Danh Ngôn

Trong giáo dục không có gì kinh hoàng bằng mức độ dốt nát mà nó tích lũy lâu dài dưới dạng những kiến thức xơ cứng.

Nothing in education is so astonishing as the amount of ignorance it accumulates in the form of inert facts.

Henry Adams (1838-1913). The Education of Henry Adams, 25, 1907

Một chút học vấn ít ỏi, thật ra, có thể là một điều nguy hiểm, nhưng thiếu học vấn [giáo dục] là một đại họa cho bất cứ một dân tộc nào.

A little learning, indeed, may be a dangerous thing, but the want of learning is a calamity to any people.

Frederick Douglass, diễn văn đọc ở lễ ra trường tại Trường Trung học Da màu, Baltimore, Maryland, 22 tháng Sáu 1894

Người tự do không thể làm một người dốt nát lâu dài. (The free man cannot be long an ignorant man.

William McKinley, diễn văn đọc tại Pittsburgh, Pennsylvania, 3 tháng Mười Một 1897

Ban biên tập

Địa chỉ liên lạc:

1. Thơ

tho.vanviet.vd@gmail.com

2. Văn

vanviet.van14@gmail.com

3. Nghiên cứu Phê Bình

vanviet.ncpb@gmail.com

4. Vấn đề hôm nay

vanviet.vdhn1@gmail.com

5. Thư bạn đọc

vanviet.tbd14@gmail.com

6. Tư liệu

vanviet.tulieu@gmail.com

7. Văn học Miền Nam 54-75

vanhocmiennam5475@gmail.com

Tra cứu theo tên tác giả

Thơ Chân Pháp Xa

ÂM BẢN XÓM LÀNG

1.

Trăng bủng beo mục ruỗng

gieo lời tận diệt vào bài đồng dao buổi sáng

được xưng tụng bởi những đứa trẻ mù loà

những con gà thôi không ấp trứng

vì lũ mèo đã tước được quyền cai trị khu vườn

Ngươi còn hát ca gì

ngọn đèn dầu chết yểu

mâm cơm chờ ai khi hai ngọn đũa bông đã cắm lên rồi

xác khô con thạch sùng

bản án oan thế kỷ

còn kẹt trong bản lề ngọ môn quan

Võng nôi cót két ghê răng

tàn nhang đổ đầy hốc mắt

áo tơi lủi thủi trong vườn

nhặt nhạnh những mảnh xương dâu đầu gáo

trên thập giá bù nhìn

sáu lần quạ kêu lời định mệnh

2.

Mưa xâm hại những mảng tường trình

rắn bò ra tua tủa

từ rặng tre

bờ nước

giấc mơ

trăng rơi những mảnh cuối cùng

ao thu sáng lên lần cuối.

3.

Sấm nổ rền

giậu thưa giật thót

bão cuộn từ đáy ao

vằn vện những ngó sen rễ súng

Cặp đũa son

trói chặt trong mớ thừng rau muống

kết án chôn sống giữa bát tương

ôi thắt lòng quặn ruột

này chiết yêu! chiết yêu!

ôi xót lòng mặn ruột

này chiết yêu! chiết yêu!

4.

Nàng đi đâu

cơn mưa rào chửa tạnh

biên giới nhạt nhoà

độc một mảnh thuyền nan vỏ trấu

xiêm yếm trôi xuôi

trắng phơi bột lọc

dập dềnh tơ tóc

oản khóc xôi cười

bụt cười ma khóc

bụt khóc ta cười

lạy giời mưa thóc

thóc mọc tóc tơ

5.

Bóng đa đổ dài trên nghĩa địa mùa đông

miếu hoang là quán trọ

chốn dừng chân của những cơn gió goá bụa buồn rầu

cỏ rêu dệt một phiến thảm nâu

phủ trùm lên chiếu mốc

Chân nam đá chân chiêu

kẻ say buột mồm tuôn câu sấm

trời phạt phải làm đống rơm

cho gà nhảy ổ.

