Danh ngôn
“Thế giới này, như nó đang được tạo ra, là không chịu đựng nổi. Nên tôi cần có mặt trăng, tôi cần niềm hạnh phúc hoặc cần sự bất tử, tôi cần điều gì đó có thể là điên rồ nhưng không phải của thế giới này.”
“Ce monde, tel qu’il est fait, n’est pas supportable. J’ai donc besoin de la lune, ou du bonheur, ou de l’immortalité, de quelque chose qui ne soit dement peut-etre, mais qui ne soit pas de ce monde.”
(Albert Camus, Caligula)
.
“Tất cả chúng ta, để có thể sống được với thực tại, đều buộc phải nuôi dưỡng trong mình đôi chút điên rồ.”
“Nous sommes tous obligés, pour rendre la realite supportable, d’entretenir en nous quelques petites folies.”
(Marcel Proust, À l’ombre des jeunes filles en fleurs)
.
“Nghệ thuật và không gì ngoài nghệ thuật, chúng ta có nghệ thuật để không chết vì sự thật.”
“L’art et rien que l’art, nous avons l’art pour ne point mourir de la vérité.” (Friedrich Nietzsche, Le Crépuscule des Idoles)
.
“Mạng xã hội đã trao quyền phát ngôn cho những đạo quân ngu dốt, những kẻ trước đây chỉ tán dóc trong các quán bar sau khi uống rượu mà không gây hại gì cho cộng đồng. Trước đây người ta bảo bọn họ im miệng ngay. Ngày nay họ có quyền phát ngôn như một người đoạt giải Nobel. Đây chính là sự xâm lăng của những kẻ ngu dốt.”
“Social media danno diritto di parola a legioni di imbecilli che prima parlavano solo al bar dopo un bicchiere di vino, senza danneggiare la collettività. Venivano subito messi a tacere, mentre ora hanno lo stesso diritto di parola di un Premio Nobel. È l’invasione degli imbecilli.”
(Umberto Eco, trích từ bài phỏng vấn thực hiện tại Đại học Turin (Ý), ngày 10 tháng 6 năm 2015, ngay sau khi U. Eco nhận học vị Tiến sĩ danh dự ngành Truyền thông và Văn hoá truyền thông đại chúng. Nguyên văn tiếng Ý đăng trên báo La Stampa 11.06.2015)
Ban Biên tập
Địa chỉ liên lạc:
1. Thơ
tho.vanviet.vd@gmail.com
2. Văn
vanviet.van14@gmail.com
3. Nghiên cứu Phê Bình
vanviet.ncpb@gmail.com
4. Vấn đề hôm nay
vanviet.vdhn1@gmail.com
5. Thư bạn đọc
vanviet.tbd14@gmail.com
6. Tư liệu
vanviet.tulieu@gmail.com
7. Văn học Miền Nam 54-75
vanhocmiennam5475@gmail.com
Tra cứu theo tên tác giả
- A. A. Fadeev
- A. Puskin
- A. T.
- Abdulrazak Gurnah
- Abraham F. Lowenthal
- Ace Le
- Ace Lê
- Adam Gopnik
- Adonis
- Adrian Horton
- Agi Mishol
- Ái Điểu
- Ajar
- Akiko Miki
- Alain Guillemin
- Alan Phan
- Alăng Văn Gáo
- Alăng Văn Giáo
- Albert Camus
- Aldous Huxley
- Aleksandr Griboedov
- Alesandr Blok
- Alex Marshall
- Alex Smith
- Alex Thai
- Alex-Thái Đình Võ
- Alexander Fadeev
- Alexander Solzhenitsyn
- Alexandra Alter
- Alexandre FERON
- Alexandre Féron
- Alice Munro
- Alina Lesik
- Alison Flood
- Allen Ginsberg
- Alyssa I. Smith
- Amanda Gorman
- Amartya Sen
- Amelia Glaser
- Amos Oz
- An Nam
- Anatole France
- Anatoly Gavrilov
- Anders Olsson
- André Breton
- André Menras
- André Menras – Hồ Cương Quyết
- André Menras Hồ Cương Quyết
- Andrea Hoa Pham
- Andrea Kendall-Taylor
- Andreas Bernard
- Andreas Fulda
- Andreas Wimmer
- Andrew Postman
- Andy Cao
- Anh Anh
- Anh Hồng
- Anh Hồng (nhà thơ)
- Ánh Liên
- Anh Nhi
- Anh Văn
- Anika Zeller
- Anna Akhmatova
- Anna Maria Bracale Ceruti
- Anna Mitchell
- Anna Schmid
- Anne Carson
- Anne Cazaubon
- Anne Hébert
- Anne Henochowicz
- Anne Nguyễn
- Annie Ernaux
- António Jacinto
- Antôn Nguyễn Trường Thăng
- Archimedes L.A. Patti
- Arlette Quỳnh Anh Trần
- Arnold Schwarzenegger
- Artem Sakharov
- Arthur Koestler
- Arty Abel
- Arvind Subramanian
- Augustina
- Aurélie Coulon
- Aurelien Breeden
- Ba Đâu Thảo
- Ba Sàm
- Bá Thụ Đàm
- Bạch Cúc
- Bạch Hoàn
- Bách Mỵ
- Bách Thân
- Bạch X. Phẻ
- Bạch Xuân Phẻ
- Badiucao
- Bakhtin
- Ban Mai
- Bàn Văn Thòn
- Ban Vận động Văn đoàn Độc lập Việt Nam
- Bảo Chân
- Bảo Huân
- Bảo La
- Bảo Nhi Lê
- Bảo Ninh
- Bảo Phác
- Bảo Thư
- Bảo Tích
- Bão Vũ
- Bảo Yến
- Barbara Demick
- Bashô
- Bạt Xứ
- Batrioldman
- Bauxite Việt Nam
- Bắc Đảo
- Bắc Phong
- Bằng Việt
- BB Ngô
- Bei Dao
- Benjamin Péret
- Benjamin Ramm
- Bertolt Brecht
- Bertrand Russell
- Bettina Rheims
- Bích Ngân
- Biếm họa
- Biên Cương
- Biệt Hiệu
- Bilahari Kausikan
- Bill Hayton
- Billy Collins
- Bình Nguyên Lộc
- Brahma Chellaney
- Branko Milanovic
- Brett Reilly
- Brian Pascus
- Brian Wu
- Brice Pedroletti
- Brodsky
- Bryan
- Bùi An
- Bùi Bảo Trúc
- Bùi Bắc
- Bùi Bích Hà
- Bùi Chát
- Bùi Chí Trung
- Bùi Chí Vinh
- Bùi Công Thuấn
- Bùi Công Trực
- Bùi Đức Lại
- Bùi Giáng
- Bùi Hải Quảng
- Bùi Hoàng Tám
- Bùi Hoằng Vị
- Bùi Huệ Chi
- Bùi Huy
- Bui Huy Hoi Bui
- Bùi Mai Hạnh
- Bùi Mạnh Hùng
- Bùi Mẫn Hân
- Bùi Minh Quốc
- Bùi Ngọc Tấn
- Bùi Quang Thắng
- Bùi Suối Hoa
- Bùi Thanh Hiếu
- Bùi Thanh Phương
- Bùi Thanh Tuấn
- Bùi Thụy Băng
- Bùi Tiến An
- Bùi Trân Phượng
- Bùi Trọng Hiền
- Bùi Văn Kha
- Bùi Văn Nam Sơn
- Bùi Việt Sỹ
- Bùi Vĩnh Phúc
- Bùi Xuân Bách
- Bùi Xuân Đính
- Bùi-Viết Văn Đức
- Bulgakov
- Bửu Chỉ
- C. Edward Watson
- C.D.
- Cái Lư Hương
- Cái Trọng Ty
- Cam Ly
- Cameron Shingleton
- Cảnh Chánh
- Cao Bảo Vân
- Cao Bình Minh
- Cao Chi
- Cao Gia An
- Cao Hành Kiện
- Cao Huy Thọ
- Cao Huy Thuần
- Cao Kim Ánh
- Cao La
- Cao Quang Nghiệp
- Cao Tần
- Cao Thị Hồng
- Cao Thu Cúc
- Cao Tự Thanh
- Cao Việt Dũng
- Cao Viết Tuấn
- Cao Xuân Hạo
- Cao Xuân Huy
- Carl Bildt
- Carl O. Schuster
- Carlos Assunção
- Carolyn Mary Kleefeld
- Cát Linh
- Cẩm Tú
- Cấn Thị Thêu
- Chan Phuong
- Chanh Tam
- Charles Bo
- Charles Bukowski
- Charles S. Kraszewski
- Charles Simic
- ChatKP
- Chau Doan
- Châm Khanh
- Chân Minh
- Chân Pháp Xa
- Chân Phương
- Chân Xuân Tản Viên
- Châu Diên
- Châu Hải Đường
- Châu Hồng Thủy
- Châu Hữu Quang
- Chenn
- Chế Diễm Trâm
- Chế Lan Viên
- Chi Mai
- Chi Phương
- Chiêu Dương
- Chiêu Khiêm
- Chiharu Shiota
- Chim Hải
- Chim Trắng
- Chinh Ba
- Chính Tâm
- Chính Vĩ
- Chinua Achebe
- Chơn Không Cao Ngọc Phượng
- Christian Gampert
- Christian Welzel
- Christina Mary Hjortlund
- Christoph Giesen
- Christoph Sator
- Christopher Balding
- Christopher Goscha
- Christy Wampole
- Chu Dương
- Chu Hảo
- Chu Hoạch
- Chu Kim
- Chu Mộng Long
- Chu Quang Tiềm
- Chu Tử
- Chu Văn Lễ
- Chu Văn Sơn
- Chu Vĩnh Hải
- Chu Vương Miện
- Chu Xuân Diên
- Chung Le
- Claire Simon
- Claus Hecking
- Clay Phạm
- Clément Ghys
- Concepcion de Leon
- Connie Hoàng
- Cora Engelbrecht
- Costica Bradatan
- Cổ Ngư
- Công Nguyễn
- Cù An Hưng
- Cù Huy Hà Vũ
- Cù Mai Công
- Cù Tuấn
- Cung Minh Huân
- Cung Tích Biền
- Cung Trầm Tưởng
- Cư sĩ Minh Đạt
- D. S. Likhachev
- Da Màu
- Dạ Ngân
- Dạ Thảo Phương
- Dã Tượng
- DAD
- Dadolin Murak
- Daisetz Teitaro Suzuki
- Damien Cave
- Damien Keown
- Dan Bilefsky
- Dan Slater
- Dana Gioia
- Danh ngôn
- Dani Rodrik
- Daniel Halpern
- Daniel Hautzinger
- Daniela Prugger
- Daron Accemoglu
- David Brown
- David Gascoyne
- David Marchese
- David Weinberger
- Ðặng Thơ Thơ
- Demetrio Paparoni
- DEUTSCHE WELLE
- Di
- Di Li
- Diêm Liên Khoa
- Diễm Thi
- Diễm Tường
- Diễn đàn Thế kỷ
- Diệp Duy Liêm
- Diệp Huy
- Ðinh Cường
- Dino Buzatti
- Dipanjan Roy Chaudhury
- Dmitri Prokofyev
- Dmitry Burago
- Dmitry Muratov
- Dmitry Tsyganov
- Doãn Cẩm Liên
- Doãn Mạnh Dũng
- Doãn Mẫn
- Doãn Quốc Sỹ
- Dominique Lemieux
- Donald Inglehart
- Donna Ashworth
- Ðỗ Quang Nghĩa
- Ðỗ Quyên
- Du Tử Lê
- Dung Nguyễn
- Dũng Phan
- Dũng Trung Kqd
- Dũng Vũ
- Duy Lam
- Duy Tân
- Duy Thanh
- Duy Thông
- duyên
- Duyên Anh
- Duyên Khánh
- Dư Hoa
- Dư Kiệt
- Dư Thị Hoàn
- Dư Thu Vũ
- Dương Diên Hồng
- Dương Đại Triều Lâm
- Dương Đình Giao
- Dương Khánh Phương
- Dương Kiền
- Dương Ngạn
- Dương Nghiễm Mậu
- Dương Ngọc Thái
- Dương Như Nguyện
- Dương Phương Vinh
- Dương Thắng
- Dương Thiệu Tước
- Dương Thu Hương
- Dương Thuấn
- Dương Tú
- Dương Tường
- Dương Văn Ba
- Dương Vân
- Dylan Suher
- Đa Mi
- Đà Văn
- Đàm Hà Phú
- Đàm Hách Thành
- Đào An Khánh
- Đào Anh Kha
- Đào Công Tiến
- Đào Duy Anh
- Đào Hiếu
- Đào Lê Na
- Đào Ngọc Chương
- Đào Nguyên
- Đào Nguyễn
- Đào Nguyên Phương Thảo
- Đào Như
- Đào Phương Liên
- Đào Quang Toản
- Đào Tấn Phần
- Đào Thái Tôn
- Đào Thị Hương
- Đào Tiến Thi
- Đào Trung Đạo
- Đào Trường Phúc
- Đào Tuấn
- Đào Tuấn Ảnh
- Đào Văn Bình
- Đào Văn Thuỵ
- Đào Văn Tiến
- Đào Vũ Anh Hùng
- Đạt Nguyễn
- Đặng Anh Đào
- Đặng Bích Phượng
- Đặng Chương Ngạn
- Đặng Đình Cung
- Đặng Đình Mạnh
- Đặng Gia Mẫn
- Đặng Hà
- Đặng Hải Sơn
- Đặng Hoàng Giang
- Đặng Hồng Nam
- Đặng Hùng Võ
- Đặng Hương Giang
- Đặng Hữu
- Đặng Lưu
- Đặng Mai Lan
- Đặng Mậu Tựu
- Đăng Nguyên
- Đặng Nguyên Triết
- Đặng Phùng Quân
- Đặng Quốc Thông
- Đặng Sơn Duân
- Đặng Thái
- Đăng Thành
- Đặng Thân
- Đặng Thị Hảo
- Đặng Thơ Thơ
- Đặng Tiến
- Đặng Tiến (Thái Nguyên)
- Đặng Trung Nghĩa
- Đặng Túy
- Đặng Văn Dũng
- Đặng Văn Hùng
- Đặng Văn Ngữ
- Đặng Văn Sinh
- Đặng Vũ Vương
- Đặng Xuân Thảo
- Đặng Xuân Xuyến
- Đằng-Giao
- Đậu Anh Tuấn
- Điểm Thọ
- Đinh Bá Anh
- Đinh Cường
- Đinh Hoàng Thắng
- Đinh Hùng
- Đình Kính
- Đinh Lê Vũ
- Đinh Linh
- Đinh Ngọc Thu
- Đinh Phương
- Đinh Phương Thảo
- Đinh Quang Anh Thái
- Đinh Quang Tỉnh
- Đinh Thanh Huyền
- Đinh Thị Như Thúy
- Đinh Trường Chinh
- Đinh Từ Bích Thuý
- Đinh Từ Bích Thúy
- Đinh Văn Đức
- Đinh Vũ Hoàng Nguyên
- Đinh Ý Nhi
- Đinh Yên Thảo
- Đoàn Ánh Thuận
- Đoàn Bảo Châu
- Đoàn Cầm Thi
- Đoàn Công Lê Huy
- Đoàn Hồng Lê
- Đoàn Huy Giao
- Đoàn Huyền
- Đoàn Khắc Xuyên
- Đoàn Lê Giang
- Đoàn Nhã Văn
- Đoàn Thanh Liêm
- Đoan Trang
- Đoàn Tùng Nguyễn
- Đoàn Tử Huyến
- Đoàn Việt Hùng
- Đoàn Xuân Kiên
- Đỗ Anh Hoa
- Đỗ Anh Tuấn
- Đỗ Bích Thuý
- Đỗ Cao Bảo
- Đỗ Duy Ngọc
- Đỗ Đức
- Đỗ Đức Đông Ngàn
- Đỗ Đức Hiểu
- Đỗ Hòa
- Đỗ Hoàng Diệu
- Đỗ Hồng Ngọc
- Đỗ Hồng Nhung
- Đỗ Hữu Chí
- Đỗ Kh
- Đỗ Kh.
