Danh Ngôn

Một người đã không thương yêu nhà mình và nước mình, những thực thể mà y hằng trông thấy, thì làm sao thương yêu được toàn thể nhân loại, phần thế giới mà y chưa từng trông thấy.

He who loves not his home and his country which he has seen, how shall he love humanity in general which he has not seen?

William Ralph Inge, “Patriotism,” Outspoken Essays: First Series, 1919

Chúng ta sẽ trường tồn và trở nên quốc gia hùng mạnh hơn – không những chỉ vì một lòng ái quốc đồng nghĩa với tình yêu nước mà còn vì một lòng ái quốc đồng nghĩa với tình yêu dân.

We will survive and become the stronger – not only because of a patriotism that stands for love of country, but a patriotism that stands for love of people.

Gerald R. Ford, diễn văn đọc tại Grand Rapids, ngày 7 tháng Chín 1968

Ban biên tập

Địa chỉ liên lạc:

1. Thơ

tho.vanviet.vd@gmail.com

2. Văn

vanviet.van14@gmail.com

3. Nghiên cứu Phê Bình

vanviet.ncpb@gmail.com

4. Vấn đề hôm nay

vanviet.vdhn1@gmail.com

5. Thư bạn đọc

vanviet.tbd14@gmail.com

6. Tư liệu

vanviet.tulieu@gmail.com

7. Văn học Miền Nam 54-75

vanhocmiennam5475@gmail.com

Tra cứu theo tên tác giả

Viết về tranh Bùi Suối Hoa

(trích từ sách tranh Bùi Suối Hoa 2016)

clip_image001

Suối Hoa và những nghịch lí

Dương Tường

Bùi Suối Hoa

Sinh năm 1957 tại hà Nội

Tốt nghiệp Đại học Mĩ thuật Hà Nội năm 1985

Những triểm lãm chính đã tham dự

1991: Triển lãm “Uncorked Soul” tại Hồng Kông

Triển lãm ở Singapour

1996: Triển lãm ở Paris (Pháp

1997: Triển lã ở New York, California, Texas (Hoa Kì)

1998: Triển lãm ở Connecticut (Hoa Kì)

2002: Triển lãm ở Genève (Thuỵ Sị)

2004: Triểm lãm ở Zurich (Thuỵ Sĩ)

2008: Triển lãm ở London (Anh)

Lữ Kiều của Huế và một thời Ý Thức

Hiếu Tân

Nghĩ về Viết

Viết để làm gỉ? Để thành nhà văn? Nhà văn nổi tiếng? Có nhiều sách in, nuôi thân, nuôi vợ con, mua nhà mua xe bằng tiền bán sách? Đó chẳng là mơ ước của nhiều nhà văn sao? Và nhiều nhà văn xuất hiện, và nhiều cuốn sách ra đời. Dày đặc chữ và chữ. Kể lể và kể lể... Nước ta đã có cả một nền văn học kể lể.

Viết, dĩ nhiên phải thành chữ. Nhưng chữ không chỉ để kể lể. Chữ, bản thân nó, và tương quan tương tác với nhau theo cách nào đó, tạo thành ý nghĩa sâu xa hay nông cạn, đó là văn. Văn, Chữ, cũng lắm khi trực chỉ nhân tâm.

Với tôi, cái gì từ trái tim rung lên, trí óc lóe sáng buộc con người với tay cầm lấy cây bút, cái ấy là văn.

Cũng có người viết vì không thể không viết. Viết như để tự trả lời “to be or not to be?”, “tôi là ai, tôi từ đâu đến, tôi đi về đâu?” không phải bằng suy tư triết lí. Chỉ bằng viết/ just to write.

Viết, không phải chỉ là “hành động,” là việc làm. Viết là sống, là tồn tại, là hiện hữu, là có mặt.

Tôi cứ suy nghĩ mãi về hai chữ “Ý Thức” mà một nhóm bạn trẻ gặp nhau trong tình yêu văn chương tự đặt tên cho mình. Như một tuyên ngôn, như một lời kêu gọi.