PHỤ BẢN ĐÊM

Ta lạc trong bóng tối xóm làng

xem như một sự xâm phạm tới những thế lực âm u

thế nên ta phải dâng hiến dương khí thanh tân

để đổi lấy đường đi ra bờ suối

nơi hy vọng sẽ gặp lại vài làn đom đóm

chúng sẽ múa ta xem điệu vũ chiêu hồn

Trong muôn triệu vì sao

có một ngôi dành riêng cho ta

trong trăm ngàn phiến đá

có một tảng dành riêng cho mình

đêm nay ta ngồi trên tảng đá ấy để nhìn ngắm vì sao kia

nhưng lũ đom đóm lại làm ta hoang mang quá đỗi

chúng xen vào dòng chảy của các tinh vân

một đường bay lập loè mộng mị

Ta nuốt lấy vì sao của mình rồi ngả lưng trên đá

trong cơn mê

dòng suối là bầu trời

chuyên chở ta – một linh hồn lạc lối

trôi mãi về vực thẳm nhớ thương

Ta hát trong mơ một khúc hát ru

ru cho giấc mơ cũng thiếp ngủ

ôi nỗi buồn thẳm sâu của trời đất

của suối đêm

của tinh cầu mồ côi lạc mẹ

nhập bọn theo lũ đom đóm lập loè

Hồn ta vướng vào những bụi tre gai

trong mê cung cành lá

trong rách bươm tơi tả

ta nghe chút mật ngọt dịu êm

Thinh lặng rồi

thinh lặng cả rồi

đêm cũng ngừng trôi chảy.

GIỐNG LOÀI THỨ SÁU

Mấy ngày nay

cơn đau đầu váng vất

bản sonata càng làm cho căn phòng thêm ẩm mốc

lũ kiến tha đâu về những vật thể lạ

chúng bay định làm gì hỡi lũ phản trắc kia?

đang manh nha lật đổ đế chế của ta ư?

Mật nhỏ giọt từ kim giây đồng hồ

rơi đều trên vầng trán sơ sinh

thi hành bản án cực hình man rợ

trên nóc nhà cuộc diễu hành của những tiếng chim đêm

đập phá từng phân cảnh giấc mơ không khoan nhượng

Gã bốc sư trân trối nhìn những mảng nến nổi trôi trong bát nước

bàng hoàng gọi tên một thượng đế đang hoài thai

trong tử cung con lừa cái

lễ phong thánh đang được lũ ăn mày háo hức sửa soạn

Những vì sao thi nhau chết cuối trời

thông điệp vẫn đến muộn như mọi khi

những đóa hoa chuông rung rinh trên đầu tích trượng

vị thánh quẳng xuống huyệt sâu xác chết cuối cùng của ngôi làng bệnh hoạn

ông ngồi thụp xuống thở phì phò bên gốc cây cổ thụ

nhận lấy phần thưởng là cơn hôn mê hiếm muộn

Chiều trở trời

những đám mây kéo về che kín trang kinh

con quái vật trên gác chuông vừa thức giấc

báo hiệu một giống loài mới sắp ra đời...

HỒ MẸ

Hồ nước xanh ngần
nằm sâu trong lòng núi
nơi chỉ có vị thần ban mai mới được đặt chân tới
để tắm gội buổi bình minh
trước khi trao tặng loài người
một hoài thai nhận thức

Hơi thở của hồ
nở ra những đám mây trên đỉnh núi
trước khi vỡ òa thành nước mắt
và nỗi niềm có thể gọi tên
chúng là những cảm thức mơ màng
về nơi đã từng là nhà của tất cả
của những dòng suối ra đi
từ Hồ Mẹ
thành ngàn vạn kênh mương
chủng loài
và sắc tộc

Vạn vật chảy trôi
cùng niềm hăng say phía trước
nhưng khôn nguôi nỗi nhớ sau lưng

Hãy cứ ngủ trong dòng
khi bình minh đang được nâng niu tắm mát
khi tất cả nỗi niềm tan nát
không còn có thể gọi tên
chúng lại hóa thành mây
lửng lơ trên đỉnh núi
và tìm được đường trở lại lòng hồ
theo hơi thở vào của vị thần buổi tối.

