốt ra được câu đó, thấy nhẹ hẳn cả người, vì nàng tìm đến Huyền, chính là để san sẻ với Huyền cái băn khoăn, lo lắng đang rày vò mình.
Nghe Tuyết nói, Huyền ngơ ngác hỏi:
- Sao lại “chửa”? Mà “chửa” với ai?
Tuyết rên rỉ:
- Trời! “Chửa” với thằng khốn kiếp, chứ còn với ai nữa!
Huyền thừ người nhìn Tuyết và thấy mình cũng muốn phát khóc, nhưng nàng cố bình tĩnh bảo Tuyết:
- Làm gì có chuyện đó! Tuyết thấy thế nào mà nghĩ vơ vẩn như vậy?
- Đáng nhẽ tuần vừa qua, Tuyết thấy “kinh”, mà chẳng thấy gì cả...
Huyền cười xòa:
- Rõ khéo! “Đường kinh” trồi, sụt là chuyện thường... Việc gì mà lo...
Tuyết vẫn lắc đầu:
- Không phải là Tuyết lo viển vông đâu. Em thấy nhiều triệu chứng lắm...
Huyền tò mò, sợ sệt nhìn bụng Tuyết, tưởng chừng cái bụng đó lớn mạnh lên rồi. Huyền không biết nói thế nào để an ủi Tuyết, nàng thốt ra một câu khiến Tuyết càng đau khổ thêm:
- Nhưng đã chắc gì là “chửa” với Kha, hay “chửa” với Lượng...
Tuyết khóc thành tiếng, nói với Huyền:
- Nhục nhã như thế đấy chị ạ! Nhưng em tin là nếu em “chửa” là “chửa” với Kha.
Huyền ngớ ngẩn hỏi:
- Sao cô biết?
Tuyết gạt nước mắt, cười chua chát:
- Người ta bảo “ăn vụng nhớ lâu”. Trường hợp của Tuyết không phải là trường hợp ăn vụng, nhưng cũng đáng nhớ lâu hơn ăn vụng, nên Tuyết biết là nếu “chửa” thì là “chửa” với Kha...
Nghe Tuyết nói, Huyền tự nhiên cũng tin tưởng – một thứ tin tưởng không căn cứ vào đâu, nhưng mạnh mẽ – là Tuyết có thai với Kha. Huyền nghĩ tới những sự an bài trớ trêu của Định Mệnh... Huyền nhìn Tuyết, lắc đầu cố cưỡng lại mối tin tưởng bâng quơ, nhưng vững chắc của mình:
- Vô lý! Vô lý quá! Đời nào lại có thể như thế được!
Tuyết thở dài:
- Chị tin đi... Đời là vậy!
- Nếu có thai với hắn thật, thì Tuyết tính sao?
Câu hỏi của Huyền, chính Tuyết đã tự đặt cho mình không biết bao nhiêu lần. Phản ứng đầu tiên, ý nghĩ đầu tiên của Tuyết là sẽ tìm cách phá thai, nếu quả thực mình có “chửa”... Nhưng chỉ hai ngày sau, hình như giữa Tuyết và cái thai – tưởng tượng hay có thực – đã có sự mầu nhiệm cảm thông của tình mẫu tử, khiến Tuyết nghĩ rằng, dù cuộc đời nàng tan nát, dù có nhục nhã, đau đớn đến đâu chăng nữa, nàng vẫn không thể nào làm cái việc mà một số gái chửa hoang coi như giải pháp cuối cùng, là phá thai. Tuyết bình tĩnh trả lời Huyền:
- Em đã nghĩ đến chuyện phá thai, nhưng em thấy không thể nào làm thế được... Cái gì ở đời cũng là số kiếp cả. Vì vậy, nếu em có thai, em sẽ đẻ con, em sẽ nuôi đứa bé, dạy dỗ cho nó biết căm hờn kẻ đã làm cho nó phải ra chào đời, để nếu em không trả thù được, thì con mình sẽ trả thù cho mình... Trả thù kẻ mang danh là “bố” nhưng sự thực là kẻ không đội trời chung với nó.
Những lời Tuyết nói làm Huyền cũng thấy ớn lạnh. Huyền hoang mang không hiểu có nên tán thành Tuyết hay không. Huyền đợi một lúc lâu, mặc cho Tuyết trầm ngâm nhìn làn khói thuốc mà từ lúc tới, Tuyết hút liên miên như một kẻ, nghiện thuốc thực thụ. Rồi Huyền chậm rãi bảo Tuyết:
- Không phải là tôi muốn an ủi Tuyết đâu. Nhưng theo tôi thì Tuyết cũng đừng vội có những ý nghĩ, hàng động tuyệt vọng, liều lĩnh... Tại sao Tuyết không đi khám bác sĩ xem?...
