Truyện Trần Vũ

Vào sáng ngày 27 tháng 1 năm 1973, khi Tổng thống Việt Nam Cộng hòa Nguyễn Văn Thiệu lên ti-vi chính thức công bố Hiệp định Paris chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam đã được ký kết, mấy chục triệu người dân miền Nam đều khấp khởi mừng. Họ tin rằng chiến tranh sắp chấm dứt, nhà nhà sẽ thoát cảnh chết chóc/thoát cảnh phải bắn người hoặc bị người bắn… Hiểu rõ chiến tranh bằng mạng sống của chính mình và những người chung quanh, họ đã tin rằng từ nay sẽ có hòa bình, sẽ được sống đúng như mơ ước, không còn phải đớn đau chia biệt người thân và gần như bị tuyên án tử khi phải nhận về một xác chết…

Giờ đây, 48 năm sau ngày ký kết Hiệp định Paris, ai trong chúng ta có thể trả lời câu hỏi: Có đúng là chiến tranh đã thực sự chấm dứt từ sau tháng 1/1973… hay sau tháng Tư 1975…?!

Truyện ngắn của Trần Vũ không chỉ là một câu hỏi…

VĂN VIỆT

Sinh 1979 và đến Hoa Kỳ từ 1992. Phụ trách chương trình télévision VAALA và được xem như một trong những gương mặt trẻ làm thơ, viết văn, viết báo hôm nay, Đỗ Lê Anh Đào bên ngoài mang nét man dại của một thiếu nữ Bolivia nhưng đằng sau làn da ngăm là một nội tâm ngỗ nghịch pha lẫn khát khao của một tuổi trẻ đang tìm kiếm diện mạo của chính mình. Bước vào thế giới thơ-truyện của Đỗ Lê Anh Đào là bước chân vào một thế giới nhạy cảm của vùng vẫy bản năng.

Nguyễn Xuân Tường Vy

Trần Vũ: Ký Puerto Princesa City và Mắt thuyền của Nguyễn Xuân Tường Vy từng gây nhiều chú ý. Không duy nhất vì ký là thể loại hiếm, đặc biệt ở lớp người viết trẻ. Cũng không duy nhất vì đề tài thuyền nhân đã gần như biến mất trong Văn học Di dân. Mà vì Puerto Princesa City và Mắt thuyền đã được viết bằng một giọng văn thật tự nhiên, giàu cảm xúc. Vì sao Tường Vy đi ngược với xu hướng bây giờ là cố quên đi quá khứ, thay vào đó, Tường Vy đào bới rồi trục xuất quá khứ lên trang giấy? Vì sao Mắt thuyền vẫn là đôi mắt thuyền nhân, hay đúng hơn Tường Vy vẫn mang đôi mắt thuyền nhân khi viết ký?

Từ hành xác đến hành văn Đọc Giấc Mơ Thổ của Trần Vũ

Đoàn Cầm Thi

“ Les délices de la cruauté

Délices non passagères…”

Những hương vị của bạo tàn

Hương vị không hề ngắn ngủi…

Lautréamont

Giáo sĩ

Sinh 1962 tại Sài Gòn trong một gia đình Bắc di cư sau Genève 1954, chánh quán Sơn Tây-Phú Thọ, tên thật Lưu-Linh Vũ, theo học tư thục Lasan Taberd đến 1975, vượt biên 1979 đến Palawan Phi Luật Tân, làm quản lý dự án tin học tại Pháp đến 2013 trước khi sang Hoa Kỳ. Các truyện ngắn đầu tay Đồng Cỏ Miên, Vườn Thượng Uyển Bỏ Hoang, Biển San Hô đăng trên nguyệt san Làng Văn 1988, Bên Trong Pháo Đài, Pháo Thuyền Trên Dòng Yang-Tsé trên Văn Học 1989 và Mùa Mưa Gai Sắc, Gia Phả trên Hợp Lưu 1992...