HÀNH HƯƠNG

Ngày trở về trái đất
Anh không chắc mình còn giữ được hình hài xưa cũ
Bụi vũ trụ đã bào mòn gần hết
Anh không còn chân để đi cùng trọng lực
Không còn tay vì lâu lắm không cầm nắm thứ gì
Không còn những phân tử tương thích với hành tinh này
Và ngay cả trái tim cũng đã quên những bài học vỡ lòng

Chỉ còn một linh bào duy nhất gói ghém chút của hồi môn
Anh đã giữ gìn để vũ trụ không thể cướp đi nốt
Đó là ấn tượng về quê nhà chúng ta
Dù hoang tàn nhưng chưa bao giờ hết hi vọng
Dù ngây ngô nhưng luôn luôn sẵn sàng tiến hoá
Chính vì vậy anh phải trở về

Em nghe thấy tiếng anh chưa?
Anh không thể nói to hơn lời thì thầm của dế
Vì sợ làm vỡ giấc mơ của em
Cửa ngõ duy nhất cho anh thể nhập cuộc hành hương này

Nếu đã thấy
Sớm mai đây hãy gieo anh vào nắng
Và tưới thêm giọt nước mắt của em
Để đất đai sau tỉ năm đen đắng
Bỗng hoá sinh thành mật ngọt ngon mềm

Thiên nhiên chưa bao giờ lỡ hẹn!

_ Nhớ Siddhartha _

NHÀ TRÊN NÚI

Một vạt nắng rò rỉ vào nhà

Làm ướt chân bàn ghế bằng màu vỏ cam

Sân không bao giờ quét

Để lá phủ kín thời gian

Có ai ở nhà không?

Khách dợm bước trước có - không

Ngập ngừng chừng quay gót

Người trong nhà vẫn ngủ

Bồng bềnh đệm êm ngàn con chữ

Chăn đắp giai đắp điệu mùa thu

Gối kê mộng ngoan khỏa thân mĩ nữ

Khách có chờ được chăng?

Nước nôi trên bàn vẫn sẵn

Thiên mộng này ta ở Bắc Câu Lô

Đừng đợi ta mà vùi thân Tây Ngưu Hóa…

TRÒ CHUYN

Nụ cười bên kia bờ sông
lung linh trong khói ấm ngày mùa
người chèo thuyền chống cây sào làm gậy
thuyền thả trôi
cập lau sậy lưa thưa

Sớm tuôn mưa
sông đan chiếu cói
rặt sao trôi
chuyện xưa chuyện mới
chợt xa xôi

Một điều chợt nhớ
lại quên...
Một điều định nói
lại thôi...

DÀI

Người về từ phố.

Cởi xiêm áo. Bỗng thấy quãng đường vừa qua dài như một thập kỷ.

Một cái bóng mờ với điểm tiếp nối hai bàn chân cứ vươn dài mãi cái đầu về bất tận.

Như trẻ con nhìn đàn kiến, tìm mãi con đầu đàn. Cái bóng vươn mãi, dài mãi, hút ngược về phố.

Người đứng lặng như tượng chết. Chỉ đồng tử còn sống sót, đảo hết biên độ dõi theo cái bóng. Những ngón tay bỗng theo một mệnh lệnh không từ não bộ, nhúc nhích, dài ra, vươn theo cái bóng.

Từ ngón giữa bàn tay trái, cả cơ thể bị kéo theo, dài mãi.

Đồng tử bất lực. Nhìn. Rồi đến lòng trắng nhìn lòng đen đi trước.

Đến lượt lòng trắng ra đi. Hốc mắt nhìn.

Hộp sọ cũng mờ dài theo bóng.

Chỉ còn cái nhìn. Nhìn.

NHỮNG KHÓM LI TI

.

bé ngồi vẽ lên cát

những khóm nhỏ li ti

gió cuốn hoa tan tác

phác giấc mộng họa mi

trong giờ phút lâm li

người nằm nghe tiếng nhạc

từ thị trấn xa xôi

vọng về buồn man mác

thần chết ghé qua đây

đỡ người ngồi thẳng dậy

miên man chuyện cuộc đời

buồn xưa cùng vui mới

lời thủ thỉ nhỏ dần

nhỏ dần, dần xa vợi

mịn màng tựa gió khơi

vỗ về miền xơ xác

gió cuốn hoa tan tác

phác giấc mộng họa mi

người nằm ngoan trên cát

cạnh những khóm li ti

. .