- Đỗ Khiêm
- Đỗ Kim Thêm
- Đỗ Lai Thuý
- Đỗ Lai Thúy
- Đỗ Lê Anh Đào
- Đỗ Mạnh Hoàng
- Đỗ Minh Tuấn
- Đỗ Nghê
- Đỗ Ngọc
- Đỗ Ngọc Thống
- Đỗ Quang Nghĩa
- Đỗ Quang Vinh
- Đỗ Quý Toàn
- Đỗ Quyên
- Đỗ Quỳnh Dao
- Đỗ Thái Bình
- Đỗ Thắng Cảnh
- Đỗ Thị Thu Trà
- Đỗ Thiên Anh Tuấn
- Đỗ Trí Vương
- Đỗ Trọng Khơi
- Đỗ Trung Quân
- Đỗ Trường
- Đỗ Tuyết Khanh
- Đồng Chuông Tử
- Đông Hoài
- Đông Hồ
- Đông Kha
- Đông Ngàn Đỗ Đức
- Đông Nghi
- Đức Ban
- Đức Đàm
- Đức Flying Bay
- Đức Hoàng
- Đức Lê
- Đức Phổ
- Đức Tâm
- Đức Tiến
- E. M. Forster
- E.E. Cummings
- E.M. Chernoivanenko
- Eamonn Butler
- Eckart Kleßmann
- Eduardo Galeano
- Edward Hirsch
- Elena Pucillo Truong
- Elias Canetti
- Ellen Bass
- Eloisa Amezcua
- Emiel Roothooft
- Emma Loffhagen
- Emmanuelle Jardonnet
- Eric Henry
- Eric Weiner
- Erica Frantz
- Erik Harms
- Erik Korling
- Euan Ward
- Éva Voszka
- Evgheni Dobrenko
- F.N.
- Federico García Lorca
- Feliks Kuznesov
- Filip Lech
- Flanny O’Connor
- Florence Noiville
- Florian Altenhöner
- France A. Córdova
- Francis Fukuyama
- Francis Fukuyma
- François Guillemot
- Frank Dikötter
- Frank O'Hara
- Frankfurt
- Fred Hiatt
- Friedrich Dürrenmatt
- Friedrich Nietzsche
- Friedrich Wilhelm Graf
- Fritz J. Raddatz
- Gã Khờ
- Gabriel García Márquez
- Gabriel Josipovici
- Gaither Stewart
- Gaiutra Bahadur
- Gary Leupp
- Gavin Butler
- Gặp gỡ và trò chuyện
- Georg Bönisch
- Georg Trakl
- George Burchett
- George Orwell
- George Perreault
- George Siemens
- Georges Condominas
- Gerhard Will
- Germain Droogenbroodt
- Giang Công Thế
- Giang Dang
- Giang Lại Đức
- Giang Nam
- Giáng Vân
- Giáo hoàng Leo XIV
- Giao Nguyễn
- Giáp Văn Dương
- Gideon Rachman
- Giuse Lê Công Đức
- Goethe
- Gonçalo Fernandes
- Gottfried Benn
- Graham Allison
- Grigory Yudin
- Günter Kunert
- Gyảng Anh Iên
- Hà Duy Phương
- Hà Dương Tuấn
- Hà Dương Tường
- Hà Đình Nguyên
- Hạ Đình Nguyên
- Hà Huy Khoái
- Hà Huy Sơn
- Hà Hương
- Hà Lệ Minh
- Hà Ngọc Hòa
- Hạ Nguyên
- Hà Nguyên Du
- Hà Nhân
- Hà Nhật
- Hà Phạm Phú
- Hà Quang Vinh
- Hà Sĩ Phu
- Hà Thanh Vân
- Hà Thế
- Hà Thị Minh Đạo
- Hà Thúc Sinh
- Hà Thủy Nguyên
- Hà Tùng Long
- Hà Tùng Sơn
- Hà Văn Tấn
- Hà Văn Thịnh
- Hà Văn Thùy
- Hà Vũ Trọng
- Hagi Kenaan
- Hai An Vu
- Hải Hạc
- Hải Ngọc
- Hai Thanh
- Hàm Anh
- Han Dang
- Hàn Giang
- Han Kang
- Hàn Vĩnh Diệp
- Hạnh Diễm
- Hạnh Nguyên
- Hạnh Phước
- Hạnh Viên
- Hannah Beech
- Hào Thiện Nhân
- Hari Kunzru
- Haruki Murakami
- Hân Hương
- Heiko Buschke
- Heinrich Heine
- Henri Michaux
- Henry David Thoreau
- Henry Wadsworth Longfellow
- Heriberto Araújo
- Hermann Hesse
- Hermann von Helmholtz
- Hiền Trang
- Hiệp Ikaria
- Hiệu Minh
- Hiếu Tân
- Ho Lai-Ming
- Hòa Bình Lê
- Hoa Níp
- Hoa Quỳnh Nguyễn
- Hoài Hương
- Hoài Nam
- Hoài Phương
- Hoài Thanh
- Hoài Việt
- Hoài Ziang Duy
- Hoan Doan
- Hoàn Nguyễn
- Hoàng Ánh
- Hoàng Anh Tuấn
- Hoàng Cát
- Hoàng Cầm
- Hoàng Chí Hiếu
- Hoàng Chính
- Hoàng Cường Long
- Hoàng Dũng
- Hoàng Dương Tuấn
- Hoàng Đăng Khoa
- Hoàng Đỗ
- Hoàng Đông
- Hoàng Đức Truật
- Hoàng Hà
- Hoàng Hải Thủy
- Hoàng Hải Vân
- Hoảng Hãn
- Hoàng Hôn
- Hoàng Hưng
- Hoàng Khởi Phong
- Hoàng Kim Oanh
- Hoàng Lại Giang
- Hoàng Lan
- Hoàng Lan Anh
- Hoàng Lan Chi
- Hoàng Lê
- Hoàng Lệ
- Hoàng Linh
- Hoàng Long
- Hoàng Luận
- Hoàng Mai Ðạt
- Hoàng Mạnh Hải
- Hoàng Minh Trí
- Hoàng Minh Tường
- Hoàng Nam
- Hoàng Nga
- Hoàng Ngọc Biên
- Hoàng Ngọc Hiến
- Hoàng Ngọc Nguyên
- Hoàng Ngọc Tuấn
- Hoàng Nguyễn
- Hoàng Nguyên Vũ
- Hoàng Nhơn
- Hoàng Nhuận Cầm
- Hoàng Phạm Gia Khang
- Hoàng Phong Tuấn
- Hoàng Phủ Ngọc Tường
- Hoàng Quân
- Hoàng Quốc Dũng
- Hoàng Quốc Hải
- Hoàng Thị Hường
- Hoàng Thị Thu Thủy
- Hoàng Thu Phố
- Hoàng Thúy
- Hoàng Thuỵ Anh
- Hoàng Tiến
- Hoàng Trung Thông
- Hoàng Tuấn Công
- Hoàng Tuấn Phổ
- Hoàng Tùng
- Hoàng Tuỵ
- Hoàng Tư Giang
- Hoàng Văn Sơn
- Hoàng Việt
- Hoàng Vũ Sơn
- Hoàng Vũ Thuật
- Hoàng Xuân Phú
- Hoàng Xuân Sơn
- Hoàng Xuân Tuyền
- Hoàng Yến
- Honoré de Balzac
- Horst Bienek
- Howard Gardner
- Hồ Anh Thái
- Hồ Bạch Thảo
- Hồ Bất Khuất
- Hồ Diệu Vân
- Hồ Dzếnh
- Hồ Đắc Vũ
- Hồ Đình Nghiêm
- Hồ Hải Thụy
- Hồ Hữu Tường
- Hồ Khánh Vân
- Hồ Minh Tâm
- Hồ Ngọc Đại
- Hồ Như
- Hồ Phú Bông
- Hồ Thanh Bình
- Hồ Tịnh Tình
- Hồ Trường An
- Hồ Tú Bảo
- Hội những người ủng hộ GS. Chu Hảo
- Hồng Anh
- Hồng Hoang
- Hồng Lê Thọ
- Hồng Phú
- Huệ Đan
- Huệ Hương Hoàng
- Huguette Bertrand
- Huong Nguyen
- Huy Bảo
- Huy Cận
- Huy Đức
- Huy Tưởng
- Huyền Thương
- Huỳnh Duy Lộc
- Huỳnh Hoa
- Huỳnh Hữu Uỷ
- Huỳnh Hữu Ủy
- Huỳnh Kim Báu
- Huỳnh Kim Quang
- Huỳnh Lê Nhật Tấn
- Huỳnh Liễu Ngạn
- Huỳnh Ngọc Chênh
- Huỳnh Như Phương
- Huỳnh Sơn Phước
- Huỳnh Tấn Mẫm
- Huỳnh Thế Du
- Huỳnh Thục Vy
- Huỳnh Trọng Khang
- Huỳnh Tuấn Anh
- Hứa Chương Nhuận
- Hứa Lập Chí
- Hương Lan
- Hường Thanh
- Hướng Thiện
- Hương Thủy
- Hữu Danh
- Hữu Đông
- Hữu Loan
- Hữu Mai
- Hữu Ngọc
- Hữu Phương
- Ian Bui
- Ian Johnson
- Igor Poglazov
- Iio Sōgi
- Ilza Burchett
- Inrasara
- Iris Radisch
- Isabella Kwai
- Issa
- Issac Bashevis Singer
- Italo Calvino
- Iya Kiva
- J. M. Lotman
- J.B Nguyễn Hữu Vinh
- Jacques Attali
- Jacques Prévert
- Jacqui Palumbo
- Jake Johnson
- James Borton
- James Daniel Spears
- James G. Zumwalt
- James Grossman
- James Joyce
- James Poniewozik
- James Stavridis
- James WrightJuan Felipe Herrera
- Jang Kều
- Janos Kornai
- Jared Carters
- Jason Lopata
- Jason Morris-Jung
- Jay Nordlinger
- Jaya K.
- Jean Chesnaux
- Jean d'Ormesson
- Jean Piaget
- Jean Przyluski
- Jean Toomer
- Jean-Jacques Brochier
- Jean-Jacques Roth
- Jean-Louis Rocca
- Jean-Luc Chalumeau
- Jean-Marc Roberts
- Jean-Patrick Géraud
- Jean-Paul Sartre
- Jefferson Cowie
- Jeffrey Hanfover
- Jeffrey Nall
- Jessica Swoboda
- Jessie Yeung
- Jiayang Fan
- Jimmy Carter
- Joan Hua
- João Guimarães Rosa
- Joaquin Nguyễn Hòa
- Johann Grolle
- John Ashbery
- John Barrow
- John Cheever
- John D. Howard
- John Freeman
- John Keane
- John McCain
- Jon Fosse
- Jonathan Dee
- Jonathan London
- Jonathan Scott Holloway
- Jörg Wischermann
- Jorge Amado
- Jorge Luis Borges
- Joschka Fischer
- José Antonio Bowen
- Josée Lapointe
- Joseph Wong
- Joseph Wright
- Josh Rogin
- Joshua Rothman
- Juan Pablo Cardenal
- Juan Pablo Cardenal & Heriberto Araújo
- Julia Cagé
- Julie Thi Underhill
- Julio Cortázar
- Jun’ichiro Tanizaki
- Kahil Gibral
- Kai Hoàng
- Kale
- Kalynh Ngô
- Kamel Daoud
- Kao Phú
- Kap Seol
- Karel Appel
- Karen Tongson
- Kate Chopin
- Katie Razzall
- Kazuo Shiraga
- Kenneth Nguyen
- Kenzaburo Oe
- Keorapetse Kgositsile
- Kerstin Holm
- Kều Jang
- Kha Lương Ngãi
- Kha Tiệm Ly
- Khải Đơn
- Khái Hưng
- Khaled Juma
- Khaly Chàm
- Khang Quốc Ngọc
- Khánh
- Khánh Bình
- Khánh Duy
- Khánh Khánh
- Khánh Ly
- Khánh Mai
- Khanh Nguyen
- Khanh Pham
- Khánh Phương
- Khánh Trâm
- Khánh Trường
- Khét
- Khế Iêm
- Khiêm Nhu
- Khổng Đức Thiêm
- Khuất Đẩu
- Khuất Thu Hồng
- Khuê Minh Nguyệt
- Khuê Phạm
- Khuyết Thư
- Kiệm Hoàng
- Kiến Văn
- Kiệt Anh Hùng
- Kiệt Tấn
- Kiều Duy Vĩnh
- Kiều Loan
- Kiều Mai Sơn
- Kiều Maily
- Kiều Phong
- Kiều Thị An Giang
- Kim Ân
- Kim Chi
- Kim Dung
- Kim Hạnh
- Kim Thúy
- Kim Trần
- Kim Yi-deum
- Kinh Bắc
- Kính Hòa
- Klaus Wiegerefe
- Kobayashi Issa
- Kúm
- Kumar Vikram
- Kurt-Martin Mayer
- Kỳ Duyên
- Kyoko Numano
- L. N.
- L. N. Tolstoy
- L. V. H.
