Diễn đàn Câu lạc bộ Văn đoàn Độc lập Việt Nam: Vì sao tôi tham gia Văn đoàn Độc lập?

Danh ngôn

“Thế giới này, như nó đang được tạo ra, là không chịu đựng nổi. Nên tôi cần có mặt trăng, tôi cần niềm hạnh phúc hoặc cần sự bất tử, tôi cần điều gì đó có thể là điên rồ nhưng không phải của thế giới này.”

“Ce monde, tel qu’il est fait, n’est pas supportable. J’ai donc besoin de la lune, ou du bonheur, ou de l’immortalité, de quelque chose qui ne soit dement peut-etre, mais qui ne soit pas de ce monde.”

(Albert Camus, Caligula)

“Tất cả chúng ta, để có thể sống được với thực tại, đều buộc phải nuôi dưỡng trong mình đôi chút điên rồ.”

“Nous sommes tous obligés, pour rendre la realite supportable, d’entretenir en nous quelques petites folies.”

(Marcel Proust, À l’ombre des jeunes filles en fleurs)

“Nghệ thuật và không gì ngoài nghệ thuật, chúng ta có nghệ thuật để không chết vì sự thật.”

“L’art et rien que l’art, nous avons l’art pour ne point mourir de la vérité.” (Friedrich Nietzsche, Le Crépuscule des Idoles)

“Mạng xã hội đã trao quyền phát ngôn cho những đạo quân ngu dốt, những kẻ trước đây chỉ tán dóc trong các quán bar sau khi uống rượu mà không gây hại gì cho cộng đồng. Trước đây người ta bảo bọn họ im miệng ngay. Ngày nay họ có quyền phát ngôn như một người đoạt giải Nobel. Đây chính là sự xâm lăng của những kẻ ngu dốt.”

“Social media danno diritto di parola a legioni di imbecilli che prima parlavano solo al bar dopo un bicchiere di vino, senza danneggiare la collettività. Venivano subito messi a tacere, mentre ora hanno lo stesso diritto di parola di un Premio Nobel. È l’invasione degli imbecilli.”

(Umberto Eco, trích từ bài phỏng vấn thực hiện tại Đại học Turin (Ý), ngày 10 tháng 6 năm 2015, ngay sau khi U. Eco nhận học vị Tiến sĩ danh dự ngành Truyền thông và Văn hoá truyền thông đại chúng. Nguyên văn tiếng Ý đăng trên báo La Stampa 11.06.2015)

Vì sao tôi tham gia Văn đoàn Độc lập?

Đào Tiến Thi

Harper's Magazine là tạp chí lâu đời nhất và có uy tín hàng đầu của Mỹ (xem https://en.wikipedia.org/wiki/Harper%27s_Magazine).

Vừa qua, Ban Vận động Văn đoàn Độc lập Việt Nam nhận được thư của Tạp chí đề nghị các thành viên Ban Vận động trả lời lý do gia nhập tổ chức này. Sau đây là thư trả lời của nhà nghiên cứu văn học và ngôn ngữ Đào Tiến Thi.

Văn Việt

Trong một lần làm việc với một nhóm cán bộ an ninh, họ chất vấn tôi vì sao tham gia Văn đoàn Độc lập (VĐĐL), tôi bảo: “Rất đơn giản, vì tôn chỉ của Văn đoàn đáp ứng được mong mỏi của tôi”. Tôn chỉ của VĐĐL là: 1. Đoàn kết tương trợ giữa những người viết văn tiếng Việt trong và ngoài nước; 2. Tạo điều kiện nâng cao về nghề nghiệp, thúc đẩy sáng tạo cá nhân, khuyến khích đổi mới trong sáng tác và nghiên cứu phê bình văn học và ngôn ngữ; 3. Bảo vệ mọi quyền lợi vật chất và tinh thần chính đáng, hợp pháp của hội viên, đặc biệt là quyền tự do sáng tác và công bố tác phẩm, cũng như quyền tự do tiếp cận tác phẩm văn học của mọi người.

Tôi phải nói rõ thêm thế này: Về mặt câu chữ, tức là về mặt pháp lý của nó, thì tất cả điều lệ của các hội văn học nghệ thuật (VHNT) địa phương lẫn của Hội Nhà văn (HNV) đều có nội dung trên, câu chữ có khi còn hay hơn, sang hơn nhiều tôn chỉ của VĐĐL. Tiện đây xin nói luôn: cái điều ông Nguyễn Quang Thiều nói rằng “người ta không thể tham gia hai hội có cương lĩnh mục đích khác nhau” là không đúng. Xin nhắc lại, về mặt pháp lý, tôn chỉ của VĐĐL không hề trái ngược với tôn chỉ HNV và các hội VHNT địa phương hiện nay.

Nhưng vấn đề là trên thực tế có thực hiện tôn chỉ hay không. Hãy còn quá sớm để nói về VĐĐL, nhưng với HNV và các hội VHNT địa phương thì đã quá rõ. Thực tế tôn chỉ của các hội chỉ nằm trên giấy. Chẳng hạn ngay trong khi diễn ra các đại hội văn nghệ thường có khẩu hiệu “Đoàn kết – Dân chủ – Sáng tạo” nhưng khi bầu bán, chỉ vì giành giật một “góc chiếu giữa đình”, người ta chia bè phái, sẵn sàng sát phạt nhau, nói cạnh nói khoé nhau. Còn sáng tạo ư? Nhìn chung bất cứ sáng tạo nào cũng “động chạm” không nhiều thì ít đến hệ thống quyền lực, và sẽ bị xử lý tuỳ mức độ. Vì thế nhà văn chọn cách viết sao cho “an toàn”. Nhà văn càng có kinh nghiệm thì càng biết cách viết “an toàn”. Cũng đồng nghĩa với nhạt phèo hoặc dối trá.

Hay ví dụ như trách nhiệm bảo vệ hội viên của các hội. Trên thực tế, nếu nhà văn nào đã “có vấn đề” thì chả ai dám bảo vệ hết. Nếu đã nằm trong chủ trương “đánh” của cấp trên, thì người ta sẽ huy động tất cả “hệ thống chính trị” vào cuộc: Đoàn, Đảng, Hội Phụ nữ,… thậm chí là tổ dân phố. Và cái hội nghề nghiệp của anh sẽ đánh anh nặng nhất. Anh em đồng nghiệp có thể rất hiểu, rất thông cảm nhưng không đánh không được, vì đó là chỉ thị của cấp trên. Dính đòn đôi lần thì anh sẽ “khôn” ra, thậm chí còn tự ru ngủ mình là “viết thế cho nó lành”. Thực tế thì đa số chả cần bị đánh mới “khôn”, vì cứ nhìn vào vài đàn anh đi trước đã gặp nạn là đủ biết. Rút cục anh không còn là nhà văn theo đúng nghĩa nữa. Và đến một ngày ngày anh trở thành “văn nô” chính hiệu. Để tránh thành “văn nô” lúc nào không biết, tôi tham gia VĐĐL.

Hà Nội ngày 7-8-2015

Danh ngôn

Ban Biên tập

Tra cứu theo tên tác giả

Vì sao tôi tham gia Văn đoàn Độc lập?