TIẾNG CHIM & ĐÔI MẮT

                                    gởi người ngày xưa

 

tiếng chim. tiếng chim

trên cành bàng

một sáng mùa thu

ngồi bên khung cửa lớp học

cô bé chợt nhìn lên

bầu trời cổ tích

 Nguyễn Xuân Thiệp

 

Một ngày đầu thu, ngồi viết đôi trang về thơ của ba nữ lưu thời nay, sao bỗng thấy lòng xúc cảm lạ thường. Như ngày nào khi dạo chơi trong khu vườn Gitanjali bỗng gặp lại bông siêu ly thuở còn mơ mộng. Như ngày nào khi hoàng hôn xuống lái xe qua cây cầu cao ở Baton Rouge bỗng thấy vầng trăng lồng lộng trên sông. Hay như cách đây hơn mười năm, khi đi chơi vùng biển Laguna bỗng gặp lại người xưa – đầu đội nón rộng vành, mang kính đen, ngồi dưới bóng dù, tay lật xem thơ Tôi Cùng Gió Mùa. Vậy đó. Xin mời bạn đọc theo dõi những trang sau đây viết về ba nhà thơ nữ: duyên, Lê Chiều Giang và Nguyễn Thị Khánh Minh. Ô, lần đầu tiên ba nhà thơ nữ họp mặt nhau trong cùng một tập thơ. Một cuộc hội ngộ tuyệt đẹp.

Nguyễn Xuân Thiệp. Tranh Đinh Cường

Nguyễn Xuân Thiệp

Mùa thu…

Chim thiên di, từng đàn từng đàn, sáng chiều bay qua bầu trời. Và này, em hãy nghe giai điệu dặt dìu của ca khúc To be by your side của Nick Cave hòa trong tiếng gọi đàn và nhịp vỗ cánh của bầy chim: "And I know just one thing/ Love comes on a wing/ And tonight I will be by your side/ But tomorrow I will fly away/ Love rises with the day/ And tonight I may be by your side/ But tomorrow I will fly/ Tomorrow I will fly/ Tomorrow I will fly..." (Và này, anh chỉ biết một điều/ là / tình yêu chúng ta đến trên một cánh bay/ Và đêm nay anh sẽ ở bên em/ Nhưng ngày mai anh sẽ bay xa.../ Tình yêu dậy cùng với ngày lên / Và đêm nay có lẽ anh sẽ ở bên em / Nhưng ngày mai anh sẽ bay xa.../ Bay xa...).

 

Tôi khóc. những đôi giày bên bờ sông Danube

 

Tôi khóc

sao tôi khóc

cây bàng mùa đông

người thi sĩ ấy vừa ra đi

và mặt trăng mùa đông

bản concerto

trong ngôi nhà đổ. ở thành warszawa

không. chiều nay. tôi khóc

những đôi giày

bên bờ sông danube

Nguyễn Xuân Thiệp

Hoa vông đỏ. Hình Internet

Thật sự, hai bài viết dưới đây mang không khí thơ, bởi nó cũng lãng đãng, đầy âm vang và màu sắc. Nghĩ cho cùng cũng chỉ tại con người mình thôi. Vậy xin bạn nhỏ hãy đón nhận nó, như đón nhận những cánh hoa vông đỏ rực của lòng tôi cuốn bay theo gió…

 

 

ĐOẢN THI. MÙA HƯ ẢO

Tranh chân dung tác giả Nguyễn Xuân Thiệp

THƠ TÔI

 