- La Khắc Hoà
- La Khắc Hòa
- Lã Nguyên
- Lại Nguyên Ân
- Lam Điền
- Lam Hạnh
- Lam Ngọc
- Lam Thái Hòa
- Lan Nguyên
- Lang Anh
- Langston Hughes
- LAP
- Larry Diamond
- Lars Vargö
- László Krasznahorkai
- Laura Cappelle
- Laurent Sagalovitsch
- Lawrence Ferlinghetti
- Lâm Chương
- Lâm Duyên
- Lâm Hạnh
- Lâm Lê
- Lâm Ngân Mai
- Lâm Quang Mỹ
- Lâm Thị Mỹ Dạ
- Lenin
- Leon Trotsky
- Leonard Cohen
- Leonardo da Vinci
- Lê An Thế
- Lê Anh Hoài
- Lê Anh Hùng
- Lê Ân
- Lê Bá Đảng
- Lê Bảo Nhi
- Lê Bích Vượng
- Lê Chiều Giang
- Lê Công Định
- Lê Công Giàu
- Lê Công Tư
- Lê Ðình Nhất Lang
- Lê Dũng
- Lê Duy Nam
- Lê Đạt
- Lê Đăng Doanh
- Lê Đình Cai
- Lê Đình Khẩn
- Lê Đình Thắng
- Lê Đỗ Huy
- Lê Đức Dục
- Lê Đức Thôn
- Lê Giang Trần
- Lê Hải
- Lệ Hằng
- Lê Hiệp
- Lê Hoài Nguyên
- Lê Hoàng Diễm Trang
- Lê Hoàng Lân
- Lê Học Lãnh Vân
- Lê Hồ Quang
- Lê Hồng Hà
- Lê Hồng Hiệp
- Lê Hồng Lâm
- Lê Hùng
- Lê Hùng Vọng
- Lê Huy Hòa
- Lê Huyền Ái Mỹ
- Lê Huỳnh Lâm
- Lê Hữu
- Lê Hữu Khoá
- Lê Hữu Khóa
- Lê Hữu Nam
- Lê Kế Lâm
- Lê Khải
- Lê Kim Duy
- Lê Ký Thương
- Lê Lạc Giao
- Lê Luân
- Lê Mã Lương
- Lê Mai
- Lê Mai Lĩnh
- Lê Mạnh Chiến
- Lê Mạnh Đức
- Lê Minh
- Lê Minh Chánh
- Lê Minh Hà
- Lê Minh Hiền
- Lê Minh Khuê
- Lê Minh Phong
- Lê Ngân Hằng
- Lê Ngọc Luân
- Lê Ngọc Sơn
- Lê Nguyễn
- Lê Nguyễn Duy Hậu
- Lê Nguyễn Hương Trà
- Lê Nguyên Long
- Lê Nguyên Phương
- Lê Nguyên Vỹ
- Lê Như Bình
- Lê Oa Đằng
- Lê Phan
- Lê Phú Khải
- Lê Quang
- Lê Quang Đức
- Lê Quảng Hà
- Lê Quang Hợp
- Lê Quang Thành
- Lê Quân
- Lê Quốc Anh
- Lê Quỳnh
- Lê Quỳnh Mai
- Lê Sa Long
- Lê Si Na
- Lê Sơn
- Lê Tất Đạt
- Lê Tất Điều
- Lê Thanh Dũng
- Lê Thanh Hải
- Lê Thanh Phong
- Lê Thanh Trường
- Lê Thanh Tuấn
- Lê Thân
- Lê Thế Thắng
- lê thi diem thuý
- Lê Thị Hồng Minh
- Lê Thị Huệ
- Lê Thị Hường
- Lê Thị Oanh
- Lê Thị Thanh Tâm
- Lê Thị Thấm Vân
- Lê Thiết Cương
- Lê Thiếu Nhơn
- Lê Thọ Bình
- Lê Thời Tân
- Lê Thời Thôi
- Lê Thu Hiền
- Lê Thúy Bảo Liên
- Lê Tiên Long
- Lê Trí Tuệ
- Lê Trinh
- Lê Trọng Nghĩa
- Lê Trọng Nguyễn
- Lê Trung Tĩnh
- Lê Trường Thanh
- Lê Tuấn Huy
- Lê Tuyết Hạnh
- Lê Uyên Phương
- Lê Văn Bỉnh
- Lê Văn Hảo
- Lê Văn Hiếu
- Lê Văn Hòa
- Lê Văn Hùng Vĩ
- Lê Văn Luân
- Lê Văn Sơn
- Lê Văn Trung
- Lê Văn Tùng
- Lê Vĩnh Tài
- Lê Vĩnh Triển
- Lê Vũ Trường Giang
- Lê Xuân Khoa
- Lê Xuyên
- Li Edelkoort
- Li Tana
- Li Zhongqin
- Liêu Diệc Vũ
- Liêu Thái
- Liễu Trương
- Linh Nguyên
- Linh Phạm
- Linh Văn
- Linh Vân
- Linh-Chân Brown
- LKH
- Lorca
- Louis Aragon
- Louise Glück
- Lộc Vàng
- Lợi Phan Mai
- Luân Hoán
- Ludwig von Mises
- Luke Hunt
- Luke Turner
- Lữ Kiều
- Lữ Minh Trí
- Lữ Quỳnh
- Lương Đào
- Lương Thiệu Quân
- Lương Thư Trung
- Lưu Á Châu
- Lưu Bình Nhưỡng
- Lưu Diệu Vân
- Lưu Đình Long
- Lưu Đức Trung
- Lưu Hà
- Lưu Hiểu Ba
- Lưu Khánh Thơ
- Lưu Mê Lan
- Lưu Minh Hải
- Lưu Na
- Lưu Nhi Dũ
- Lưu Quang Vũ
- Lưu Thuỷ Hương
- Lưu Thủy Hương
- Lưu Trọng Tưởng
- Lưu Trọng Văn
- Lưu Uyên Khôi
- Lý Đợi
- Lý Gia Trung
- Ly Hoàng Ly
- Lý Ngang
- Ly Phạm
- Lý Quang Hoàn
- Lý Thanh
- Lý Tiến Dũng
- Lý Toàn Thắng
- Lý Trực Dũng
- Lý Xuân Hải
- Lydia Davis
- Lynh Bacardi
- LysP
- M. Gorky
- M. Trần
- M.L. Gasparov
- Mạc Phong Tuyền
- Mạc Văn Trang
- Mạc Việt Hồng
- Mạch Nha
- Mạch Quang Thắng
- Madeleine Riffaud
- Madlovics Bálint
- Magyar Bálint
- Mahmoud Darwish
- Mai An Nguyễn Anh Tuấn
- Mai Anh Tuấn
- Mai Bá Ấn
- Mai Bá Kiếm
- Mai Chanh
- Mai Đỗ
- Mai Hiền
- Mai Khôi
- Mai Kim Ngọc
- Mai Lý
- Mai Nhật
- Mai Ninh
- Mai Quốc Ấn
- Mai Quỳnh
- Mai Quỳnh Nam
- Mai Sơn
- Mai Thái Lĩnh
- Mai Thanh Sơn
- Mai Thảo
- Mai Tú Ân
- Mai Văn Hoan
- Mai Văn Phấn
- Mai Văn Tính
- Maki Starfield
- Mamleev
- Mạnh Kim
- Manuel Casimiro
- Mão Xuyên
- Marc Andrus
- Marcel Cohen
- Marcel Reich-Ranicki
- Marci Shore
- Marco Ferrarese
- Margarita Lyutova
- Marguerite Duras
- Maria Donovan
- Maria Ressa
- Marie Lê Thị Hoa
- Mário de Andrade
- Mario Vargas Llosa
- Marion Hennebert
- Mark B. Hamilton
- Mark Binelli
- Mark Frankland
- Mark Osaki
- Mark Strand
- Marta Hillers
- Martin Jankowski
- Martin Kulldorff
- Marty Robbins
- Mary Morose
- Mary Walsh
- Masaoka Shik
- Matei Vişniec
- Mathias Mayer
- Matsunaga Teitoku
- Matthew Clayfield
- Matthew Crawford
- Maurice Blanchot
- Maximilian Steinbeis
- May
- Maya Angelou
- Mặc Đỗ
- Mặc Lâm
- Mân Côi
- McAmmond Nguyễn Thị Tư
- Media Văn Việt
- Mia Pluger
- Michael Burawoy
- Michael Scammell
- Michel de Montaigne
- Miêng
- Mike Ives
- Mikhail Shishkin
- Mikhail Sholokhov
- Mikhail Viktorovich Zygar
- Milan Kundera
- Mimmi Diệu Hường Bergström
- MInh Anh
- Minh Hạo
- Minh Huệ
- Minh Hùng
- Minh Luật
- Minh Phúc
- Minh Quang – Lê Chiên
- Minh Quang Ho
- Minh Tâm
- Minh Thùy
- Minh Thư
- Minh Toàn
- Minh Tuấn
- Minh Tự
- Mireille Sacotte
- Miura Chora
- Monica Berlin
- Mường Mán
- Mỹ Hằng
- Mỹ Lan
- N. S. Khrushchev
- Nadine Murtaja
- Nam Dao
- Nam Dao Nguyễn Mạnh Hùng
- Nam Đan
- Nam Đông
- Nam Nguyên
- Nam Sơn
- Naowarat Pongpaiboon
- Natalia lacovelli
- Nataliya Zhynkina
- Natsume Sōseki
- Nay Aung
- ng. anhanh
- Ng.Uyển Nicole Dương
- Ngải Vị VỊ
- Ngân Xuyên
- Nghệ
- Nghệ thuật
- Nghĩa Đặng
- Nghiêm Lương Thành
- Nghiêm Phương Mai
- Nghiêm Thanh Hương
- Nghiêm Xuân Hồng
- Nghiên Cứu Phê Bình
- Ngo Thu
- Ngọc Anh
- Ngọc Duy Phan
- Ngoc Hien Bui
- Ngọc Hoan
- Ngọc Linh
- Ngô Anh Tuấn
- Ngô Bảo Châu
- Ngô Đình Thẩm
- Ngô Đồng
- Ngô Hương Giang
- Ngô Khắc Tài
- Ngộ Không Phí Ngọc Hùng
- Ngô Kim Khôi
- Ngô Kim-Khôi
- Ngô Liêm Khoan
- Ngô Lực
- Ngô Mai Phong
- Ngô Mạnh Hùng
- Ngô Minh
- Ngô Minh Khôi
- Ngô Ngọc Loan
- Ngô Ngọc Trai
- Ngô Nguyên Dũng
- Ngô Nhật Đăng
- Ngô Quốc Phương
- Ngô Quốc Thịnh
- Ngô Thế Vinh
- Ngô Thị Kim Cúc
- Ngô Thị Thanh Lịch
- Ngô Thị Thu Ngần
- Ngô Tùng Phong
- Ngô Tự Lập
- Ngô Văn
- Ngô Văn Giá
- Ngô Viết Nam Sơn
- Ngô Viết Trọng
- Ngô Việt Trung
- Ngô Vĩnh Long
- Ngô Xuân Hội
- Ngô Xuân Phúc
- Ngô Xuân Thảo
- Ngu Yên
- Nguyen Duc Thanh
- Nguyễn Hải Hoành
- Nguyễn Anh Dũng
- Nguyễn Anh Sơn
- Nguyễn Anh Tuấn
- Nguyễn Anh Tuấn - đạo diễn
- Nguyễn Bá Chung
- Nguyễn Bách Việt
- Nguyễn Bảo Chân
- Nguyễn Bắc Sơn
- Nguyên Bình
- Nguyễn Bính
- Nguyễn Cảnh Bình
- Nguyên Cầm
- Nguyên Cẩn
- Nguyên Chánh
- Nguyễn Chí Hoan
- Nguyễn Chí Thuật
- Nguyễn Chí Trung
- Nguyễn Chí Tuyến
- Nguyễn Chinh Trung
- Nguyễn Công Lý
- Nguyễn Cung Thông
- Nguyễn Cường
- Nguyễn Danh Bằng
- Nguyễn Danh Huế
- Nguyễn Danh Lam
- Nguyễn Ðăng Thường
- Nguyễn Duy
- Nguyễn Dương Quang
- Nguyễn Đạt
- Nguyễn Đắc Kiên
- Nguyễn Đắc Xuân
- Nguyễn Đăng Điệp
- Nguyễn Đăng Hưng
- Nguyễn Đăng Khoa
- Nguyễn Đăng Mạnh
- Nguyễn Đăng Na
- Nguyễn Đăng Quang
- Nguyễn Đăng Thường
- Nguyễn Đình Ấm
- Nguyễn Đình Bin
- Nguyễn Đình Bổn
- Nguyễn Đình Chú
- Nguyễn Đình Cống
- Nguyễn Đình Đăng
- Nguyễn Đình Huỳnh
- Nguyễn Đinh Phong
- Nguyễn Đình Phượng Uyển
- Nguyễn Đình Thắng
- Nguyễn Đình Thi
- Nguyễn Đình Toàn
- Nguyễn Đông A
- Nguyễn Đổng Chi
- Nguyễn Đông Thức
- Nguyễn Đức
- Nguyễn Đức Dương
- Nguyễn Đức Hiệp
- Nguyễn Đức Lộc
- Nguyễn Đức Lực
- Nguyễn Đức Mậu
- Nguyễn Đức Sơn
- Nguyễn Đức Thắng
- Nguyễn Đức Tiến
- Nguyễn Đức Tùng
- Nguyễn Đức Tường
- Nguyễn Gia Trí
- Nguyên Giác
- Nguyên Giác Phan Tấn Hải
- Nguyễn Hà Luân
- Nguyễn Hải Hoành
- Nguyễn Hải Yến
- Nguyễn Hàn Chung
- Nguyễn Hiến Lê
- Nguyễn Hoa Lư
- Nguyễn Hoài Nam
- Nguyễn Hoài Văn
- Nguyễn Hoài Vân
- Nguyễn Hoàn
- Nguyễn Hoàn Nguyên
- Nguyễn Hoàng Ánh
- Nguyễn Hoàng Anh Thư
- Nguyễn Hoàng Diệu Thủy
- Nguyễn Hoàng Diệu Thúy
- Nguyễn Hoàng Giao
- Nguyễn Hoàng Linh
- Nguyễn Hoàng Trung
- Nguyễn Hoàng Văn
- Nguyễn Hồ Quân
- Nguyễn Hồng Anh
- Nguyễn Hồng Giao
- Nguyễn Hồng Hưng
- Nguyễn Hồng Lam
- Nguyễn Hồng Nhung
- Nguyễn Hồng Thục
- Nguyễn Huệ Chi
- Nguyễn Hùng
- Nguyễn Huy Hoàng
- Nguyễn Huy Thắng
- Nguyễn Huy Thiệp
- Nguyễn Huy Vũ
- Nguyên Hưng
- Nguyễn Hưng Quốc
- Nguyễn Hương
- Nguyễn Hữu Đễ
- Nguyễn Hữu Hồng Minh
- Nguyễn Hữu Liêm
- Nguyễn Hữu Nhật
- Nguyễn Hữu Sơn
- Nguyễn Hữu Thiết
- Nguyễn Hữu Việt Hưng
- Nguyễn Hữu Vinh
- Nguyễn kc Hậu
- Nguyễn Khải
- Nguyễn Khánh Duy
- Nguyễn Khánh Trường
- Nguyễn Khắc An
- Nguyễn Khắc Bình
- Nguyễn Khắc Giang
- Nguyễn Khắc Mai
- Nguyễn Khắc Ngân Vi
- Nguyễn Khắc Phê
- Nguyễn Khắc Phi
- Nguyễn Khắc Phục
- Nguyễn Khiêm
- Nguyễn Khôi
- Nguyễn Kiến Phước
- Nguyễn Kiều Dung
- Nguyễn Kiều Hưng
- Nguyễn Kim Hưng
- Nguyên Lạc
- Nguyễn Lam Điền
- Nguyễn Lãm Thắng
- Nguyễn Lan Phương
- Nguyễn Lâm Cẩn
- Nguyễn Lân Bình
- Nguyễn Lân Thắng
- Nguyễn Lê Hồng Hưng
- Nguyễn Lê Tuyên
- Nguyễn Lệ Uyên
- Nguyễn Linh Giang
- Nguyễn Linh Quang
- Nguyễn Lộ Trạch
- Nguyễn Lộc
- Nguyễn Luận
- Nguyễn Lương Hải Khôi
- Nguyễn Lương Ngọc
- Nguyễn Lương Thịnh
- Nguyễn Lương Vỵ
- Nguyễn Mai
- Nguyễn Man Nhiên
- Nguyễn Mạnh An Dân
- Nguyễn Mạnh Côn
- Nguyễn Mạnh Đẩu
- Nguyễn Mạnh Tiến
- Nguyễn Manh Trinh
- Nguyễn Mạnh Trinh
- Nguyễn Mạnh Tuấn
- Nguyễn Mạnh Tường
- Nguyễn Minh Anh
- Nguyễn Minh Cao
- Nguyễn Minh Hòa
- Nguyễn Minh Hùng
- Nguyễn Minh Kính
- Nguyễn Minh Nhị
- Nguyễn Minh Nhựt
- Nguyễn Minh Thuyết
- Nguyễn Mộng Giác
- Nguyên Ngọc
- Nguyễn Ngọc Chu
- Nguyễn Ngọc Đức
- Nguyễn Ngọc Giao
- Nguyễn Ngọc Hoa
- Nguyễn Ngọc Lanh
- Nguyễn Ngọc Liễm
- Nguyễn Ngọc Lung
- Nguyễn Ngọc Phương
- Nguyễn Ngọc Tâm
- Nguyễn Ngọc Thiện
- Nguyễn Ngọc Thuần
- Nguyễn Ngọc Tú Anh
- Nguyễn Ngọc Tư
- Nguyên Nguyên
- Nguyễn Nguyên
- Nguyễn Nguyên Bình
- Nguyễn Nguyệt Cầm
- Nguyễn Nhật Lệ
- Nguyễn Nhật Tín
- Nguyên Nhi
- Nguyễn Như Huy
- Nguyễn Như Mây
- Nguyễn Phạm Hùng
- Nguyễn Phan Quế Mai
- Nguyễn Phú Yên
- Nguyễn Phúc Vĩnh Ba
- Nguyễn Phượng
- Nguyễn Phương Điền
- Nguyễn Phương Đình
- Nguyễn Phương Mai
- Nguyễn Phương Mạnh
- Nguyễn Quang
- Nguyễn Quang A
- Nguyễn Quang Bình
- Nguyễn Quang Duy
- Nguyễn Quang Dy
- Nguyễn Quang Đồng
- Nguyễn Quang Hồng
- Nguyễn Quang Hưng
- Nguyễn Quang Lập
- Nguyễn Quang Thạch
- Nguyễn Quang Thân
- Nguyễn Quang Thiều
- Nguyễn Quang VInh
- Nguyễn Quân
- Nguyễn Quốc Bảo
- Nguyễn Quốc Chánh
- Nguyễn Quốc Chính
- Nguyễn Quốc Lâm
