Diễn đàn Câu lạc bộ Văn đoàn Độc lập Việt Nam: Bửu Chỉ

Danh ngôn

“Thế giới này, như nó đang được tạo ra, là không chịu đựng nổi. Nên tôi cần có mặt trăng, tôi cần niềm hạnh phúc hoặc cần sự bất tử, tôi cần điều gì đó có thể là điên rồ nhưng không phải của thế giới này.”

“Ce monde, tel qu’il est fait, n’est pas supportable. J’ai donc besoin de la lune, ou du bonheur, ou de l’immortalité, de quelque chose qui ne soit dement peut-etre, mais qui ne soit pas de ce monde.”

(Albert Camus, Caligula)

“Tất cả chúng ta, để có thể sống được với thực tại, đều buộc phải nuôi dưỡng trong mình đôi chút điên rồ.”

“Nous sommes tous obligés, pour rendre la realite supportable, d’entretenir en nous quelques petites folies.”

(Marcel Proust, À l’ombre des jeunes filles en fleurs)

“Nghệ thuật và không gì ngoài nghệ thuật, chúng ta có nghệ thuật để không chết vì sự thật.”

“L’art et rien que l’art, nous avons l’art pour ne point mourir de la vérité.” (Friedrich Nietzsche, Le Crépuscule des Idoles)

“Mạng xã hội đã trao quyền phát ngôn cho những đạo quân ngu dốt, những kẻ trước đây chỉ tán dóc trong các quán bar sau khi uống rượu mà không gây hại gì cho cộng đồng. Trước đây người ta bảo bọn họ im miệng ngay. Ngày nay họ có quyền phát ngôn như một người đoạt giải Nobel. Đây chính là sự xâm lăng của những kẻ ngu dốt.”

“Social media danno diritto di parola a legioni di imbecilli che prima parlavano solo al bar dopo un bicchiere di vino, senza danneggiare la collettività. Venivano subito messi a tacere, mentre ora hanno lo stesso diritto di parola di un Premio Nobel. È l’invasione degli imbecilli.”

(Umberto Eco, trích từ bài phỏng vấn thực hiện tại Đại học Turin (Ý), ngày 10 tháng 6 năm 2015, ngay sau khi U. Eco nhận học vị Tiến sĩ danh dự ngành Truyền thông và Văn hoá truyền thông đại chúng. Nguyên văn tiếng Ý đăng trên báo La Stampa 11.06.2015)

Tưởng nhớ Bửu Chỉ: Bửu Chỉ – hoàng tử bé cô đơn của tôi

Nguyễn Tuyết Lộc

Khi nói đến Bửu Chỉ tôi không biết phải bắt đầu từ đâu. Từ khi Chỉ còn là một cậu bé hay khi Chỉ đã trưởng thành qua bao sự cố đời riêng và thăng trầm lịch sử, hay tập trung vào những năm cuối đời? Quan hệ của Chỉ và tôi là một mối thâm tình, lâu dài, xuyên suốt. Tuy có những đoạn đời vắng nhau, nhưng thông tin về Chỉ thì không thiếu.

Bửu Chỉ là em trai út của chị dâu tôi, Công Tằng Tôn Nữ Hà Lãnh, cũng là em ruột của Hồng Vân, Hồng Thủy, bạn trang lứa với tôi. Suốt thời gian từ mẫu giáo đến trung học Chỉ đều ở lại nhà tôi để ăn trưa, nghỉ ngơi, đợi tối mới cùng các chị về lại nhà riêng ở tận mãi Vỹ Dạ.

Mỗi chặng đường của Chỉ đều có một ý nghĩa và những thú vị riêng, nhưng tôi vẫn thích nhắc đến tuổi thơ của Chỉ, nhắc đến một cậu bé nhỏ nhắn, mái tóc đen rậm, và đôi mắt không mấy lớn mà vẫn căng hết sức muốn thu cả thế giới vào. Tuổi thơ Chỉ song hành cùng tuổi thơ tôi, đó là thời gian thơ mộng nhất, đẹp nhất của tôi ở Huế.

