Diễn đàn Câu lạc bộ Văn đoàn Độc lập Việt Nam: Những bức tường trong đầu óc

Danh ngôn

“Thế giới này, như nó đang được tạo ra, là không chịu đựng nổi. Nên tôi cần có mặt trăng, tôi cần niềm hạnh phúc hoặc cần sự bất tử, tôi cần điều gì đó có thể là điên rồ nhưng không phải của thế giới này.”

“Ce monde, tel qu’il est fait, n’est pas supportable. J’ai donc besoin de la lune, ou du bonheur, ou de l’immortalité, de quelque chose qui ne soit dement peut-etre, mais qui ne soit pas de ce monde.”

(Albert Camus, Caligula)

“Tất cả chúng ta, để có thể sống được với thực tại, đều buộc phải nuôi dưỡng trong mình đôi chút điên rồ.”

“Nous sommes tous obligés, pour rendre la realite supportable, d’entretenir en nous quelques petites folies.”

(Marcel Proust, À l’ombre des jeunes filles en fleurs)

“Nghệ thuật và không gì ngoài nghệ thuật, chúng ta có nghệ thuật để không chết vì sự thật.”

“L’art et rien que l’art, nous avons l’art pour ne point mourir de la vérité.” (Friedrich Nietzsche, Le Crépuscule des Idoles)

“Mạng xã hội đã trao quyền phát ngôn cho những đạo quân ngu dốt, những kẻ trước đây chỉ tán dóc trong các quán bar sau khi uống rượu mà không gây hại gì cho cộng đồng. Trước đây người ta bảo bọn họ im miệng ngay. Ngày nay họ có quyền phát ngôn như một người đoạt giải Nobel. Đây chính là sự xâm lăng của những kẻ ngu dốt.”

“Social media danno diritto di parola a legioni di imbecilli che prima parlavano solo al bar dopo un bicchiere di vino, senza danneggiare la collettività. Venivano subito messi a tacere, mentre ora hanno lo stesso diritto di parola di un Premio Nobel. È l’invasione degli imbecilli.”

(Umberto Eco, trích từ bài phỏng vấn thực hiện tại Đại học Turin (Ý), ngày 10 tháng 6 năm 2015, ngay sau khi U. Eco nhận học vị Tiến sĩ danh dự ngành Truyền thông và Văn hoá truyền thông đại chúng. Nguyên văn tiếng Ý đăng trên báo La Stampa 11.06.2015)

Những bức tường trong đầu óc

Lê Học Lãnh Vân

Ngày 30.5.2019, bà Angela Merkel, Thủ tướng Đức, tới trường Đại học Havard nhận bằng Tiến sĩ Danh dự. Trước cử tọa hơn gồm giáo sư, sinh viên cùng các nhân viên của trường, bài nói chuyện của bà bị ngưng lại ba mươi mốt lần bởi những tràng vỗ tay vang dội, được nhiều nhà bình luận nhận định là rất ấn tượng. Các đoạn viết nghiêng dưới đây trích trong bài nói chuyện của bà, do Tôn Thất Thông dịch (https://www.diendan.org/the-gioi/merkel-tinh-so-voi-trump).

Nội dung chính của bài nói là kể ngắn gọn về cuộc đời làm việc của bà ở Đông Đức trước khi bức tường Bá Linh sụp đổ cho tới khi trở thành thủ tướng nước Đức thống nhất và các quan sát của bà trong suốt thời gian làm việc đó. Xuyên qua các quan sát, nhận định, bà đưa ra sáu điều suy nghĩ. Xin được cùng nhau thảo luận một điều: bức tường ngăn chia!

“Các sinh viên tốt nghiệp thân mến, nhưng những gì có thể cản trở các bạn, cản trở chúng ta? Một lần nữa, đó là những bức tường”.

Thời gian ấu thơ và thủa mới bước vào đời, bà Merkel phải nằm dưới bóng của bức tường Bá Linh chia đôi thủ đô, cũng hằn dấu ấn của việc chia đôi nước Đức. Mỗi ngày, khi đi làm về, bức tường trước mặt, bà phải rẽ ngang đường khác để về căn hộ. Bà cảm nhận: “Mỗi ngày tôi phải rẽ tránh con đường dẫn đến tự do”.

