Nguyễn Quang Lập

Năm ngoái tui có giới thiệu cuốn: Hoàng hậu Nam Phương qua một số tư liệu chưa công bố, tư liệu độc nhất vô nhị về Nam Phương của Phạm Hy Tùng. Năm nay ông lại ra một cuốn sách tư liệu độc nhất vô nhị về cựu hoàng Bảo Đại.

 Nguyễn Quang Lập

Anh về trời đã 1/4 thế kỷ mà cảm giác như mới hôm qua. Hiếm ai được như anh. Nhớ một đêm khó ngủ ở số 4 Phan Đăng Lưu năm 2014 đã nằm viết nhẩm bài này. Đêm nay khó ngủ nhưng chẳng viết thêm được chữ nào, thôi thì post lại.

Nguyễn Quang Lập

 Nguyễn Quang Lập

Ngày này rất nhiều người nhớ Huy Đức, nhớ và thương anh. Anh ngồi tù đã một năm 14 ngày.

Ngồi tù khổ đau khỏi nói, ra tù nào có sung sướng gì. Cái nhãn phản động dính suốt cuộc đời. Huy Đức sẽ là cái tên "không chơi được" của báo chí Nhà nước. Tên anh sẽ bị loại, đừng nói đươc đăng bài.

 Nguyễn Quang Lập

 Nguyễn Quang Lập

Nguyễn Nhật Ánh sinh năm Ất Mùi 1955, tuổi con dê, anh sinh cùng ngày 7.5 với Pyotr Ilyich Tchaikovsky, cách nhau hơn một thế kỷ. Tchaikovsky nổi danh từ năm bốn tuổi, tuổi ấy Ánh chưa đi học, ngày đêm tha thẩn chợ Đo Đo ở đầu làng cùng tên[1]. Chợ Đo Đo họp đêm. Anh kể: “Tôi có thể lượn lờ hàng tiếng đồng hồ không chán trước các sạp tạp hóa, mê mẩn nhìn ngắm những vòng xuyến xanh đỏ, những hộp chì màu luôn luôn có sức thu hút đối với tôi và những viên bi sặc sỡ nằm chen chúc trong các hộp giấy vuông vức với dáng vẻ hấp dẫn đặc biệt.” “Ban ngày chợ vắng ngắt, chỉ còn trơ lại cây bàng già giữa chợ và những căn lều trống trải, ọp ẹp…”[2]. Đấy là “ trận địa” của tụi nhỏ làng Đo Đo đánh nhau với tụi nhỏ làng khác. Chỉ cần đứa nào kêu to, chén đo đo là chó đen đen!, tụi nhỏ làng Đo Đo xông vào liền. Cái cớ đánh nhau muôn thuở của con nít. Tchaikovsky con nhà quý tộc bốn, năm tuổi có khúc ứng tấu trên đàn dương cầm Mẹ chúng tôi ở St. Petersburg. Như bao con nhà nghèo thôn quê tuổi đó, Ánh ngày nào cũng lấm lem đất cát, sưng đầu u trán.

 Nguyễn Quang Lập

Anh mất ngày 17.1 mà giờ mới nhớ, đúng là càng già càng lú.

*******

 Nguyễn Quang Lập

Kỷ niêm 10 năm ông bọ được xuất kho.

 Nguyễn Quang Lập

Thủa nhỏ đi học không sợ gì chỉ sợ đến ngày nộp học phí. Lương ba hình như trăm lẻ năm đồng, gọi là lương cao, nhưng bảy, tám miệng ăn, chưa đến nửa tháng đã hết tiền. Suốt cả thời kì ấu thơ của mình, nhà mình khi nào cũng khốn đốn chuyện nợ nần.

Nguyễn Quang Lập

Nguyễn Phúc Tộc thế phả và Tiên nguyên toát yếu phổ tiền biên đều chép là Nguyễn Cam. Nguyễn Phúc Tộc thế phả tr. 7 chú rằng: “Theo phát âm của Khang Hy từ điển đọc là Cam, về sau đọc trại là Kim từ đó mọi người đọc là Kim”; đến tr. 97 lại chú một lần nữa: “Theo phát âm của Khang Hy tự điển, 淦 phải đọc là Cam. Từ trước đến nay quen đọc là Kim, nay sửa lại cho đúng”. Nhưng tác giả Nguyễn Phúc Vĩnh Ba trong bài Triệu tổ Nhà Nguyễn húy Kim hay Cam? (Tập san Văn hoá Phật giáo số 283 ngày 15.10.2017) thì cho rằng không phải và không nên gọi Nguyễn Kim là Nguyễn Cam.