- Nguyễn Quốc Tấn Trung
- Nguyễn Quốc Thái
- Nguyễn Quốc Toàn
- Nguyễn Quốc Trụ
- Nguyễn Quốc Tuấn
- Nguyễn Quốc Vương
- Nguyễn Quỳnh Hương
- Nguyên Sa
- Nguyễn Sĩ Dũng
- Nguyễn Sơn Hùng
- Nguyễn Sơn Lâm
- Nguyễn Sỹ Phương
- Nguyễn Sỹ Tế
- Nguyễn Tà Cúc
- Nguyễn Tài Cẩn
- Nguyễn Tấn Cứ
- Nguyễn Tất Nhiên
- Nguyễn Thạch Giang
- Nguyễn Thái Hòa
- Nguyễn Thái Hợp
- Nguyễn Thái Sơn
- Nguyễn Thái Tuấn
- Nguyễn Thanh Bình
- Nguyễn Thanh Châu
- Nguyễn Thanh Giang
- Nguyễn Thanh Hiện
- Nguyễn Thanh Hùng
- Nguyễn Thanh Huy
- Nguyễn Thanh Huyền
- Nguyễn Thanh Mỹ
- Nguyễn Thành Nam
- Nguyễn Thanh Nghị
- Nguyễn Thanh Nguyệt
- Nguyễn Thành Phong
- Nguyễn Thanh Sơn
- Nguyễn Thành Sơn
- Nguyễn Thanh Tâm
- Nguyễn Thành Thi
- Nguyễn Thanh Tùng
- Nguyễn Thanh Tuyền
- Nguyễn Thanh Văn
- Nguyễn Thanh Việt
- Nguyễn Thế Hùng
- Nguyễn Thế Thanh
- Nguyễn Thị Ái Tiên
- Nguyễn Thị Bích Hậu
- Nguyễn Thị Bích Ngà
- Nguyễn Thị Bình
- Nguyễn thị Cỏ May
- Nguyễn Thị Dư Khánh
- Nguyễn Thị Hải
- Nguyễn Thị Hậu
- Nguyễn Thị Hiền
- Nguyễn Thị Hoàng
- Nguyễn Thị Hoàng Bắc
- Nguyễn Thị Hồng
- Nguyễn Thị Khánh Minh
- Nguyễn Thị Khánh Trâm
- Nguyễn Thị Kim Chi
- Nguyễn Thị Kim Phụng
- Nguyễn Thị Kim Thoa
- Nguyễn Thị Minh Ngọc
- Nguyễn Thị Minh Thái
- Nguyễn Thị Minh Thương
- Nguyễn Thị Ngọc Hải
- Nguyễn Thị Ngọc Nhung
- Nguyễn Thị Như Ngọc
- Nguyễn Thị Oanh
- Nguyễn Thị Phước
- Nguyễn Thị Thanh Bình
- Nguyễn Thị Thanh Hải
- Nguyễn Thị Thanh Lưu
- Nguyễn Thị Thanh Xuân
- Nguyễn Thị Thanh Yến
- Nguyễn Thị Thảo An
- Nguyễn Thị Thúy Hạnh
- Nguyễn Thị Thùy Linh
- Nguyễn Thị Thụy Vũ
- Nguyễn Thị Thuyền
- Nguyễn Thị Tịnh Thy
- Nguyễn Thị Từ Huy
- Nguyễn Thị Vinh
- Nguyễn Thiện Tống
- Nguyễn Thiện Tơ
- Nguyễn Thói Đời
- Nguyễn Thông
- Nguyễn Thu Quỳnh
- Nguyễn Thu Trang
- Nguyễn Thụy Anh
- Nguyễn Thùy Dương
- Nguyễn Thúy Hạnh
- Nguyễn Thụy Long
- Nguyễn Thuỵ Phương
- Nguyễn Thùy Song Thanh
- Nguyễn Thỵ
- Nguyễn Thy Anh
- Nguyễn Tiến Dũng
- Nguyễn Tiến Lập
- Nguyễn Tiến Trung
- Nguyễn Tiến Văn
- Nguyễn Trần Bạt
- Nguyễn Tri Phương Đông
- Nguyễn Triệu Nam
- Nguyễn Trọng Bình
- Nguyễn Trọng Chức
- Nguyễn Trọng Huân
- Nguyễn Trọng Khôi
- Nguyễn Trọng Tạo
- Nguyễn Trung
- Nguyễn Trung Bảo
- Nguyễn Trung Dân
- Nguyễn Trung Hiếu
- Nguyễn Trung Kiên
- Nguyễn Trung Lương
- Nguyễn Trung Thuần
- Nguyễn Trường Giang
- Nguyễn Trường Huy
- Nguyễn Trường Uy
- Nguyễn Tuấn
- Nguyễn Tuấn Anh
- Nguyễn Tuấn Khoa
- Nguyễn Tùng
- Nguyễn Tùng Linh
- Nguyễn Tuyết Lan
- Nguyễn Tuyết Lộc
- Nguyễn Tư Nghiêm
- Nguyễn Tử Siêm
- Nguyễn Tường Bách
- Nguyễn Tường Thiết
- Nguyễn Tường Thụy
- Nguyễn Ước
- Nguyễn Vạn An
- Nguyễn Vạn Phú
- Nguyễn Văn
- Nguyễn Văn Ba
- Nguyễn Văn Chính
- Nguyễn Văn Ðậu
- Nguyễn Văn Dũng
- Nguyễn Văn Đài
- Nguyễn Văn Gia
- Nguyễn Văn Hạnh
- Nguyễn Văn Hiệp
- Nguyễn Văn Hòa
- Nguyễn Văn Hùng
- Nguyễn Văn Huyên
- Nguyễn Văn Lợi
- Nguyễn Văn Lục
- Nguyễn Văn Miếng
- Nguyễn Văn Nghệ
- Nguyễn Văn Nho
- Nguyễn Văn Phong
- Nguyễn Văn Phú
- Nguyễn Văn Phước
- Nguyễn Văn Sâm
- Nguyễn Văn Sơn
- Nguyễn Văn Tao
- Nguyễn Văn Thiệu
- Nguyễn Văn Thọ
- Nguyễn Văn Trọng
- Nguyễn Văn Trung
- Nguyễn Văn Tuấn
- Nguyễn Văn Vĩnh
- Nguyễn Văn Xuân
- Nguyễn Vi Khải
- Nguyễn Vi Yên
- Nguyễn Viện
- Nguyên Việt
- Nguyễn Việt Anh
- Nguyễn Việt Chiến
- Nguyễn Viết Dũng
- Nguyễn Viết Lãm
- Nguyễn Viết Sáng
- Nguyễn Vĩnh Nguyên
- Nguyễn Vũ Hiệp
- Nguyễn Vũ Tiềm
- Nguyễn Vỹ
- Nguyễn Vy Khanh
- Nguyễn Xuân Diện
- Nguyễn Xuân Hằng
- Nguyễn Xuân Hoàng
- Nguyễn Xuân Hưng
- Nguyễn Xuân Khánh
- Nguyễn Xuân Khoát
- Nguyễn Xuân Nghĩa
- Nguyễn Xuân Nha
- Nguyễn Xuân Quang
- Nguyễn Xuân Thiệp
- Nguyễn Xuân Thọ
- Nguyễn Xuân Tiệp
- Nguyễn Xuân Tường Vy
- Nguyễn Xuân Vượng
- Nguyễn Xuân Xanh
- Nguyễn Ý Thuần
- Nguyên Yên
- Nguyễn-Chương Mt
- Nguyễn-hòa-Trước
- Nguyệt Chu
- Nguyệt Quỳnh
- Nguyệt Vi
- Ngự
- Ngự Thuyết
- Người Buôn Gió
- Ngyễn Trung Bảo
- Nh. Tay Ngàn
- Nhã
- Nhã Ca
- Nhã Duy
- Nhã Thuyên
- Nhan Do Thanh
- Nhân Hồng
- Nhật Chiêu
- Nhật Lệ
- Nhất Linh
- Nhật Thanh
- Nhật Tiến
- Nhật Tuấn
- Nhất Uyên
- Nhị Linh
- Nhị Ngã
- Nhóm Vì một Hà Nội xanh
- Như Huy
- Như Không
- Như Quỳnh
- Như Quỳnh de Prelle
- Như Ý
- Nhược Thủy
- Niall Ferguson
- Nick Hilden
- Nicolas Casey
- Nikulin
- Nina McPherson
- Ninh Dương
- Ninh Kiều
- Nobert Hummelt
- Norbert Seitz
- Nozawa Boncho
- Nông Hồng Diệu
- NP Phan
- Obama
- Ocean Vương
- Octavio Paz
- Ogden Nash
- Oksana Zabuzhko
- Oleg Kashin
- Olga Berggolts
- Ondrej Slowik
- onggiaolang
- Orlando Figes
- Orwell
- Oscar Salemink
- Oscar Wilde
- Pablo Neruda
- Pablo Picasso
- Palmer
- Pamela N. Corey
- Patrick Frater
- Patrick Lodge
- Paul Auster
- Paul Celan
- Paul Dahlke
- Paul Éluard
- Paul Hoover
- Paul Mendez
- Paul Mozur
- Paul Theroux
- Paul-François Paoli
- Paulus Lê Sơn
- Pavel Basinsky
- Pavel Basynski
- Pavlo Vyshebaba
- Paweł Kubiak
- Pawel Kuczynski
- Paweł Łepkowski
- Percy Mabandu
- Pervez Hoodbhoy
- Peter B. Zinoman
- Peter Bradshaw
- Peter Hansen
- Peter Harvey
- Peter Kleiner
- Peter Singer
- Phạm Anh Tuấn
- Phạm Biểu Tâm
- Phạm Cảnh Thượng
- Phạm Cao Hoàng
- Phạm Châu
- Phạm Chí Dũng
- Phạm Chi Lan
- Phạm Chu Sa
- Phạm Công Luận
- Phạm Công Thiện
- Phạm Công Trứ
- Phạm Công Út
- Phạm Duy
- Phạm Duy Nghĩa
- Phạm Đình Chương
- Phạm Đình Trọng
- Phạm Đình Vy
- Phạm Đoan Trang
- Phạm Hải Anh
- Phạm Hải Âu
- Phạm Hiền Mây
- Phạm Hoàng Quân
- Phạm Hồng Sơn
- Phạm Hùng Việt
- Phạm Huy Thông
- Phạm Khánh Duy
- Phạm Khiêm Ích
- Phạm Kiều Tùng
- Phạm Kỳ Đăng
- Phạm Lệ Quyên
- Phạm Lê Vương Các
- Phạm Linh
- Phạm Lưu Vũ
- Phạm Minh Hoàng
- Phạm Minh Ngọc
- Phạm Minh Quân
- Phạm Minh Trung
- Phạm Ngọc
- Phạm Ngọc Lư
- Phạm Ngọc Thái
- Phạm Ngọc Tiến
- Phạm Nguyên Trường
- Phạm Ngữ
- Phạm Phan Long
- Phạm Phú Cường
- Phạm Phú Hải
- Phạm Phú Minh
- Phạm Phú Phong
- Phạm Phú Thứ
- Phạm Phú Viết
- Phạm Phúc Thịnh
- Phạm Phương
- Phạm Quang Ái
- Phạm Quang Long
- Phạm Quang Trung
- Phạm Quang Tuấn
- Phạm Sỹ Sáu
- Phạm Tăng
- Phạm Thành
- Phạm Thành Hưng
- Phạm Thanh Nghiên
- Phạm Thảo Nguyên
- Phạm Thế Cường
- Phạm Thị
- Phạm Thị Anh Nga
- Phạm Thị Điệp Giang
- Phạm Thị Hoài
- Phạm Thị Hồng Ân
- Phạm Thị Kiều Ly
- Phạm Thị Ngọc
- Phạm Thị Phương
- Phạm Thiên Ân
- Phạm Thiên Thư
- Phạm Tín An Ninh
- Phạm Toàn
- Phạm Trần
- Phạm Trọng Chánh
- Phạm Trung Nghĩa
- Phạm Tuấn
- Phạm Tư Thanh Thiện
- Phạm Tường Cán
- Phạm Tường Vân
- Phạm Văn
- Phạm Văn Khoái
- Phạm Văn Quang
- Phạm Văn Tình
- Phạm Văn Vũ
- Pham Viem Phuong
- Phạm Viêm Phương
- Phạm Viết Đào
- Phạm Việt Hưng
- Phạm Vũ Lửa Hạ
- Phạm Xuân Đài
- Phạm Xuân Hùng
- Phạm Xuân Nguyên
- Phạm Xuân Trường
- Phan An Sa
- Phan Ba
- Phan Bội Châu
- Phan Cẩm Thượng
- Phan Châu Thành
- Phan Cự Đệ
- Phan Dương Hiệu
- Phan Đan
- Phan Đạo
- Phan Đắc Lữ
- Phan Đình Diệu
- Phan Độc Lập
- Phan Hải-Đăng
- Phan Hồng Giang
- Phan Huy Chú
- Phan Huy Dũng
- Phan Huy Đường
- Phan Huy Lê
- Phan Huyền Thư
- Phan Kế Toại
- Phan Khôi
- Phan Kim Hổ
- Phan Lặng Yên
- Phan Mạnh Quỳnh
- Phan Nam Sinh
- Phan Ngọc
- Phan Nguyên
- Phan Nhật Nam
- Phan Nhiên Hạo
- Phan Ni Tấn
- Phan Phương Đạt
- Phan Quang
- Phan Quỳnh Trâm
- Phan Tấn Hải
- Phan Tấn Uẩn
- Phan Thanh Bình
- Phan Thanh Sơn Nam
- Phan Thanh Tâm
- Phan Thắng
- Phan Thế Hải
- Phan Thị Hà Dương
- Phan Thị Kim Phúc
- Phan Thị Trọng Tuyển
- Phan Thị Vàng Anh
- Phan Thu Vân
- Phan Thuý Hà
- Phan Thúy Hà
- Phan Trang Hy
- Phan Trí Đỉnh
- Phan Trọng Hoàng Linh
- Phan Trọng Văn
- Phan Văn Giưỡng
- Phan Văn Song
- Phan Văn Thắng
- Phan Vũ
- Phan Xine
- Phan Xuân Sinh
- Phannguyên Psg
- Phanxipăng
- Phaolô VI
- phap
- Pháp Hoan
- Pháp Vân
- Phapxa Chan
- Phát biểu nhận giải Văn Việt
- Phi Hà
- Phil Caputo
- Philip Larkin
- Philip Roth
- Philipp Felsch
- Phong Âm
- Phong Linh
- Phong Nguyen
- Phong Quang
- Phố Văn
- Phú Quang
- Phù Sa
- Phúc Lai GB
- Phúc Tiến
- Phunchok Stobdan
- Phùng Anh Kiệt
- Phùng Gia Lộc
- Phùng Hi
- Phùng Hoài Ngọc
- Phùng Học Vinh
- Phùng Khắc Khoan
- Phùng Ngọc Kiên
- Phùng Nguyễn
- Phùng Quán
- Phùng Thành Chủng
- Phùng Thị Hạ Nguyên
- Phùng Thị Như Hà
- Phuong Ta
- Phương Chi
- Phương Hương
- Phương Phương
- Phương Thảo
- Phương Thuý
- Phương Uy
- Phương Xích Lô
- Pierre Bayard
- Pierre Darriulat
- Pierre Lemieux
- Prashanth Parameswaran
- Qladimir Pyljow
- Quách Cường
- Quách Hạo Nhiên
- Quách Tấn
- Quách Thoại
- Quảng Diệu Trần Bảo Toàn
- Quang Dũng
- Quang Đức
- Quang Minh
- Quang Phan
- Quảng Tánh Trần Cầm
- Quang Việt
- Quậy Nguyễn
- Quế Hương
- Quốc Dũng
- Quốc Phương
- Quốc Toản
- Quyên Di
- Quyên Hoàng
- Quỳnh Dao
- Quỳnh Hợp
- Quỳnh Iris de Prelle
- Quỳnh Vi
- Rabindranath Tagore
- Rachel Adams
- Rainer Maria Rilke
- Ralph Chaplin
- Rasul Gamzatov
- Rebecca Mead
- Rebecca Solnit
- Reiner Traub
- Remo Verdickt
- Ricardo Piglia
- Riccardo Gazzaniga
- Richard C. Paddock
- Richard Millet
- Richard Serra
- Richard Seymur
- Rita Dove
- Robert Desnos
- Robert McCrump
- Roger Vu
- Roger-Pol Droit
- Roland Barthes
- Romain Rolland
- Ronald F. Inglehart
- Rory O’Sullivan
- Ruben David Gonzalez Gallego
- Russell Edson
- Ruth Ingram
- Ryszard Legutko
- Saint-John Perse
- Salman Rushdie
- Salvatore Babones
- Sam Dresser
- Sạn chữ
- San Phi
- Sandra Kerschbaumer
- Sara Teasdale
- Sarah Pulliam Bailey
- Sarah Thornton
- Sáu Nghệ
- Semyon Skrepetsky
- Sergio Bitar
- Shaimaa El Sabbagh
- Shakespeare
- Shannon Van Sant
- Sheikha A
- Sheila Fischman
- Sheila Ngoc Pham
- Sheri Berman
- Shigeeda Yutaka
- Shirin Ebadi
- Shukshin
- Silke Fokken
- Simon Book
- Simon Johnson
- Sire Apm Lukwesa
- Slavoj Žižek
- Sohaniim
- Son Kieu Mai
- Song Chi
- Song Hà
- Song Nguyễn
- Song Phạm
- Song Phan
- Song Thao
- Sophie Trịnh
- Số đặc biệt
- Sơn Ca
- Sơn Hoàng Liên
- Sơn Kiều Mai
- Sơn Nam
- Stalin
- Stefan Dege
- Stefano Harney
- Stephan Koester
- Stephen B. Young
- Steve Earle
- Stuart Russel
- Sugita Hisajo
- Suleiman Mansour
- Susan Sontag
- Suzuki Katsuhiko
- Sương Nguyệt Minh
- Sương Quỳnh
- Svetlana Alexievich
- Svetlana Alexievitch
- Svetlana Alexiévitch
- Sylvia Plath
- T. Đ.
