Huỳnh Duy Lộc

Thái Tú Hạp sinh năm 1940 tại Hội An, Quảng Nam, vào học Trường Sĩ quan Trừ bị Thủ Đức và tham gia tác chiến cho tới cuối tháng 3 năm 1975. Sau ngày 30 tháng 4 năm 1975, anh phải vào trại cải tạo như nhiều sĩ quan quân đội và công chức chế độ cũ, rồi sau khi ra trại đã cùng gia đình vượt biển, đi tìm cuộc sống tự do. Thái Tú Hạp là một khuôn mặt văn học nổi bật từ trước năm 1975, sau khi sang định cư tại Mỹ đã tiếp tục làm thơ và làm báo tại miền Nam California.

Tập thơ "Hạt bụi nào bay qua" in tại Mỹ là một tuyển tập thơ gồm 90 bài thơ về các đề tài như quê hương, đời lính, cuộc sống tù đày, tình yêu, gia đình và thiền.

“Hạt bụi nào bay qua” cũng là tên một bài thơ viết năm 1978 khi anh bị giam tại trại Kỳ Sơn (Quảng Nam), nói về kiếp người phù du như hạt bụi trần gian bay ngang qua và rơi vào trong mắt.

HẠT BỤI NÀO BAY QUA

Sáng ta thức dậy thấy nháy hoài con mắt trái

Chắc có niềm vui vừa đậu trên mi?

Có phải tin em vừa nhắc đến ta?

Vừa nhắc đến tháng ngày chia ly buồn vời vợi

Hay tiếng chim vừa hót dễ thương

Trong vườn xuân buổi sớm

Nghe từ trong tiềm thức hoang vu

Hay trong hồn biển thu gợn sóng

Nòi giang hồ bỗng chạnh nhớ thương quê

Dấu ngựa lãng quên con đường xưa trở lại

Lau thời gian đã phủ kín lối về

Có phải không em

Bao nhiêu lần trái đất quay giáp vòng sinh tử

Đời mưa sa trên những ngọn núi cây già

Và trên những bờ đá rêu phong

Cổ xưa nào không biết tuổi

Trên những sợi tóc bạc trắng mây trời

Nắm cơm khoai hòa trong nước mắt

Nuốt từng hạt đắng cay

Lặng thầm tủi nhục

Mà em đâu có hay!

Như ánh nắng chiều trên hàng mộ bia

Bạn bè ta ngậm ngùi thương tiếc

Cũng nhòa theo bóng đêm mờ mịt khói sương

Từ trong cõi ưu tư sầu muộn

Thân xác ta rã rời

Qua từng sát na mầu nhiệm

Ôi! Kiếp người hư vô

Trên những chồi non vừa nảy lộc

Ta thấy đẹp như môi em

Ta thấy yêu thương như đôi má hồng con trong nắng mới

Sao gần như tim

Mà hun hút thẳm

Hạnh phúc nào chẳng xót xa

Tự do nào không khơi máu thắm

Không uất nghẹn hờn căm

Không nuôi thù chất ngất!

Biết thế nào được em

Qua từng giấc mơ thật đẹp

Thấy em cười và thấy đôi mắt con thơ

Ngời sáng như sao

Mà cũng bi thảm sầu hơn sao!

Ngày xưa

Chúng mình vẫn ước mơ thật bình thường

Hạnh phúc giản đơn như đóa hồng xinh

Thanh bình rong chơi như đôi tình nhân tuyệt vời nhất

Đất nước hôm nay

Hòa bình có thật?

Nhưng giấc mơ xưa đã tắt lịm rồi em

Như tiếng hót sớm mai này

Của loài chim hoang về đậu trên cành sầu đông rã mục

Tưởng như có niềm vui

Nhưng không phải đâu em

Chỉ là hạt bụi vu vơ

Ngân phiếm dây nhung nhớ cũ

Của đêm qua giấc mơ còn rơi lại

Giọt u buồn còn đọng lắng trong hồn đau

Đời hắt hiu đang chờ ta thức dậy

Còn đâu em

Một tiếc nuối qua mau…

(Viết trong trại cải tạo Kỳ Sơn – Quảng Nam – năm 1978)

Nhạc sĩ Phạm Đình Chương đã phổ nhạc một đoạn của bài thơ này thành ca khúc “Hạt bụi nào bay qua”.

Một buổi sớm mai, người tù thức dậy cùng lúc với những người bạn từng khoác áo lính, thấy mắt trái nháy nhiều lần nên thầm nghĩ có lẽ người vợ yêu dấu và con thơ ở thành phố đang nhắc tới mình, nhưng rồi anh chạnh lòng nghĩ tới những tháng ngày chia ly dài dằng dặc chẳng biết bao giờ mới kết thúc:

“Sáng ta thức dậy thấy nháy hoài con mắt trái

Chắc có niềm vui vừa đậu trên mi?

Có phải tin em vừa nhắc đến ta?

