Danh Ngôn

Người ta đã không bao giờ viết hay vẽ, điêu khắc, tạo mô hình, xây dựng, phát minh, nếu không phải để ra khỏi cảnh đời địa ngục.

No one has ever written or painted, sculpted, modelled, built, invented, except to get out of hell.

Antonin Artaud (1896-1948). “Van Gogh: The Man Suicided by Society,” 1947, Antonin Artaud Anthology, ed. Jack Hirschman, 1965

Cuộc phấn đấu của nhà nghệ sĩ nhằm vượt lên trên nỗi đau của chính mình có thể trở thành hạt mầm cho niềm hi vọng của nhiều người khác, biến đổi một hành trình cá nhân thành một viễn kiến cho tất cả chúng ta.

The artist’s struggle to transcend his pain can become the seed for many others’ hope, transforming an personal journey into a vision for us all.

Diane Cole. After Great Pain: A New Life Emerges, 7, 1992

Nghệ thuật thu hút chúng ta chỉ vì những gì nó tiết lộ vốn nằm trong bản ngã bí ẩn nhất của chúng ta.

Art attracts us only by what it reveals of our most secret self.

Jean Luc Godard (1930-). “What is Cinema?” Godard on Godard: Critical Writings, ed. Jean Narboni and Tom Milne, 1972

Danh hiệu người nghệ sĩ có ý nghĩa này: đấy là một người cảm thụ nhiều hơn người đồng loại và ghi lại nhiều hơn những điều anh ta đã chứng kiến.

That is what the title of artist means: one who perceives more than his fellows, and who records more than he has seen.

Edward G. Craig. “On the Art of the Theatre,” 1905

Ban biên tập

Địa chỉ liên lạc:

1. Thơ

tho.vanviet.vd@gmail.com

2. Văn

vanviet.van14@gmail.com

3. Nghiên cứu Phê Bình

vanviet.ncpb@gmail.com

4. Vấn đề hôm nay

vanviet.vdhn1@gmail.com

5. Thư bạn đọc

vanviet.tbd14@gmail.com

6. Tư liệu

vanviet.tulieu@gmail.com

7. Văn học Miền Nam 54-75

vanhocmiennam5475@gmail.com

Tra cứu theo tên tác giả

Đau mà thương

(Tiểu thuyết 1989.vn của Nguyên Hương)
(Rút từ facebook của Huy Đức)


Một "nhà nghỉ khép kín" – có toilet trong phòng – thay cho hố xí hai ngăn nằm cách phòng ngủ một con đường ngoằn ngoèo ngổn ngang gỗ củi, đánh dấu một cuộc cách mạng về tư duy của không chỉ người đứng đầu một đơn vị "sự nghiệp có thu" thuộc vùng Tây Bắc.
Nhưng để chạm đến cái ranh giới "1989" đó là một hành trình.
Năm 1989, Hòa Bình 13 tuổi. Tên cô được đặt ở thời điểm mà nhiều người dân Việt Nam vẫn còn tin bắt đầu có hòa bình. Nhưng nếu bắt đầu ở thời điểm ấy với tuổi 13 như Trang, dì của Hòa Bình, thì những trải nghiệm sau đó là vô cùng khốc liệt.
Tác giả cuốn sách là nhà văn Nguyên Hương, một người Tây Nguyên có thời gian sống ở Tây Bắc.
Đọc đến gần cuối mới biết câu chuyện được bắt đầu từ ngày Buôn Mê Thuột nhốn nháo, hoảng sợ khi "quân giải phóng" tiến vào; bắt đầu một thời kỳ lãnh thổ quốc gia thì thống nhất nhưng nhiều gia đình và lòng người thì ly tán.


Theo lời giới thiệu đầu sách thì 1989.vn thuộc thể loại tiểu thuyết, được viết bằng "bút pháp hiện thực nghiêm ngặt". Không ai trong cuốn sách này nói chuyện chính trị. Các nhân vật của của cuốn sách thì cũng chỉ "công tác" ở một vị trí ít quan tâm tới "vĩ mô". Có cảm giác như tác giả không cố ý, chỉ là do quan sát quá tinh tế và viết quá hiện thực mà người đọc thấy mồn một những gì mà người Việt Nam từng chịu đựng.
Cái cách tác giả đặc tả cục xà bông tự nấu và để cho một gia đình người vợ lính - trước đó gần như chỉ nhẩn nha thoa son, đánh phấn; nhìn thỏi son quý bị gãy lại chỉ hít hà tí chút rồi trầm trồ nhắc đến "bộ phim sẽ chiếu tối nay" – phải "giặt đồ bằng trái bồ hòn" đủ thấy biến cố của người miền Nam sau ngày "giải phóng".
Cái cách tác giả "mở băng ghi âm" hai cuộc đối thoại ngắn ở "viện vệ sinh dịch tễ" – khi người mẹ không dám khai ra "địa chỉ gia đình Ngụy"; khi nhân viên y tế cấp cứu một đứa bé bị sốt uốn ván thay vì nói ngay không có thuốc lại làm mất thời gian bằng cách hoạnh họe địa chỉ với nhân thân – đủ thấy đỉnh cao của sự quan liêu và sự khốn cùng của dân chúng.
"Chị mang ơn gã hải tặc không biết để đâu cho hết".
Gấp cuốn sách lại mà vẫn không thôi bị ám ảnh bởi câu nói đó, câu nói buột ra như không của một người vợ lính VNCH lỡ có con với một người lính của bên thắng cuộc.
"Chị" chỉ thực sự "trở lại làm người" khi trên đường vượt biên bị cướp, "anh" đứng đó, chứng kiến "chị" bị hãm hiếp bởi bọn hải tặc mà không thể làm gì để rồi thấu hiểu sự bất lực của "chị" khi không thể thủ tiết trước những chủ nhân mới trong những ngày "anh" đi cải tạo.
Có thể nhìn thấy trong cuốn sách tiến trình thống nhất bằng cách lấp dần những khoảng cách.
Có những khoảng cách dần dần được lấp đơn giản khi những nhân viên của một nhà nghỉ miền Bắc hiểu người miền Nam gọi mẹ là má; gọi cái phích nước là bình thủy, gọi lạc là đậu phụng... Có những khoảng cách chỉ có thể dùng một nhịp cầu bắc qua nỗi đau tột cùng từ một vết thương vĩnh viễn.
Đau mà thương.