Nguyễn Thị Hậu

Có việc đọc lại vài tác phẩm của dòng "văn học hiện thực phê phán 1930 - 1945", đọc đến đâu phải ôi giời ơi đến đấy, khi nhận thấy bao nhiêu nhân vật thời ấy vẫn hiện hữu hàng ngày nhất là trên FB. Nào là Chí Phèo động tí thì chửi cả làng nhưng khi được quẳng cho 5 đồng uống rượu thì nghĩ mình oai hơn cóc! Nào Bá Kiến giỏi sử dụng người cùng đinh lưu manh để mưu mô đấu đá trong làng, nào Xuân tóc đỏ khôn lỏi gặp bọn thùng rỗng kêu to bỗng chốc hóa "anh hùng"... Phục các cụ ngày xưa để lại những "nhân vật điển hình trong hoàn cảnh điển hình".

 Lê Thọ Bình

Có những thời đại con người nói quá nhiều về chân lý. Những khẩu hiệu dày đặc trên quảng trường, những diễn văn hùng hồn, những lời kêu gọi nhân danh tình yêu, công lý hay hòa bình phủ kín không gian công cộng. Nhưng cũng chính trong những thời đại ấy, sự thật lại lặng lẽ rút lui vào những điều nhỏ bé nhất: một bông tuyết rơi, một ô cửa sổ, một vệt mưa trên kính, cái bóng của một thân cây dưới trăng.

Bài thơ Định nghĩa của thơ được viết năm 1959 để tưởng niệm Federico García Lorca không định nghĩa thi ca bằng ngôn từ mỹ học. Nó định nghĩa thơ bằng khả năng cất giữ những điều tưởng như vô nghĩa ấy trước khi chúng bị lịch sử xóa nhòa.

Mở đầu bài thơ là một truyền thuyết. Trước lúc bị xử bắn, Lorca nhìn thấy mặt trời đang mọc phía trên đầu những người lính và chỉ nói: “Dẫu sao thì mặt trời vẫn mọc.” Không ai biết câu chuyện ấy có thật hay không. Nhưng điều đó không còn quan trọng. Bởi thơ không phải là biên bản của lịch sử. Thơ là nơi lịch sử được cứu chuộc bằng một hình ảnh. Chỉ một hình ảnh ấy thôi cũng đủ trả lại phẩm giá cho con người trước họng súng.

 Tác giả: Frank Dikötter

Người dịch: Nguyễn Quang A

NXB: Bloomsbury Publishing, 2026

4. Các Soviet

 Ngô Thế Vinh

Lời dẫn nhập: Hai năm sau lễ động thổ ngày 5 tháng 8 năm 2024, Kênh Funan Techo vẫn đang được thi công theo từng đoạn, chưa hoàn thành toàn tuyến khoảng 180 km. Tác giả phân tích rõ dự án không chỉ là tuyến giao thông đường thủy đơn thuần mà còn là công trình điều tiết nước đa mục tiêu, có nguy cơ ảnh hưởng đến chế độ lũ, phân phối phù sa và xâm nhập mặn ở Đồng bằng sông Cửu Long. Đặc biệt, dự án đã vi phạm nghiêm trọng Điều 5 của Hiệp định Mekong 1995. Cam Bốt đã cố tình xếp kênh Funan Techo vào nhóm “dự án trên dòng nhánh” để chỉ phải làm thủ tục Thông báo đơn giản, thay vì thực hiện thủ tục Tham vấn trước (Prior Consultation) bắt buộc theo quy trình PNPCA. Thực tế, kênh kết nối trực tiếp với sông Mekong và sông Bassac – hai nhánh mang nước dòng chính – và chuyển nước ra Vịnh Thái Lan. Việc né tránh Điều 5 không chỉ làm suy yếu cơ chế hợp tác của Ủy hội sông Mekong (MRC) mà còn mở ra nguy cơ các quốc gia khác noi theo, phá vỡ nguyên tắc sử dụng nước công bằng và hợp lý trên toàn lưu vực. Thủ tướng Hun Manet xem con kênh này như món quà sinh nhật dành cho cha mình và là di sản mới của Vương quốc Khmer, thậm chí được so sánh với Đại Vận Hà của Trung Quốc. Tuy nhiên, bài viết cũng đặt ra câu hỏi về chi phí thực tế mà người dân Campuchia phải gánh chịu, cũng như nguy cơ làm gia tăng căng thẳng trong quan hệ Việt – Cam Bốt. Bài viết kêu gọi một tầm nhìn mới: từ “một công trình” sang “một hệ thống thủy văn” liên kết, đồng thời đòi hỏi Campuchia tuân thủ đúng Điều 5, công bố đầy đủ dữ liệu và thực hiện đánh giá tác động xuyên biên giới.