“Ý Thức” là ý thức về một cái gì. Tỉnh thức? Tỉnh ngộ chăng? Tỉnh khỏi cơn mê? Dụi mắt ngó lại xem bản thân mình là cái gì và xung quanh và xã hội và quê hương đang là cái gì?

Tôi chưa được may mắn đọc nhiều các nhà văn “Ý Thức” ngoài Lữ Kiều của Ý Thức và Đỗ Hồng Ngọc sau này. Nhưng qua thơ, truyện, tản văn, kịch Lữ Kiều, tôi tự tin đã hình dung được Ý Thức.

Đọc Lữ Kiều, tôi thấy hiện lên bốn con người trong một. Con người mộng mơ, con người đắm đuối với nghiệp viết, con người dấn thân bằng ý thức, con người của Tình quê hương, Tình bạn.

Đi bắt Pokemon

Batrioldman

 

Buổi sáng

khi người nông dân Đồng Tháp Mười ra ruộng

khi chị công nhân xóm nghèo

chở con đi gửi nhà trẻ

để bước vào nhà máy

với đồng lương chết đói

nhưng chưa hề dám

rủ nhau đi biểu tình

vì sợ dùi cui, roi điện

của 113!

Titanic Tân Sơn Nhất

Lý Trực Dũng

clip_image002

Đồng bào chú ý… chú ý… chú ý…
Lãnh đạo sân bay Tân Sơn Nhất và vài vị tướng chịu trách nhiệm về đất đai ở Sài Gòn từ lâu đã nghiện thiên tình sử Tianic và họ muốn tái dựng câu chuyện tình này không phải ở biển khơi mà ngay ở trên đất liền sao cho “Rung chuyển năm châu, chấn động địa cầu” vượt mặt cả Hollywood và tất nhiên “biển trên đất liền” phải rộng tầm vài ngàn ha gồm cả 157 ha đất của quân đội… Ngày 26/8/2016 dự án này đã thành công mỹ mãn… ông trời đã không phụ họ. Mưa như trút nước biến Tân Sơn Nhất trở thành phim trường lớn nhất thế giới… máy bay của Vietnam Airlines lướt trong biển nước mênh mông và bài ca “My heart go on…” vang khắp Sài Gòn cùng với niềm phấn kích vô bờ bến của hàng trăm ngàn người dù đi ô tô hay xe máy cùng dầm nước ngang ngực chung vui lâng lâng đến mức không biết… đường về nhà…

Việt Nam quê hương tan rã

Bài thơ mới nhất nhân kỷ niệm 2-9...

(Rút từ facebook của Bùi Chí Vinh)

 

Cuộc sống chưa bao giờ an toàn
Dù truyền thông nhà nước mỗi ngày tri hô như con vẹt
Những khẩu hiệu không hề có thật
“Độc lập, Tự do, Hạnh phúc” hoặc “Công bằng, Dân chủ, Văn minh”

Độc lập cái gì mà giặc đến cứ làm thinh
Mất đứt thác Bản Giốc, ải Nam Quan vẫn “bình chân như vại”
Hoàng Sa, Trường Sa giặc tuột quần đứng đái
Mất từ mặt nước đến cao nguyên mà có mắt cứ như mù

Tự do cái gì khi ăm ắp nhà tù
Dân xuống đường đòi tống cổ Formosa là bị tống ngay vào xà lim giam trước
Nghệ sĩ, nhà thơ, tu sĩ, trí thức ra tuyên ngôn chống bọn xâm lược Bắc Kinh là bị bịt mồm cho bằng được
Tự do ăn nhậu điếm đàng thì hoan hô nhưng tự do ăn nói: Đừng hòng!