Văn hoá Rồng rắn
Thời điểm của đối mặt - Kỳ 1

"Trong những cây viết nữ của chúng ta ở đây
thì Lê Thị Huệ là nhà văn nữ đáng ghi nhận nhất".
Mai Thảo, 1984

Xuất hiện lần đầu trên tập san Văn Học Nghệ Thuật năm 1979 với truyện ngắn Bụi Hồng qua giới thiệu của Võ Phiến, Lê Thị Huệ lập tức được công nhận như một người viết cá tánh, tài hoa. Sau 10 chuyến về Việt Nam và một năm nghiên cứu tại đại học quốc gia Hà Nội, Lê Thị Huệ trở về Hoa Kỳ cho xuất bản “Văn hoá trì trệ nhìn từ Hà Nội đầu thế kỷ 21”. Tập ký sự đặt thẳng vấn đề - chính văn hoá Việt Nam đã ngăn cản sức lớn mạnh của dân tộc - nhanh chóng trở thành một đề tài thảo luận.

Gabriel García Márquez

Trần Vũ chuyển ngữ *

Lời người dịch: Nổi tiếng với tiểu thuyết Trăm năm cô đơn, sức mạnh của Gabriel García Márquez nằm trong cách xây dựng khí hậu truyện dựa trên một giọng văn miên man, vừa bí mật, đầy êm đềm cùng lúc hoang đường. Trong thể truyện ngắn, Márquez đạt đến sự tinh lọc với những chi tiết được chọn lựa kỹ lưỡng. Ưu điểm chính của María Dos Prazerès nằm trong nhân sinh quan của truyện, vẽ lên một kiếp người phải chung chạ với thần chết đầy hiu quạnh. Kể từ thập niên 2000, Márquez bắt đầu phải nghe những tiếng chuông gọi hồn của giới phê bình: “Tiểu thuyết hiện thực huyền ảo đang giãy chết!” Sang đến đầu thế kỷ 21, đọc lại María Dos Prazerès của nhà văn này, người đọc chỉ có thể đồng ý với tác giả: Con người đang chết mòn mỏi trong đời sống thực tế bây giờ, và thủ pháp huyền ảo cho phép mở rộng biên giới của hư cấu. Khác các nhà văn Hiện sinh, Márquez, thủ lĩnh của trường phái huyễn ảo Nam Mỹ kế thừa Horacio Quiroga, Jorge Luis Borgès, Jorge Icaza không khảo sát mà suy diễn phần không thể chứng minh của con người: phần ảo giác.

Bản dịch Việt ngữ đánh mất một phần cú pháp đặc trưng của Márquez thường xuyên xếp các mệnh đề trong thể phủ định cạnh nhau, nhằm xác quyết một nội dung ngược lại mà khả năng người dịch đã không tái tạo được hết.

Chỗ Trọ Trong Rừng Chuối

Viết chung với Trần Vũ

Trần Vũ (trái) và anh cả Lưu Uyên Khôi, sinh nhật 1984.

Phải khó khăn lắm tôi mới tìm thuê được một chỗ trọ trong tỉnh lỵ này. Ngôi nhà tường gạch, lợp ngói của Má Năm nằm ở bìa thị xã, giữa những cánh đồng, những rừng dừa và rừng chuối, không xa một thôn xóm nhỏ. Từ nhà, chúng tôi không nhìn thấy thị xã, nhưng một dòng sông chảy qua trước mặt ngôi nhà, nước lặng lờ, nhắc nhở chúng tôi đến sự hiện diện rất gần của nó. Chỉ cần đạp theo con đường đất nhỏ ven bờ sông, tôi sẽ tới được nơi mình muốn tới; ở đó, dòng sông đâm thẳng vào thị xã, chẻ nó ra làm hai.

Claire Simon phỏng vấn

Trần Vũ chuyển ngữ

Sinh ngày 16 tháng 3 năm 1979 tại Clamart, ngoại ô Paris, song thân Việt Nam, Trần Huy Minh trở về quê hương lần đầu rồi cho xuất bản tiểu thuyết La Princesse et le pêcheur (Công chúa và ngư phủ), nêu bật bi kịch của người Việt trong một xã hội tàn nhẫn mà lịch sử giẫm đạp không thương tiếc, trên nền truyện cổ tích dân gian. Công chúa và ngư phủ là một trong 3 tiểu thuyết bán chạy nhất trong năm 2007. Giải thưởng Prix Riviera, giải thưởng Tân truyện Prix Gironde Nouvelles Écritures, giải thưởng Prix Emmanuel Roblès, giải thưởng Ngũ châu lục Prix des Cinq Continents, giải thưởng Khám phá Tài năng Bourse de la Découverte de la Fondation Pierre de Monaco, vào chung khảo Giải Văn chương Toàn quốc cho tiểu thuyết đầu tay Prix Goncourt 2007… Trần Huy Minh hiện làm phó tổng biên tập Nguyệt san Văn (Magazine Littéraire), chủ biên chuyên đề Văn học Trung Hoa từ Khổng Tử đến Cao Hành Kiện, trong ban giám khảo tuyển chọn dự án phim truyện cho đài truyền hình ARTE France Cinéma, giữ mục chroniqueur cho nhiều tuần san, phụ trách chương trình tivi Lời của đêm (Mots de nuit). Tác phẩm thứ nhì: Le Lac né en une nuit et autres légendes du Vietnam (Mặt hồ sinh trong một đêm và những truyện kỳ khác của Việt Nam). [Trần Vũ]