Tưởng nhớ Bửu Chỉ: Dự cảm

Nguyễn Thanh Văn

Tặng Bửu Chỉ

Không hiểu sao những giấc mơ cứ rơi đều như lá đổ

Dáng tôi đang chầm chậm xuống dốc đời

Những hạt mưa gần màu nâu, những hạt mưa xa tim tím

Rồi hết thảy mờ dần, tôi lạc mất tôi

Không hiểu sao trong khu vườn ký ức nhợt nhạt xanh

Chợt hiện lên hai hốc mắt em đầy ắp bóng tối

Đêm cuối cùng cuộc chiến tranh còn sót đúng một nhịp cầu

Nơi tôi nán lại vẫy tay giã biệt

Chút tình xưa và cả tuổi xuân tôi

Tưởng nhớ Bửu Chỉ: Nghệ thuật đứng về phía nước mắt

(Tạp chí Sông Hương, số 170, tháng 04.2003)

*Anh đến với hội họa từ khi nào? Tình cờ hay bởi một lý do nào khác? Quá trình tự học để trở thành một họa sĩ?

-Họa sĩ Bửu Chỉ: Thật ra tôi đã ham mê hội họa từ thời còn nhỏ. Từ 5, 6 tuổi tôi đã hí hoáy vẽ, và vẽ rất nhiều. Đó là tranh thiếu nhi. Nhưng để trở thành một họa sĩ như hôm nay thì là một điều khác. Điều này đòi hỏi một niềm đam mê thật sự, một sự làm việc có phương pháp và bền bỉ. Và một cái gì đó có tính cách “thiên bẩm”; cái tính thiên bẩm này không chỉ nói riêng về tài năng mà là mình cảm thấy từ trong sâu xa của bản thân mình rằng hội họa chính là cuộc đời mình, sẽ là cái ngôn ngữ để mình bày tỏ và sống với mọi người. Như thế tôi thật sự đi vào hội họa, dấn thân vào cái nghiệp của mình kể từ khi kết thúc cái tuổi thiếu niên, đó là 16 tuổi. Và tôi đã tự học hội họa.

Tưởng nhớ Bửu Chỉ: Linh hồn tuôn chảy

Linh hồn tuôn chảy

Jeffrey Hanfover

Bửu Chỉ là một con người bị ám ảnh. Thì chính ông tự nhận, ông bị ám ảnh “bởi giới hạn của con người và tính vô hạn của không gian và thời gian”. Thế nên bạn thường bắt gặp trong tranh ông hình ảnh con người trông dáng vẻ thê lương, với bàn tay bàn chân khổng lồ, đứng giữa cả mặt trời mặt trăng, đôi cánh tay dài vươn ra như đang khẩn cầu trong cảnh khô cằn bao quanh, hoặc cố níu lấy chiếc kim đồng hồ, để từ từ bị thời gian bóp nghẹt. Đối với Bửu Chỉ, định mệnh của mọi người là “bất hạnh và bất trắc”, và “con người luôn khao khát một điều gì đó làm thay đổi cuộc đời mình. Hắn không bao giờ thỏa mãn với điều mình có”. Và thế là Bửu Chỉ vẽ cái định mức này một cách thật rõ rệt. Đối với ông thân phận con ngườii vốn cắt ngang các biên giới nhân vi: tất cả chúng ta đều là anh em trong tuyệt vọng. Thế tuy nhiên, nghịch lý thay, bên trong lời khẳng định tổng quát này vẫn tiềm ẩn một niềm tin đã cứu cho ông khỏi rút lui vào im lặng và vào chủ nghĩa hư vô: “Hội họa là một ngôn ngữ ai cũng hiểu. Mọi người đều có thể chia sẻ những gì tôi muốn nói”.

Tưởng nhớ Bửu Chỉ: Vô đề

Trịnh Công Sơn

Trong những năm chiến tranh ác liệt nhất ở miền Nam, nếu ở địa hạt âm nhạc tôi viết những ca khúc phản chiến và khát vọng hòa bình thì ở phía hội họa, họa sĩ Bửu Chỉ gần như là người duy nhất vẽ rất nhiều về đề tài chiến tranh và hòa bình. Anh nổi tiếng vào thời ấy với những tranh nhỏ trên giấy vẽ bằng bút sắt với mực đen. Tranh anh được in trên các tạp chí nước ngoài và gây được một dư luận rộng rãi.

Trong phong trào sinh viên học sinh ở Huế gần như Bửu Chỉ và tôi luôn luôn có mặt bên nhau. Chúng tôi cùng hát với nhau trong những đêm không ngủ, những ngày xuống đường và nhiều nhất là những buổi hát nuôi dưỡng hào khí ở quán cà phê Tổng Hội.