Khuyết điểm của bài thơ “Trong đầm gì đẹp bằng sen”

(Rút từ facebook của Trần Đình Sử)

Bài ca dao Trong đầm gì đẹp bằng sen được dạy trong nhà trương phổ thông, không ai là không thuộc. tranh luận xung quanh bài thơ này có nhiều. Nay tôi muốn nêu một ý, có thể là mới. Sen có một đặc điểm khó quên, đó là mùi hương đặc biệt, thơm cả hoa, cả hạt, mứt sen, chè sen vẫn ngạt ngào một mùi thanh tao, quý phái. Ấy vậy mà bài thơ chỉ khen Lá xanh bông trắng lại chen nhị vàng, tức khen màu sắc. Câu cuối lại khen Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn. Khen như thế chẳng khác nào thấy một cô gái đẹp mà chỉ khen cô ấy ăn mặc chỉnh tề, ngoan ngoãn, không khen sắc đẹp là cái hiếm có nhất.

Chạm

Truyện

Hạnh Nguyên

Trong căn phòng của cô ấy, trên bệ cửa sổ luôn có một thứ gì đó đã héo khô. Vào độ giữa mùa hè, khi tôi tới phòng cô để uống trà, ở trên bệ ấy, ngoài ánh nắng bảng lảng chiếu xiên qua một lớp rèm dày, tôi nhìn thấy một bó mẫu đơn núi teo quắt lại, những cái lá khô rang và từng cụm từng cụm mẫu đơn lặng thinh vương vãi. Chúng vẫn còn đỏ lắm, cái sắc kì khôi ấy, cô ngắt ra và bỏ vào một cái lọ. Mẫu đơn vẫn cứ luôn đẹp như thế. Cũng có khi tôi bắt gặp một cái xác ve sầu, hay một con cào cào, một con chuồn chuồn kim bị vặt cánh, hay đôi khi, thảng hoặc, cô bỏ lên đó một sinh vật vẫn còn sống, một con sâu rau màu xanh núc ních, một con bướm bị thương, hay một cái móng chân mèo nhỏ. Lúc nào cũng có thứ gì đó trên bậu cửa sổ, chỗ ánh nắng chiếu vào. Tôi chẳng bao giờ hỏi cô về chúng, về từng thứ một, lai lịch của chúng hay nguồn gốc của chúng bởi cũng như tôi, cô có một sở thích nho nhỏ mà ngoài việc trưng nó ra, cô chẳng muốn một ai đụng vào.

Văn học miền Nam 54-75 (239): Thích Nhất Hạnh (kỳ 9)

