Danh Ngôn

Người ta đã không bao giờ viết hay vẽ, điêu khắc, tạo mô hình, xây dựng, phát minh, nếu không phải để ra khỏi cảnh đời địa ngục.

No one has ever written or painted, sculpted, modelled, built, invented, except to get out of hell.

Antonin Artaud (1896-1948). “Van Gogh: The Man Suicided by Society,” 1947, Antonin Artaud Anthology, ed. Jack Hirschman, 1965

Cuộc phấn đấu của nhà nghệ sĩ nhằm vượt lên trên nỗi đau của chính mình có thể trở thành hạt mầm cho niềm hi vọng của nhiều người khác, biến đổi một hành trình cá nhân thành một viễn kiến cho tất cả chúng ta.

The artist’s struggle to transcend his pain can become the seed for many others’ hope, transforming an personal journey into a vision for us all.

Diane Cole. After Great Pain: A New Life Emerges, 7, 1992

Nghệ thuật thu hút chúng ta chỉ vì những gì nó tiết lộ vốn nằm trong bản ngã bí ẩn nhất của chúng ta.

Art attracts us only by what it reveals of our most secret self.

Jean Luc Godard (1930-). “What is Cinema?” Godard on Godard: Critical Writings, ed. Jean Narboni and Tom Milne, 1972

Danh hiệu người nghệ sĩ có ý nghĩa này: đấy là một người cảm thụ nhiều hơn người đồng loại và ghi lại nhiều hơn những điều anh ta đã chứng kiến.

That is what the title of artist means: one who perceives more than his fellows, and who records more than he has seen.

Edward G. Craig. “On the Art of the Theatre,” 1905

Ban biên tập

Địa chỉ liên lạc:

1. Thơ

tho.vanviet.vd@gmail.com

2. Văn

vanviet.van14@gmail.com

3. Nghiên cứu Phê Bình

vanviet.ncpb@gmail.com

4. Vấn đề hôm nay

vanviet.vdhn1@gmail.com

5. Thư bạn đọc

vanviet.tbd14@gmail.com

6. Tư liệu

vanviet.tulieu@gmail.com

7. Văn học Miền Nam 54-75

vanhocmiennam5475@gmail.com

Tra cứu theo tên tác giả

Giải thưởng nào cho Cửu Long cạn dòng Biển Đông dậy sóng?

Inrasara

BienDong

Giải thưởng cho Ngô Thế Vinh với tác phẩm Cửu Long cạn dòng Biển Đông dậy sóng(1), cơ quan hay tổ chức nào sẽ trao cho nó? – Không đâu cả!

Tôi đã thử đề nghị với Giải Sách Hay của IRED, tiếc là tác phẩm nằm ngoài quy chế Giải (phải là tác phẩm in trong nước qua nhà xuất bản của Nhà nước). Vậy là không đâu vinh danh nó, dù mươi năm qua chắc chắn nó là tác phẩm xứng đáng nhất. Trong nước: không; hải ngoại: cũng không. Chúng ta ưa nói đến giải thưởng từ sự đón nhận của độc giả; rồi ngay cả ở đây càng không nốt. Bởi Cửu Long cạn dòng Biển Đông dậy sóng không in, không bán trong nước, thế nên tuyệt đại đa số người đọc quốc nội không biết đến nó. Hỏi có tội không?

Trong khi, Cửu Long cạn dòng Biển Đông dậy sóng là tác phẩm khủng.

Khủng ở dữ liệu thực tế vô cùng phong phú tiểu thuyết mang chứa, tác phẩm tác giả gọi là Faction (kết hợp từ chữ fact + fiction: Dữ kiện Tiểu thuyết / Tiểu thuyết tư liệu). Câu chuyện mang tính sinh tử liên quan trực tiếp đến cả vùng địa lí - lịch sử - văn hóa rộng lớn được kể bởi người trong cuộc, sống với và qua thực tế Mekong, nhiều năm đầm mình trong Tinh thần Mekong (The Mekong Spirit).

Cửu Long cạn dòng Biển Đông dậy sóng khủng ở tính tiên tri của nó.

Trước khi “xâm ngập mặn lịch sử ở miền Tây” xảy ra vào tháng 4-2016(2), Cửu Long Cạn Dòng đã dự báo từ non 20 năm trước: “Đã có “những tín hiệu của đại dương” đó là những con cá lớn nước mặn vào sâu tới Đồng Tháp. Đang từ là một vựa lúa nuôi sống cả nước, Đồng bằng Sông Cửu Long có nguy cơ trở thành khu rừng ngập mặn với những cây mắm, đước, sú, vẹt…”(3).

