Lê Vĩnh Tài

Không phải là câu chuyện lịch sử gì đâu, vì ban đầu vấn đề rất đơn giản. Chỉ do lúc đó có một nhà thơ làm thơ quá dở.

Không phải kiểu dở mà hậu thế sau này có thể bịa ra là “ngây thơ” hay "tối giản". Thơ của ông dở quá. Người ta đọc xong chỉ im lặng. Không phải vì lặng người mà vì không biết nói gì.

Nhưng nhà thơ vẫn tiếp tục viết. Ông post thơ lên facebook hàng ngày và luôn kèm [@nêu bật]. Ông gửi thơ đến các báo thơ, các tạp chí thơ, các hội thảo thơ, các nơi còn chịu đi xin tiền để phát giải thưởng thơ. Các feedback ông nhận lại đều có một câu rất lịch sự: chúng tôi rất tiếc.

Cuối cùng, vì quá mệt nên mọi người thống nhất, nếu trí tuệ có thể được nâng cấp từ tiểu học lên trung học cơ sở thì tại sao thi ca, à quên, thơ ca, lại không?

Họ mang nhà thơ vào một bệnh viện. Các bác sĩ cấy một con chip vào não ông. Con chip ấy chứa tất cả mô hình ngôn ngữ, cấu trúc thi pháp, nhịp điệu của nhiều thế kỷ thơ ca.

Ca mổ diễn ra, chỉ cần một khe hở nhỏ trên hộp sọ là một con chip mỏng như móng tay được cắm vào vùng ký ức và tưởng tượng của nhà thơ. Nên khi tỉnh dậy, nhà thơ không thấy đau. Ông chỉ cảm thấy các từ ngữ đang di chuyển trong đầu ông.

Bài thơ đầu tiên ông viết sau ca mổ trong suốt đến mức các ông biên tập đọc xong phải ngẩng đầu lên và nín thở, nhắm mắt như vừa nghe một âm thanh rất xa.

Bài thơ được đăng. Bài khác. Bài khác nữa. Rồi sách. Nên sau này các nhà thơ hậu sinh bắt chước ông, hay thông báo là mình vừa mới ra sách.

Giải thưởng bắt đầu đến. Những buổi hội thảo, những chuyến bay, những lần gặp gỡ. Nhà thơ lúc thì áo đầm lúc thì áo vest, lúc mang giày thể thao lúc mang giày da, nói chuyện rất điềm tĩnh về “cấu trúc của nỗi buồn” và “hình học của ký ức”. Người ta trích dẫn ông. Sinh viên thuộc thơ ông.

Nhưng rồi có một buổi chiều, trong một hội nghị văn chương, nhà thơ đột nhiên im lặng rất lâu trước micro. Ông nhìn xuống trang giấy của mình như thể đó là một vật thể xa lạ. Rồi ông đọc một bài thơ bị gãy nhịp. Hình ảnh rơi vỡ. Ngôn ngữ chói tai như âm thanh của tiếng kẻng thu gom rác. Mọi người vẫn nghĩ đó là một thử nghiệm mới của ông.

Nhưng các bác sĩ thì biết lý do.

Các bác sĩ bèn mời các kỹ sư kiểm tra con chip. Họ phát hiện ra pin của con chip gần hết. Nên ông lại làm thơ y như ngày xưa, lúc ông chưa cấy chip. Có khi còn dở hơn trước kia.

Một buổi sáng, người ta tìm thấy ông chết bên cạnh bàn làm việc. Con chip đã tắt hoàn toàn.

Cái chết của nhà thơ là bi kịch cho nền thơ ca, người ta phải mở một hội thảo "về nguy cơ không còn ai làm thơ hay nữa". Vì nền thơ ca, các kỹ sư phải nghĩ ra một cách mới. Họ tạo ra những trí tuệ mà không cần phẫu thuật gắn chip, không cần lắp pin trong hộp sọ, không cần luôn một ông nhà thơ để mang chúng. Khi trí tuệ nhân tạo ra đời, trong máy chủ lạnh lẽo những câu thơ hay liên tục được tạo ra. Nên sau này khi mọi người nghe đọc thơ, ai cũng thốt lên: tuyệt vời.

Nhưng sau khi cùng nhau hô: tuyệt vời, mọi người thấy cũng có cái dở. Đó là các vị đại ca thơ bây giờ không còn cảm giác sướng rêm như ngày xưa, là khi các đại ca thơ rộng lượng ngồi nghe một em út mon men đọc thơ dở ẹt của mình. Rồi các đại ca lên cơn xoa đầu, lên cơn thương hại hay lên cơn tha thứ, nhìn em út lủi thủi trả tiền chầu bia hơi. Vì bây giờ không còn ai làm thơ dở nữa. Hết thời thơ dở, hết thời em út, hết thời đại ca thơ.

Nhưng không chỉ các đại ca thơ ngậm ngùi, "thơ ca" cũng bùi ngùi. Nó đành [bỏ lại phía sau] các nhà thơ cho tới bây giờ mà vẫn vừa làm thơ dở vừa không biết cách xài AI để làm ra "thơ ca"...