Tuyết lắc đầu:
- Tuyết không đủ can đảm... Tuyết sợ nếu đúng là sự thực thì sẽ phát điên mất! Thà rằng cứ kéo dài cái tình trạng này, để dần dần làm quen với “sự thực”, hơn là phải đương đầu ngay với sự thực.
Thấy Tuyết sửa soạn ra về, Huyền sực nhớ tới lời đã hứa với Lượng, vội hỏi:
- Nhưng lúc này Tuyết ở đâu? Mà ông Lượng cần gặp Tuyết thì gặp ở đâu? Dù sao chăng nữa, cô cũng cần gặp ông ấy một lần cho nó đẹp...
Tuyết lắc đầu:
- Gặp làm gì nữa! Nhờ chị nói giùm với anh Lượng là anh còn thương Tuyết thì miễn cho Tuyết phải gặp. Còn biết nói gì với anh ấy! Chả nhẽ lại nói những điều giả dối, mà nói sự thực thì nói làm gì cho anh ấy thêm buồn, có phải không chi.... Vả lại, lúc này Tuyết ở lung tung, nay đây mai đó, có chỗ nào nhất định đâu...
Tuyết về rồi, Huyền ngồi thừ suy nghĩ, lòng trống trải, chán nản. Không biết nghĩ thế nào, Huyền lấy giấy viết thư cho Hải. Nàng vội vàng, hấp tấp, vì biết rằng nếu lúc này mình không viết và không gửi cái thư đi ngay, thì không bao giờ nàng còn đủ can đảm viết nữa:
Anh Hải,
Em không thể giấu giếm anh điều gì, nên em nói thực ý nghĩ và quyết định của em để anh rõ:
Ngay sau khi anh về rồi, em có nhận được thư anh Văn. Anh Văn cũng như Vân, đều không tán thành chuyện em yêu anh. Tiếp theo cái thư của anh Văn, là việc Tuyết đến nhà em và Tuyết cho em biết là hình như Tuyết có thai với ông Kha...
Tất cả những sự việc xảy ra, từ việc ông Văn đến vụ Tuyết, anh cũng như em, đều không có trách nhiệm gì, nhưng em cảm thấy rõ rệt là em không được phép yêu anh, và dù có yêu anh, tình yêu đó cũng không đi tới đâu. Không phải là em thiếu quả cảm – mà có nhẽ em thiếu quả cảm thực – yêu mà không chịu tranh đấu. Em cũng không bi quan, nhưng em cho rằng tình yêu của em và anh kết thúc bằng một cuộc hôn nhân đầy hạnh phúc thì chẳng hóa đẹp lắm sao? Em sinh trưởng trong hoàn cảnh nghèo, nên vẫn tin ở số mệnh và em tin rằng số kiếp chúng ta không thể đi đôi với nhau. Không phải chỉ một mình anh gặp sự cản trở về phía gia đình anh, về phía ông Kha... Mà chính em cũng phải đương đầu với sự phản đối của những người thân yêu và cả của... lương tâm mình... Cho nên lúc này mà chúng ta chỉ mới bắt đầu yêu nhau, nếu anh thương em thì anh giúp đỡ em để em đủ can đảm vĩnh biệt anh cho khỏi khổ về sau. Em cũng biết dứt tình là khó lắm, không biết em có đủ can đảm hay không, nhưng em sẽ cố gắng, em sẽ đau khổ mà xa anh...
Em đọc tiểu thuyết thấy những cuộc tình duyên lỡ dở thật đẹp, thật thơ mộng. Nhưng trên thực tế cuộc đời, và căn cứ vào kinh nghiệm bản thân của em lúc này, thì những cuộc tình duyên lỡ dở cũng chả có gì thơ mộng, chỉ đầy nước mắt và đau thương... Nhưng chúng ta đành khóc mà xa nhau, anh Hải!
Vậy em xin anh từ nay đừng tìm đến em, đừng viết thư cho em. Vĩnh biệt anh!
Em,
HUYỀN
Viết xong, Huyền không đọc lại, vội nhét vào bao thư. Không buồn mặc áo dài, Huyền đi ra phố, vứt cái thư vào thùng thư gần đấy một cách vội vàng hấp tấp, vì Huyền biết nếu không viết ngay, gửi ngay, chỉ một nửa giờ sau, nàng có thể thay đổi ý kiến...
Nguồn: vietmessenger.com