Truyện Trần Vũ

Chuyện đêm cho Mây, Jung và Đạm Tiên

*Phần 3

(Tiếp theo và hết)

“Achtung! Schukow!”

“Coi chừng Joukov!”, là lời cảnh giác thường vang lên trong các bộ tham mưu Đức từ 1941 đến 1945 giữa các sĩ quan quân báo và phòng hành quân, chính vì Joukov xuất hiện trên mặt trận nào là mặt trận ấy đột biến. Nhưng Joukov không chỉ là vị tướng của tấn công mà còn là vị tướng của tàn khốc.

Truyện Trần Vũ

Chuyện đêm cho Mây, Jung và Đạm Tiên

*Phần 2

Binh sĩ Lục quân Đức

Ngày 16 tháng 11-1941, Quân đoàn 56 Thiết kỵ (LVI Panzerkorps) của thiếu tướng Ferdinand Schaal chiếm Klin. Ngày 17 tiến xuống phía nam hồ Volokolamsk, áp sát Moussino, một vị trí chiến lược cắt giao lộ nối Kalinine. Điện Cẩm Linh chỉ còn cách 100 cây số. Nhật ký hành quân của sư đoàn 6 Kỵ binh (6^thPanzer Division) của chuẩn tướng Erhard Rausghi lại một trận đánh thảm khốc.

Với Achtung! Hund!, Trần Vũ đã sử dụng tài liệu để tạo dựng một không gian truyện, trong đó phần đầu có nhân vật là không khí chiến trận kỳ lạ, vừa rất thật mà cũng hoàn toàn phi thực, bởi nó vượt xa hình dung của chính những người tham chiến. Tất cả không khí ấy nhằm chuẩn bị cho sự xuất hiện của một nhân-vật-người ở phần sau. Nhân vật người ấy, có lẽ người đọc sẽ nhờ lịch sử lục lạo lại những tài liệu khác, để có thêm chút triết lý nhân sinh, sau khi tác giả vừa gợi mở đã vội vã chấm dứt ngay ở câu cuối cùng....

Văn Việt

Truyện Trần Vũ

Chuyện đêm cho Mây, Jung và Đạm Tiên

Marta Hillers

Trần Vũ lược dịch

Một thiếu phụ trẻ sinh sống ở Bá Linh đã viết nhật ký, từ 20 tháng 4-1945 ― khi Hồng quân Sô-Viết áp sát cửa thủ đô ― đến 22 tháng 6-1945, khi thành phố hoàn toàn bị chiếm đóng. Tác giả đã muốn ẩn danh dịp xuất bản sách đầu tiên vào năm 1954 và ngay cả sau đó. Đọc lời chứng, chúng ta hiểu vì sao.

Bằng lối văn khách quan gần như lạnh lùng hoặc châm biếm, luôn rõ ràng, đôi khi xót xa, đôi khi hài hước, tác giả ghi lại đời sống hằng ngày trong một chung cư hầu như đổ nát mà cư dân là những phụ nữ đủ hạng tuổi, cùng những người đàn ông ẩn trốn: Đời sống khốn nạn, trong sợ hãi, lạnh giá, bẩn thỉu và đói ăn, bằm xé bằng pháo kích trước tiên rồi tiếp đến bằng chính sách cai quản tàn bạo. Cộng thêm hãm hiếp, tủi nhục và sự kinh hãi thường nhật.