từ mái tóc

dòng sông. và đôi mắt ấy. tôi đi

cùng với thơ

ôi. những giọt mưa

rơi. âm. trên mái cọ

Nguyễn Xuân Thiệp

Có một vầng trăng đi trong mưa…

Câu thơ này trong bài Ánh Trăng của Nguyễn viết trong một đêm tháng 9 mưa bão ở trại tù Cẩm Nhân – Yên Bái. Cùng trại với Nguyễn hồi đó còn có Tô Thùy Yên, Huy Phương và Lâm Chương. Trong đêm ấy Nguyễn chợt nhìn thấy qua bức màn của nước và những luồng gió một mặt trăng xanh nhợt nhạt như hình một hành nhân mặc áo tơi nón lá đi trong mưa. Về sau, khi ra khỏi trại tù về lại Sài Gòn được đọc thơ Thanh Tâm Tuyền – Thơ Ở Ðâu Xa viết trong những ngày ở Sơn La (?) cũng tả một mặt trăng thật lạ và đẹp: Một đóa trăng tàn lẩn lút bay… Ðêm nay ở thành phố Garland này, thức dậy vào lúc 2 giờ sáng trong cơn bão Ike đang kéo qua Texas, qua cửa sổ, Nguyễn lại được nhìn thấy vầng trăng ngày nọ.

Nguyễn Xuân Thiệp

 

Một tin trên lưới gần đây đã khiến những người yêu văn học trên thế giới xúc động: Nhà thơ của nước Mỹ Maya Angelou đã ra đi sau những cống hiến đẹp đẽ cho đời.

Maya Angelou, nhà thơ và là tác giả của những cuốn hồi ký nổi tiếng, đã qua đời hôm 28.5. 2014 tại nhà riêng ở Winston-Salem, Bắc Carolina, hưởng thọ 86 tuổi, sau khi trải qua một cuộc đời đầy biến động, với khát vọng không ngừng vươn lên. Sự nghiệp của bà rất đa dạng. Bà là một nhà thơ, nhà viết kịch, giáo sư, diễn viên, đạo diễn, ca sĩ, vũ công và nhà hoạt động dân quyền. Bà cũng đã được mời đọc thơ trong lễ nhậm chức của Tổng thống Bill Clinton năm 1993, với những vần thơ như sau:

Nguyễn Xuân Thiệp

Cọng lau gầy trĩu nặng bóng tà dương

Câu thơ của Thầy Tuệ Sỹ được Duyên trích dẫn dùng làm tựa đề cho một bài đăng ở Blog Phố Văn gần đây, gợi Nguyễn nhớ đến dáng thơ và hồn thơ của một thiền sư phiêu lãng trong cõi trần thế đầy gai sắc và bụi bặm này. Những điều vừa nói được Nguyễn ghi trong một bài tản mạn viết cách đây nhiều năm. Nay nhân tiết tháng bảy ‘ngàn lau nhuốm bạc’… xin đăng lại với đôi nét điểm tô.

Thật ra Nguyễn không được may mắn như Đinh Cường hay Nguyễn Thị Khánh Minh và nhiều bạn bè khác có cơ duyên gặp thầy Tuệ Sỹ. Chỉ được đọc Thầy thôi.

Còn nhớ, Đinh Cường đã có lần gởi cho một tập ảnh tài liệu văn học, trong đó có một tấm chụp thầy Tuệ Sỹ ngồi đàn dương cầm, bên cạnh là Đinh Cường và Dương Nghiễm Mậu đứng lặng nghe. Nguyễn rất thích bức ảnh này, nó gợi Nguyễn nhớ tới một truyện ngắn của Tuệ Sỹ viết đã lâu, trong đó tiếng dương cầm thoảng bay trong mùi tóc ngọc lan. Ngoài ra, tấm ảnh cũng nhắc nghĩ tới một tác phẩm dịch thơ của Tuệ Sỹ do nhà xuất bản Phương Đông trong nước ấn hành năm 2009, có tựa đề Những Điệp Khúc Cho Dương Cầm - Refrains Pour Piano, do Dominique de Miscault, nữ họa sĩ người Pháp, chuyển ngữ và trình bày, minh họa.