Nẻo về của ý - chương 04

Nguyên Hưng, không phải tôi chỉ nghe tiếng gọi mầu nhiệm kia trong lúc trăng và rừng nói chuyện hay trong những cơn mưa lớn đầu mùa. Tôi lại còn nghe tiếng gọi ấy và những buổi trưa rất là yên lặng nữa. Những buổi trưa ở quê hương ta, những buổi trưa mà Lưu Trọng Lư nghe thấy cả tiếng gà não nùng xao xác gáy, những buổi trưa mà Vũ Anh Khanh thấy cả nắng lổ đổ rụng lên đầu người viễn khách ở xóm đạo vắng người. Những buổi trưa ấy miền Bắc cũng có, miền Trung cũng có, mà miền Nam cũng có. Tôi không tin rằng buổi chiều, dù rằng những buổi chiều nhìn ra cửa biển, là lúc gợi buồn nhiều nhất. Buổi chiều đối với tôi dù là ở đâu cũng chỉ là đẹp thôi, chứ không buồn. Chỉ có một lúc duy nhất trong ngày có thể gọi là buồn: đó là buổi trưa, vào khoảng một giờ, hay trễ hơn một chút. Buổi chiều cũng như buổi mai, bao giờ cũng linh động, biến ảo và tràn đầy sức sống. Buổi chiều đã không mang màu sắc tàn tạ như người ta thường tưởng, mà trái lại còn hứa hẹn một sức sống rạt rào vào đêm. Tôi thấy vũ trụ sống về ban đêm nhiều hơn. Ban đêm, cái gì cũng linh động, cũng mầu nhiệm, cũng hùng mạnh. Chỉ có loài người mới ngừng hoạt động trong đêm, chớ vũ trụ, từ trăng sao nước mây đến trùng dế cây cỏ đều rì rào mầu nhiệm. Nếu nói đến giờ ngưng đọng, ấy phải là giờ buổi trưa, lúc quá ngọ một chút. Không có một giọt gió. Trời cao cao quá, cao đến im lìm, cao cho đến nỗi trở nên vô cùng sâu thẳm. Cây cối như chết đứng; không nói năng được một lời nào trong giây phút ấy. Mặt trời như thôi miên trái đất và điểm huyệt trái đất bằng con mắt lửa hung hãn của nó khiến trái đất và muôn loài trên trái đất trở thành bất động không còn cựa quậy được nữa. Tôi dám chắc rằng đúng vào giờ phút ấy trái đất không thể nào còn quay được. Phải đợi cho đến khi nào có một đám mây hoặc một tí gió tới cứu vãn thì trái đất mới thoát khỏi được tình trạng bị điểm huyệt và mới có thể tiếp tục cuộc hành trình. Nếu ta thiếp đi vào buổi trưa trong một giấc ngủ ngắn mà thức dậy đúng vào giờ phút ngưng đọng ấy, thì lập tức ta nghe tiếng gọi. Tôi nghe tiếng gọinhư thế đã có đến hàng trăm lần rồi Nguyên Hưng, mà lần nào trái tim tôi cũng hồi hộp như nhau. Mà vì vừa mới thiếp đi cho đến lúc chợt tỉnh tôi nghe nó không phải với lý trí của tôi mà với tất cả biển tiềm thức còn đương dâng tràn, còn chưa kịp rút xuống khỏi lằn mức ý thức. Tôi nghe tiếng vũ trụ gọi tôi về, và tất cả bản thể tôi rung động đáp lại tiếng gọi ấy.

Trung tâm Văn bút Việt Nam 1957-1975: kỳ 5

Nhật Tiến

Trung Tâm Văn Bút

với Quyền tự do cầm bút

Hiến Pháp của Đệ Nhị Cộng Hòa, Ðiều 12 ghi rõ:

"Quốc gia tôn trọng quyền tự do tư tưởng, tự do ngôn luận, báo chí và xuất bản, miễn là sự hành xử các quyền này không phương hại đến danh dự cá nhân, an ninh quốc phòng hay thuần phong mỹ tục".

Điều này được bảo vệ bởi Luật Báo Chí 019/69, do Tổng thống Việt Nam Cộng Hòa, Nguyễn Văn Thiệu ban hành vào ngày 30/12/1969. Đạo luật gồm 8 Chương và 69 điều, xin tóm tắt những điều trọng yếu như sau.

Tiến sĩ Nguyễn Quang A là một trong mười ứng cử viên giải Hoa Tulip về Nhân quyền của Hà Lan

Lời người dịch: Hoa Tulip về Nhân quyền (Human Rights Tulip) là giải thưởng hàng năm của Hà Lan tặng cho cho tổ chức hay nhà hoạt động nhân quyền xuất sắc. Năm nay, trong số 91 ứng cử viên có 10 ứng viên được chọn cho công chúng bình bầu trực tuyến bắt đầu từ 12g ngày thứ Hai 29/8 và kết thúc lúc 23g59 ngày thứ Tư 7/9: Tổ chức Nhân quyền Mwatana (Yemen), ông Pierre Claver Mbonimpa (Burundi), bà/cô Nighat Dad (Pakistan), Trung tâm El Nadim (Ai Cập), Trung tâm Nhân quyền cho Phụ nữ (Mexico), Cộng đồng bản xứ Santa Clara de Uchunya (Peru), Centro Prodh (Mexico), ông Nguyn Quang A (Vietnam), bà/cô Nahid Gabralla (Sudan) và Hội người Leban vì Bầu cử Dân chủ (LADE) (Lebanon).

Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Hà Lan Bert Koenders sẽ chọn một người trong số ba ứng viên cao phiếu nhất để trao giải, là một tượng đồng hình hoa tulip vào ngày Quốc tế Nhân quyền 10/12. Trị giá về tiền của giải là 100.000 euro, giúp người thắng giải có điều kiện để mở rộng hoạt động vì quyền con người.

Bạn có thể bình chọn tại đây http://www.humanrightstulip.nl/candidates-and-voting.

Sau đây là bài trên trang mạng của tổ chức giải Hoa Tulip về Nhân quyền nói về lý do Tiến sĩ Nguyễn Quang A được đề cử (xem ở đây).

Hoàng Dũng

Có gì liên quan giữa “Mùa Sạch” & biển sạch?

(Rút từ facebook của Inrasara)

 

Bài thơ “Tìm em” của Trần Dần được viết vào năm 1964 (trong tập thơ Mùa Sạch, NXB Văn học, 1997), nghĩa là cách chúng ta hơn nửa thế kỉ. Bài thơ độc vận, vần đặt ở cuối câu; cũng không phải vần nữa, mà là một chữ duy nhất: SẠCH. Nó nói lên ước mơ ngàn đời của con người Việt Nam, đồng thời như một cảnh báo [mang tính TIÊN TRI] về thảm trạng của đất nước hôm nay.

Biển chết…
Cá bẩn…
Để có cá cho mỗi bữa ăn, người Việt cần cá SẠCH
Ca sĩ Mỹ Linh nói: Rất tốn kém để sản xuất thực phẩm SẠCH
Vậy người Việt cứ ăn bẩn đi...

Để đánh bắt cá, ngư dân miền Trung cần biển SẠCH
Bộ trưởng Trần Hồng Hà tuyên bố: “Biển miền Trung sẽ tự làm SẠCH”
Ra mà xem tụi tui tắm nè...

Nhảy múa để chết (kỳ 6)

Tiểu thuyết

Nguyễn Viện

PHẦN 2.

Và ĐỂ CHẾT

Khi bầu trời còn là nước

Cô ấy bảo, anh ngang như cua. Tôi vẫn nghĩ những gì tôi nói có chiều thẳng đứng. Giống như một cây lao, tôi đã trồi lên mặt nước. Dưới chân tôi là những đám mây. Có một khoảng trống trên đầu tôi. Khi tôi nói, khoảng trống đó đổi màu và những đám mây dưới chân tôi di chuyển.

Cô ấy bảo tôi điên sao đó. Tôi vẫn nghĩ những ý nghĩ của tôi nằm hàng ngang không có trước sau. Khi tôi nói, tất cả ý nghĩ đồng loạt bắn lên khoảng trống trên đầu. Và khoảng trống đó bị thủng thành những khoảng trống khác. Cùng lúc dưới chân tôi, những đám mây cuộn vào nhau như rong rêu. Tôi nói với cô ấy, mỗi lần tôi nói là mỗi lần tôi bị thương. Những vết thương đó không bao giờ lành.

Cô ấy bảo, anh ngu. Biết là bị thương sao không câm họng lại.

Tôi vẫn tập câm họng bằng cách nhét một cuốn sách vào mồm. Nhưng sách chỉ là giấy. Giấy tan trong miệng tôi và nó biến thành những tiếng kêu khò khè, đôi khi ư ử. Cô ấy bảo không biết tôi tự sướng hay đau đớn. Sau nhiều năm, trong miệng tôi nổi những cục u, trừ cái lưỡi.

Cô ấy bảo lẽ ra cái lưỡi không nên trơn tuột như thế. Tôi nói nếu như không liếm láp ngày này tháng nọ thì đâu đến nỗi.