  (Hay một “tranh luận” về Thơ & Phê bình thơ)

Nguyễn Hồng Anh

Tranh Đinh Thanh Huyền

 Thận Nhiên

Dĩ nhiên là còn. Chúng ta vẫn dùng tiếng Việt mỗi ngày để mua bán, trò chuyện, yêu thương, cãi vã, kể chuyện đời mình. Và làm thơ.

 Hà Sĩ Phu

Bạn hỏi: Tại sao tại nhà Hà Sĩ Phu, dưới chân dung nhà ái quốc Phan Châu Trinh lại treo bức tranh lớn “Thảo luận về Thần khúc với Dante” của ba nghệ sĩ Trung Quốc Đái Dô Đô, Lý Thiết Tử và Trương An (Dai Dudu, Li Tiezi và Zhang An)?

 Tác giả: Frank Dikötter

Người dịch: Nguyễn Quang A

NXB: Bloomsbury Publishing, 2026

3. Cuộc khủng bố đỏ

(1927–1931)

Cuộc nổi dậy ở Quảng Châu được kỳ vọng sẽ là ngọn lửa châm ngòi cho cuộc cách mạng, với những người nông dân ở các vùng nông thôn lân cận tập hợp để hỗ trợ công nhân, biến thành phố thành một pháo đài màu đỏ. Nhưng như Diệp Đình, người đã chạy trốn về Hồng Kông sau thảm bại, đã cay đắng nhận xét: “Quần chúng không tham gia vào cuộc nổi dậy. Tất cả các cửa hàng đều đóng cửa và nhân viên không tỏ ra muốn ủng hộ chúng tôi.” Người dân làng cũng đã không kịp thời xuất hiện khi giờ phút cách mạng đến. Trong một loạt các tuyên bố, Soviet Quảng Châu đã kêu gọi “tất cả nông dân đứng lên mạnh mẽ, tịch thu toàn bộ đất đai, tiêu diệt địa chủ và nông dân giàu có, đồng thời phá hủy tất cả giấy tờ sở hữu đất đai và giấy nợ”. Một lần nữa, Diệp Đình – người đã thất bại – than phiền rằng “nông dân không giúp đỡ chúng tôi.” 1

 Trần Thanh Cảnh

Phàm là nhà văn (theo đúng nghĩa của từ này), họ phải là những trí thức. Thậm chí, có thể gọi là những trí thức tinh hoa của một cộng đồng, một dân tộc.

 Bảo Thư

Ngày 20/01/1956, tạp chí Tổ Quốc – cơ quan ngôn luận của Đảng Xã hội Việt Nam – số 27 đăng truyện ngắn Anh Cò Lấm của Trần Dần (ký với bút danh Trần Bá Xá). Đây là truyện ngắn đề tài về phong trào Cải cách ruộng đất và công tác cán bộ. Nhân vật chính là anh Cò Lấm, một bần cố nông thất học và hơi ngơ ngác, "hâm hấp" nhưng nhờ Cải cách ruộng đất mà được "bắt rễ xâu chuỗi" rồi trở thành Chủ tịch kiêm Bí thư chi bộ xã. Và kể từ đó nhiều tình huống bi hài được tác giả kể một cách kín đáo và thâm thuý.

 Lê Hồng Lâm

Cuối tuần trước, tôi đội mưa đến xem Thư tình gửi Ngoại (Dear You) trong một suất chiếu đặc biệt và được chứng kiến cảm xúc của khán giả, từ những tràng cười rộ lên ở nửa đầu phim, rồi đến nửa cuối là những tiếng khóc… tập thể (có người cố nén, có người bật ra thành tiếng). Thế mới lý giải được tại sao bộ phim kinh phí thấp (chỉ 2 triệu đô) trở thành ngựa ô phòng vé của điện ảnh Trung Quốc, thu đến 291 triệu USD, xếp hạng thứ 14 toàn cầu (tính đến đầu tháng 8/2026).