- T.Vấn
- Tạ Anh Thư
- Tạ Chí Đại Trường
- Tạ Duy Anh
- Tạ Tỵ
- Tạ Văn Tài
- Tạ Văn Thông
- Tạ Xuân Hải
- Tadeusz Rósewicz
- Taigu Ryōkan
- Tam Ích
- Tamarchenko
- Tàn Tuyết
- Tanaami Keiichi
- Taneda Santoka
- Taras Shevchenko
- Tarik Khaldi
- Tawada Yoko
- Tawfiq Zayyad
- Tăng Quang
- Tâm An
- Tâm Bình
- Tâm Chánh
- Tâm Don
- Tâm Thường Định
- Tâm Việt
- Tấn An
- Teolinda Gersão
- Teresa Mỹ Chúc
- Thạch Đạt Lang
- Thạch Quỳ
- Thạch Thảo
- Thái Bá Tân
- Thái Bá Vân
- Thái Bảo
- Thái Hà
- Thái Hạo
- Thái Kế Toại
- Thái Kim Lan
- Thái Mai Lan
- Thái Ngọc San
- Thái Phan Vàng Anh
- Thái Sinh
- Thái Thanh
- Thái Thanh Sơn
- Thái Thăng Long
- Thái Tuấn
- Thái Văn
- Thái Văn Đào
- Thái Vũ
- Thanh Chung
- Thạnh Đà
- Thanh Hằng
- Thanh Hằng - Anh Khoa
- Thành Lộc
- Thanh Nam
- Thanh Ngọc
- Thanh Phương
- Thanh Tâm Tuyền
- Thanh Thảo
- Thanh Thuỷ
- Thanh Trúc
- Thanh Tùng
- Thanh Xuân
- Thanhhà Lại
- Thảo Dân
- Thao Dinh
- Thảo luận
- Thảo Nguyên
- Thảo Trường
- Thảo Vy
- Thẩm Đống
- Thẩm Hoàng Long
- Thận Nhiên
- Thân Trọng Mẫn
- Thân Trọng Sơn
- Thế Dũng
- Thế Giang
- Thế Quân
- THẾ THANH
- Thế Uyên
- Thi Hoàng
- Thi Nguyên
- Thi sỹ ỦA
- Thi Vũ
- Thích Ngộ Chánh
- Thích Nhất Hạnh
- Thích Nữ Chân Không
- Thích Phước An
- Thích Quảng Độ
- Thierry Leclère
- Thierry Lentz
- Thiên Di
- Thiên Điểu
- Thiền Lâm
- Thiền Nguyễn
- Thiên Thai
- Thiện Tùng
- Thiện Ý
- Thiền Zen Paul Vân Thuyết
- Thiết Thạch
- Thiếu Khanh
- Thiều Mai Lâm
- Tho Nguyen
- Thọ Nguyễn
- Thomas A. Bass
- Thomas Bo Pedersen
- Thomas J. Corcoran
- Thomas Mahler
- Thomas S. Mullaney
- Thomas Schmid
- Thông Đặng
- Thơ
- Thơ Marie Howe
- Thụ Nguyên
- Thu Phong
- Thu Vàng
- Thuận
- Thuần Ngô
- Thuận Paris
- Thuận Thiên
- Thục Quyên
- Thụy An
- Thùy Dung
- Thụy Khuê
- Thùy Linh
- Thụy My
- Thủy Tiên
- Thư Bạn Đọc
- Thường Quán
- Thy An
- Thy Sinh
- Tịch Ru
- Tiet Hung Thai
- Tiền Giang
- Tiêu Dao Bảo Cự
- Tiêu Kiện Sinh
- Tiêu Toàn
- Tiểu Tử
- Tiểu Vũ
- Tillman Miller
- Timothy Brennan
- Timothy Garton Ash
- Timothy Snyder
- Tina Hà Giang
- Tino Cao
- Tobi Trần
- Tobias Rapp
- Tom Fawthrop
- Tomas Tranströmer
- Tô Đăng Khoa
- Tô Hà Lâm
- Tô Hải
- Tô Hoàng
- Tố Hữu
- Tô Lan Hương
- Tô Lê Sơn
- Tô Ngọc Vân
- Tô Thẩm Huy
- Tô Thùy Yên
- Tô Văn Trường
- Tôi Đây
- Tôn Thất Thông
- Tôn Thất Tùng
- Tống Văn Công
- Trà Bình
- Trà Đóa
- Trà Nhiên
- Tracy K. Smith
- Tran Dinh Dung
- Tran Nam Dung
- Trang Châu
- Trang Hạ
- Trang Thanh
- Trang Thế Hy
- Trangđài Glassey Trầnguyễn
- Trangđài Glasssey-Trầnguyễn
- Trao đổi
- Trầm Tử Thiêng
- Trần Anh Hùng
- Trần Bá Đại Dương
- Trần Bang
- Trần Bình Nam
- Trần C. Trí
- Trần Cao Lĩnh
- Trần Cao Tường
- Trần Chí Kông
- Trần Công Tâm
- Trần Công Tín
- Trần Dạ Từ
- Trần Dần
- Trần Doãn Nho
- Trần Dũng Thanh Huy
- Trần Duy
- Trần Duy Phiên
- Trần Duy Trung
- Trần Đăng Khoa
- Trần Đăng Tuấn
- Trần Đĩnh
- Trần Đình Bút
- Trần Đình Hoành
- Trần Đình Lương
- Trần Đình Sơn Cước
- Trần Đình Sử
- Trần Đình Thắng
- Trần Đình Triển
- Trần Đình Trợ
- Trần Độ
- Trần Đồng Minh
- Trần Đức Anh Sơn
- Trần Đức Nguyên
- Trần Đức Thảo
- Trần Đức Tiến
- Trần Đức Tín
- Trần Đức Toản
- Trần Gia Huấn
- Trần Gia Ninh
- Trần Hà Linh
- Trần Hạ Tháp
- Trần Hạ Vi
- Trần Hải
- Trần Hạnh
- Trần Hậu
- Trần Hoài Anh
- Trần Hoài Thư
- Trần Hoàng Phố
- Trần Hoàng Trúc
- Trần Hoàng Vy
- Trần Hùng
- Trần Huy Bích
- Trần Huy Mẫn
- Trần Huy Minh Phương
- Trần Huy Quang
- Trần Huyền Sâm
- Trần Huỳnh Duy Thức
- Trần Hữu Dũng
- Trần Hữu Khánh
- Trần Hữu Quang
- Trần Hữu Tá
- Trần Hữu Thục
- Trần Khánh Triệu
- Trần Kiêm Đoàn
- Trần Kiêm Trinh Tiên
- Trần Kim Trắc
- Trần Kỳ Trung
- Trần Lam
- Trần Lê Hoa Tranh
- Trần Lê Sơn Ý
- Trần Lương
- Trần Lý Trí Tân
- Trần Mạnh Hảo
- Trần Mạnh Tuấn
- Trần Minh Phi
- Trần Minh Quốc
- Trần Mộng Tú
- Trần Nam Anh
- Trần Nam Bình
- Trần Ngân Hà
- Trần Nghi Hoàng
- Trần Ngọc Cư
- Trần Ngọc Hiếu
- Trần Ngọc Trác
- Trần Ngọc Tuấn
- Trần Ngọc Vương
- Trần Nguyên Đán
- Trần Nhã Thụy
- Trần Nho Thìn
- Trần Nhương
- Trần Phong Giao
- Trần Phong Vũ
- Trần Quang Đức
- Trần Quang Lộc
- Trần Quốc Anh
- Trần Quốc Nam
- Trần Quốc Thuận
- Trần Quốc Toàn
- Trần Quốc Trọng
- Trần Quốc Vượng
- Trần Quyết Thắng
- Trân Sa
- Trần Song Hào
- Trần Thành
- Trần Thanh Ái
- Trần Thanh Cảnh
- Trần Thanh Huy
- Trần Thanh Vân
- Trần Thắng
- Trần Thế Vĩnh
- Trần Thị Băng Thanh
- Trần Thị Diệu Tâm
- Trần Thị Lai Hồng
- Trần Thị Lam
- Trần Thị NgH.
- Trần Thị Nguyệt Mai
- Trần Thị Phương Phương
- Trần Thị Thanh Thoả
- Trần Thị Thu Hoài
- Trần Thị Trường
- Trần Thiện Đạo
- Trần Thùy Mai
- Trần Tiến
- Trần Tiễn Cao Đăng
- Trần Tiến Dũng
- Trần Tiễn Khanh
- Trần Tố Nga
- Trần Trọng Dương
- Trần Trọng Hoàng
- Trần Trọng Thức
- Trần Trọng Vũ
- Trần Trung Chính
- Trần Trung Đạo
- Trần Tuấn
- Trần Từ Mai
- Trần Vàng Sao
- Trần Văn Cẩn
- Trần Văn Chánh
- Trần Văn Chung
- Trần Văn Đỉnh
- Trần Văn Khê
- Trần Văn Minh
- Trần Văn Nam
- Trần Văn Thọ
- Trần Văn Thủy
- Trần Văn Tý
- Trần Vấn Lệ
- Trần Viết Điền
- Trần Việt Hà
- Trần Viết Ngạc
- Trần Vinh Dự
- Trần Vũ
- Trần Vũ Hải
- Trần Vương Thuấn
- Trần Vương Thuận
- Trần Wũ Khang
- Trần Xuân Hoài
- Trần Xuân Kiêm
- Trần Xuân Linh
- Trần Xuân Lĩnh
- Trần Xuân Thảo
- Trần Ý Dịu
- Trần Yên Hòa
- Trần Yên Nguyên
- Trên
- Trên Facebook
- Trên Facebook/Minds
- Trên kệ sách
- Trên trang diaCRITICS
- Trí Hiệu Dân
- Triều Anh
- Triều Hoa Đại
- Triêu Nhan
- Triều Sơn
- Triệu Tử Dương
- Trịnh Anh Tuấn
- Trịnh Bá Phương
- Trịnh Bách
- Trịnh Cao Hòa Thanh
- Trịnh Chu
- Trịnh Công Sơn
- Trịnh Cung
- Trịnh Duy Kỳ
- Trịnh Hữu Long
- Trịnh Kim Tiến
- Trịnh Lữ
- Trịnh Minh Tuấn
- Trịnh Sơn
- Trịnh Thanh Thủy
- Trịnh Thu Tuyết
- Trịnh Vĩnh Phúc
- Trịnh Xuân Thuận
- Trịnh Xuân Thủy
- Trịnh Y Thư
- Trọng Anh
- Trọng Phú
- Trọng Thành
- Tru Sa
- Trúc Giang
- Trúc Thông
- Trúc Ty
- Trump
- Trung Bảo
- Trung Dũng Kqd
- Trung Dũng Kqđ
- Trùng Dương
- Trung Đào
- Trung Trung Đỉnh
- Trư Sa
- Trường An
- Trương Anh Ngọc
- Trương Anh Thụy
- Trương Châu Hữu Danh
- Trương Chính
- Trương Cừ
- Trương Duy Nhất
- Trương Đăng Dung
- Trương Điện Thắng
- Trương Đình Phượng
- Trương Hồng Quang
- Trương Huy San
- Trường Minh
- Trương Ngọc Chương
- Trương Nguyên
- Trương Nguyện Thành
- Trương Nhân Tuấn
- Trương Phượng
- Trương Quang
- Trương Quang Đệ
- Trương Quang Nhuệ
- Trương Quang Vĩnh
- Trương Quốc Cường
- Trương Thanh Thuận
- Trương Thị An Na
- Trương Thị Ngọc Hân
- Trương Thiên Phàm
- Trương Thu Hiền
- Trương Tố Hoa
- Trương Trọng Nghĩa
- Trương Tửu
- Trương Văn Dân
- Trương Văn Vĩnh
- Trương Vũ
- Trương Xuân Thiên
- Tú Mỡ
- Tù Quốc Hoài
- Tù Sâm
- Tú Trung Hồ
- Tuấn Duy
- Tuấn Khanh
- Tuân Nguyễn
- Tuấn Thảo
- Tuệ Anh
- Tuệ Đăng
- Tuệ Nguyên
- Tuệ Nhân
- Tuệ Nhật
- Tuệ Sĩ
- Tuệ Sỹ
- Tùng Dương Cola
- Tung Nguyen
- Turner
- Túy Hồng
- Tuyết Nghi
- Tư
- Từ Dung
- Tư liệu
- Tử Linh
- Từ Mai Trần Huy Bích
- Từ Quốc Hoài
- Từ Sâm
- Từ Thức
- Tưởng
- Tương Lai
- Uejima Onitsura
- Umberto Eco
- Uông Tăng Kỳ
- Uông Triều
- Uyển Ca
- Uyên Nguyên
- Uyên Nguyễn
- Uyên Thao
- Uyên Vũ
- V. Erofiev
- V. N.