Nguyễn Xuân Thiệp

Budapest. Tháng 12.1956

Hoa hướng dương cho Ukraina

Nguyễn Xuân Thiệp

 

 

Tuyết rơi

như tuyết ngày xưa

ở oklahoma

đâu rồi. chung trà tuyết sơn

không một ngọn nến cháy trên bàn

như trong thơ pasternak. viết cho lara

em. đâu rồi

còn đây. bài trà ca

mùa đông. mình anh

và bầu trời. tuyết phủ

wuthering heights

người đi trong mưa tuyết

mơ về một cánh chim

bên lều cây chuối

ôi basho

và câu thơ haiku. ngày nào

khi ở garland 3.2.2022

Nguyễn Xuân Thiệp

Goethe’s cabin

THĂM VƯỜN. MÙA DỊCH

 

buổi trưa

mùa dịch

nàng đeo khẩu trang

đi thăm vườn. nắng

thăm cây magnolia. bông tím

có thấy bóng tôi. đứng tựa góc tường

cười. khóc

TIỄN BẠN HIỀN NGUYỄN LƯƠNG VỴ

Nguyễn Thị Khánh Minh

Nguyễn Lương Vỵ. Photo by Trần Triết

Anh ra đi ngày 18 tháng 2, 2021. lúc 1:38 sáng

Nhạc trầm âm thấm buốt xương da
Không một ai thấy ta vừa chết…*

Nguyễn Xuân Thiệp

Mình viết bài tản mạn này sau khi đọc diễn từ của Thận Nhiên nhân dịp Nhiên được Văn Việt trao giải thưởng cho tiểu thuyết Những ghi chép ở tầng thứ 14. Bài của Thận Nhiên có tựa đề Cố Hương & Văn Chương.

Nguyễn Xuân Thiệp

Một buổi chiều cuối năm, ngồi buồn không bạn bè, tưởng nhớ xa xôi. Nhớ những khúc hát thân quen của đời mình. Nhớ những vỉa hè góc phố từng bước chân qua. Và nhớ tới cà phê New Orleans qua hình bóng người phụ nữ da đen tên Rose Gla ở đầu thế kỷ trước. Như em đã biết, vùng đất New Orleans, với đầm lầy truông phá và những cầu tàu sương mù Quai de brumes, là đất của cà phê. Và của nhạc blues cùng điệu Jazz cháy bỏng, tất nhiên. Họa sĩ Degas, thuộc trường phái ấn tượng Pháp, cũng đã có thời sống và vẽ ở New Orleans.

Đoản Thi Mùa Đông

Thà như giọt mưa. Tranh sơn dầu Đinh Trường Chinh

MÙA ĐÔNG. TÔI ĐI

 

mùa này

cây sầu đông. đầu ngõ. còn ra hoa. tím

tôi đi. một mình

tóc trên cây

trăng mùa xưa. đôi mắt

chợt thấy lại

một mái trường

ngói đỏ

buổi thiếu thời. ở huế

chiếc xe đạp. kính koong

em

em có cùng tôi. về lại

 

 

MÙA ĐÔNG. MỞ CỬA

 

mùa đông

mở cửa

em chợt hiện. dưới ánh đèn

như vầng trăng. trong mưa

tặng tôi

đóa haiku

rực. sầu

vừa hái

 

 

MÙA ĐÔNG CỦA TÔI

 

đêm mùa đông

ngồi đốt một ngón nến

nhớ

bình trà. mùi hương hoa cúc

mơ

giấc mơ

của tranh tĩnh vật

ngoài trời

tuyết chưa tan. những mái nhà. im lặng

con chim. đậu trên cây. sáng nay

đã bay chưa

dường như

không còn ai

không còn ai

về lại

con đường của mùa thu trước. dưới lá khô

 

 

THƠ CHO ĐINH CƯỜNG

 

tiếng còi tàu đã tắt. chiều rơi

con chim màu đỏ không về nữa

bóng người đội chiếc mũ xanh. đã khuất.

                                                sau rừng thông

tiếng gió

không quán cà phê starbucks

chỉ có những trang thơ. nhóm lên đống lửa.