 THÔI THÌ BUÔNG

Thôi thì buông

Cho bớt lệ tuôn

Có giữ nổi đâu mà chẳng buồn

Khóc một lần

Cười toét miệng luôn

Thiên lý dặm sầu sao chưa buông

 Tác giả: Frank Dikötter

Người dịch: Nguyễn Quang A

NXB: Bloomsbury Publishing, 2026

2. Kích động cách mạng

(1926–1927)

Đến cuối năm 1925, Đảng Cộng sản đã thành công trong việc nắm quyền kiểm soát hầu hết các bộ phận chính trị trong Quân đội Quốc dân đảng. “Hầu như tất cả công tác chính trị trong các đơn vị đều do họ đảm nhiệm,” Nikolai Kuibyshev, Trưởng đoàn cố vấn Liên Xô tại Nam Trung Quốc, viết, đồng thời cho biết thêm rằng “một số người thậm chí còn đảm nhiệm các chức vụ chỉ huy.” Tuy nhiên, trong nỗ lực vội vã bổ nhiệm một chính ủy cho mỗi sư đoàn, Đảng Cộng sản đã đi quá xa. Trong một số trường hợp, các binh sĩ mà họ tẩy não đã trở nên quá cực đoan đến mức nổi loạn chống lại chính các sĩ quan của mình, đánh đập họ hoặc phớt lờ mệnh lệnh. Tại một số đơn vị, tình trạng đào ngũ ngày càng gia tăng. 1

 Bảo Thư

Sau phong trào Nhân Văn - Giai Phẩm, Trần Dần học lớp chỉnh huấn tại ấp Thái Hà vào tháng 3-4/1958 cùng hơn 300 cán bộ văn hoá văn nghệ.

HÌNH NHƯ ĐÊM QUA
CÁI GIÓ CHUYỂN MÙA (1)

Đêm qua nằm nghe tiếng gió
Rơi rụng đâu phía bờ sông
Thì ra gió nồm bất cẩn
Va phải heo may trên không

Sáng nay chị bán hoa cúc
Đi ngang nhà tôi, hững hờ
Còn lão biên phòng hưu trí
Ngồi chống cằm ngó vu vơ...

Đêm qua buồn trông con nhện
Trở trời, uể oải buông tơ...

HÌNH NHƯ ĐÊM QUA
CÁI GIÓ CHUYỂN MÙA (2)

Thật ra làn gió đêm qua rất nhẹ
Chỉ vương vương chút xíu hương đồng
Qua Gò Vấp rồi đi đâu không biết
Làm anh nhớ quê nhà, lòng nổi một cơn dông.

Sáng nay thấy ông hoạ sỹ già mặt buồn rười rượi
Bảo: Heo may vấp phải giàn giáo công trình, rơi ở chợ An Đông.

HÌNH NHƯ ĐÊM QUA
CÁI GIÓ CHUYỂN MÙA (3)

Nắng: có nắng hanh một chút
Heo may: chỉ mảy mày may
Chiều tím: thoảng chiều tim tím
Lá bay: thích thì lá bay!

Sài Gòn hình như thu đến
Chẳng phải từ trên bao la
Mà thu đến từ đâu đó
Ở trong kỷ niệm, thi ca...

Hôm qua ông lão hàng xóm
Bảo ngày mai là lập thu
Phương Nam thuận hoà mưa nắng
Vậy mà giông gió mịt mù

Sài Gòn cũng Thu quyến rũ
Cũng có chiếc lá vàng rơi...
Đêm qua anh nghe xa vắng
Một mùa thu cũ... bời bời...

Buồn: chỉ buồn buồn một chút
Yêu: thì da diết, thẫn thờ...
Mùa thu Sài Gòn nhàn nhạt
Sao nhớ người ta ngẩn ngơ.

Nắng: chỉ nắng hanh một chút
Heo may: phiên phiến heo may
Ai đó: yêu thì cứ tím
Lá bay: thích thì lá bay.

Vậy thôi!

 Chung tay thúc đẩy sự phát triển KINH TẾ TƯ NHÂN VIỆT NAM – Động lực quan trọng nhất để dân giàu nước mạnh.