Tiếng vọng từ Chernobyl (kỳ 17)

Svetlana Alexievich

T. Vấn dịch

Ba Mẩu Độc Thoại

_____________________________

Độc Thoại

_____________________________

về sách lược chính trị

Tôi là một sản phẩm của thời đại mình sống. Tôi là một đảng viên có niềm tin vào đảng Cộng Sản. Giờ thì rất an toàn để mọi người có thể nguyền rủa chúng tôi. Một thứ mốt thời thượng. Tất cả những người Cộng Sản đều là tội phạm. Chúng tôi phải chịu trách nhiệm về mọi chuyện xẩy ra, kể cả những định luật vật lý.

Lúc ấy, tôi là bí thư thứ nhất đảng ủy khu vực. Báo chí khắp nơi viết rằng tất cả là do lỗi của đảng Cộng Sản : họ chế tạo những nhà máy phản ứng hạt nhân bằng những vật liệu rẻ mạt, thô sơ; rằng họ chỉ muốn tiết kiệm tiền mà chẳng quan tâm gì đến mạng sống con người. Con người, với đảng cộng sản, chỉ là cát đá, là phân bón cho lịch sử. Quỷ tha ma bắt lũ đảng viên cộng sản ấy đi. Địa ngục là nơi chúng phải đến. Những câu hỏi đáng nguyền rủa : Phải làm gì đây và ai là người chịu trách nhiệm? Những câu hỏi đến bây giờ vẫn chưa có câu trả lời. Ai cũng nôn nóng muốn được biết tại sao. Họ muốn trả thù. Họ muốn nợ máu phải trả bằng máu. Chúng nó có thể vào địa ngục được rồi đấy!

Bốn mươi năm thơ Việt hải ngoại (46): Đỗ Quyên

 

clip_image002[4]

 

Tiểu sử:

Tên thật: Ðỗ Ngọc Thủy.

Sinh tại Hà Nội (1955); Định cư tại Canada (1996).

Tốt nghiệp (1977) và giảng dạy (1977-1988) ngành Vật lý hạt nhân, Ðại học Bách khoa Hà Nội; Cộng tác viên khoa học của Viện Dubna, Nga (1988-1990); Làm báo ở Ðức (1990-1996), ở Úc (2004-2008); ở Canada (1996-2010); Học bổng khoa học nhân văn Rockefeller 2001-2002, Trung tâm William Joiner, Mỹ.

Sáng tác chính: thơ, tiểu luận, truyện, phỏng vấn, tiểu thuyết.

Tác phẩm đã xuất bản:

“Nhìn cây thấy rừng”; Phỏng vấn, NXB Văn Nghệ, California 1997

“Tuyển tập thơ văn hải ngoại năm 2000”; (In chung) Văn Mới, Los Angeles 2000

“26 Nhà thơ Việt Nam đương đại”; Tuyển tập thơ (In chung) Tân Thư, California 2002

“Một thời để nhớ”; Tuyển tập thơ (In chung) Người Việt Hải Ngoại, Vancouver 2006

“Thơ kể - Poetry Narrates”; Tuyển tập thơ (In chung) Lao Động, Hà Nội 2010 và Tân hình thức, California 2010

Lòng hải lý; Trường ca, NXB Hội Nhà Văn, Công ty Hà Thế, 2011

Trung Việt Việt Trung; Tiểu thuyết thời sự, Người Việt Books, California 2016

Nguyên Giám đốc Sở Tư pháp Thành phố Hồ Chí Minh Võ Văn Thôn tuyên bố ra khỏi Đảng

Ngày 26/8/2016

Kính gởi chi bộ khu phố 4 phường 3 quận 3 TP. HCM

Tôi là Võ Văn Thôn 76 tuổi, 51 tuổi Đảng, trong kháng chiến là Phó Bí thư quận ủy quận 3B, sau 1975 đã qua các chức vụ: Chủ tịch Ủy ban Nhân dân quận 3 và Giám đốc Sở Tư pháp Thành phố Hồ Chí Minh. Tôi được Nhà nước tặng thưởng Huân chương Độc lập. Tôi xin báo cáo chi bộ về việc tôi bị ép buộc kiểm điểm về việc tôi đăng ký ứng cử đại biểu Quốc hội và Hội đồng Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh.