Chính tính trung thực không son phấn và không úp mở làm nên giá trị của câu chuyện kể khủng khiếp này, vừa là sự tỉnh táo của một cách nhìn phóng chiếu vào một thủ đô Bá Linh chết điếng sau thảm bại. Ngòi bút của tác giả đã hoàn trả tuyệt diệu sự pha trộn giữa phẩm cách với thái độ vô liêm sỉ của con người, trong tính hoạt kê, và có lẽ, cũng chính ngòi bút này đã giúp tác giả sống sót.

 Marta Hillers

Trần Vũ lược dịch

Nhật ký Bá Linh là những trang viết tay của một thiếu phụ trẻ ghi lại khoảng thời gian vài tuần lễ trước và sau khi Hồng quân Sô-Viết chiến thắng. Trước tiên là một tập nhật ký giàu chất liệu về đời sống hằng ngày của một thủ đô bị tàn phá rồi bị xâm chiếm: Đời sống dưới hầm, cơn đói triền miên, những trận pháo kích rồi những cảnh hãm hiếp luân phiên của lính Nga. Tác giả tự đặt cho mình những câu hỏi thẳng thắn: “Thế nào là hãm hiếp? Hai từ ‘hãm hiếp’ gợi lên sự tệ hại. Chưa phải. Tệ hại là cái chết…  Tôi có phải là một con điếm hay không? Tôi chỉ là một con mồi, thuộc về kẻ săn bắt quyền định đoạt số phận con mồi”. Vượt trên số phận, tác giả nêu rõ: Nếu trong chiến tranh, đàn ông sắm vai gà trống, khi thảm bại, chính đàn bà đi kiếm ăn, có thể bằng đổi chác thân thể hay bằng sức mạnh sinh tồn, cách nào đi nữa, đàn ông một khi buông vũ khí trở thành phái yếu. Nếu thống kê ước tính trên một trăm ngàn phụ nữ Bá Linh bị hãm hiếp, trong nhật ký của Marta Hillers, những phụ nữ này trao đổi với nhau không tránh né về kinh nghiệm mình vừa trải qua. Để cuối cùng, như tác giả xác quyết: “Tổng số nước mắt không thể nhiều thêm”. Đó là phần chính của 370 trang in mà lược dịch của 4 ngày đầu tiên, kể từ buổi chiều 20 tháng 4-1945, chỉ là những nốt nhạc dạo làm nền. [Trần Vũ]

Trần Vũ

[…]

Ðó là buổi sáng Alexandre Lucien Abel de Rhodes chép trong nhật ký ba chữ La Tinh Aléa Jacta Est! mang nghĩa định mệnh đã an bài mà những ai tham khảo thư khố toà thánh La Mã về sau, hãy còn nhận ra nét chữ thảo tài hoa vừa rắn rỏi, vừa bay bướm của giáo sĩ. Nhật ký Hành Trình Truyền Giáo Phương Đông của De Rhodes sau này được xuất bản, chỉ bao gồm ba phần Goa, Xứ Ðàng Trong và Xứ Ðàng Ngoài, khởi đi từ năm 1619 khi ông gặp thiếu nữ có mái tóc đen và chấm dứt lúc ông rời An Nam vĩnh viễn. Những đoạn sau khi chết, chiếm 4/5 tập nhật ký, đặc biệt thời gian ở Cao Bằng hoàn toàn bị Hội Thừa sai dập xoá. Trong bản gốc, số đăng ký quốc hội Vatican, các chương ghi lại đời sống vợ chồng với Tuyết, chỉ còn mỗi ba chữ Aléa Jacta Est, các ký tự khác đều bị thuốc tẩy giặt trắng xoá loang lổ ố vàng. Những chữ li ti, chi chít, khi mất khi hiện, gần như được viết trên bụi mà nửa thế kỷ sau, chỉ những nhà văn am tường kỹ thuật hiện thực huyền ảo mới còn có thể chú giải.

Troyes, Cơn Mưa Sáng

Trần Vũ

Đến với Hồ Trường An một sáng tháng 3-1989

Buổi sáng, khi tôi thức giấc, cơn mưa sáng đang hắt dội vào buồng, qua khung cửa khép hờ, những giọt nước lạnh tắm bắn vào mặt. Tôi lướt tay lên vùng gối ẩm thao thức với góc trần nhà còn khô ráo. Thao thức? Đúng hơn là những xao động vui tươi của một ngày mới chờ chuyến đi xa.