– Phạm Chi Lan, kinh tế gia

 Tác giả: Frank Dikötter

Người dịch: Nguyễn Quang A

NXB: Bloomsbury Publishing, 2026

1. Thời kỳ ấp trứng

(1921–1926)

Vào sáng ngày 21 tháng 1 năm 1793, Louis XVI, cựu Vua Pháp, đã tham dự thánh lễ cuối cùng, nhận lời chúc phúc từ linh mục và được đưa bằng xe ngựa qua những con phố đông đúc của Paris đến Quảng trường Cách mạng, nơi một giá treo cổ đang chờ đợi ông. Sau khi tóc ông bị cắt và cổ áo sơ mi bị tháo ra, ông bị trói vào một tấm ván, đầu đặt dưới lưỡi dao chém. Việc chém đầu diễn ra nhanh chóng, mặc dù theo một lời kể, lưỡi dao không cắt đứt cổ trong một nhát gọn gàng mà cắt xuyên qua phía sau hộp sọ và vào hàm. Charles-Henri Sanson, người cựu người hầu trung thành của ông với tư cách là người hành quyết hoàng gia kể từ năm 1778, đã kéo cái đầu ướt đẫm máu của vị chủ nhân cũ ra khỏi giỏ và trình bày nó trước đám đông phấn khích. 1 Đó là đỉnh điểm của một cuộc cách mạng bắt đầu vào năm 1789 với cuộc tấn công vào Bastille, một nhà tù nhà nước tượng trưng cho chế độ chuyên chế của chế độ quân chủ đang cầm quyền.

 Thái Hạo

Những ngày này ngồi đọc "Xuyên qua mọi chiến tuyến" của Nguyễn Xuân Thọ, lại thấy buồn hơn...

Buồn không phải bởi nội dung cuốn sách chất chứa những điều u ám tang thương, mà ngược lại, toàn những cái kết có hậu.

 Tino Cao

 Dương Thắng

Trên phần mộ của nhà triết học, nhà thơ Paul Valery đã viết lời đề từ như một bản tổng kết các thành tựu triết học của Bergson như sau: “Trong khi phần lớn các nhà triết học, kể từ thế kỷ XVIII, chịu ảnh hưởng nặng nề của các quan niệm cơ học - vật lý thì thật may mắn người anh em nổi tiếng của chúng ta đã dâng hiến đời mình cho triết học và các khoa học của cuộc sống. Sinh học đã khích lệ ông. Ông nghiên cứu tỷ mỷ cuộc sống và đã hiểu rõ nó, đã nhận thức nó như là tác nhân của tinh thần. Trong sự quan sát ý thức của bản thân, ông không ngần ngại đi tìm các luận cứ làm sáng tỏ những vấn đề tưởng chừng không bao giờ được giải quyết. Ông có một công lao to lớn với sự phát triển lý tính của nhân loại nhờ vào việc phục hồi và bảo vệ trực giác là cái trực tiếp gần với bản chất của chúng ta. Vai trò đích thực của triết học là hướng tư duy vào bản thân mình Nỗ lực này đòi hỏi người muốn mô tả nó phải có một cách tiếp cận đặc biệt thậm chí phải sáng tạo ra một phong cách trình bày đặc biệt để có thể thích hợp cho mục đích đó. Bởi vì ngôn ngữ bao giờ cũng nhanh chóng cạn kiệt đi khi tiếp cận với nguồn gốc của mình. Toàn bộ sức mạnh thiên tài của Bergson đã bộc lộ ra chính là ở chỗ này”.

 Nguyễn Thông

Cụ Nguyễn Hữu Đang và bi kịch thời đại

Nhắc đến án văn ở xứ này mà không nói riêng hoặc nói gì về cụ Nguyễn Hữu Đang thì coi như mất/khuyết hẳn điều quan trọng nhất.

 THƠ CHÙM

1.

Sau chiến tranh chấm dứt 51 năm, tôi đã quên ai là bên chiến bại. Và,

tôi cũng không nhớ ai là bên thắng cuộc.

2.

Tháng 7

tôi đã bắt đầu hái mưa

và tiếng côn trùng buổi tối.

 Tino Cao

Xin trân trọng cảm ơn PGS.TS. Hoàng Dũng, người đã đọc kĩ bài viết và góp ý để tôi bổ sung phần khảo sát về sự tiếp nhận của Giáo sư Cung Giũ Nguyên đối với tư tưởng Nhân Vị của Nicolas Berdyaev (1874-1948), qua đó làm rõ ảnh hưởng quan trọng của triết gia Nga này đối với quan niệm về Con Người mà Thầy Cung Giũ Nguyên theo đuổi suốt đời viết.