Năm nay (2016), tôi có tự đăng ký ứng cử đại biểu Quốc hội và Hội đồng Nhân dân Thành phố. Trước khi nộp đơn, tôi có báo xin ý kiến chi bộ, sau khi trao đổi ý kiến, bí thư chi bộ yêu cầu biểu quyết. Kết quả có 6 ý kiến đồng ý, không có ai biểu quyết không đồng ý. Có một số ý kiến đề nghị xin ý kiến cấp trên. Ngày hôm sau tôi nộp đơn ứng cử đại biểu quốc hội và Hội đồng Nhân dân Thành phố. Sau đó Đảng ủy Phường, Thường vụ quận ủy mời tôi ra Phường khuyên tôi nên rút đơn vì tuổi cao sức yếu. Sau đó Bí thư quận đến nhà đề nghị tôi có ý kiến về việc tự ứng cử để lập biên bản và cùng nhau ký biên bản. Sau đó Phường tổ chức lấy ý kiến cử tri và thông báo số phiếu là 16/55 đồng ý ứng cử Quốc hội và 18/55 đồng ý ứng cử Hội đồng Nhân dân Thành phố.

Trắng Trên Đen 16&17

Ruben David Gonzalez Gallego

Vũ Thư Hiên dịch

NHỮNG CHIẾC BÁNH RÁN

Nhà trẻ là nhà dành cho trẻ con. Ở đó trẻ con được dạy dỗ để bước vào cuộc sống tương lai, cuộc sống của người lớn. Ngoài những môn học chung, học sinh được các giáo viên mang đến cho chúng những hiểu biết cơ bản để chúng tồn tại được trong cái thế giới phức tạp bên ngoài hai cánh cổng nhà trường. Nam sinh được học cách phân biệt các loại dây điện, cách cưa lượn những đường ngòng ngoèo, lắp ráp và sửa chữa đồ gỗ. Nữ sinh học may vá, thêu thùa, nấu nướng. Thật không đơn giản chút nào khi phải dạy đứa con trai không có cả hai tay thay ổ điện, gần như không thể dạy đứa con gái đan bằng một tay. Các thầy cô của chúng tôi đã làm nổi những việc mà bố mẹ đứa con tàn tật có mơ cũng không thấy.

Phê bình văn học thế kỷ XX (kỳ 19)

Thụy Khuê

 

Chương 11

Phê bình ý thức

(Bài 1)

Marcel Raymond (1897-1981)

 

Đôi dòng về Phê bình mới

Trong nửa đầu thế kỷ XX, phê bình văn học thể hiện sự đổi mới với những đặc tính:

- Đoạn tuyệt với nền phê bình cũ của thế kỷ XIX, dựa trên tiểu sử và những yếu tố ngoài văn bản.

- Xây dựng một nền phê bình mới, trực tiếp phân tích văn bản, chủ yếu dùng phương pháp ngữ học và bác ngữ học.

Trong chiều hướng đó, những nhà Hình thức Nga, Roman Jakobson, Bakhtin và những nhà phê bình bác ngữ học Đức: Spitzer, Auerbach, đã giữ vai trò chủ chốt. Tuy nhiên những tác phẩm của những nhà phê bình Nga, Đức này, chỉ được truyền bá rộng rãi ở Âu Châu vào khoảng thập niên 1970. Một mặt khác, tên gọi “phê bình mới” cũng ít dùng cho hai nhóm này, mà chỉ nhắm vào những nhà phê bình “lớp sau”, xuất hiện trong hậu bán thế kỷ XX. Trước khi đi xa hơn, chúng ta nên có một cái nhìn tổng quát, về “nửa sau” này.