- Václav Havel
- Vàng A Giang
- Varlam Shalamov
- Vasco Gargalo
- Vasily Makarovich
- Vasyl Stus
- văn
- Văn
- Văn Biển
- Văn Cao
- Văn Chinh
- Văn Công Hùng
- Văn Giá
- Văn học
- Văn học Miền Nam 54-75
- Văn Như Cương
- Văn Quang
- Văn Tâm
- Văn Văn Của
- Văn Việt
- Văn;
- Văn.
- Vấn đề hôm nay
- Vận Động Ứng Cử Đại Biểu Quốc Hội 2016
- Vân Hạ
- Vân Phi
- Velcrow Ripper
- Veronica Melkozerova
- Vi Lãng
- Vi Trần
- Vi Yên
- Viet Thanh Nguyen
- Viên Linh
- Việt Bách
- Việt Bình
- Việt Dzũng
- Việt Khang
- Việt Lang
- Việt Phương
- Viktor Astafyev
- Viktor Maslov
- Vinh Anh
- Vĩnh Điện
- Vĩnh Hảo
- Vĩnh Quyền
- Virginia Heffernan
- Virginia Woolf
- Vladimir Britanishsky
- Vladimir Nabokov
- Vladimir Voronov
- Võ An Đôn
- Võ Anh Minh
- Võ Anh Thơ
- Võ Bá Cường
- Võ Đắc Danh
- Võ Định Hình
- Võ Đức Phúc
- Võ Hồng
- Võ Huy Tâm
- Võ Hương Quỳnh
- Võ Kỳ Điền
- Võ Ngàn Sông
- Võ Phiến
- Võ Thị Ánh Ngọc
- Võ Thị Hảo
- Võ Thị Thu Hằng
- Võ Tiến Cường
- Võ Tòng Xuân
- Võ Trí Hảo
- Võ Văn Quản
- Võ Văn Tạo
- Võ Văn Thôn
- Võ Xuân Quế
- Võ Xuân Sơn
- Volker Weidermann
- Volodymyr Vynnychenko
- Volodymyr Zelenskyy
- Vũ
- Vũ Bằng
- Vũ Biện Điền
- Vũ Cao Đàm
- Vũ Cát Tường
- Vũ Đình Hòe
- Vũ Đình Huỳnh
- Vũ Đình Liên
- Vũ Đình Phòng
- Vũ Đức Khanh
- Vũ Đức Phúc
- Vũ Đức Sao Biển
- Vu Gia
- Vũ Hà Văn
- Vũ Hạnh
- Vũ Hoàng Chương
- Vũ Hoàng Thư
- Vũ Hồng Ánh
- Vũ Huy Ngọc
- Vũ Huy Quang
- Vũ Khắc Hoè
- Vũ Khắc Khoan
- Vũ Kim Hạnh
- Vũ Kim Thu
- Vũ Lâm
- Vũ Lập Nhật
- Vũ My Lan
- Vũ Ngọc Giao
- Vũ Ngọc Hoàng
- Vũ Ngọc Tâm
- Vũ Ngọc Tiến
- Vũ Nho
- Vũ Oanh
- Vũ Quang Việt
- Vũ Quí Hạo Nhiên
- Vũ Quốc Ngữ
- Vũ Quỳnh Hương
- Vũ Quỳnh Nh.
- Vũ Thành Sơn
- Vũ Thanh Tâm
- Vũ Thanh Tùng
- Vũ Thành Tự Anh
- Vũ Thế Khôi
- Vũ Thế Thành
- Vũ Thị Hải
- Vũ Thị Nhuận
- Vũ Thị Phương Anh
- Vũ Thị Phương Lan
- Vũ Thị Thanh
- Vũ Thị Thanh Mai
- Vũ Thư Hiên
- Vũ Tiến Lập
- Vũ Trọng Khải
- Vũ Trọng Phụng
- Vũ Tuấn Hoàng
- Vũ Từ Trang
- Vũ Tường
- Vũ Viết Tuân
- Vũ Xuân Tửu
- Vương Bích Ngọc
- Vương Đan
- Vương Hỗ Ninh
- Vương Huy
- Vương Ngọc Minh
- Vương Tiểu Nhị
- Vương Trí Nhàn
- Vương Trọng
- Vương Trùng Dương
- Vương Trung Hiếu
- Vương Tuấn
- Vy Thảo
- W. H. Auden
- Wa Praong
- Walt Whitman
- Walter Isaacson
- Wayne Karlin
- Wells
- Wendy Barker
- Wiesiek Powaga
- Wilhelm Schmid
- Will Nguyen
- William Carlos Williams
- William Nee
- William Stafford
- William Stanley Merwin
- Winston Phan Đào Nguyên
- Wislawa Szymborska
- Władysław Reymont
- Wolf Biermann
- Wolfgang Borchert
- Wulf Noll
- Wynn Gadkar Wilcox
- Xang Hứng
- Xì Trum
- Xie Tao
- Xuân Ba
- Xuân Diệu
- Xuân Dương
- Xuân Đài
- Xuân Minh
- Xuân Phượng
- Xuân Sách
- Xuân Thọ
- Xuân Uyên
- Xuân Vũ
- Xương Văn
- Y Chan
- Ỷ Lan
- Ý Nhi
- Y Uyên
- Yan Frenkel
- Yanis Varoufakis
- Yasmine M’Barek
- Yevgeny Yevtushenko
- Yên Ba
- Yên Khắc Chính
- Yến Năng
- Yên San
- Yên San Thụy Miên
- Yên Thao
- Yiyun Li
- Yoko Ogawa
- Yōko Ogawa
- Yoko Tawada
- Yosano Akiko
- Young Sang Lee
- Yuliya Ilchuk
- Yuno Bigboi
- Yves Sintomer
- Yvette Tan
- Zac Herman
Dạy học với trí khôn nhân tạo – Hướng dẫn thực hành trong kỷ nguyên học mới (9)
José Antonio Bowen – C. Edward Watson
Xuất bản lần thứ hai với sự hợp tác của Hiệp hội các trường đại học và cao đẳng Hoa Kỳ, JOHNS HOPKINS UNIVERSITY PRESS, Baltimore, 2026
A.I. dịch, Thuận Thiên hiệu đính

CHƯƠNG 9
CÁC CHÍNH SÁCH
Hình thức viết lưỡng hợp giữa con người và AI sẽ trở thành chuẩn mực. Cố xác định phần của con người kết thúc ở đâu và phần của AI bắt đầu từ đâu là việc làm vô nghĩa và vô ích
SARAH ELAINE EATON, phó giáo sư, Đại học Calgary
“Điều mà giới giảng viên đại học gọi là gian lận thì giới kinh doanh lại gọi là tiến bộ”. Một khảo sát vào giữa tháng 4 năm 2023 (chỉ vài tuần sau khi GPT-4 ra mắt) cho thấy 22% người làm việc trong mọi ngành nghề và khu vực, đã thường xuyên sử dụng các công cụ AI trong công việc của họ (Khảo sát Toàn cầu của McKinsey & Company, 2023).
Nếu tạm gác sang một bên câu hỏi liệu các công cụ phát hiện AI có thể theo kịp hay không, thì phát hiện này lại đặt ra một nhóm vấn đề đạo đức khác. Cụm từ “liêm chính học thuật” hàm ý rằng tồn tại một kiểu liêm chính đặc thù dành riêng cho môi trường học thuật.
Có thể chúng ta đặt ra những tiêu chuẩn liêm chính cao hơn, nhưng liệu từ góc nhìn bên ngoài có thực sự như vậy không? Liệu có hợp lý khi dạy sinh viên rằng việc sử dụng AI là sai trái, trong khi lập trường đạo đức đó sẽ thay đổi ngay khi họ tốt nghiệp? Mong muốn về sự công bằng cũng dường như đòi hỏi chúng ta phải cân nhắc đến sự công bằng trong kết quả học tập và thu nhập tương lai của sinh viên. Tất cả sinh viên đều sẽ cần được đào tạo về cách tư duy cùng với AI và hiểu cách AI có thể được sử dụng trong bất kỳ hoàn cảnh nào một cách liêm chính. Bất kỳ chính sách học thuật nào liên quan đến AI cũng nên xem xét mục tiêu nâng cao hiểu biết về AI cho mọi sinh viên.
Cuối cùng, nếu công việc có sự hỗ trợ của AI thực sự tạo ra tác động lớn gần như những gì người ta dự đoán, thì việc cấm AI trong lớp học sẽ phản tác dụng, giống như các công tắc ngắt Wi-Fi trước đây đã từng như vậy. Việc giảm gian lận là cần thiết, nhưng chúng ta cũng cần suy nghĩ lại về việc các tiêu chuẩn nên là gì, chúng ta thực sự muốn dạy điều gì, và “liêm chính học thuật” sẽ mang ý nghĩa như thế nào trong kỷ nguyên mới này.
Chúng ta sẽ cần những chính sách mới để xử lý các công nghệ mới cũng như những vấn đề đạo đức mới phát sinh.
Bắt đầu từ câu hỏi “Tại sao”
Trước khi có thể xây dựng một chính sách, hãy xem xét một số phát hiện quan trọng từ các chương trước:
- Sẽ có nhiều sinh viên sử dụng AI hơn nếu họ có động cơ, phương tiện và cơ hội để làm điều đó.
- Việc phát hiện AI hoàn toàn không phải là giải pháp tuyệt đối đáng tin cậy. Nó không thể là chính sách duy nhất của bạn, và thậm chí có thể hoàn toàn không nên xuất hiện trong chính sách đó.
- Chỉ cần một số lượng nhỏ các trường hợp dương tính giả do lỗi phát hiện AI gây ra cũng có thể làm trầm trọng thêm các vấn đề sức khỏe tinh thần của sinh viên trong trường và tạo ra một văn hóa sợ hãi trước nguy cơ bị buộc tội gian lận oan. Sinh viên không suy nghĩ về gian lận hay mục tiêu của đại học theo cách mà giảng viên suy nghĩ. Giá trị của sự liêm chính, việc ghi nhận nguồn tài liệu, học tập, bản quyền và quyền kiểm soát đối với tác phẩm gốc cần phải được làm rõ một cách minh bạch và cần được đem ra thảo luận.
- Những sinh viên tốt nghiệp mà không có khả năng tư duy, viết và làm việc cùng với AI sẽ ở vào thế bất lợi nghiêm trọng trong thị trường việc làm tương lai. Chúng ta cần suy nghĩ về sự công bằng trong kết quả đầu ra vượt ra ngoài phạm vi lớp học, cũng như về những mục đích rộng lớn hơn của giáo dục đại học.
- Sinh viên sử dụng AI không nhất thiết sẽ hiểu thế nào là một sản phẩm học thuật chất lượng cao — trừ khi bạn dạy họ điều đó một cách độc lập và rõ ràng.
Sinh viên có khả năng cao hơn gấp đôi giảng viên trong việc đánh giá rằng AI tác động tích cực đến việc học (47% sinh viên so với 22% giảng viên), trong khi 50% giảng viên cho rằng tác động của AI là tiêu cực, nhưng chỉ có 22% sinh viên đồng ý với quan điểm đó (Shaw, 2023). Một chính sách là cơ hội để bạn trình bày lập luận của mình về sự cần thiết của nỗ lực trong học tập (xem thêm chương 12), đồng thời củng cố những kết quả học tập quan trọng và đáng mong muốn. Vì vậy, điều cốt yếu là bạn phải thực sự nghiêm túc trả lời câu hỏi “tại sao”.
Hãy cân nhắc việc cùng sinh viên xây dựng chính sách cho khóa học của bạn. Trước hết, hãy bảo đảm rằng mọi người đều thống nhất về lý do vì sao việc học trong học kỳ này là quan trọng và thích hợp. Sau đó, hãy thảo luận vì sao tính liêm chính lại có giá trị và nó có thể giúp chúng ta đạt được những mục tiêu học tập đó như thế nào. Nếu câu hỏi “tại sao” được làm rõ, sinh viên sẽ có động lực hơn để tuân thủ một hệ thống quy tắc công bằng. Đây cũng sẽ là cơ hội để thảo luận về những gì AI có thể và không thể làm, đồng thời bảo đảm rằng mọi người đều có quyền tiếp cận và hiểu biết cơ bản về cách AI đang thay đổi việc học tập và công việc.
Bạn cũng có thể, như Jonathan Zimmerman đề xuất (2023), chọn cách hoàn toàn không xây dựng một chính sách về AI. Tuy vậy, ông vẫn kỳ vọng sinh viên sẽ minh bạch về việc sử dụng AI, tương tự như cách họ được kỳ vọng phải trích dẫn các nguồn tài liệu khác. Tuy nhiên, để thuyết phục sinh viên, điều trước tiên là phải truyền đạt rõ những lý do thuyết phục vì sao việc tự mình vật lộn để tạo ra những bản nháp tốt hơn mà không có hỗ trợ lại có giá trị. Việc đạt được sự đồng thuận về phương pháp sẽ dễ dàng hơn nhiều nếu các mục tiêu được xác định rõ ràng.
Dù bạn chọn cách tiến hành nào, hãy bắt đầu từ chiếc bánh quy chứ không phải công thức làm bánh. Trước khi chú ý đến các chi tiết của bất kỳ chính sách nào, trước hết chúng ta cần hiểu vì sao nó lại quan trọng đối với mình. Bạn muốn trở thành người dẫn dắt hay chỉ là người hỗ trợ trong công việc này? Việc bắt đầu bằng cách giải thích chính sách sẽ giúp sinh viên học tập tốt hơn và chuẩn bị cho cuộc sống như thế nào sẽ làm tăng sự tham gia và chú ý của họ. Nếu chính sách phù hợp với những mục tiêu đã được nêu rõ, bạn sẽ nhận được nhiều sự thấu hiểu và tuân thuận hơn.
Điều này cũng hiệu quả không kém một phần dẫn nhập cho cuộc thảo luận về công nghệ mới hoặc việc sử dụng AI. Nếu tất cả chúng ta đều coi trọng sự tin cậy, tôn trọng và liêm chính, thì điều đó có nghĩa là gì đối với cách chúng ta sử dụng AI hoặc các trợ giúp công nghệ khác? Xét đến sự phổ biến rộng khắp của các công cụ phần mềm như Grammarly và Chegg, đây cũng là một cách tốt để hỏi sinh viên xem họ đang sử dụng các công cụ công nghệ mới như thế nào khi làm bài tập. Việc sử dụng đó phù hợp hoặc không phù hợp ra sao với những quan điểm chung của họ về sự tin cậy và tính liêm chính?
Đây cũng là thời điểm thích hợp để đặt câu hỏi về sự tin cậy và tính liêm chính được thể hiện như thế nào trong môi trường làm việc. Việc học các chuẩn mực của hành vi nghề nghiệp vừa có tính thực tiễn vừa tạo động lực, và nếu chúng ta chỉ giới hạn các cuộc thảo luận về liêm chính trong phạm vi “học thuật”, chúng ta sẽ làm giảm tầm quan trọng của nó. AI đã khiến vấn đề sở hữu trí tuệ trở nên rõ ràng và quan trọng hơn đối với tất cả mọi người. Cách nội dung được tạo ra và ai là người được ghi nhận công lao đều là những điều có ý nghĩa với sinh viên, dù đó là chương trình truyền hình hay video trên TikTok. Mặc dù các bài báo học thuật thường có chú thích và trích dẫn, việc ghi nhận ý tưởng của người khác thực ra đã xuất hiện từ rất lâu trong nhiều truyền thống truyền miệng cổ xưa. Điều đó có ý nghĩa thiết yếu đối với tiền lệ pháp lý cũng như đối với việc hợp tác và ứng xử với người khác trong công việc. Khi AI tiếp tục làm thay đổi công việc và nghề nghiệp, chắc chắn sẽ xuất hiện thêm nhiều cơ hội để thảo luận về những kỳ vọng đang thay đổi liên quan đến vấn đề khi nào và bằng cách nào AI nên được ghi nhận trong âm nhạc, viết lách, nghệ thuật đồ họa và video.
