Diễn đàn Câu lạc bộ Văn đoàn Độc lập Việt Nam: Ảo tưởng tự do

Danh ngôn

“Thế giới này, như nó đang được tạo ra, là không chịu đựng nổi. Nên tôi cần có mặt trăng, tôi cần niềm hạnh phúc hoặc cần sự bất tử, tôi cần điều gì đó có thể là điên rồ nhưng không phải của thế giới này.”

“Ce monde, tel qu’il est fait, n’est pas supportable. J’ai donc besoin de la lune, ou du bonheur, ou de l’immortalité, de quelque chose qui ne soit dement peut-etre, mais qui ne soit pas de ce monde.”

(Albert Camus, Caligula)

“Tất cả chúng ta, để có thể sống được với thực tại, đều buộc phải nuôi dưỡng trong mình đôi chút điên rồ.”

“Nous sommes tous obligés, pour rendre la realite supportable, d’entretenir en nous quelques petites folies.”

(Marcel Proust, À l’ombre des jeunes filles en fleurs)

“Nghệ thuật và không gì ngoài nghệ thuật, chúng ta có nghệ thuật để không chết vì sự thật.”

“L’art et rien que l’art, nous avons l’art pour ne point mourir de la vérité.” (Friedrich Nietzsche, Le Crépuscule des Idoles)

“Mạng xã hội đã trao quyền phát ngôn cho những đạo quân ngu dốt, những kẻ trước đây chỉ tán dóc trong các quán bar sau khi uống rượu mà không gây hại gì cho cộng đồng. Trước đây người ta bảo bọn họ im miệng ngay. Ngày nay họ có quyền phát ngôn như một người đoạt giải Nobel. Đây chính là sự xâm lăng của những kẻ ngu dốt.”

“Social media danno diritto di parola a legioni di imbecilli che prima parlavano solo al bar dopo un bicchiere di vino, senza danneggiare la collettività. Venivano subito messi a tacere, mentre ora hanno lo stesso diritto di parola di un Premio Nobel. È l’invasione degli imbecilli.”

(Umberto Eco, trích từ bài phỏng vấn thực hiện tại Đại học Turin (Ý), ngày 10 tháng 6 năm 2015, ngay sau khi U. Eco nhận học vị Tiến sĩ danh dự ngành Truyền thông và Văn hoá truyền thông đại chúng. Nguyên văn tiếng Ý đăng trên báo La Stampa 11.06.2015)

Ảo tưởng tự do

Inrasara

Nhà phê bình Nguyễn Thanh Sơn trả lời phỏng vấn: "Bây giờ người viết hoàn toàn tự do. Chỉ trong một tích tắc, người viết hoàn toàn có thể xuất bản tác phẩm của mình ở bất cứ một blog nào hoặc gửi cho các trang mạng văn chương khắp nơi… Bây giờ mọi người đổ lỗi cho không có tự do sáng tác, không có tự do nghệ thuật. Điều đó không hẳn" (báo Thể thao & Văn hóa, ngày 8-2-2011).

"Bây giờ người viết hoàn toàn tự do” là thứ ảo tưởng tự đánh lừa.

"Tự do" của đại bộ phận nhà văn Việt Nam hôm nay là tự do viết về đủ thứ chuyện, thử nghiệm mọi thủ pháp, mọi hệ mĩ học, đổi mới với cách tân, hậu hiện đại với trình diễn đủ cả khiến không ít người mang ảo tưởng tệ hại về tự do văn học – ảo tưởng cả ở bộ phận cây bút được cho là cấp tiến. Chỉ trong vùng tối sáng nhập nhằng kia thôi, sến với tục tĩu lên ngôi và làm mưa làm gió.

Khốn khổ thay, ta được tự do tất, ngoại trừ phơi bày cái sự thật thực nhất của hiện trạng xã hội diễn ra ngày qua ngày, quanh ta.

Viết tự do luôn đi với in ấn và phát hành tự do, thảo luận tự do, phê bình tự do, giảng dạy tự do. Nhà văn Việt Nam hoàn toàn tự do đăng sáng tác của mình lên mạng, đủ loại mạng văn học mở ra khắp nơi, cả blog cá nhân hay vài năm qua là facebook – không sai. Nhưng đâu là không gian tự do thực cho độc giả giáp mặt trực tiếp với tác giả và tác phẩm như là chất kích thích cho sự phát triển của một nền văn học đích thực?

Chuyện đã qua thì nên cho qua, phiền là lối nghĩ độc hại này vẫn tạo ảo tưởng cho không ít nhà văn Việt Nam, rằng ta hoàn toàn tự do. Không có tự do sáng tạo, văn học bị thương đã đành; không tự do mà ta ảo tưởng là đã, thì chỉ có chết.

Cứ nhìn vào sinh hoạt văn học mươi năm qua cũng đủ thấy. Thiếu vắng tự do đã đành, mà ngay diễn đàn cho tự do tranh luận cũng không.

Việt Nam chưa có diễn đàn tranh luận đúng nghĩa. Tranh luận vụn vặt dễ biến thành tranh cãi, đẩy tới thành cãi cọ, cả chửi bới cũng không chừa. Năm ngoái, bài thơ “chửi mất gà” đoạt giải báo Văn nghệ một thời làm “xôn xao dư luận”, đó lại là xôn xao giả. Không có một “trung tâm” điều tiết, càng không có tay cầm chịch uy tín điều hướng, nỗi tranh luận kia trở thành vô bổ.

Không có tự do thì không có văn học đúng nghĩa.

Với cuộc chơi văn chương chữ nghĩa, chỉ có tài năng lớn cộng với dũng cảm lớn trong môi trường tự do đích thực mới hạ sinh tác phẩm lớn.

Nhà văn Việt Nam đã hoàn toàn tự do "bay", tự do "uống" và tự do lên... đường về nô lệ.

Danh ngôn

Ban Biên tập

Tra cứu theo tên tác giả

Ảo tưởng tự do