 Nguyễn Xuân Thọ

Hiện đang rộ lên các tranh cãi liên quan đến vụ lùm xùm xung quanh Hội Nhà văn. Người ta hỏi nhau có cần nó không nhỉ? Hội nên làm chính trị hay lo chuyện nhà văn?

 Nguyễn Thông

Thù dai cả bức chân dung

Giữa tháng 11.2023, dư luận xã hội, nhất là giới văn nghệ sĩ, văn hóa văn nghệ, dậy sóng vụ Phạm Xuân Trường và “án treo”. Xã hội nóng vậy nhưng tịnh không thấy một tờ báo mậu dịch quốc doanh nào hó hé nửa lời. Chắc còn chờ chỉ đạo. Làm thân phận “chim trong lồng” khổ thế đấy. Đó là thực chất của tự do báo chí ở xứ này.

 Lê Thọ Bình

Có một nghịch lý thú vị trong lịch sử thơ ca hiện đại: càng về sau, thơ càng ít nói về cái đẹp mà nói nhiều hơn về điều kiện để con người còn có thể sống như một con người. Sau hai cuộc thế chiến, sau những trại cải tạo, những cuộc lưu đày và những hệ tư tưởng từng hứa hẹn cứu rỗi nhân loại, thi ca không còn dễ dàng tin vào những chân lý tuyệt đối. Nó quay về với câu hỏi cổ xưa hơn: Điều gì còn có thể nâng đỡ con người khi mọi điểm tựa lần lượt sụp đổ?

 Đinh Thanh Huyền

Những trải nghiệm đầu tiên về văn chương do AI tạo ra khác hẳn với mọi trải nghiệm nghệ thuật trước đó của nhân loại. Lần này, con người không đứng trước câu hỏi “Bản chất của nghệ thuật là gì?”/“Giá trị của nghệ thuật là gì?”/ “Nghệ thuật có gì mới?” mà là câu hỏi: “Nghệ thuật sẽ sống hay chết?”. Câu hỏi đầy hoảng loạn, đau đớn này xuất hiện một cách quá đỗi bất ngờ, không ai được chuẩn bị tinh thần, không có gì báo trước cho một nhân loại vốn dư thừa thông tin mà ít khả năng tự bảo vệ. Giống như trong một trò đùa tai ác, con người sững sờ khi chỉ trong chớp mắt, món “đồ chơi” tinh thần cao quý nhất của mình bị cướp giật, bị “kẻ khác” chơi một cách tùy tiện, vừa chơi vừa phá. Chúng ta chỉ còn có thể lắp bắp phản đối yếu ớt nhưng dường như vô ích. Kẻ cướp đoạt có tên là AI không có trái tim, không có lòng thương hại, nó không cần biết đến nỗi thống khổ của con người. Nó thản nhiên vò xé thứ quý giá mà con người chăm bẵm mặc cho giống loài yếu ớt của chúng ta phẫn nộ và than khóc. Và nó lại do con người tạo ra!

  Phạm Toàn

Lâu lắm mới lại gặp một cuốn sách khiêm tốn, cuốn tiểu thuyết không kèm theo những tuyên ngôn về tài năng hiện đại và tinh thần hậu hiện đại, trái lại ở trang cuối tác giả còn thủ thỉ cảm ơn sự ủng hộ của Hội Nhà văn Việt Nam, sự chỉ giáo và chia sẻ của các văn nghệ sĩ và các nhà khoa học… của các bậc cao niên… nhờ đó mà bản thảo đã ra đời suôn sẻ…

 Tino Cao

* Version française ci-dessous

Linda Lê (trái) và Anna Moï (phải)