Vừa nhắc đến tháng ngày chia ly buồn vời vợi…”

Tiếng chim hót líu lo ở chốn hoang vu bỗng làm anh nhớ lại tiếng chim hót một buổi sớm mai trong vườn xuân của một thuở nào xa xôi đã lắng đọng trong tiềm thức:

“Hay tiếng chim vừa hót dễ thương

Trong vườn xuân buổi sớm

Nghe từ trong tiềm thức hoang vu…”

Nỗi nhớ quê nhà chợt dâng lên chất ngất trong tâm hồn, nhưng giờ đây đường trở về đã quá xa xôi:

“Nòi giang hồ bỗng chạnh nhớ thương quê

Dấu ngựa lãng quên con đường xưa trở lại

Lau thời gian đã phủ kín lối về…”

Trái đất vẫn quay đêm ngày, nhưng với những người tù như anh, thời gian dường như ngưng đọng trong một khung cảnh ảm đạm không có một chút đổi thay với những cơn mưa sa trên những ngọn núi hoang vu, trên những bờ đá rêu phong và trên mái tóc đã bạc trắng như mây trời:

“Bao nhiêu lần trái đất quay giáp vòng sinh tử

Đời mưa sa trên những ngọn núi cây già

Và trên những bờ đá rêu phong

Cổ xưa nào không biết tuổi

Trên những sợi tóc bạc trắng mây trời…”

Anh không muốn kể lể về những ngày cơ cực ở trong trại tù và cũng không muốn nhắc tới nỗi xót thương dành cho những người bạn chẳng may lìa đời ở chốn rừng núi hoang vu:

“Nắm cơm khoai hoà trong nước mắt

Nuốt từng hạt đắng cay

Lặng thầm tủi nhục

Mà em đâu có hay!

Như ánh nắng chiều trên hàng mộ bia

Bạn bè ta ngậm ngùi thương tiếc

Cũng nhòa theo bóng đêm mờ mịt khói sương…”

Thân xác anh đã mệt mỏi rã và anh cảm nhận rõ rệt hơn bao giờ hết cái hư vô của kiếp người:

“Từ trong cõi ưu tư sầu muộn

Thân xác ta rã rời

Qua từng sát na mầu nhiệm

Ôi! Kiếp người hư vô…”

Nhưng trong buổi sớm mai này, những chồi non vừa nhú ra trên những cành cây có màu tươi tắn giống như đôi môi đỏ của người vợ yêu dấu và đôi má hồng của con thơ dưới ánh nắng ban mai làm cho anh nhớ lại hạnh phúc thật đơn sơ giờ đây đã quá xa vời:

“Trên những chồi non vừa nẩy lộc

Ta thấy đẹp như môi em

Ta thấy yêu thương như đôi má hồng con trong nắng mới

Sao gần như tim

Mà hun hút thẳm…

Biết thế nào được em

Qua từng giấc mơ thật đẹp

Thấy em cười và thấy đôi mắt con thơ

Ngời sáng như sao

Mà cũng bi thảm sầu hơn sao!”

Anh bồi hồi nhớ lại giấc mơ hạnh phúc của ngày xưa, chỉ mong được rong chơi cùng người phụ nữ yêu dấu của mình “như một đôi tình nhân tuyệt vời nhất”, nhưng giấc mơ ấy đã tan vỡ sau những biến đổi tang thương trên quê hương:

“Ngày xưa

Chúng mình vẫn ước mơ thật bình thường

Hạnh phúc giản đơn như đóa hồng xinh

Thanh bình rong chơi như đôi tình nhân tuyệt vời nhất

Đất nước hôm nay

Hòa bình có thật?

Nhưng giấc mơ xưa đã tắt lịm rồi em

Như tiếng hót sớm mai này

Của loài chim hoang về đậu trên cành sầu đông rã mục…”

Ngỡ rằng mắt nháy liên hồi trong buổi sớm mai này vì một niềm vui lặng thầm khi được những người thân yêu ở phương xa nhắc tới, nhưng hóa ra chỉ là một hạt bụi rơi vào trong mắt sau một giấc ngủ với một giấc mộng đẹp đã tan biến mất:

“Tưởng như có niềm vui

Nhưng không phải đâu em

Chỉ là hạt bụi vu vơ

Ngân phiếm dây nhung nhớ cũ

Của đêm qua giấc mơ còn rơi lại

Giọt u buồn còn đọng lắng trong hồn đau

Đời hắt hiu đang chờ ta thức dậy

Còn đâu em

Một tiếc nuối qua mau…”

Ca khúc “Hạt bụi nào bay qua” với giọng ca Duy Quang (trong album “Ngợi ca tình yêu – Phạm Đình Chương Collections – volume 2”):

Ca khúc “Hạt bụi nào bay qua” với giọng ca Phạm Thành:

Hàng ngồi: nhà văn Võ Phiến, nhạc sĩ Lê Trọng Nguyễn.

Hàng đứng: Từ trái: bác sĩ Nguyễn Văn Đức, anh Phan Bá Phụng, nhạc sĩ Phạm Đình Chương, anh Nguyễn Đình Cường và Thái Tú Hạp.

Ảnh chụp tại quán Doanh Doanh, Los Angeles.