Nhớ xưa ở Hà Nội, cứ nghe một bạn văn về trời, Hoàng Cát lại đi xe máy tới, rầu rầu nói, thằng ni chết rồi em ạ... Thằng tê chết rồi em ạ...

Bữa nay ngủ trưa thấy anh về, nói, anh chưa chết mô nha em! Ngồi dậy thẫn thờ, hết ngủ. Buồn quá đăng lại bài ni.

Nguyễn Quang Lập

Nguyễn Quang Lập

1/

Bữa trước mình ra Huế, anh Ngô Minh nhắc mình, nói, mi mần chi thì mần, cố sắp xếp thời gian viếng mộ anh Quán chị Trâm. Anh Ngô Minh nhắc hơi thừa, mình đã viếng mộ anh Quán chị Trâm cách đó mấy ngày, trước khi bù khú với anh em văn nghệ Huế.

Vậy là trang Văn Việt đã có mặt trên diễn đàn văn học Việt Nam được 10 năm. Mười năm là khoảng thời gian ngắn so với một hoạt động có tính dài lâu như văn học. Nhưng với những người thực hiện và với độc giả/cộng tác viên Văn Việt, đó có thể coi là thành quả đáng mừng.

Bởi lẽ trang web của Văn Việt: vanviet.info, ngay từ đầu đã bị chặn tường lửa khiến đa số độc giả (do không biết cách vượt tường lửa) đã không thể vào đọc, và tất nhiên không thể gởi bài cộng tác.

Tuy nhiên, dù bị tường lửa cộng với những khó khăn khác bên ngoài trang báo, Văn Việt vẫn có được những tác phẩm giá trị so với mặt bằng chung của văn học Việt Nam hiện nay, nhờ sự tận tâm-chia sẻ-cống hiến của các bạn.

Ban Biên tập Văn Việt vô cùng trân trọng và xin chân thành cảm ơn những gì các bạn đã dành cho Văn Việt. Xin chúc các bạn vẫn tràn đầy năng lượng để tiếp tục con đường đã chọn của mình.

Chúng tôi xin ghi nhận ý kiến/lời nhắc của các bạn đã chia sẻ niềm vui cùng 10 năm Văn Việt.

Ban Biên tập Văn Việt

Hôm nay vào blog anh Tạo (Nguyễn Trọng Tạo) thấy nhắc đến Bài thơ của người yêu nước mình của Trần Vàng Sao rất trân trọng. Đúng, nếu chọn 10 bài thơ xuất sắc nhất dòng thơ chống Mĩ, thế nào cũng có bài đó và bài Thưa mẹ, trái tim... của Trần Quang Long. Không biết ông Thống làm ăn thế nào lại không đưa vào sách giáo khoa cho trẻ con nó học.

Nguyễn Quang Lập

Tôi chỉ có một cánh đồng để nhớ, đó là cánh đồng làng Đông. Quê tôi không có đồng, chỉ có dăm ba thửa ruộng còn lại là sông và cát. Chỉ đến khi nhà tôi sơ tán lên làng Đông năm 1965, tôi mới thực sự biết đến cánh đồng.

Cánh đồng làng Đông rất lạ. Ở cái nơi bán sơn địa của miền Trung, đầu kê núi chân gác cát, lại có một cánh đồng màu mỡ, giống như một cánh đồng của Nam bộ còn lưu lại sau cuộc di dời đất và nước vô tận của tạo hóa, có bãi tràm và rặng trâm bầu, có mai vàng và lúa trời, cá ngập nước và chim đầy trời. Đến khi lớn lên, đọc đi đọc lại Đất Rừng Phương Nam, gặp được cụ Đoàn Giỏi, ngồi nói chuyện với cụ trong quán cóc đường Bà Triệu, tôi kể cho cụ nghe về cánh đồng quê tôi, cụ trố mắt ngạc nhiên, chép miệng nói đi nói lại, lạ vậy ha, lạ vậy ha.

Đồng làng Đông chỉ là một phần của cánh đồng mênh mông bốn xã làng Phù Lưu, Trung Thuần, làng Đông và làng Xá. Nó rộng đến nỗi đi một vòng quanh đồng phải mất trọn một ngày. Ấy là đi nhanh, nếu thong thả rông chơi cũng phải hết ba ngày. Mặt trời mọc từ sau rặng trâm bầu kéo dài từ làng Đông đến làng Pháp Kệ và lặn ở cuối cánh đồng, sau dãy đồi đầy sim và ổi làng Trung Thuần. Thế giới tuổi thơ tôi là vậy. Giống như mọi đứa trẻ làng Đông khác, thế giới của tôi chỉ có ngôi làng và cánh đồng, chỉ có vậy thôi mà đi hoài không hết, sống hoài không chán.

