Diễn đàn Câu lạc bộ Văn đoàn Độc lập Việt Nam: Bạt Xứ

Danh ngôn

“Thế giới này, như nó đang được tạo ra, là không chịu đựng nổi. Nên tôi cần có mặt trăng, tôi cần niềm hạnh phúc hoặc cần sự bất tử, tôi cần điều gì đó có thể là điên rồ nhưng không phải của thế giới này.”

“Ce monde, tel qu’il est fait, n’est pas supportable. J’ai donc besoin de la lune, ou du bonheur, ou de l’immortalité, de quelque chose qui ne soit dement peut-etre, mais qui ne soit pas de ce monde.”

(Albert Camus, Caligula)

“Tất cả chúng ta, để có thể sống được với thực tại, đều buộc phải nuôi dưỡng trong mình đôi chút điên rồ.”

“Nous sommes tous obligés, pour rendre la realite supportable, d’entretenir en nous quelques petites folies.”

(Marcel Proust, À l’ombre des jeunes filles en fleurs)

“Nghệ thuật và không gì ngoài nghệ thuật, chúng ta có nghệ thuật để không chết vì sự thật.”

“L’art et rien que l’art, nous avons l’art pour ne point mourir de la vérité.” (Friedrich Nietzsche, Le Crépuscule des Idoles)

“Mạng xã hội đã trao quyền phát ngôn cho những đạo quân ngu dốt, những kẻ trước đây chỉ tán dóc trong các quán bar sau khi uống rượu mà không gây hại gì cho cộng đồng. Trước đây người ta bảo bọn họ im miệng ngay. Ngày nay họ có quyền phát ngôn như một người đoạt giải Nobel. Đây chính là sự xâm lăng của những kẻ ngu dốt.”

“Social media danno diritto di parola a legioni di imbecilli che prima parlavano solo al bar dopo un bicchiere di vino, senza danneggiare la collettività. Venivano subito messi a tacere, mentre ora hanno lo stesso diritto di parola di un Premio Nobel. È l’invasione degli imbecilli.”

(Umberto Eco, trích từ bài phỏng vấn thực hiện tại Đại học Turin (Ý), ngày 10 tháng 6 năm 2015, ngay sau khi U. Eco nhận học vị Tiến sĩ danh dự ngành Truyền thông và Văn hoá truyền thông đại chúng. Nguyên văn tiếng Ý đăng trên báo La Stampa 11.06.2015)

Thơ Haiku của Sugita Hisajo

Bạt Xứ giới thiệu và chuyển ngữ

Tranh Otake Ayana

Sugita Hisajo (1890−1946) là một trong những người phụ nữ đầu tiên sáng tác thơ haiku hiện đại. Bà được coi là ngang hàng với các nhà thơ nam cùng thời và tác phẩm của bà nổi tiếng với ngôn từ tuyệt đẹp. Bà có một cuộc sống gia đình khó khăn và một mối quan hệ đầy sóng gió với người thầy của mình, nhà thơ Kyoshi Takahama. Cuộc đời bi kịch của bà thường trở thành nguồn cảm hứng cho các tác phẩm của mình.

Thơ Haiku của Taneda Santoka

Taneda Santoka (1882−1940) viết cho tạp chí văn học So’un và là một nhân vật chủ đạo trong cộng đồng thơ haiku ở Hofu. Nhưng ngay sau khi ông trở thành chủ bút So’un năm 1916, nhà máy rượu sa-kê của cha ông và ông bị phá sản khiến ông phải trốn đi.

Santoka có tính chất bất an và điều này thể hiện trong mọi khía cạnh cuộc sống của ông. Không thể sống như một người chồng có trách nhiệm, ông bỏ cả vợ con để trở thành sư trụ trì một ngôi chùa nhỏ. Trong những chuyến lang thang không ngừng nghỉ, đôi khi ông ngủ ngoài trời hoặc tạm trú với bạn bè. Những am thất nhỏ do những người hâm mộ và đệ tử cung cấp cũng bị bỏ hoang sau một thời gian. Có những lúc hàng xóm hoặc cảnh sát phải đưa ông về nhà khi họ tìm thấy ông say túy lúy. Santoka vui vẻ thừa nhận rằng lang thang, làm thơ và yêu thích rượu sake là nghiệp của ông và ông đã sống trọn vẹn nghiệp ấy cho đến cuối đời.

