Diễn đàn Câu lạc bộ Văn đoàn Độc lập Việt Nam: Vườn Thượng Uyển của Lê Anh Hoài: cả một thời nhảm nhí đã lên ngôi*

Danh ngôn

“Thế giới này, như nó đang được tạo ra, là không chịu đựng nổi. Nên tôi cần có mặt trăng, tôi cần niềm hạnh phúc hoặc cần sự bất tử, tôi cần điều gì đó có thể là điên rồ nhưng không phải của thế giới này.”

“Ce monde, tel qu’il est fait, n’est pas supportable. J’ai donc besoin de la lune, ou du bonheur, ou de l’immortalité, de quelque chose qui ne soit dement peut-etre, mais qui ne soit pas de ce monde.”

(Albert Camus, Caligula)

“Tất cả chúng ta, để có thể sống được với thực tại, đều buộc phải nuôi dưỡng trong mình đôi chút điên rồ.”

“Nous sommes tous obligés, pour rendre la realite supportable, d’entretenir en nous quelques petites folies.”

(Marcel Proust, À l’ombre des jeunes filles en fleurs)

“Nghệ thuật và không gì ngoài nghệ thuật, chúng ta có nghệ thuật để không chết vì sự thật.”

“L’art et rien que l’art, nous avons l’art pour ne point mourir de la vérité.” (Friedrich Nietzsche, Le Crépuscule des Idoles)

“Mạng xã hội đã trao quyền phát ngôn cho những đạo quân ngu dốt, những kẻ trước đây chỉ tán dóc trong các quán bar sau khi uống rượu mà không gây hại gì cho cộng đồng. Trước đây người ta bảo bọn họ im miệng ngay. Ngày nay họ có quyền phát ngôn như một người đoạt giải Nobel. Đây chính là sự xâm lăng của những kẻ ngu dốt.”

“Social media danno diritto di parola a legioni di imbecilli che prima parlavano solo al bar dopo un bicchiere di vino, senza danneggiare la collettività. Venivano subito messi a tacere, mentre ora hanno lo stesso diritto di parola di un Premio Nobel. È l’invasione degli imbecilli.”

(Umberto Eco, trích từ bài phỏng vấn thực hiện tại Đại học Turin (Ý), ngày 10 tháng 6 năm 2015, ngay sau khi U. Eco nhận học vị Tiến sĩ danh dự ngành Truyền thông và Văn hoá truyền thông đại chúng. Nguyên văn tiếng Ý đăng trên báo La Stampa 11.06.2015)

Vườn Thượng Uyển của Lê Anh Hoài: cả một thời nhảm nhí đã lên ngôi*

Thái Hạo

Một ngày, thành phố bỗng tràn ngập nghệ sĩ, nó trở thành một đô thị nghệ thuật.

Ở đó có đủ cả, nhà văn, nhà thơ, họa sĩ, điêu khắc gia, nghệ sĩ sắp đặt…, và “nghệ sĩ gì đó”. Nữ nghệ sĩ với “bước chân uyển chuyển trở nên có học”, họa sĩ ngồi vẽ trước người mẫu khỏa thân bỗng nhiên “xuất tinh ngay tại chỗ”… Ở thành phố nghệ thuật, nào là bạo dâm, cuồng dâm, khổ dâm…, với những phát ngôn đầy tính nghệ sĩ: “súng và chim của anh là vô giá nhưng em có thể dùng miễn phí”!

Theo lời một vị giáo sư tâm lý học, “Thành phố này đang xuất hiện một hội chứng tâm thần rất mới. Đó là điên – giả nghệ sĩ. Bên cạnh đó còn có giả điên – nghệ sĩ”. “Trước đây họ không cần học rồi, giờ lại có cái mác nghệ sĩ, cần gì học”. Đang có cả một cuộc “bùng phát bệnh tâm thần” trong toàn thành phố.

Và rồi, Trên đường xuống địa ngục, họa sĩ gặp thị trưởng thiên tài của thành phố, ông hỏi: “Ngài đi đâu vậy? Thiên đường còn xa không”? “Ta cũng không biết, nhưng chắc chắn còn xa lắm”.

271184323_312845810722445_2129758589947998567_n

“Vườn thượng uyển” là câu chuyện về giới nghệ sĩ, đúng hơn là nghệ sĩ Việt Nam trong mắt Lê Anh Hoài. Thật khó để gọi tên, nhưng hình như nó giống với những đàn ông, đàn bà suốt hàng tháng trời không tắm (nghệ sĩ thì cần gì phải tắm), thay vào đó, họ dùng nước hoa!

“Vườn thượng uyển” không phải chỉ là một vở hài kịch, có lẽ nên dùng từ “hề kịch” cho nó. Đó cũng không phải đơn thuần hình ảnh của cái ác, cái xấu, cái hài hước; nó là cái-nhảm-trịnh-trọng. Những câu “cương quốc thơ” hay “lạm phát nghệ sĩ” đã tìm được một cái đinh to để treo lên giữa quảng trường thời đại – thời đại chúng ta đang sống.

Thời đại của nhà giáo mà không có học trò, của tiến sĩ mà không có công trình, của nghệ sĩ mà không có tác phẩm… Và cứ thế “tiến lên”. Rất đỏm dáng.

Bỗng nhớ tới Vũ Trọng Phụng với đám tang cụ cố Hồng: “Thật là đủ giai thanh gái lịch, nên họ chim nhau, cười tình với nhau, bình phẩm nhau, chê bai nhau, ghen tuông nhau, hẹn hò nhau, bằng những vẻ mặt buồn rầu của những người đi đưa ma”.

*Chế câu thơ của Bùi Minh Quốc: Cả một thời đều cáng đã lên ngôi

Ngày 2/1/2022

Danh ngôn

Ban Biên tập

Tra cứu theo tên tác giả

Vườn Thượng Uyển của Lê Anh Hoài: cả một thời nhảm nhí đã lên ngôi*