Yêu cầu sinh viên viết một phần ghi nhận (acknowledgment section) cho bài tập của mình sẽ giúp giảng viên có cái nhìn rõ hơn về cách các em thực hành, đồng thời là một cách tuyệt vời để khởi đầu những cuộc trò chuyện gắn với giá trị cá nhân và khát vọng nghề nghiệp của họ. Dưới đây là một tuyên bố mẫu mở đầu bằng lời kêu gọi hướng đến cả giá trị nội tại của tính liêm chính lẫn giá trị của nó đối với sự nghiệp.
Làm việc nhóm và ghi nhận đóng góp của các thành viên được đánh giá rất cao trong hầu hết các nghề nghiệp, trong khi hành vi nhận về mình công lao của người khác bị lên án mạnh mẽ tương ứng. Sự công bằng và danh tiếng cá nhân của bạn chỉ được củng cố khi bạn biết chia sẻ công lao với người khác. Tính liêm chính bắt đầu từ việc minh bạch về những sự hỗ trợ, công cụ, phương pháp và công nghệ mà bạn đã sử dụng. Phim ảnh, sách, bài báo và các báo cáo của công ty đều có phần ghi nhận về việc công trình được tạo ra như thế nào. Công nghệ mới đang khiến tất cả chúng ta phải đặt ra những câu hỏi mới về việc điều gì cần được công khai và ghi nhận. Hiện tại, bạn được yêu cầu “công khai nhiều hơn mức cần thiết” như một cách để thúc đẩy và làm sâu sắc thêm cuộc thảo luận về chủ đề quan trọng này.
Bạn có thể hỏi sinh viên những điều nào thường không cần được công khai (chẳng hạn như việc sử dụng máy tính cầm tay, công cụ kiểm tra chính tả, hay phần mềm quản lý trích dẫn) và những điều nào nên được công khai. Hãy cung cấp một số tuyên bố mẫu (có thể được điều chỉnh theo từng dạng bài tập hoặc từng ngành học cụ thể) để sinh viên lựa chọn và hoàn thiện theo trường hợp của mình. Dưới đây là một ví dụ.
- Tôi đã tự hoàn thành toàn bộ công việc này mà không có sự hỗ trợ từ bạn bè, công cụ, công nghệ hay AI.
- Tôi đã hoàn thành bản nháp đầu tiên, sau đó nhờ bạn bè/người thân/AI/phần mềm diễn đạt lại/phần mềm kiểm tra ngữ pháp/phần mềm kiểm tra đạo văn đọc và đưa ra gợi ý. Sau khi nhận được sự hỗ trợ đó, tôi đã thực hiện những thay đổi sau:
+ Sửa lỗi chính tả và ngữ pháp.
+ Thay đổi cấu trúc hoặc thứ tự trình bày
+ Dùng công nghệ để viết lại cả câu/ đoạn
- Tôi gặp khó khăn ở một số bài toán/vấn đề và đã gọi cho bạn bè, đến trung tâm hỗ trợ học tập, hoặc sử dụng Chegg hay các dịch vụ cung cấp lời giải khác.
- Tôi đã sử dụng AI/bạn bè/thầy dạy kèm để hỗ trợ việc hình thành ý tưởng. Hãy mô tả quá trình đó:
- Tôi đã sử dụng AI để tạo dàn ý/bản nháp đầu tiên, sau đó tự chỉnh sửa lại. Hãy mô tả bản chất phần đóng góp của bạn.
AI đòi hỏi những chính sách mới, nhưng đồng thời cũng đòi hỏi những cuộc thảo luận mới. Dù bạn lựa chọn cách nào để trao đổi với sinh viên về cách họ đang học tập và làm việc trong khóa học của mình, việc tạo cơ hội để sinh viên được xác định và kết nối các giá trị cá nhân của chính họ với hành vi và những kết quả mà họ mong muốn đạt được là một bước khởi đầu rất tốt. Cả bạn và sinh viên đều sẽ học hỏi được nhiều điều từ đó.
Nguyên tắc của trường Đại học
Trong khi các cơ sở giáo dục đại học ở Mỹ phản ứng khá chậm với vấn đề này, hai mươi bốn trường đại học nghiên cứu thuộc Russell Group tại Vương quốc Anh đã công bố một “chính sách chung” vào tháng 7 năm 2023, tập trung vào việc bảo đảm rằng cả giảng viên lẫn sinh viên đều có “năng lực hiểu biết về AI”. Dĩ nhiên, việc xây dựng một chính sách mới cần thời gian (và rất nhiều cuộc họp), nhưng năm nguyên tắc sau đây sẽ là điểm khởi đầu phù hợp cho phần lớn các trường đại học:
- Các trường đại học sẽ hỗ trợ sinh viên và nhân viên trở thành những người có hiểu biết và năng lực sử dụng AI.
- Nhân viên/giảng viên cần được trang bị đầy đủ để hỗ trợ sinh viên sử dụng các công cụ AI tạo sinh một cách hiệu quả và phù hợp trong quá trình học tập.
- Các trường đại học sẽ điều chỉnh hoạt động giảng dạy và đánh giá nhằm tích hợp việc sử dụng AI tạo sinh một cách có đạo đức, đồng thời bảo đảm cơ hội tiếp cận bình đẳng cho mọi người học.
- Các trường đại học sẽ bảo đảm rằng tính nghiêm túc học thuật và liêm chính học thuật luôn được duy trì.
- Các trường đại học sẽ hợp tác với nhau để chia sẻ những thực tiễn tốt nhất khi công nghệ và việc ứng dụng nó trong giáo dục tiếp tục phát triển (Russell Group, 2023).
Bắt đầu từ việc thừa nhận rằng AI đã hiện diện ở khắp mọi nơi (ngay cả khi không phải mọi dạng AI đều dễ thấy như OpenAI’s ChatGPT), năng lực hiểu biết về AI của sinh viên và giảng viên nên khởi đầu bằng sự hiểu biết sâu sắc về những vấn đề tiềm ẩn của nó: vi phạm quyền riêng tư, thông tin sai lệch, tiềm năng thiên vị, đạo văn, vi phạm đạo đức và sự khai thác thiếu công bằng. Để giải quyết những vấn đề đó, nguyên tắc số 2 khẳng định rõ rằng giảng viên và nhân viên sẽ cần có sự đào tạo mới nhằm hỗ trợ việc học và sử dụng các công nghệ mới, còn nguyên tắc số 3 kêu gọi thay đổi phương pháp giảng dạy và đánh giá khi công nghệ đang làm biến đổi các ngành học và nghề nghiệp.
Dĩ nhiên, các chi tiết cụ thể lại khá phức tạp. Vì những lý do đó (và cả “mối đe dọa” từ việc phải tham gia thêm nhiều cuộc họp), phần lớn các cơ sở giáo dục đại học ở Mỹ đã để chính sách về AI cho từng giảng viên tự quyết định, chỉ điều chỉnh đôi chút từ chính sách chung của trường. Tin tốt là mỗi cá nhân giảng viên được phép tự xác định việc sử dụng AI như thế nào là có đạo đức, công bằng và phù hợp tùy theo từng ngành học và tình huống sư phạm. Tin không mấy tích cực là sinh viên sẽ phải đối mặt với một hệ thống chính sách và cách thực hành rất khác nhau, dễ gây nhầm lẫn, còn giảng viên thì thường phải tự mình gánh vác toàn bộ khối lượng công việc bổ sung này. Một số trường đại học đã cố gắng thu hẹp sự khác biệt giữa các chính sách môn học (cũng như sự bối rối mà điều đó gây ra cho sinh viên) bằng cách giới hạn phạm vi các hướng dẫn mà giảng viên có thể tự xây dựng. Hơn nữa, còn có một cam kết về tính minh bạch, bảo đảm rằng sinh viên và giảng viên đều hiểu khi nào việc sử dụng AI là phù hợp và có đạo đức, và cuối cùng là cam kết chia sẻ những thực hành tốt nhất.
Ví dụ, tất cả giảng viên có thể được yêu cầu bắt buộc sinh viên phải công khai việc sử dụng AI trong bài làm, nhưng không được cấm hoàn toàn việc sử dụng AI để hình thành ý tưởng hoặc nhận phản hồi. Một cách khác để giảm tình trạng sinh viên bị “quá tải” vì phải thích nghi với quá nhiều quy định khác nhau là xây dựng các hướng dẫn thống nhất ở cấp khoa hoặc ngành học. Trong mọi trường hợp, việc bảo đảm chính sách của khoá học phù hợp với chính sách của khoa và của trường đại học là điều hết sức quan trọng. Nếu chính sách của bạn mâu thuẫn theo bất kỳ cách nào với chính sách của nhà trường, thì việc thực thi chính sách đó thông qua hệ thống danh dự hay cơ chế liêm chính học thuật của trường sẽ bị suy giảm hiệu quả. Sự nhất quán và đồng bộ là yếu tố then chốt.
Mẫu Chính sách
Trước khi xây dựng một chính sách, bạn cần có cho riêng mình một hình dung rõ ràng nhất có thể ở thời điểm hiện tại về việc AI sẽ thay đổi cách tư duy và làm việc trong lĩnh vực chuyên môn cũng như trong lớp học của bạn như thế nào. Để làm được điều đó, bạn sẽ cần dành thời gian trải nghiệm và làm việc với các công cụ AI, đồng thời suy nghĩ về những nội dung tối thiểu mà chính sách của bạn cần phải đề cập.
- Khi nào việc sử dụng AI được cho phép hoặc bị cấm? Vì sao? Việc “công não” với AI có được xem là gian lận hay không? AI có thể hỗ trợ hoặc cản trở việc học trong môn học này như thế nào?
- Nếu AI được phép sử dụng, sinh viên có bắt buộc phải chia sẻ các câu lệnh đã dùng với AI khi nộp bài hay không?
- Việc sử dụng AI nên được ghi nhận và trích dẫn như thế nào?
- Một lưu ý cảnh báo về những giới hạn của AI.
- Minh bạch về kế hoạch sử dụng các công cụ phát hiện AI, cũng như cách những thông tin đó sẽ được sử dụng.
- Các quy định rõ ràng về trách nhiệm cuối cùng của sinh viên đối với bài làm của mình.
Phần đầu tiên đó khó hơn nhiều so với tưởng tượng, đặc biệt khi năng lực và cách sử dụng AI đang thay đổi rất nhanh. Hãy bắt đầu bằng một cuộc thảo luận về việc sinh viên đang sử dụng AI như thế nào và vì sao họ sử dụng nó: nếu bạn phát hiện rằng một sinh viên dùng AI để chỉnh sửa bản nháp vào đúng thời gian trung tâm hỗ trợ viết (writing center) mở cửa, điều đó có thể ảnh hưởng đến những gì bạn lựa chọn khuyến khích hoặc cấm đoán.
Những tuyên bố về cảnh báo và trách nhiệm giải trình của bạn có lẽ nên vượt ra ngoài vấn đề độ chính xác về mặt thông tin. Sinh viên (và cả giảng viên) cũng cần phải chịu trách nhiệm đối với những nội dung mang tính thiên vị hoặc gây tổn hại cho người khác. Liệu có chấp nhận được hay không khi một sinh viên (hoặc chính bạn) tải công trình của người khác lên AI dưới dạng câu lệnh mà không có sự cho phép, ngay cả khi hệ thống AI của tổ chức bạn tuân thủ FERPA?
Một chính sách chỉ tập trung vào đạo đức, hoặc chỉ quy định điều gì được phép hay bị cấm, vừa thiếu tính tạo động lực vừa dễ bỏ lỡ nhiều cơ hội quan trọng. Nó cũng có nguy cơ làm gia tăng bất bình đẳng. Hãy bắt đầu từ các mục tiêu học tập. Thảo luận (và cùng học hỏi) về việc AI có thể cản trở hoặc hỗ trợ quá trình học như thế nào. Liệu mọi người có cùng mức độ tiếp cận, kinh nghiệm và kỹ năng như nhau hay không? Khoá học của bạn có thể đóng góp như thế nào vào việc nâng cao năng lực hiểu biết về AI? Hãy nhấn mạnh vào tính liêm chính và trách nhiệm. Tìm kiếm những mục tiêu và giá trị chung mà mọi người cùng chia sẻ.
Một lệnh cấm hoàn toàn đối với AI khó có khả năng phát huy hiệu quả. Trừ khi bạn có thể đưa ra một lập luận thật rõ ràng vì sao bất kỳ việc sử dụng AI nào cũng sẽ làm suy giảm nghiêm trọng quá trình học tập mà sinh viên thực sự mong muốn đạt được, nếu không, lệnh cấm đó rất dễ phản tác dụng. Máy tính cầm tay không làm mất đi nhu cầu phải học bảng cửu chương, nhưng chúng đã thay đổi yêu cầu nặng nề về bằng chứng và chiều sâu cần thiết để giải thích. Chúng cũng làm thay đổi những kiểu tính toán nào cần được giảng dạy (chẳng hạn nhấn mạnh nhiều hơn vào ước lượng và ít hơn vào phép chia dài) cũng như trình tự các chủ điểm học tập. Câu hỏi sư phạm then chốt không còn là liệu sinh viên có nên sử dụng công cụ này hay không, mà là khi nào họ nên sử dụng nó.
Chính sách của bạn
Cơ sở giáo dục của bạn hẳn đã có một chính sách, tuyên bố hoặc cách thực hành liên quan đến liêm chính học thuật (ngay cả khi họ vẫn chưa thực sự giải quyết vấn đề AI). Trường hoặc khoa của bạn cũng có thể đã có một cách tiếp cận mà bạn có thể liên kết và dựa vào. Một trong những cách hiệu quả nhất để thúc đẩy sự thay đổi là tránh liên tục nhấn mạnh vào tính “hoàn toàn mới” của vấn đề (“bạn chưa từng thấy điều gì như thế này trước đây!”), mà thay vào đó kết nối nó với những điều vẫn còn quen thuộc (“nó giống như Facebook nhưng dành cho việc đọc”). Chắc chắn chúng ta sẽ cần thay đổi một số cách thực hành trong kỷ nguyên mới này, nhưng những giá trị cốt lõi về ghi nhận nguồn gốc và công nhận đóng góp của người khác sẽ vẫn được giữ nguyên. Những giá trị được cùng nhau chia sẻ luôn là điểm khởi đầu tốt nhất.
Dưới đây là một chính sách mẫu sử dụng khuôn khổ đã trình bày ở trên nhưng phần lớn vẫn hạn chế việc sử dụng AI. Hãy chú ý đến tầm quan trọng của việc xây dựng một “khung lý giải” giải thích vì sao chính sách đó được đưa ra.
Một trong những mục tiêu của môn học này là giúp bạn học cách viết và giao tiếp hiệu quả; điều đó đòi hỏi sự thực hành. Trong công việc sau này, bạn sẽ được kỳ vọng sử dụng AI để tăng tốc độ tạo ra sản phẩm, nhưng bạn vẫn cần phải tự mình có khả năng sáng tạo, chỉnh sửa và nhận biết thế nào là một bài viết chất lượng cao. Nếu AI có thể làm toàn bộ công việc mà không cần đến bạn, thì bạn sẽ không còn những kỹ năng có giá trị nghề nghiệp nữa.
- Vì mục tiêu đó, mọi hình thức hỗ trợ của AI trong quá trình viết sẽ bị cấm trong nửa đầu của khóa học. Hãy xem sự khó chịu và vật lộn của quá trình này giống như việc rèn luyện thể chất hay bất kỳ hình thức huấn luyện nào khác: người thực sự làm việc mới là người nhận được lợi ích.