Từ lâu, tôi quan tâm đến những nhà văn sống và sáng tác giữa nhiều ngôn ngữ. Với các tác giả gốc Việt viết bằng tiếng Pháp, lịch sử thuộc địa và hậu thuộc địa tạo nên một hoàn cảnh chung, song mỗi người đến với Pháp ngữ bằng một tiểu sử và một quan niệm nghệ thuật riêng. Ở Linda Lê, tiếng Pháp gắn với người mẹ, trường học và sách vở từ thuở nhỏ. Sau khi rời Việt Nam, ngôn ngữ ấy còn mang theo khoảng cách vời vợi với người cha, sự xa lìa tiếng Việt, kinh nghiệm lưu đày và nỗi đau tang tóc. Với Anna Moï, tiếng Pháp đem lại một lối biểu đạt tự do, trực diện, hài hước và giàu chất thơ, trong khi tiếng Việt tiếp tục gìn giữ hồi ức tuổi thơ cùng thế giới cảm giác của mảnh đất miền Nam Việt Nam. Bài viết của tôi muốn đặt hai nhà văn cạnh nhau nhằm khảo sát hai cách viết về kí ức Việt. Linda Lê trở về quá khứ qua mất mát, lời kể đứt đoạn và những tiếng gọi rơi vào im lặng. Anna Moï khơi lại quá khứ qua thân thể, cây cỏ, thức ăn, khí hậu, sông nước và cảnh sắc. Xét về sự tiếp nhận, các tư liệu hiện có chưa đủ để chia họ thành hai phía cố định giữa văn chương phổ quát và chứng từ căn cước. Điều đáng khảo sát hơn là cách những phạm trù như lưu đày, Việt Nam, francophonie, nữ quyền và hậu thuộc địa tác động đến cách mỗi tác giả được đọc và được đánh giá về mặt thẩm mĩ thế nào.

Tino Cao

Ngày 12 tháng Mười 2025, Đài Tiếng nói Việt Nam gọi Hùng khí Đông A của Trần Thanh Cảnh là một bộ tiểu thuyết lịch sử đặc sắc, đồng thời ca ngợi lối viết hiện đại của tác phẩm. Ngày 23 tháng Bảy 2026, Nhà xuất bản Hội Nhà văn Việt Nam thông báo dừng phát hành bộ sách ấy cùng cuốn Đức Thánh Trần để “thẩm định lại nội dung”, theo văn bản được tác giả công bố năm ngày sau đó. Những tình tiết bị lên án có gốc trong chính sử và được nhà văn viết tiếp bằng hư cấu. Đức Thánh Trần, xuất bản lần đầu năm 2017, về sau được tác giả chỉnh sửa và đổi tên thành Trần Quốc Tuấn. Bản mới này cùng hai tiểu thuyết Trần Thủ Độ và Trần Nguyên Hãn được in thành bộ Hùng khí Đông A. Một tác phẩm từng qua cấp phép, được truyền thông nhà nước tán thưởng, nay bị đưa ra xét lại trong bầu không khí chính trị thù địch của nhiều năm sau. Đây là kiểm duyệt hồi tố, một cuộc thanh lọc kí ức nhắm cả vào những gì chính hệ thống từng chấp nhận. Giấy phép chỉ có giá trị như một xác nhận cung cấp khoảng bình yên tạm thời; hồ sơ xuất bản của quá khứ vẫn có thể bị mở lại và bị trừng phạt bất cứ lúc nào.

 Đặng Chương Ngạn

Sau những tranh luận dữ dội vừa qua, đã đến lúc Hội Nhà văn Việt Nam và các cơ quan quản lý văn hóa cần tổ chức những cuộc hội thảo, tọa đàm hoặc diễn đàn nghiêm túc về Nỗi buồn chiến tranh. Những người đồng tình cũng như những nhà văn, nhà thơ, độc giả… đang có quan điểm khác với Hội Nhà văn cần được mời tham dự, trình bày và bảo vệ nhận định của mình bằng văn bản.

 Lê Hồng Lâm

Điện ảnh Nhật Bản có hai bộ phim có từ Tokyo trong nhan đề đều để lại những khoảng lắng thấu tâm can: một là Tokyo Story (1953) của Yasujirō Ozu và hai là Tokyo Sonata (2008) của Kiyoshi Kurosawa.

 Tobi Trần - Giám tuyển Độc lập

Khi từng viết về loạt tranh Phố của Giáng Vân, tôi cho rằng điều đáng chú ý nhất không nằm ở việc chị vẽ phố theo nghĩa thông thường. Những con đường, mái nhà hay khoảng lặng trong tranh chưa bao giờ chỉ là một lát cắt của đô thị mà là những không gian đã được thời gian bào mòn để trở thành ký ức. Phố trong hội họa của Giáng Vân vì thế không còn là đối tượng để quan sát mà đã trở thành nơi lưu giữ cảm xúc, nơi mỗi lớp màu giống như một lớp thời gian lắng lại trên bề mặt toan.