Ô này hoa

sương đẫm trên lá rồi kìa!

chim bay đi tìm cánh

cây bay đi tìm cành

ta bay đi tìm mình

yêu bay đi tìm tình

Ô này hoa

sương

đẫm trên lá rồi ư?

Ô này ta

sương

đẫm trên mắt rồi à?

. . .

khi những đỉnh núi tuyết vừa sụp đổ

cũng là lúc ngọn lá vàng tung bay

bài thơ vừa gửi đến nơi sa mạc

xương rồng đã lắng nghe

tường hồng lặng lẽ

nấp sau

hoàng hôn

niềm đau lặng lẽ

nấp sau

nụ hôn

bài thơ vừa gửi đến nơi sa mạc

xương rồng đã lắng nghe

bài thơ vừa gửi đến nơi sa mạc

xương rồng đã lắng nghe

bài thơ vừa đến nơi sa mạc

xương rồng đã lắng nghe

bài thơ vừa gửi đến nơi sa mạc

xương rồng đã lắng nghe

bài thơ vừa gửi đến nơi sa mạc

xương rồng đã lắng nghe

. . . .

ta nghe thấy tiếng hoa hồng nức nở
kể lể với giọt sương về cơn ác mộng đêm qua
bậc quân vương vung gươm chém đôi dải mây ngũ sắc
làm rụng xuống vườn đêm
tả tơi một trận mưa băng đá
khi tỉnh dậy

nàng thấy chỉ còn mình mình trên mặt đất
không có ai cả
không có cả giọt sương
không còn giấc mộng
chỉ còn mình nàng đang nói chuyện với nước mắt của chính mình

. . . . .

bên kia đại dương

nắng có xanh hơn

và tiếng hát ấm như mật ong

bên này tôi ngủ

trong tấm chăn gai

ngắm vầng trăng qua lời kể của chim sâm cầm

TRÚ ĐỊA CUỐI CÙNG

trong buổi chiều đời phiền muộn

tôi thẫn thờ nhìn nắng nhuộm cỗi những bức tường

những phiến lá non

một bài thơ cô đơn

bảy vì sao lạc lối

tôi làm dịu tâm hồn bằng cách liếm láp chút nhựa cây

và sửa soạn hành trang đi vào đêm tối

.

tôi run rẩy vẽ một dấu chấm than cuối dòng

như mũi kim treo giọt máu

như thập giá mất hai tay

lơ lửng giữa không trung

một cái đầu rơi ngược

.

một mảnh rơi ra từ ký ức cổ xưa

hình thành nên thế giới

nơi tôi được bất chợt sinh ra

với một cái tên

và kề bên

người bạn chung nôi:

nỗi buồn sơ sinh trắng nõn

mẹ tôi kiệm lời

bà chỉ ru tôi bằng ngôn từ của đá

ngày buồn quá

bạn rủ tôi lên đường

để đi theo theo mơ hồ những lời chuyện kể

thế giới này có thật lớn không?

sao tôi cứ mãi đăm đăm nhìn theo một cánh nhạn

nhạn cô đơn chập chờn miền hữu hạn

gói thiên thu trong một nhịp thở than

thế giới này có thật lớn không hả nỗi buồn?

sao người im lặng thế

có lẽ nào

người sợ làm vỡ hoàng hôn

.

tôi ngậm cười

buông mình thành giọt

giọt lặng rơi

rơi mãi

đáy thung sâu…

.

Em!

tôi sợ đứt lắm cái cổ họng bé nhỏ kia ơi

khi em cất lên một thanh âm cao vút

giọng hát với tới trăng

bằng một làn tơ mỏng

em không sợ sẽ chết sau khi hát ư?

em bảo nếu cứu được một bài hát thì cũng không sao

em chỉ sợ lũ cò vạc không có chỗ náu thân trong những ngày đại hàn sắp tới

tôi bảo tiếng hát của em

là trú địa cuối cùng cho tất cả

mọi cánh chim.