- Trong nửa sau của khóa học, bạn có thể được phép sử dụng AI trong những hoàn cảnh cụ thể khi chúng ta chuyển sang học cách viết cùng với AI. Bạn sẽ cần phải ghi nhận việc sử dụng AI của mình. Bạn cũng có thể được yêu cầu nộp kèm các câu lệnh đã sử dụng cùng với các phản hồi mà AI tạo ra, và những hướng dẫn đặc biệt liên quan đến việc sử dụng AI có thể khác nhau tùy theo từng bài tập.
- Năng lực hiểu biết về AI là một kỹ năng mới quan trọng. Hãy nhận rõ rằng AI có thể tạo ra những nội dung nghe có vẻ như sự thật nhưng thực chất lại là các “ảo giác”. Bạn sẽ cần suy ngẫm về cả những lợi ích lẫn những nguy cơ tiềm ẩn của công nghệ mới này.
- Bạn vẫn sẽ chịu trách nhiệm đối với sản phẩm cuối cùng của mình cũng như đối với bất kỳ hạn chế hay thiên kiến tiềm ẩn nào do AI tạo ra. Tôi bảo lưu quyền điều chỉnh chính sách này khi cần thiết.
Đến một thời điểm nào đó, bạn sẽ cần quyết định liệu mình có chấp nhận văn bản do AI tạo ra hoặc sự hỗ trợ từ AI hay không, và câu trả lời đó có thể thay đổi tùy thuộc vào các kết quả học tập mà bạn hướng đến cho một bài tập cụ thể. Nếu một trong hai hình thức đó được cho phép, bạn vẫn cần phải xác định rõ mức độ sử dụng được chấp nhận là bao nhiêu (30%? 50%?) cũng như những điều kiện và quy trình trong đó việc sử dụng AI được xem là phù hợp.
- Bạn có thể sử dụng AI để hỗ trợ việc hình thành ý tưởng, xây dựng dàn ý, nhân vật, chủ đề và lập luận, nhưng không được dùng AI để tạo ra văn bản hoàn chỉnh. Hãy sử dụng AI như một cộng tác viên hoặc thầy dạy kèm: yêu cầu phản hồi hoặc gợi ý cách cải thiện, nhưng toàn bộ phần văn bản vẫn phải là do chính bạn viết.
- Bạn có thể sử dụng AI để tạo ra những đoạn văn ngắn với độ dài tối đa X từ mỗi lần. Bạn phải yêu cầu AI tạo ít nhất Y phiên bản cho bất kỳ đoạn văn nào, sau đó tiếp tục chỉnh sửa và phát triển từ đó: tìm cách thay đổi và cải thiện phần văn bản do AI tạo ra. Bạn nên lưu lại và nộp kèm các câu lệnh đã sử dụng và/hoặc cung cấp bản PDF của toàn bộ cuộc trò chuyện.
- Bạn có thể sử dụng văn bản do AI tạo ra nếu chính bạn gõ lại nội dung đó vào tài liệu của mình. Văn bản do AI tạo ra hầu như không bao giờ tốt như bạn nghĩ ở lần đọc đầu tiên. Bạn sẽ cần biện tập và làm cho nó thích nghi (phỏng theo Cummings, 2023).
Nếu bạn muốn xem các chính sách thực tế từ nhiều cơ sở giáo dục và ngành học khác nhau, thì Lance Eaton (2024) đã tổng hợp khoảng hai trăm chính sách trong một tài liệu Google Docs. Nhiều loại chính sách khác nhau đều có thể phát huy hiệu quả, nhưng một chính sách được đồng xây dựng cùng sinh viên - hoặc ít nhất được hình thành dựa trên ý kiến đóng góp của sinh viên cũng như quá trình cùng nhau suy nghĩ, tranh luận về việc AI đang thay đổi thế giới như thế nào - sẽ có nhiều khả năng hỗ trợ việc học tập của sinh viên và giúp đạt được các mục tiêu giáo dục của bạn hơn.
Chúng ta đã thảo luận về các chính sách ở cấp đại học cũng như chính sách của môn học/đề cương môn học, nhưng có lẽ giờ đây chúng ta đã đến thời điểm mà mỗi bài tập riêng lẻ đều nên có một tuyên bố cụ thể về AI. Trong một số cuộc trao đổi với sinh viên nhằm chuẩn bị cho việc viết cuốn sách này, chúng tôi nghe nhiều sinh viên nói rằng nếu giảng viên không đề cập đến việc sử dụng AI, họ sẽ mặc nhiên hiểu đó là một chính sách kiểu “không hỏi thì không nói” (“don’t ask, don’t tell”).
Sinh viên cũng thừa nhận rằng họ không thực sự biết chính xác điều gì được xem là gian lận khi sử dụng AI. Các em hiểu rằng việc sao chép và dán trực tiếp nội dung từ AI là hành vi gian lận, nhưng việc yêu cầu AI là một đối tác “công não”, tạo dàn ý hoặc đưa ra phản hồi cho bản nháp thì lại ít rõ ràng hơn đối với họ, đặc biệt khi những việc đó được cho phép ở môn học này nhưng lại không được chấp nhận ở môn học khác. Hãy loại bỏ sự mơ hồ đó.
Sẽ đơn giản hơn rất nhiều nếu chúng ta có thể nói rằng AI được phép dùng cho mọi thứ hay hoàn toàn không được phép, nhưng thực tế hiện nay không còn như vậy nữa. Hãy tránh những tuyên bố nghe có vẻ tinh tế nhưng vô nghĩa kiểu như: năng lực diễn đạt học thuật tại ngôi trường danh giá này được hình thành ở giao điểm của các hệ hình phân tích, sáng tạo và phản biện phức hợp, nơi mọi sinh viên đều là những tác nhân tư duy độc lập, tác giả đạo đức và người theo đuổi sự xuất sắc một cách tỉnh thức. Sẽ hiệu quả hơn nhiều nếu bắt đầu bằng việc lắng nghe. Hãy thảo luận về những sắc thái và tình huống khác nhau, sau đó đưa ra các hướng dẫn đơn giản, ngắn gọn và rõ ràng về thời điểm cũng như cách thức sinh viên có thể sử dụng AI.
Định nghĩa lại đạo văn và bản quyền
Việc sao chép văn bản do AI tạo ra không phải là đạo văn theo nghĩa pháp lý. Về mặt pháp lý, đạo văn là hành vi lấy tác phẩm gốc của một con người và sử dụng nó như thể đó là sản phẩm của chính mình. Việc sử dụng AI có thể là phi đạo đức, nhưng vì nội dung đó không phải là tác phẩm gốc của một cá nhân cụ thể nên không tồn tại một “bên bị hại” trực tiếp. Và bởi các công cụ phát hiện AI không bao giờ cung cấp bằng chứng tuyệt đối (chỉ đưa ra điểm xác suất), nên trên thực tế bạn cũng không có một cơ sở chắc chắn để kết luận vụ việc.
Hơn nữa, United States Copyright Office (2025) đã phán quyết rằng các đầu ra do AI tạo sinh tạo ra chỉ có thể được bảo hộ bản quyền khi một tác giả con người đã quyết định hoặc đóng góp đủ các yếu tố mang tính biểu đạt sáng tạo. Tuy nhiên, thế nào được xem là “đủ” vẫn còn mơ hồ về mặt pháp lý, và sự mơ hồ đó nhiều khả năng sẽ tiếp tục trở thành đối tượng tranh luận tại các tòa án trong những năm tới.
Bây giờ có lẽ là thời điểm thích hợp để xem xét lại các thuật ngữ và cập nhật chính sách học thuật của bạn. Việc sử dụng AI nhằm đánh lừa và đạt được lợi thế chắc chắn là hành vi gian lận, nhưng liệu sự phụ thuộc quá mức vào AI hoặc việc không khai báo việc sử dụng AI có giống với sự lệ thuộc quá mức hoặc lạm dụng hơn không? Chúng ta sẽ cần định nghĩa lại các khái niệm và làm rõ đâu là cách sử dụng phù hợp.
Nếu một sinh viên cố gắng qua mặt các công cụ phát hiện AI bằng cách sử dụng công cụ diễn đạt lại (paraphrase generator), thì điều đó có vẻ khá dễ được xem là hành vi gian lận. Tuy nhiên, giả sử việc diễn đạt lại đó áp dụng cho một nguồn trực tuyến thì sao? Nếu một sinh viên sử dụng AI để sửa lỗi ngữ pháp và nhận phản hồi, các vấn đề về đạo đức lẫn phát hiện gian lận sẽ trở nên phức tạp hơn nhiều, đặc biệt khi sinh viên công khai thừa nhận việc sử dụng đó. Nếu sinh viên dùng AI để “công não”, lập dàn ý hoặc xem lại bản nháp, thì gần như không thể bắt quả tang họ đang sử dụng AI. AI sẽ buộc chúng ta phải xem xét lại những giả định về quyền tác giả, tính nguyên gốc, sự sáng tạo và cuối cùng là cả khái niệm đạo văn. Sarah Elaine Eaton (2021, 2023) đã đề xuất sáu nguyên lý của “kỷ nguyên hậu đạo văn” (post-plagiarism era):
- Việc viết kết hợp giữa con người và AI sẽ trở nên bình thường.
- Sự sáng tạo của con người được tăng cường.
- Các rào cản ngôn ngữ sẽ biến mất.
- Con người có thể từ bỏ quyền kiểm soát, nhưng không thể từ bỏ trách nhiệm.
- Việc ghi nhận nguồn gốc và công lao vẫn giữ vai trò quan trọng.
- Những định nghĩa truyền thống về đạo văn không còn phù hợp nữa.
Những khả năng tiêu cực của nguyên lý thứ nhất đã trở nên quá rõ ràng trong các hình thức lừa đảo cá nhân hóa, quảng cáo và thông tin sai lệch, còn tiềm năng thúc đẩy sự sáng tạo đã được chúng ta bàn tới trong chương 4. Các chương trình dịch thuật từ lâu đã giúp việc du lịch và nghiên cứu trở nên dễ dàng hơn. Dịch thuật bằng AI một cách dễ dàng có thể dẫn đến việc nhiều trường học khôi phục các ngôn ngữ địa phương như Hawaiian hoặc Gaelic, hoặc ngược lại, mọi thứ có thể chỉ đơn giản được dịch sang tiếng Anh hoặc tiếng Trung. Các cơ sở học thuật nên đóng vai trò trung tâm trong những cuộc tranh luận này; liệu chúng ta có thể mở rộng góc nhìn vượt ra ngoài vấn đề gian lận để xem xét cách chúng ta có thể tận dụng công nghệ mới nhằm gia tăng sự công bằng và sự phát triển toàn diện của con người ở khắp mọi nơi hay không?
Việc định nghĩa lại đạo văn trong khi vẫn duy trì yêu cầu ghi nhận nguồn gốc tạo ra một nghịch lý. Tuy nhiên, vì tầm quan trọng của việc ghi công đã tồn tại từ trước cả khi các nền văn hóa viết trở nên thống trị, nên điều đó (hy vọng là vậy) vẫn sẽ tiếp tục tồn tại trong kỷ nguyên AI. Liệu có thể xảy ra khả năng các thế hệ trẻ sẽ cho rằng nội dung do AI tạo ra không đáng được ghi nhận nguồn gốc hơn một cuốn từ điển hay từ điển đồng nghĩa? Hiện nay, chúng ta ghi nhận ý tưởng của con người chứ không ghi nhận công cụ. Vì nội dung AI được thiết kế để mang tính “trung bình”, chúng ta có thể hình dung việc nội dung AI giá rẻ lấn át những thử nghiệm và sáng tạo mang tính cá nhân của con người, mặc dù sau mười một phần của loạt phim Fast & Furious, thật khó để cho rằng sự sáng tạo không giới hạn là động lực duy nhất ở Hollywood. Mặt khác, nếu những mối quan ngại truyền thống về đạo văn biến mất, công việc của giáo viên có thể trở nên đơn giản hơn. Điều đó cũng có thể giúp chúng ta dễ dàng chuẩn bị cho sinh viên đối mặt với cuộc sống đang chờ đợi họ sau khi rời khỏi các cơ sở giáo dục.
AI đã và đang thay đổi công việc nhờ khả năng xử lý một số nhiệm vụ thường lệ và lặp đi lặp lại vốn tồn tại trong hầu hết mọi nghề nghiệp. Các bác sĩ sẽ làm gì với hai đến ba giờ thêm vào mỗi ngày khi họ không còn phải dành thời gian ghi chép hồ sơ và nhập mã bảo hiểm? Việc mọi người làm việc ít hơn có thể là điều tuyệt vời cho nhân loại. (United Auto Workers từng đề xuất tuần làm việc ba mươi hai giờ nhưng vẫn được trả lương cho bốn mươi giờ như một phần của cuộc đình công lịch sử vào tháng 9 năm 2023.) Tuy nhiên, có vẻ khả dĩ hơn rằng, giống như với máy tính và email trước đây, mọi người sẽ được yêu cầu sử dụng sự hỗ trợ của AI để tạo ra nhiều công việc hơn, tốt hơn và nhanh hơn so với khi làm việc một mình.
Điều đó vẫn để lại cho chúng ta một câu hỏi về việc đánh giá. Lợi ích của việc đẩy quan niệm truyền thống về đạo văn vào “đống bụi của lịch sử” là chúng ta có thể nâng cao các tiêu chuẩn. Theo cách tương tự như việc các công cụ kiểm tra chính tả và gần đây hơn là tính năng tự động sửa ngữ pháp đã cải thiện bề ngoài của bài viết sinh viên, thì ít nhất việc viết bằng AI cũng sẽ tạo ra những câu văn hoàn chỉnh.
Hầu như ai cũng nói chuyện với bạn bè, giáo viên và cấp trên theo những cách khác nhau. Công nghệ đã khuếch đại những kiểu ngôn ngữ khác nhau đó trong văn viết: những tin nhắn đầy emoji và các bản đề xuất trang trọng rõ ràng là rất khác nhau. Các thế hệ tương lai có thể sẽ xem những cấu trúc câu và các lỗi ngữ pháp của thời kỳ trước AI giống như máy ghi lời nhắn điện thoại: một “khủng long” của sự sáng tạo.
Cũng giống như việc chúng ta từng kiên nhẫn cài đặt đầu máy VCR cho ông bà mình và nay lại phải cố hiểu khi con cháu gửi các tin nhắn kiểu “TYVM” hay “ICYMI”, sẽ luôn tồn tại một thiên kiến thế hệ đối với những việc “đánh đổi” mới trong công việc có sự hỗ trợ của AI. Sẽ luôn có một cuộc chiến giữa “cướp biển và hải quân”, giữa AI và các công cụ phát hiện AI, và cuối cùng là giữa việc viết không có và có AI hỗ trợ. Công việc có AI hỗ trợ dường như nhiều khả năng sẽ chiếm ưu thế, nhưng liệu chúng ta có thể chuẩn bị cho sinh viên thành công trong cuộc cách mạng công nghệ này hay không?
Việc phát hiện AI sẽ vẫn có giá trị sử dụng nhất định, nhưng chúng không thể là phản ứng chủ đạo của chúng ta. Những chính sách được xây dựng cẩn trọng cho khoá học và các bài tập là điều thiết yếu: chúng ta cần đặt câu hỏi AI có thể thay đổi công việc trong tương lai như thế nào, cả công việc của giảng viên lẫn sinh viên. Đào tạo ra những sinh viên chỉ có khả năng viết ngang với AI dường như là công thức dẫn đến thất nghiệp. Liệu phương pháp giảng dạy và cách đánh giá của chúng ta có thể trở thành công cụ giúp sinh viên chuẩn bị tốt hơn cho các kỹ năng thực tế ngoài đời hay không?