Diễn đàn Câu lạc bộ Văn đoàn Độc lập Việt Nam: Thơ Mandelstam

Danh ngôn

“Thế giới này, như nó đang được tạo ra, là không chịu đựng nổi. Nên tôi cần có mặt trăng, tôi cần niềm hạnh phúc hoặc cần sự bất tử, tôi cần điều gì đó có thể là điên rồ nhưng không phải của thế giới này.”

“Ce monde, tel qu’il est fait, n’est pas supportable. J’ai donc besoin de la lune, ou du bonheur, ou de l’immortalité, de quelque chose qui ne soit dement peut-etre, mais qui ne soit pas de ce monde.”

(Albert Camus, Caligula)

“Tất cả chúng ta, để có thể sống được với thực tại, đều buộc phải nuôi dưỡng trong mình đôi chút điên rồ.”

“Nous sommes tous obligés, pour rendre la realite supportable, d’entretenir en nous quelques petites folies.”

(Marcel Proust, À l’ombre des jeunes filles en fleurs)

“Nghệ thuật và không gì ngoài nghệ thuật, chúng ta có nghệ thuật để không chết vì sự thật.”

“L’art et rien que l’art, nous avons l’art pour ne point mourir de la vérité.” (Friedrich Nietzsche, Le Crépuscule des Idoles)

“Mạng xã hội đã trao quyền phát ngôn cho những đạo quân ngu dốt, những kẻ trước đây chỉ tán dóc trong các quán bar sau khi uống rượu mà không gây hại gì cho cộng đồng. Trước đây người ta bảo bọn họ im miệng ngay. Ngày nay họ có quyền phát ngôn như một người đoạt giải Nobel. Đây chính là sự xâm lăng của những kẻ ngu dốt.”

“Social media danno diritto di parola a legioni di imbecilli che prima parlavano solo al bar dopo un bicchiere di vino, senza danneggiare la collettività. Venivano subito messi a tacere, mentre ora hanno lo stesso diritto di parola di un Premio Nobel. È l’invasione degli imbecilli.”

(Umberto Eco, trích từ bài phỏng vấn thực hiện tại Đại học Turin (Ý), ngày 10 tháng 6 năm 2015, ngay sau khi U. Eco nhận học vị Tiến sĩ danh dự ngành Truyền thông và Văn hoá truyền thông đại chúng. Nguyên văn tiếng Ý đăng trên báo La Stampa 11.06.2015)

Thơ Mandelstam

Chân Phương giới thiệu và dịch
(từ bản Anh ngữ do Robert Tracy trong STONE, Princeton UP, 1981.)

Osip Mandelstam (1891-1938) là một nhà thơ hàng đầu của thế kỷ 20. Sinh tại Varsovi trong gia đình gốc Do Thái và trưởng thành ở St Petersburg, ông và các bạn thơ trong nhóm Acmeism đã cách tân, giải phóng thơ Nga khỏi ảnh hưởng Tượng Trưng chủ nghĩa. Họ chú trọng vào tay nghề thi nhân bên cạnh nghệ thuật dùng ngôn từ chính xác nhằm phục hồi quyền năng của chữ. Có cảm tình với cách mạng, ông tham gia các hoạt động văn hóa sau 1917, kiếm sống khó khăn bằng những bài viết và dịch thuật. Vì mấy bài thơ chui phản đối chế độ hà khắc của Stalin, Mandelstam bị bắt và mất vài năm sau trên đường lưu đày cùng đám người tù tập trung vùng cực Bắc Siberia.
Thơ Mandelstam trác luyện từng câu, khắc chạm từng chữ, vươn lên tính cô đọng của tinh thể. Mấy bài dịch sau đây cố gắng diễn đạt âm điệu trầm lắng và kín đáo trong thi phẩm Đá (1913) tập hợp các sáng tác đầu tay của thi hào.

Nhút nhát quả lìa cành
Không lời rơi chạm đất
Giữa nhạc điệu triền miên
Của rừng già vắng ngắt…

1908

Thính giác căng như buồm
Mắt ngóng vời hoang vắng
Hợp xướng đàn chim đêm
Thầm bay ngang im lặng

Tôi nghèo tựa thiên nhiên
Mộc mạc giống bầu trời
Hư ảo phần tự do
Như lời chim đêm gọi

Tôi ngắm vầng trăng lạnh
Vòm trời chết đóng khung
Trần gian dù lạ lẫm
Tôi chấp nhận hư không!

1910

Lá gần như im hơi
Trước gió thoảng tăm tối
Xao xác én hoàng hôn
Liệng từng vòng mệt mỏi

Trong cõi lòng tương tư
Nơi con tim hấp hối
Chiều tà gieo trách cứ
Theo sợi nắng cuối trời

Đêm xuống trên cánh rừng
Ánh trăng mọc gỉ ối
Vì sao im vắng thế
Tiếng nhạc phách đâu rồi?

1911

Món quà cho riêng mình và độc nhất
Tôi làm chi với xác thân này?

Nhận được niềm vui sống thở lặng yên
Làm sao tôi biết cảm tạ ai đây?

Là kẻ làm vườn – tôi cũng là hoa,
Không đơn chiếc trong ngục tù trần thế.

Thân nhiệt cùng hơi thở của tôi
Trên kính thiên thu trong suốt nằm phơi.

In lên mặt thủy tinh họa tiết hiện hình,
Nhưng bây giờ chẳng người nào nhìn thấy.

Mặc cặn bã thời khắc cứ tuột trôi –
Hoa văn diễm lệ này phải còn lại mãi.

1909

Nguồn: laxanh2015.blogspot.com

Danh ngôn

Ban Biên tập

Tra cứu theo tên tác giả

Thơ Mandelstam

Chân Phương giới thiệu và dịch
(từ bản Anh ngữ do Robert Tracy trong STONE, Princeton UP, 1981.)

Danh ngôn

Ban Biên tập

Tra cứu theo tên tác giả

Thơ Mandelstam

Chân Phương giới thiệu và dịch(từ bản Anh ngữ do Robert Tracy trong STONE, Princeton UP, 1981.)

Chân Phương giới thiệu và dịch
(từ bản Anh ngữ do Robert Tracy trong STONE, Princeton UP, 1981.)