Thơ Haiku của Takahama Kyoshi

Bạt Xứ dịch

Takahama Kyoshi (1874–1959) khi còn nhỏ đã được tiếp xúc với cả vẻ đẹp thiên nhiên và nền văn hóa bác học của Nhật Bản. Ông bắt đầu viết tiểu thuyết vào năm 1908 có lẽ dưới ảnh hưởng của người bạn Natsume Soseki, và thừa hưởng tình yêu kịch Noh từ cha mình, ông cũng viết một số vở kịch. Ông tiếp tục viết tiểu thuyết, thơ haiku (40.000 - 50.000 bài) và tiểu luận về haiku trong suốt cuộc đời mình. Với tư cách là chủ bút tạp chí văn học Hototogisu, Kyoshi đóng vai trò quan trọng trong việc đưa nhiều nhà văn và nhà thơ mới vào thế giới văn chương.

Kyoshi được cho là có phần thô ráp, có lẽ hơi khắc khổ, nhưng là một người thầy được ngưỡng mộ, và có vẻ rất được các nữ thi sĩ haiku yêu mến.

Những bài thơ dưới đây được dịch từ bản tiếng Anh của William Scott Wilson.

- Bạt Xứ

Thơ haiku của Taigu Ryōkan

Taigu Ryōkan (1758-1831) là một nhà sư trầm lặng không theo lề thói. Ông được nhớ đến với thơ ca và thư pháp thể hiện tinh túy Thiền.

Ryōkan từ bỏ thế tục sớm để đi tu và khi thầy ông qua đời, ông bắt đầu một cuộc hành hương dài. Ông sống phần lớn quãng đời tu hành còn lại của mình như một ẩn sĩ.

Thơ haiku của Miura Chora

Miura Chora (1729−1780) gặp nhà thơ Buson khi ông này mới hai mươi tuổi. Cả hai đều rất ngưỡng mộ Bashō và phong cách giản dị của ông.

Tính thờ ơ và phóng túng của Chora khiến ông bị một số người ghét bỏ, nhưng ông không quan tâm đến tính thực tế hay những việc trần tục và điều này được phản ánh trong phong cách văn chương của ông.

Thơ haiku của Chora trong sáng và giản dị, nhưng tao nhã. Ông yêu thích văn học cổ điển, đặc biệt là thơ hòa ca, và một sự thấu hiểu mọi thứ thấm đẫm trong thơ ông.

Những bài dưới đây do Bạt Xứ dịch hầu hết từ bản tiếng Anh của William Scott Wilson.

- Bạt Xứ

Tranh Matsubayashi Keigetsu

Thơ haiku của Uejima Onitsura

Bạt Xứ dịch

Uejima Onitsura (1661−1738) là một nhà thơ haiku người Nhật Bản thời Edo. Ông chủ trương sự giản dị, mộc mạc và sử dụng lối diễn đạt thông tục trong thơ haiku. Trong một bài tiểu luận, ông viết, ”Cách làm thơ haiku có vẻ nông cạn nhưng lại sâu sắc; nó có vẻ dễ dàng nhưng lại khó truyền tải. Người mới bắt đầu đi từ nông cạn đến sâu thẳm; nhưng không phải tôi đã từng nghe nói rằng khi “đến đích”, anh ta lại trở về nông cạn?”

Những bài thơ dưới đây do Bạt Xứ dịch từ bản tiếng Anh của William Scott Wilson.

- Bạt Xứ

Thơ haiku Iio Sōgi

Iio Sōgi (1421−1502) rất nổi tiếng trong giới văn chương đương thời. Ông sáng tác vô cùng sung mãn và để lại hơn chín mươi tác phẩm - tuyển tập, nhật ký, phê bình thơ và tiểu luận về văn học cổ điển. Thiền giả thi sĩ Matsuo Bashō coi ông là một trong những người thầy nghệ thuật của mình. Nhà văn R. H. Blyth nhận xét rằng ông “gần như quá thi vị và nghệ sĩ đến mức không thể là con người”. Những bài thơ dưới đây do Bạt Xứ dịch từ bản tiếng Anh của William Scott Wilson.

Bạt Xứ