 Tác giả: Frank Dikötter

Người dịch: Nguyễn Quang A

NXB: Bloomsbury Publishing, 2026

Lời giới thiệu

Bạn đọc cầm trên tay cuốn thứ 76 của tủ sách SOS²,^* cuốn BÌNH MINH ĐỎ TRÊN TRUNG QUỐC – Chủ nghĩa Cộng sản Chế ngự một phần tư Nhân loại thế nào của Frank Dikötter (Frank Dikötter RED DAWN OVER CHINA- How Communism Conquered A Quarter of Humanity) do nhà xuất bản Bloomsbury Publishing xuất bản năm 2026.

Trần Doãn Nho

Nói đến Trần Đình Sơn Cước, tôi nghĩ ngay đến bài thơ “Ngày tục giảng ở Huế” của anh.[1] Mời đọc vài trích đoạn:

Hết cuốn sách này đến cuốn sách khác đang bị "đấu tố" trên mạng và có cuốn đã bị thu hồi, tác giả và những người có liên quan bị xử lý nặng, thậm chí bị bắt giam.

Hai mươi hai năm trước, Thời của thánh thần của Hoàng Minh Tường bị thu hồi. Trước đó, Hội Nhà văn đã họp thẩm định cuốn sách. Các phát biểu trong buổi họp nhìn chung là phê phán, lấp lửng hay thẳng tuột. Tuy vậy, kết luận của buổi họp về cuốn sách khá mềm mỏng:

(1) "[...] Hội nghị đề nghị Bộ Thông tin và Truyền thông cho phát hành bình thường cuốn sách này.";

(2) "Cần có ý kiến chỉ đạo với giới báo chí, trước mắt không viết bài khen ngợi cũng như phê phán, không gây ồn ào quảng cáo không có lợi"; và

(3) "Chờ một dịp thuận lợi sẽ tổ chức tọa đàm nói rõ ưu khuyết của tập sách, đặc biệt là khuynh hướng sáng tác để rút kinh nghiệm chung."

Việc quyết định thu hồi cuốn sách của anh Hoàng Minh Tường như thế là từ bên trên, chứ không phải do Hội Nhà văn.

Văn Việt

 Nguyễn Thông

Hai ông “ường” bị lên bờ xuống ruộng

Cả hai ông cùng vần “ường”, một ông nhà văn tên cúng cơm Hoàng Minh Tường, ông kia là nhà điêu khắc gò đồng tên theo CCCD do chính quyền cấp là Phạm Xuân Trường. Rất nổi tiếng, được kính trọng nể phục, cả ông viết văn lẫn ông gò đồng.

- Xin chúc mừng bà ra mắt cuốn sách Kinh tế tư nhân Việt Nam rất thành công. Lí do hay cú hích lớn nhất nào ở thời điểm này khiến bà và các đồng nghiệp, các bạn bè viết và ra mắt sách trong năm nay?

 Cứu vãn nguồn sống của bảy mươi triệu người Đông Nam Á

Phạm Phan Long

29-7-2026

Lời dẫn

Từ những con cá bị lở loét trên sông Kok ở Thái Lan đến nguy cơ ô nhiễm lan rộng khắp lưu vực Mekong và Salween, Đông Nam Á lục địa đang chứng kiến một cuộc khủng hoảng môi trường xuyên biên giới ngày càng nghiêm trọng. Trong bối cảnh hoạt động khai thác đất hiếm và phát triển thủy điện tiếp tục mở rộng, câu hỏi không còn là liệu khu vực có cần tăng cường hợp tác hay không, mà là liệu ASEAN có thể biến những cam kết về quyền môi trường thành các cơ chế bảo vệ thực sự, trước khi những tổn thất trở nên không thể đảo ngược.

