Diễn đàn Câu lạc bộ Văn đoàn Độc lập Việt Nam: Nguyễn Thanh Tâm

Danh ngôn

“Thế giới này, như nó đang được tạo ra, là không chịu đựng nổi. Nên tôi cần có mặt trăng, tôi cần niềm hạnh phúc hoặc cần sự bất tử, tôi cần điều gì đó có thể là điên rồ nhưng không phải của thế giới này.”

“Ce monde, tel qu’il est fait, n’est pas supportable. J’ai donc besoin de la lune, ou du bonheur, ou de l’immortalité, de quelque chose qui ne soit dement peut-etre, mais qui ne soit pas de ce monde.”

(Albert Camus, Caligula)

“Tất cả chúng ta, để có thể sống được với thực tại, đều buộc phải nuôi dưỡng trong mình đôi chút điên rồ.”

“Nous sommes tous obligés, pour rendre la realite supportable, d’entretenir en nous quelques petites folies.”

(Marcel Proust, À l’ombre des jeunes filles en fleurs)

“Nghệ thuật và không gì ngoài nghệ thuật, chúng ta có nghệ thuật để không chết vì sự thật.”

“L’art et rien que l’art, nous avons l’art pour ne point mourir de la vérité.” (Friedrich Nietzsche, Le Crépuscule des Idoles)

“Mạng xã hội đã trao quyền phát ngôn cho những đạo quân ngu dốt, những kẻ trước đây chỉ tán dóc trong các quán bar sau khi uống rượu mà không gây hại gì cho cộng đồng. Trước đây người ta bảo bọn họ im miệng ngay. Ngày nay họ có quyền phát ngôn như một người đoạt giải Nobel. Đây chính là sự xâm lăng của những kẻ ngu dốt.”

“Social media danno diritto di parola a legioni di imbecilli che prima parlavano solo al bar dopo un bicchiere di vino, senza danneggiare la collettività. Venivano subito messi a tacere, mentre ora hanno lo stesso diritto di parola di un Premio Nobel. È l’invasione degli imbecilli.”

(Umberto Eco, trích từ bài phỏng vấn thực hiện tại Đại học Turin (Ý), ngày 10 tháng 6 năm 2015, ngay sau khi U. Eco nhận học vị Tiến sĩ danh dự ngành Truyền thông và Văn hoá truyền thông đại chúng. Nguyên văn tiếng Ý đăng trên báo La Stampa 11.06.2015)

Em là nơi anh tị nạn – Tình thế của tồn tại người trong thơ Trương Đăng Dung

Nguyễn Thanh Tâm

Trương Đăng Dung làm thơ từ cuối thập niên 70 của thế kỉ trước. Thầm lặng, con người thi ca ấy ẩn khuất sau dáng vẻ của một nhà lí luận, để hơn 30 năm sau, cựa mình trỗi dậy. Những kỉ niệm tưởng tượng (Nxb Thế giới, 2011) chính là sự định hình quan trọng của một “dự án” đã khởi động từ rất sớm của Trương Đăng Dung ^(*). Từ đây, chúng ta có một thi sĩ bên cạnh một nhà nghiên cứu văn học. Mười năm, như một triết gia lặng im bên rừng chỉ để tìm lời nói cho nhịp điệu “ưu tư” của mình, Trương Đăng Dung mới xuất bản tập thơ thứ hai: Em là nơi anh tị nạn (Nxb Văn học, 2020). Đó có phải là sự trùng hợp ngẫu nhiên, hay một ám ảnh kéo dài, một khắc khoải triền miên, một định mệnh của lời trước áp lực về sự hoàn bị của tư tưởng? Dẫu thế nào, thi ca từ trong ý niệm của Trương Đăng Dung đã bày tỏ thái độ lưỡng lự cần thiết về nhu cầu cất tiếng với ý nghĩa mĩ học đích thực của thể loại.

Thơ có địa vị ngang hàng với triết học, nhưng thơ chẳng phải là triết học. Bởi lẽ, triết học tư duy bằng khái niệm, phạm trù, mệnh đề, còn thơ đến với con người và thế giới bằng hình tượng nghệ thuật. Tuy nhiên, như hai người leo núi từ phía Đông và phía Tây, họ đi theo hai hướng khác nhau mà cuối cùng lại gặp nhau trên đỉnh núi. Đỉnh núi ấy là nơi sự hiền minh bừng sáng, dẫu con đường đã vượt qua không hề dễ dàng. Nó không có chỗ cho sự hời hợt, biếng lười, càng không dung nạp những kẻ nông nổi, vội vàng. Mười năm, hai mươi năm, hay Hai triệu năm, triết gia và thi sĩ vẫn trên hành trình miệt mài, ánh mắt có đôi lần được chiêm ngắm ánh sáng thần thánh, nhưng đỉnh núi còn vẫy gọi phía trước. Cứ đi, từ đi mà “phác đồ người”, “dự án hiện sinh” được thực hiện. Năng lực hiện sinh ấy mạnh mẽ hay yếu ớt, dài hay ngắn không phụ thuộc vào xác thân (dẫu nó liên quan mật thiết với xác thân), mà phần lớn phụ thuộc vào ý chí, thái độ và lựa chọn của chúng ta. Khi ngã gục trên đỉnh núi, cũng có khi nằm lại ở rìa đường, hành trình đã qua mới là tất cả những gì làm nên hiện hữu. Trương Đăng Dung có lẽ hiểu điều đó một cách máu thịt, thế nên, sau hơn ba mươi năm im lặng, rồi lại mười năm im lặng, hai tập thơ gom ánh sáng của những lần thị kiến, soi tỏ một hình hài thi sĩ trên quê hương vạn dặm: Những con đường không biết dẫn về đâu/ đường chạy theo con tàu/ đường đi cùng lữ khách/ cuộc hành trình tự nguyện/ trong đau khổ, hoài nghi/ một chấm nhỏ thi sĩ/ cuối chân trời (Tô Thùy Yên).

Danh ngôn

Ban Biên tập

Tra cứu theo tên tác giả

Em là nơi anh tị nạn – Tình thế của tồn tại người trong thơ Trương Đăng Dung