Khoảng trước thế chiến thứ hai, ở Âu Châu, đặc biệt ở Thụy Sĩ và Pháp bắt đầu xuất hiện những “khuôn mặt mới”, sẽ làm chủ giai đoạn phê bình nửa sau thế kỷ XX. Đầu tiên hết là Marcel Raymond (1897-1981), với tác phẩm Từ Baudelaire đến Siêu thực (De Baudelaire au surréalisme) do nhà xuất bản Corréa, in năm 1933, được coi là tác phẩm có tầm vóc, về mặt phê bình và văn học sử, quan trọng nhất từ thời Sainte-Beuve đến bấy giờ. Với tác phẩm này, Marcel Raymond trở thành cha đẻ của trường phái phê bình ý thức, mà chúng tôi đề cập đến trong chương này, và Geogers Poulet (1902-1991) sẽ là đại diện chính thức với sự nghiệp trước tác đồ sộ, Poulet được coi là người khai sinh ra nền “Phê bình mới”.

Cùng thời gian này, ở Pháp xuất hiện hai bộ mặt quan trọng khác sẽ trở thành hàng đầu trong nền phê bình văn học và triết học ở Pháp, là Gaston Bachelard (1884-1862) và Jean-Paul Sartre (1905-1980).

Văn học miền Nam 54-75 (238): Thích Nhất Hạnh (8)

Nẻo về của ý - chương 03

Thứ tư tuần tới, tôi sẽ rời Medford để về lại thành phố. Mùa thu đã sắp đến rồi. Ở bên này, người ta gọi mùa Thù là Mùa Rơi, bởi vì mùa Thu cũng là mùa lá vàng rơi rụng. Cũng như người ta gọi mùa Xuân là Mùa Tuôn Dậy. Lộc non, chồi xanh tuôn dậy như một dòng suối tuôn từ các khe đá. Chắc là Công Viên Bờ Sông cũng đã bắt đầu đẹp. Princeton mùa Thu thì nhất định là đẹp lắm rồi. Nguyên Hưng cứ tưởng tượng một buổi sáng lành lạnh, có nắng, đi trên những thảm cỏ xanh, rất xanh. Chỉ cần một tí gió thôi là bao nhiêu lá phong rụng xuống, rơi vào đầu, vào cổ, vào áo của mình. Mà lá phong rụng không phải chỉ là những lá mang độc một mầu hỏa hoàng thôi đâu nhé. Có thể nói là có những chiếc lá thật là đỏ, đỏ thắm như son. Và từ mầu xanh qua mầu vàng đến mầu đỏ thắm là biết bao nhiêu mầu sắc! Những trận mưa là như thế thật là ngoạn mục.

Tôi rất ưa những loại cây thay lá. Như cây bàng ở quê hương ta chẳng hạn. Ở Phương Bối rừng núi mang mầu xanh suốt năm, kể cả mùa đông rét mướt và mưa gió. Chỉ có một số ít cây thuộc về loại cây thay lá mà thôi, và các cây ấy không đủ nhiều để tạo nên một mùa thu, một mùa rơi rụng, Princeton thật là đẹp, nhưng mà Princeton không có được những nét độc đáo của Phương Bối. Princeton không có những buổi sương mù bao trùm núi đồi và gây cho ta cảm tưởng đang đứng trên mặt biển. Princeton không phản phất hương của hoa Chiều, không có tiếng chim kêu vượn hú vang rừng, không có huyền bí hoang dại như Phương Bối.

Tôi không thể nào quên được những đêm trăng rừng Phương Bối. Nguyên Hưng cũng biết là buổi tối ở trên rừng không giống gì với buổi tối ở đồng quê hay ở thành thị. Mới từng tám giờ tối thôi, ta đã có cảm tưởng như là đêm đã khuya lắm rồi. Màn đêm dày đặc hơn, huyền bí hơn. Xung quanh Phương Bối quyền uy của rừng núi quả đã khôi phục được quyền hành của nó. Ta có thể cảm thấy được những bước chân chậm rãi của chúa sơn lâm và tiếng xào xạc của khu rừng tranh cao quá đầu người khi chúa sơn lâm đi ngang.