Nguyễn Quang Lập

Ngày nào trên thế gian đều là ngày đáng nhớ của người này, ngày đáng quên của người khác; ngày đặc biệt của người này, ngày bình thường của người khác. Ngày 30.4 cũng vậy. Nó là ngày đáng nhớ của George Washington, Tổng thống Mỹ đầu tiên. 30.4.1789 trên ban công Tòa nhà Liên bang Phố Wall thành phố New York, G. Washington đọc lời tuyên thệ nhậm chức Tổng thống dân cử đầu tiên của Hoa Kỳ. Với Gerald Ford, Tổng thống Mỹ thứ 38, ngày 30.4.1975 là ngày đáng quên, khi ông đã trực tiếp điều hành một cuộc tháo chạy nhục nhã nhất lịch sử nước Mỹ.

Nhà văn Duyên Anh gọi ngày 30.4.1975 là “Ngày Sài Gòn dài nhất”. Học theo Hans Speidel, Duyên Anh cũng viết một cuốn sách có tên “Ngày dài nhất”. Chỉ khác “Ngày dài nhất” của Hans Speidel là ngày mở đầu chiến dịch Overlord của quân Đồng Minh nhằm tiêu diệt Phát xít Đức, chiến dịch tấn công từ biển vào đất liền lớn nhất trong lịch sử, trận Normandie ngày 6.6.1944; “Ngày dài nhất” của Duyên Anh là ngày kết thúc Chiến dịch Hồ Chí Minh, chấm dứt thể chế Đệ nhị Cộng hoà.

Dù thế nào mặc lòng, với người Việt đó là một ngày khó quên.

*

Nguyễn Quang Lập

1. Thú thật quen Vĩnh Quyền từ 1982 nhưng tới 1998 tôi mới thật lòng yêu mến anh. Chỉ vì mặc cảm ông bọ nhà quê ít học gặp cái nhìn cố tình chiếu cố của ông mệ Huế có bộ não trác tuyệt. Tôi không thích những người giỏi quá, vì với họ tôi là kẻ cực dốt. Vĩnh Quyền giỏi đến nỗi muốn biết gì là biết được cái đó, biết không còn cho ai biết thêm được gì.

Nguyễn Quang Lập

11. Kiến

Ba bị dẫn đến đình làng nhốt vào kho đựng đồ tế lễ nhà tả vu. Từ ngày có cuộc cách mạng long trời lở đất đây là nơi giam giữ tử tù, dân chúng vẫn gọi là “Xà lim cải cách”. Chính ba chọn cái nhà kho này làm “xà lim cải cách”, nó được đổ bê tông cốt thép, tường dày bốn tấc kín như bưng, voi không thể húc đổ kiến không thể bò qua. Ba năm qua hai mươi sáu tử tù giam giữ ở đây không một ai trốn thoát khỏi cái xà lim này. Nó cũng là niềm tự hào nho nhỏ của ba, khắp tỉnh không nơi nào có cái xà lim như thế.

Nguyễn Quang Lập

10. Đám rước nhà tôi

Ba đã làm tổng cộng năm mươi chín cái điếu cày trong vòng ba năm phụng sự đồng chí Đội trưởng, từ ngày rước đồng chí về Thị trấn cho đến khi ông bị chính đồng chí xông vào nhà ấn mặt bắt phải quì, nghe đồng chí tuyên bố trọng tội làm gián điệp cho Quốc Dân Đảng.

Nguyễn Quang Lập

9. Đêm định mệnh

Ba tôi uống một cốc rượu to, thêm một cốc rượu to nữa, tự rủa thầm mình không dưng dính vào cái bướm không lông, “đụ bướm vô mao số vào chuồng xí”, rồi đây rủi ro rình rập khôn lường, sống nhục chết oan chỉ trong nháy mắt.

Nguyễn Quang Lập

8. Nhiệm vụ vẻ vang

Số phận ba tôi may ít rủi nhiều. Theo cụ Phan Bội Châu năm mười bảy tuổi, theo Cách mạng năm mười chín tuổi, ba đã thực thi nhiều nhiệm vụ vẻ vang và thường rủi ro lại đến với ông ngay sau đó. Cả vẻ vang lẫn rủi ro của ba đều dính đến một người có tên là Thủ trưởng. Đó là người đàn ông dong dỏng cao có nụ cười chết gái mà ba và những thuộc cấp của Thủ trưởng đều đồng thanh gọi là nụ cười ấm áp tình đồng chí.