Diễn đàn Câu lạc bộ Văn đoàn Độc lập Việt Nam: Trí thức là...

Danh ngôn

“Thế giới này, như nó đang được tạo ra, là không chịu đựng nổi. Nên tôi cần có mặt trăng, tôi cần niềm hạnh phúc hoặc cần sự bất tử, tôi cần điều gì đó có thể là điên rồ nhưng không phải của thế giới này.”

“Ce monde, tel qu’il est fait, n’est pas supportable. J’ai donc besoin de la lune, ou du bonheur, ou de l’immortalité, de quelque chose qui ne soit dement peut-etre, mais qui ne soit pas de ce monde.”

(Albert Camus, Caligula)

“Tất cả chúng ta, để có thể sống được với thực tại, đều buộc phải nuôi dưỡng trong mình đôi chút điên rồ.”

“Nous sommes tous obligés, pour rendre la realite supportable, d’entretenir en nous quelques petites folies.”

(Marcel Proust, À l’ombre des jeunes filles en fleurs)

“Nghệ thuật và không gì ngoài nghệ thuật, chúng ta có nghệ thuật để không chết vì sự thật.”

“L’art et rien que l’art, nous avons l’art pour ne point mourir de la vérité.” (Friedrich Nietzsche, Le Crépuscule des Idoles)

“Mạng xã hội đã trao quyền phát ngôn cho những đạo quân ngu dốt, những kẻ trước đây chỉ tán dóc trong các quán bar sau khi uống rượu mà không gây hại gì cho cộng đồng. Trước đây người ta bảo bọn họ im miệng ngay. Ngày nay họ có quyền phát ngôn như một người đoạt giải Nobel. Đây chính là sự xâm lăng của những kẻ ngu dốt.”

“Social media danno diritto di parola a legioni di imbecilli che prima parlavano solo al bar dopo un bicchiere di vino, senza danneggiare la collettività. Venivano subito messi a tacere, mentre ora hanno lo stesso diritto di parola di un Premio Nobel. È l’invasione degli imbecilli.”

(Umberto Eco, trích từ bài phỏng vấn thực hiện tại Đại học Turin (Ý), ngày 10 tháng 6 năm 2015, ngay sau khi U. Eco nhận học vị Tiến sĩ danh dự ngành Truyền thông và Văn hoá truyền thông đại chúng. Nguyên văn tiếng Ý đăng trên báo La Stampa 11.06.2015)

Trí thức là...

Vũ Thị Phương Anh

Trí thức trước hết là người được học hành tử tế và có một nghề chuyên môn sâu. Và vì là người được học hành tử tế nên họ có những hiểu biết đúng đắn về con người và xã hội.

Giới trí thức được nhiều người, nhiều xã hội mong đợi như một lực lượng để thay đổi xã hội theo chiều hướng tích cực hơn. Điều này có lẽ không ai phản đối, kể cả những người được cho là, hoặc tự nhận là, trí thức.

Nhưng thay đổi xã hội như thế nào, và bằng cách nào?

Nếu cả xã hội rơi vào cơn mê sảng, tụng ca một chế độ bạo quyền, mà người trí thức vì sự tự trọng, vì nhân cách, vì giá trị của mình, chọn thái độ im lặng chứ không hòa vào bản tụng ca ấy, dù bị ghét bỏ, thậm chí phải hy sinh rất nhiều quyền lợi của mình, thì họ có đang làm cho xã hội thay đổi không? Có đấy.

Nếu tất cả mọi người trong xã hội đều dựa vào sự dối trá để kiếm tiền bất chấp cái hại cho kẻ khác, nếu người dân thì dốt nát và lười biếng, còn quan lại thì chỉ lo vơ vét những gì có thể vơ vét và hoàn toàn trốn tránh trách nhiệm, mà trí thức thì cố gắng phát triển chuyên môn và làm việc dựa trên năng lực thật của mình, đồng thời cố gắng giúp cho những người đồng sự phát triển chuyên môn để họ có thể sống bằng năng lực thật, thì họ đã đóng góp vào sự thay đổi xã hội chưa? Rồi đấy.

Sẽ có những trí thức cảm thấy cần phải làm nhiều hơn thế, hoặc đúng ra là làm khác đi, để thay đổi xã hội nhanh hơn. Họ có thể lên tiếng chống lại bạo quyền, thậm chí họ có thể nghĩ đến việc tạo lực lượng để thay đổi thể chế chính trị vv. Nhưng lúc ấy, họ đang đi vào con đường chính trị. Và trong chính trị, để thắng cuộc thì phải dành được quyền lực bằng cách này hay cách khác.

Tôi nghĩ rằng đang có sự nhầm lẫn giữa vai trò của trí thức và của giới chính khách. Sẽ có những trí thức chọn làm chính khách, nhưng lúc ấy họ là một giới khác và họ lựa chọn thay đổi xã hội bằng một con đường khác. Chính trị nhắm vào sự thay đổi xã hội thông qua quyền lực. Trí thức nhắm vào sự thay đổi xã hội thông qua chân lý. Ai sống đúng với chân lý như mình đã được hiểu, và góp phần phổ biến chân lý đến xã hội, kẻ đó chính là trí thức, và họ đang đóng góp vào sự thay đổi của xã hội rồi.

Giới chính khách thay đổi xã hội bằng các cuộc cách mạng, sử dụng bạo lực hoặc các quyền lực phi bạo lực, để thay đổi thể chế chính trị. Trí thức thay đổi xã hội bằng công cuộc tiến hóa. Và đó là con đường của Phan Chu Trinh.

Riêng tôi, tôi cho rằng VN thật bất hạnh khi đã có quá nhiều cuộc cách mạng trong lịch sử của dân tộc. Ngược lại, công cuộc tiến hóa của chúng ta hình như rất chậm, và thành quả của chúng lại thường xuyên bị phá bỏ bởi các cuộc cách mạng long trời lở đất kia.

FB Vũ Thị Phương Anh

Danh ngôn

Ban Biên tập

Tra cứu theo tên tác giả

Trí thức là...