Cạnh đó, nó tiên báo tương lai không xa Campuchia sẽ sở hữu một Biển Hồ chết.

Rồi khi Biển Đông dậy sóng lần đầu năm 2007, tiểu thuyết cũng đã tiên liệu từ gần thập niên trước. Tiếp tới Biển Đông dậy sóng lần hai năm 2011, và sau đó nữa. Kẻ gây hấn ngày càng hành động bạo liệt hơn, nguy cơ xung đột vũ trang càng lớn hơn.

Khi dự báo kia được nói lên qua những con số cụ thể, nó còn hơn là một báo động: Sự tham lam lam vô độ của các quốc gia thêm tinh thần cục bộ địa phương chẳng những tàn phá cả khu vực môi sinh rộng lớn, mà còn mang nguy cơ xóa sổ các nền văn hóa, triệt tiêu các khu dân cư trú ở vùng ảnh hưởng.

4.900km con sông quốc tế chảy qua 7 nước: Tây Tạng, Trung Quốc, Miến Điện, Thái Lan, Lào, Campuchia, Việt Nam – “dù mang những tên gọi khác nhau nhưng đó vẫn là những đất nước không có dân chủ”. Không dân chủ, độc đoán và chuyên quyền, mỗi nước xài Mekong theo kiểu của mình, bất chấp hậu quả chúng mang lại.

Trung Quốc cậy thế nước lớn, đã tận dụng mọi ưu thế đầu nguồn, ở đó con đập ở Vân Nam còn được dùng làm thứ vũ khí chiến lược môi sinh bức hiếp các quốc gia hạ nguồn ở thì tương lai gần. Cả nước Lào bé con cũng góp phần khiến Mekong nghẽn mạch.

Ở Việt Nam, mấy ông trời con cũng học đòi cát cứ. Mười Nhe quyết đưa Huyện nhà tiến nhanh tiến mạnh, đã ra tay hạ sát cả một vùng đầm lầy và tràm chim rộng lớn, bất kể hậu quả đối với nguồn tài nguyên đất nước, môi trường sống của nhiều thế hệ tương lai.

Mà đâu phải mỗi Mười Nhe! Đâu phải mỗi “vùng đầm lầy và tràm chim”!

Nguy cơ bùn đỏ Bauxite Tây Nguyên đang treo, thì bụi xỉ than Vĩnh Tân – Bình Thuận đã mồn một(4). Formosa Hà Tĩnh đẩy người dân 4 tỉnh Bắc miền Trung điêu đứng chưa qua, thì Dự án Nhà máy thép 10 tỉ USD tại Nam miền Trung sắp triển khai(5).

Và điều gì nữa sẽ xảy ra, ngày mai?

Cửu Long cạn dòng Biển Đông dậy sóng gióng tiếng chuông báo động đỏ, buộc chúng ta hành động. Bởi chỉ có hành động mới mang tới hi vọng cứu vãn. Hành động, không những người Việt trong nước mà cả người Việt hải ngoại. Không chỉ Việt Nam, mà cả các nước ở hạ nguồn, và cả “nhân dân tiến bộ” Tàu nữa. Bởi Mekong không là của riêng ai, mà là của tất cả mọi người. Không chỉ của khu vực, mà của cả trái đất.

Khi Cửu Long cạn dòng Biển Đông dậy sóng đang kì cao trào, thì thông điệp của tác phẩm cần được biết đến hơn bao giờ.

Sài Gòn, 1-9-2016

CHÚ THÍCH

(1) Cửu Long cạn dòng Biển Đông dậy sóng, Dữ liệu Tiểu thuyết 692 trang của Ngô Thế Vinh, viết xong tháng 11-1999, NXB Văn Nghệ, California, Hoa Kì in năm 2000, 2001; NXB Giấy Vụn, Sài Gòn in lần 3: 2014.

(2) http://vnexpress.net/tin-tuc/thoi-su/mien-tay-dieu-dung-trong-thien-tai-lich-su-3370877.html

(3) Cửu Long cạn dòng Biển Đông dậy sóng, tr. 648.

(4) http://laodong.com.vn/chung-toi-len-tieng/nhiet-dien-vinh-tan-2-treu-nguoi-tinh-binh-thuan-511896.bld

(5) http://baodatviet.vn/kinh-te/doanh-nghiep/du-an-thep-10-ty-usd-ca-na-lo-uu-dai-khung-3317664/