Danh Ngôn

Hình như... các nhà trí thức mang số phận của những kẻ hoặc là nguyền rủa vì bị loại khỏi giới giàu có, thành công, và danh vọng, hoặc là bị dày vò vì mặc cảm tội lỗi khi họ vượt qua được rào cản này. Họ cảm thấy bức bối, chẳng hạn, khi giới quyền lực coi thường các khuyến nghị của trí thức; song vì họ sợ bị biến chất, họ thậm chí cảm thấy bức bối hơn khi giới quyền lực tìm đến với trí thức… Người trí thức hoặc là bị cho ra rìa hoặc là bị bán đứng.

(It appears … to be the fate of intellectuals either to berate the exclusion from wealth, success, and reputation, or to be seized by guilt when they overcome this exclusion. They are troubled, for example, when power disregards the counsels of intellect, but because they fear corruption they even more troubled when power comes to intellect… The intellectual is either shut out or sold out.)

Richard Hofstadter (1916-1970), Giáo sư Lịch sử Mỹ. “Anti-Intellectualism in American Life” (Xu hướng phản trí thức trong đời sống Mỹ), 15.6, 1962

Ban biên tập

Địa chỉ liên lạc:

1. Thơ

tho.vanviet.vd@gmail.com

2. Văn

vanviet.van14@gmail.com

3. Nghiên cứu Phê Bình

vanviet.ncpb@gmail.com

4. Vấn đề hôm nay

vanviet.vdhn1@gmail.com

5. Thư bạn đọc

vanviet.tbd14@gmail.com

6. Tư liệu

vanviet.tulieu@gmail.com

7. Văn học Miền Nam 54-75

vanhocmiennam5475@gmail.com

Tra cứu theo tên tác giả

Giáo sư quốc doanh

(Rút từ facebook của Đỗ Ngọc Thống)


Vài ba năm lại đây, nhân việc Hoàng Tuấn Công phê bình, góp ý cho các cuốn Từ điển tiếng Việt của GS Nguyễn Lân, nhiều người đặt vấn đề: xem lại cụ Nguyễn Lân có phải đã được phong GS thật hay chưa? Sau đó nhiều ý kiến cho rằng cụ chưa được nhà nước phong GS, có bằng chứng hẳn hoi.

Tôi nghĩ, đúng là có thể như thế lắm, nhưng điều đó có thật sự quan trọng không? Và sự thật đâu chỉ có cụ Nguyễn Lân mà còn nhiều vị cao niên khác. Nếu chỉ căn cứ vào quyết định, “giấy trắng mực đen” của nhà nước thì ối vị chẳng có bằng chứng gì để gọi GS cả. Tuy nhiên có một sự thật khác: dù nhà nước có phong hay không, người đời và các thế hệ sau vẫn gọi các cụ là GS. Thầy Hoàng Ngọc Hiến còn không có cả PGS nữa kia, thế mà chúng tôi và cả xã hội đều gọi thầy là GS đấy thôi. Và gọi thế, thậm chí hơn thế cũng chẳng thấy cấn cá, ngại miệng gì cả. Sự thật, rất nhiều người thầy được phong tặng như thế. Tôi gọi đó là GS nhân dân. Còn những người được nhà nước sắc phong hẳn hoi tôi gọi là GS nhà nước. Dĩ nhiên, có nhiều GS được cả hai: nhà nước và nhân dân cùng phong tặng.

Lâu nay trong khi làm việc, đọc sách, gặp gỡ, trao đổi… với nhiều GS trong và ngoài ngành, tôi thấy:
1) Hầu như tất cả các GS nhân dân đều giỏi thật sự, đáng nể phục thực sự, cho dù có được nhà nước phong tặng hay không. Trong khi hầu hết GS nhà nước phong tặng, tôi thấy rất ngờ. Trong số này trừ các GS vừa được nhà nước vừa được nhân dân phong tặng; số còn lại tôi gọi là GS quốc doanh.
2) GS được nhân dân phong không phải nộp hồ sơ, giấy tờ chứng nhận, sách vở, bằng cấp gì cả; không phải chạy vạy, cảm ơn, xin lỗi gì cả. Vì nhân dân chỉ dựa vào lòng tin: tin vào những gì người ấy đã làm, đã để lại, đã được truyền tụng và tạo nên dấu ấn sâu đậm trong tâm khảm của nhiều thế hệ học trò, không chỉ do tài năng, cá tính mà còn cả nhân cách nữa.
3) GS quốc doanh cũng giống như hàng hóa quốc doanh một thời: bóng nhoáng, sạch sẽ, màu mè, nhấp nháy xanh đỏ tím vàng đủ kiểu… nhưng nhạt nhẽo khủng khiếp, giống nhau khủng khiếp và tác hại cũng… khủng khiếp.
4) Không hiểu sao các cửa hàng quốc doanh càng ngày càng ít mà sao GS quốc doanh lại thấy càng nhiều?

HN, Chủ nhật, 6-8-2017