Gặp lại Phan Nhật Nam trên quốc lộ 1

Trần Vũ thực hiện

Những ngày 11, 12 tuổi, vào những năm 73-74, tôi say mê Phan Nhật Nam. Anh trở thành thần tượng của tuổi thơ, với những ngày dài trên quê hương, những ngày bi thảm, những ngày thê lương, những ngày gẫy vụn, trong nỗi sợ khốn cùng. Nỗi sợ trái lựu đạn đã bật kíp. Nỗi đau vô hình của đồng ruộng ẩn chứa triệu trái mìn. Nỗi đau thắt ruột của người cha xếp xác con, trên đoạn đường từ Quảng Trị về Huế. Trong bất mãn của người lính trước một hậu phương vô ơn. Của người lính miền Nam phải tự vệ giữa một thế giới làm ngơ những thảm sát tập thể ở bãi Dâu, ở trường tiểu học Cai Lậy. Khác những nhà văn quân đội khác, tính chất bi tráng của một xã hội dân sự thời chiến phủ trùm lấy bút ký của Phan Nhật Nam, vượt lên trên các trận đánh. Không phải Mùa hè đỏ lửa, mà Tù binh và Hòa bình, Dọc đường số 1, Dấu binh lửa mới thực sự ghi lại suy nghĩ của một quân nhân trong chiến tranh. Bên cạnh, nhật ký của Đặng Thùy Trâm, Nguyễn Văn Thạc chỉ là những tiểu xảo của những sản phẩm được biên tập.

Tôi gặp Phan Nhật Nam lần đầu tiên khi nhà văn từ chiến trường trở về Sàigòn năm 1973. Khi ấy tôi hãy còn là một độc giả thiếu nhi, khám phá anh đội nón đỏ, quân phục huyết dụ. Lần thứ nhì cách đây bốn năm tại Washington DC, Phan Nhật Nam mang giọng nói sôi nổi của một xứ Quảng hãy còn lửa cháy. Lần gặp thứ ba, trên trang giấy này, tôi quyết định hỏi tất cả những gì đã chất chứa trong đầu mình, từ buổi sáng tổng thống Thiệu tuyên bố Hòa Bình trên đài phát thanh, ký kết hiệp định ngừng bắn, cho đến bây giờ gần 34 năm sau bại trận, những câu hỏi vẫn bám lấy, không rời, từ buổi sáng 30 tháng 4 chứng kiến những người lính tháo vội vã nón sắt, áo giáp, vất tung thẻ bài, chạy vào hẻm chật. Buổi sáng của tuyệt vọng.

Buổi sáng 30 tháng 4 tương khắc với Mùa hè đỏ lửa, tương khắc với tính chất bi hùng trong ký Phan Nhật Nam. Lần gặp này, tôi muốn anh trả lời.

Trần Vũ thực hiện

Tranh Bo Bartlett

Trần Vũ: Chúng ta trao đổi đã lâu, đến lúc phải kết thúc. Có lẽ trong năm vừa qua cùng với bộ sách Ý Thức Sáng Tác của anh, tổng tập Phê Bình Văn Học Thế Kỷ XX của nhà phê bình Thụy Khuê là hai nghiên cứu quan trọng nhất. Ngay cả khi quan điểm về Hậu Hiện đại rất khác biệt: Một bên chỉ ra những mâu thuẫn ngay từ Lyotard và một bên xiển dương nhãn quan Bắc-Mỹ. Tuy vậy, cả hai đều đúc kết các khuynh hướng chính của Tây phương nên đem đến một tầm nhìn bao quát. Mục đích dường như là cung cấp một căn bản cho lớp người viết trẻ hôm nay. Bộ sách của Ngu Yên còn có thêm phần tổng hợp các lý thuyết dịch thuật, bàn đến cách đọc sách, tu tập kiến thức, phóng chiếu với những truyện mẫu… Riêng trong buổi trò chuyện giữa chúng ta, anh đã lập bảng cáo trạng đanh thép về những khiếm khuyết của Văn học Hải ngoại: thiếu kiến thức, thiếu ý thức, không văn học… Một kết án không khoan nhượng! Nhưng, vì sao là một thi sĩ mà anh lại nghiên cứu các lý thuyết truyện ngắn? Và vì sao anh kiên gan xuất bản nhiều ngàn trang sách lúc này? Chúng ta cùng biết công chúng hải ngoại không mua sách.