Diễn đàn Câu lạc bộ Văn đoàn Độc lập Việt Nam: Bửu Sơn Kỳ Hương của Lý Lan

Danh ngôn

“Thế giới này, như nó đang được tạo ra, là không chịu đựng nổi. Nên tôi cần có mặt trăng, tôi cần niềm hạnh phúc hoặc cần sự bất tử, tôi cần điều gì đó có thể là điên rồ nhưng không phải của thế giới này.”

“Ce monde, tel qu’il est fait, n’est pas supportable. J’ai donc besoin de la lune, ou du bonheur, ou de l’immortalité, de quelque chose qui ne soit dement peut-etre, mais qui ne soit pas de ce monde.”

(Albert Camus, Caligula)

“Tất cả chúng ta, để có thể sống được với thực tại, đều buộc phải nuôi dưỡng trong mình đôi chút điên rồ.”

“Nous sommes tous obligés, pour rendre la realite supportable, d’entretenir en nous quelques petites folies.”

(Marcel Proust, À l’ombre des jeunes filles en fleurs)

“Nghệ thuật và không gì ngoài nghệ thuật, chúng ta có nghệ thuật để không chết vì sự thật.”

“L’art et rien que l’art, nous avons l’art pour ne point mourir de la vérité.” (Friedrich Nietzsche, Le Crépuscule des Idoles)

“Mạng xã hội đã trao quyền phát ngôn cho những đạo quân ngu dốt, những kẻ trước đây chỉ tán dóc trong các quán bar sau khi uống rượu mà không gây hại gì cho cộng đồng. Trước đây người ta bảo bọn họ im miệng ngay. Ngày nay họ có quyền phát ngôn như một người đoạt giải Nobel. Đây chính là sự xâm lăng của những kẻ ngu dốt.”

“Social media danno diritto di parola a legioni di imbecilli che prima parlavano solo al bar dopo un bicchiere di vino, senza danneggiare la collettività. Venivano subito messi a tacere, mentre ora hanno lo stesso diritto di parola di un Premio Nobel. È l’invasione degli imbecilli.”

(Umberto Eco, trích từ bài phỏng vấn thực hiện tại Đại học Turin (Ý), ngày 10 tháng 6 năm 2015, ngay sau khi U. Eco nhận học vị Tiến sĩ danh dự ngành Truyền thông và Văn hoá truyền thông đại chúng. Nguyên văn tiếng Ý đăng trên báo La Stampa 11.06.2015)

Bửu Sơn Kỳ Hương của Lý Lan

Dạ Ngân

Lý Lan, Trần Thùy Mai và Dạ Ngân là ba cây bút văn xuôi nữ trẻ ở Trại viết Vũng Tàu 1982. Số phận đưa đẩy, rồi hai cô bạn ấy cũng tót sang Mỹ, và tôi thì “chung thân” ở đây. Viết tiếng Việt, tiểu thuyết lịch sử, ấy là sự lựa chọn, theo tôi là có lựa chọn kỹ càng và thông minh và tâm huyết của hai bạn ấy. Trần Thùy Mai với hai bộ tiểu thuyết đồ sộ về các nhân vật nữ có sức chi phối lớn triều Nguyễn, được đánh giá là xuất sắc. Lý Lan sau Tiểu thuyết Đàn bà (tôi đánh giá cao mà không hiểu sao như là chìm nghỉm ở trong nước), lần này, năm 2022 là Bửu Sơn Kỳ Hương, lập tức nhận Giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam 2022.

Tôi mua đọc vì Lý Lan. Đọc một tuần. Thích không? Rất thích – với tôi, với tôi thôi – còn chưa chắc với các bạn ở miền ngoài. Vì sao? Vì không gian Nam kỳ của tôi, vì những nhân vật kỳ lạ thậm chí như là kỳ cục thời khẩn hoang vừa ráo riết vừa hoang dã vừa quá nhiều chết chóc trước khi người Pháp chính thức chiếm đóng Việt Nam. Vì sao nữa? Vì từ ngữ, ngôn ngữ tác giả gợi nhớ thời Sơn Nam, phải, tác giả nhất quyết dùng những từ của người Nam thời đó và, nếu khiến bạn đọc ngoài ngoải muốn đọc hiểu, có lẽ phải cần từ điển phương ngữ của tiến sĩ Huỳnh Công Tín ở Đại học Cần Thơ.

Vì vậy tôi càng thích. Là được đi ngược bằng vó ngựa và ghe thuyền từ nửa đầu thế ký 19, tức 100 năm trước khi tôi ra đời. Một tiểu thuyết rậm rạp mà thông thoáng, phong phú di dân và lưu dân, có người Minh Hương và người Nam, sự run rủi ấy được tái hiện chấm phá nhưng tài hoa, khiến phải nhớ phải yêu và phải ứa nước mắt vì sự quần tụ chật vật, gian truân, keo sơn giữa người Hoa và người Nam bên cạnh người Thổ bản địa (sớm nắng chiều mưa). Ôi, lịch sử bề bộn và bầm dập, và sơ khai quá thú vị với biết bao phận người đặc thù cồn bãi sông ngòi lau lạch không đâu trên đất nước này giống như thế cả. Chính vì vậy mà nó vừa công phu vừa đặc sắc, quyển tiểu thuyết gọn ghẽ vừa vặn, 340 trang.

Bửu Sơn Kỳ Hương là một tôn giáo Lành, các bạn có thể Google cũng rõ. Lý Lan chọn nhân vật điểm tựa là Phật Thầy, để mô tả mọi thứ xung quanh con người huyền thoại ấy, như cây như núi mà như gió như mây. Vì vậy mà ngát hương, tỏa hương và mông lung, khiến bồi hồi tới những trang cuối cùng với những nghĩa binh Bảy Thưa khí khái trong những ngày kháng cự tuyệt vọng, phải, lung linh một cách tuyệt vọng khi triều đình đã đầu hàng mà phật tử Tứ Ân của Bửu Sơn Kỳ Hương vẫn không buông khí giới. Còn để hiểu thêm khí quyển sinh học, khí quyển địa dư, khí quyển văn hóa và lối sống cận thủy, có khi cầm thủy… đã làm ra các loại tôn giáo lạ tai với miền ngoài: Cao Đài, Hòa Hảo, Đạo Dừa…

Vui và thích lắm lắm Lý Lan à. Gừng càng già cáng cay đó nha. Như thang thuốc bằng nhiều loại lá cỏ, ngấm từ từ và nghe bổ tận tâm can.

Danh ngôn

Ban Biên tập

Tra cứu theo tên tác giả

Bửu Sơn Kỳ Hương của Lý Lan