                                                    của một thời

sưởi ấm

ôi. đinh cường. bạn tôi

 

Khi ở Garland. đầu năm 2019

 

 

MÙA ĐÔNG. TIẾNG CHIM HÓT TRONG MƯA

 

mùa đông. xám

một mình. trong căn nhà. không đốm lửa

nghe khúc hát

của phượng thành. ngày xưa

hàng sầu đông. rũ tóc

mảnh trăng gầy. trên mái rạ. mắt em

cây cầu bắc qua dòng sông

hoàng hôn. tắt

con đường. đẩy xe đá. và những vệt máu. khô

gió. cát. những tiếng ho khan

ngày qua. những cánh bướm. màu hổ hoàng

bỗng nghe. bỗng nghe

một tiếng chim. hót. trong mưa

 

 

… VÀ NHỮNG BÚP BÊ BẰNG SÀNH. BAY LÊN

 

mùa đông

em còn đứng hát. trên đồi cổ thi

tôi nghe. như tiếng ca. từ đất đá

từ nguồn hương. xưa

khổ

đau

mưa phùn. và bùn lầy. kiếp nạn

của người

bỗng lặng im

như trong mơ

và những búp bê. bằng sành. bay lên

bay lên*

người gặp lại người

tôi xin làm gã khờ. đứng lắc chuông. giữa chợ

 

*hình ảnh trong một truyện ngắn của Cam Li Nguyễn Thị Mỹ Thanh

 

 

TIẾNG HÓT CHIM HỌA MI

 

đêm mùa đông

một cơn ác mộng. đánh thức tôi

lúc 2 giờ rưỡi sáng

em. em có chờ tôi. trên con dốc nhà thờ

sao mãi hoài tôi đợi

mong. gặp lại nhau. một ngày nào

và

tôi nằm. nghiêng tai. lắng nghe

dường như trong vòm lá. tối. ngoài khung cửa

có mảnh trăng hạ huyền. và tiếng chim họa mi

hót

tiếng chim họa mi

từ thơ. tomas transtromer

trong đêm khuya

cất lên. lảnh lót

không hề run rẩy. sợ sệt

tiếng chim họa mi hót

như lời trẻ reo. trên đồi cổ thi

ôi. tiếng chim họa mi. đến thăm tôi

ý chừng thấy tôi cô đơn. tuyệt vọng

 

họa mi ơi

 

 

MƯA PHÙN

 

mưa phùn. ngày chủ nhật

buồn

không ai mang cho cành hoa

không ai gọi

chỉ nghe tiếng gió

không ra quán cà phê

ngồi nhà

như con chó ốm

đọc thơ

thấy trời màu xám. mây màu xám

nghĩ tới người thi sĩ*

ngày nào

đi trên đường phố paris. new York

cũng dưới mưa phùn

ho khan

lại nghĩ tới basho

nón lá

giày rơm

lội trong tuyết

về túp lều. cây chuối

 

*phạm công thiện

 

 

MÂY. ĐỒI CỔ THI

 

thời gian

như mây. đồi cổ thi

tôi gặp lại em

con dốc nhà thờ

với những bông cúc. vàng

trong nắng

nhưng đâu rồi. bầy chim én. xưa

dưới mái lầu. quán sách nhân văn

hương cà phê

tôi cầm tay em

không nói

rồi đi. như mây

qua khói lửa. chiến tranh

áo vương mùi cỏ

một chiều. dừng chân

ôi biển xa. ngôi nhà thờ. với gác chuông

và đàn chim én. lượn bay

như trong thơ tôi. trao em. ngày ấy

 

Tháng 11. 2020

nghe thu vàng hát

một chiều. nhạt nắng

gió lạnh về

nghe thu vàng hát

đường chiều lá rụng

và. đá xanh

chợt thấy. chiếc nón của mình

lăn. trên đường phố

sài gòn

xưa