Bức tường được “làm bằng bê-tông và thép”, một thực thể vật chất cứng rắn, khó phá vỡ, khó vượt qua, với mục đích ngăn chia.

Ngăn chia các thành viên của một gia đình.

Ngăn chia các nhóm người trong xã hội.

Ngăn chia các dân tộc.

Ngăn chia các tôn giáo.

Và, nó cũng “ngăn chúng ta hiểu biết thế giới, trong đó chúng ta muốn sống cùng nhau”

Bà Merkel “ước ao rằng, chúng ta đập tan những bức tường này”.

Bức tường Bá Lin được xây ngày 13/8/1961 và bị phá dỡ ngày 9/11/1989. Sự phá dỡ này dẫn tới việc hợp nhất Tây Đức và Đông Đức, và một nước Đức hùng mạnh nhất, giàu có nhất, có ảnh hưởng quyết định trên châu Âu và rất quan trọng trên cục diện thế giới, xuất hiện. Một nước Đức tự do, dân chủ, văn minh!

Trước năm 1975, Việt Nam cũng bị ngăn chia. Miền Bắc, Miền Nam bị ngăn chia nhau. Trong từng gia đình cũng có sự ngăn chia giữa những thành viên ủng hộ Miền Bắc và những thành viên ủng hộ Miền Nam.

Nước Việt Nam không có bức tường Bá Linh, nhưng có dòng sông Bến Hải. Sau ngày thống nhất, sông Bến Hải không còn là thực thể vật chất ngăn chia đôi bờ, nhưng trong lòng nước Việt Nam đã thật sự hết ngăn chia chưa?

Muốn biết có sự ngăn chia trong lòng một quốc gia hay không, chỉ cần đặt những câu hỏi:

Các nhóm người trong xã hội, trong quốc gia đó có bình đẳng với nhau không? Cơ hội phát triển quốc gia dành cho các nhóm người khác nhau có bình đẳng không? Trước pháp luật, các nhóm người trong xã hội có bình đẳng không? Không bình đẳng nghĩa là bị ngăn chia!

Các dân tộc khác nhau trong quốc gia có bình đẳng nhau không?

Các tôn giáo trong quốc gia có bình đẳng nhau không?

Người dân của quốc gia có bị ngăn chia với kho tàng hiểu biết, kiến thức của thế giới, của nhân loại hay không? Nói cách khác, có mảng kiến thức nào của thế giới, của nhân loại mà người dân bị ngăn chặn tìm đọc, học hỏi hay không?

Bà Merkel nhận thức rõ rệt rằng những bức tường nghiệt ngã nhất chính là “những bức tường trong đầu óc – vì sự thờ ơ vô cảm và đầu óc hẹp hòi”.

Bức tường Bá Linh được phá bỏ năm 1989. Hai năm sau, năm 1991, bà Merkel, một người Đông Đức, trúng cử Nghị viên Quốc hội. Ba năm sau nữa, năm 1994, bà được bổ nhiệm Bộ trưởng Bộ Phụ nữ và Thanh niên. Năm 1998, Bộ trưởng Bộ Môi trường. Năm 2005, Thủ tướng Đức cho tới bây giờ. Nước Đức đã có một thủ tướng được thế giới kính trọng, được xem như người cầm trịch châu Âu!

Không phải sự phá dỡ bức tường vật chất Bá Linh, mà chính sự phá dỡ “những bức tường trong đầu óc – vì sự thờ ơ vô cảm và đầu óc hẹp hòi” khiến nước Đức phát triển trong giàu mạnh, văn minh. Sự phá dỡ đó được tiến hành gần như ngay lập tức khi nước Đức thống nhất.

Việt Nam còn bức tường ngăn chia nào “vì sự thờ ơ vô cảm và đầu óc hẹp hòi” không?

Ngày 14 tháng 8 năm 2020

Danh ngôn

Ban Biên tập

Tra cứu theo tên tác giả

Những bức tường trong đầu óc