Thứ Ba, ngày 12 tháng 12 năm 1933
Chuyến thăm Trường Mỹ thuật Đông Dương

(L'Avenir du Tonkin, thứ Tư, 13 tháng 12 năm 1933)

Bảo Chân dịch[1]

Chuyến viếng thăm Trường Mỹ thuật Đông Dương của Hoàng đế Bảo Đại đã diễn ra vào sáng hôm qua, thứ Ba, ngày 12 tháng mười hai, từ 10 giờ đến 11 giờ. Ngài Toàn quyền Pasquier, một người rất am hiểu nghệ thuật và bản thân ngài cũng là một nghệ sĩ tài hoa, đã đích thân tháp tùng vị Hoàng đế trẻ (ít ai biết rằng ông Pasquier là người say mê hội họa và một bảo tàng ở Pháp hiện đang sở hữu một bức tranh của ông ấy).

 Thận Nhiên giới thiệu, lời bình của ChatGPT

Trần Vàng Sao qua nét vẽ Trần Thế Vĩnh

 ĐƯỜNG CHÂN TRỜI CỦA ĐẤT NƯỚC

(Tưởng niệm những người lính đã ngã xuống ở Trường Sa)

Biển vẫn thức

từ những mùa gió cũ.

 Nguyễn Đinh Phong

Bốn "thảm họa nhân sinh" lớn nhất của văn minh nhân loại đều xảy ra quanh "bữa ăn". Đó không phải trùng hợp.

 Truyện ngắn của Đa Mi

Trời mưa dầm cả đêm. Tôi chế bình trà, bỏ vô balô rồi mặc áo mưa vô trường. Buổi học này, tôi sẽ đứng sáu tiết liền tù tì. Xen giữa mỗi tiết là năm phút giải lao. Nhưng thường thì, tiết thứ ba tôi sẽ cho sinh viên nghỉ lâu một chút. Vì vậy, tôi cần bình trà này. Và ở quãng nghỉ đó, tôi bấm thang máy xuống đất, đội cái mưa lất phất băng qua đường, có một chốt gác dân phòng, ban ngày thường không có ai. Tôi hút thuốc, nhấp từng ngụm trà ấm ở đó.

Tino Cao

Trước khi đăng tại đây, bài viết của tôi đã được gửi đến đạo diễn Trần Văn Thủy để ông đọc và góp ý về những chi tiết liên quan đến bộ phim tài liệu Chuyện tử tế. Để trình bày tương đối đầy đủ bối cảnh lịch sử, hậu trường chính trị cùng các vấn đề nghệ thuật của tác phẩm, bài viết dài hơn một bài đăng thông thường. Anh chị và các bạn quan tâm xin lưu lại, đọc vào lúc thuận tiện. Nếu đề tài nằm ngoài mối quan tâm, xin bỏ qua.

 Tino Cao

 Nguyễn Xuân Vượng

Nhà văn Nguyễn Công Hoan (1903-1977) là một cây bút lão thành của văn học Việt Nam hiện đại, có sức sống bền bỉ trong nhiều thế hệ độc giả. Ông tham gia cách mạng, đảm nhiệm nhiều công việc trong kháng chiến chống Pháp. Khi hòa bình lập lại ở miền Bắc, năm 1957, Hội Nhà văn Việt Nam được thành lập và Nguyễn Công Hoan trở thành Chủ tịch đầu tiên của Hội. Vị trí ấy khiến người ta liên tưởng đến Nguyễn Tuân, người từng giữ cương vị Tổng Thư ký Hội Văn nghệ Việt Nam từ Đại hội Văn nghệ toàn quốc lần thứ nhất năm 1948. Hai nhà văn lớn, hai cá tính văn chương rất khác nhau, nhưng đều được đặt vào những vị trí tiêu biểu của đời sống văn nghệ trong những năm đầu của một thời đại mới.

(Để kỷ niệm 25 năm thành lập)

Nguyễn Viện

Mặc dù là người gốc Bắc nhưng tôi không mấy khi đi Hà Nội.

Di cư vào Nam từ lúc 5 tuổi năm 1954, đến mãi 1998 hay 1999 gì đó, tôi mới có dịp ra Bắc. Ngay lần đầu ấy, tôi đã được gặp và quen hoạ sĩ Thành Chương qua giới thiệu của nhà thơ Nguyễn Việt Chiến. Năm 2001, tôi đi Hà Nội lần thứ hai, lúc này Thành Chương đang cho xây dựng một mô hình mang tính bảo tàng cho cả nền văn minh, văn hoá Bắc bộ, dựa vào một vách núi trên Sóc Sơn. Thành Chương rủ tôi lên chơi.

 Liễu Trương dịch và giới thiệu

II

Catherine Lescault