Diễn đàn Câu lạc bộ Văn đoàn Độc lập Việt Nam: Cái giá của sự phát triển (4)

Danh ngôn

“Thế giới này, như nó đang được tạo ra, là không chịu đựng nổi. Nên tôi cần có mặt trăng, tôi cần niềm hạnh phúc hoặc cần sự bất tử, tôi cần điều gì đó có thể là điên rồ nhưng không phải của thế giới này.”

“Ce monde, tel qu’il est fait, n’est pas supportable. J’ai donc besoin de la lune, ou du bonheur, ou de l’immortalité, de quelque chose qui ne soit dement peut-etre, mais qui ne soit pas de ce monde.”

(Albert Camus, Caligula)

“Tất cả chúng ta, để có thể sống được với thực tại, đều buộc phải nuôi dưỡng trong mình đôi chút điên rồ.”

“Nous sommes tous obligés, pour rendre la realite supportable, d’entretenir en nous quelques petites folies.”

(Marcel Proust, À l’ombre des jeunes filles en fleurs)

“Nghệ thuật và không gì ngoài nghệ thuật, chúng ta có nghệ thuật để không chết vì sự thật.”

“L’art et rien que l’art, nous avons l’art pour ne point mourir de la vérité.” (Friedrich Nietzsche, Le Crépuscule des Idoles)

“Mạng xã hội đã trao quyền phát ngôn cho những đạo quân ngu dốt, những kẻ trước đây chỉ tán dóc trong các quán bar sau khi uống rượu mà không gây hại gì cho cộng đồng. Trước đây người ta bảo bọn họ im miệng ngay. Ngày nay họ có quyền phát ngôn như một người đoạt giải Nobel. Đây chính là sự xâm lăng của những kẻ ngu dốt.”

“Social media danno diritto di parola a legioni di imbecilli che prima parlavano solo al bar dopo un bicchiere di vino, senza danneggiare la collettività. Venivano subito messi a tacere, mentre ora hanno lo stesso diritto di parola di un Premio Nobel. È l’invasione degli imbecilli.”

(Umberto Eco, trích từ bài phỏng vấn thực hiện tại Đại học Turin (Ý), ngày 10 tháng 6 năm 2015, ngay sau khi U. Eco nhận học vị Tiến sĩ danh dự ngành Truyền thông và Văn hoá truyền thông đại chúng. Nguyên văn tiếng Ý đăng trên báo La Stampa 11.06.2015)

Cái giá của sự phát triển (4)

Lê Học Lãnh Vân

HỆ THỐNG GIÁO DỤC CAO CẤP – GIÁO DỤC ĐẠI HỌC

Một quốc gia khó thể phát triển nhanh và bền vững nếu không có hệ thống giáo dục cao cấp có năng lực sáng tạo tri thức, công nghệ và đào tạo tầng lớp tinh hoa có năng lực và đạo đức dẫn dắt. Hệ thống giáo dục cấp cao, tức giáo dục đại học, của Việt Nam phải là trung tâm của nền sáng tạo ấy.

Việt Nam có có tập trung vào việc sự nghiệp lớn nhất này chưa?

Hệ thống đại học Việt Nam tới giờ phải chăng vẫn còn là nơi truyền thụ kiến thức chủ yếu thông qua truyền thụ thông tin khoa học và công nghệ? Đó là một hệ thống lặp lại thông tin đã có và có thể dễ dàng tìm bằng vài prompt, vài cú nhấp chuột. Nhìn bài giảng, cách dạy, bài ghi chép của sinh viên có thể thấy điều này.

Hệ thống đại học Việt Nam phải chăng vẫn còn là nơi loay hoay với thi cử “kinh viện”, kiểm tra kiến thức nơi chót lá đầu cành mà chưa đi tới gốc rễ của tri thức?

Hệ thống đại học Việt Nam phải chăng vẫn còn là nơi loay hoay với học hàm và chức danh thay vì bằng sáng chế và phát minh đóng góp vào nền sáng tạo khoa học và văn minh của thế giới?

Hệ thống đại học Việt Nam có những trường đại học nghiêm túc, nhưng phải chăng cũng có không ít những trường đại học chỉ có sứ mạng là cấp bằng cho những người muốn hợp thức hóa vị trí, hoạt động của mình? Bằng cấp được cấp một cách thách thức lòng say mê và hoài bão khoa học của xã hội!

Hệ thống đại học Việt Nam có gắn chặt với cuộc sống thực tế của xã hội chưa? Có liên kết với giới kinh doanh, với các công ty sản xuất trong nước hay đầu tư nước ngoài chưa?

Hệ thống đại học Việt Nam có chăng đã gắn mình với các trào lưu học thuật lớn của nhân loại, các biến chuyển trong tổ chức và phương pháp của nền giáo dục cấp cao trong thời đại thế giới phẳng cùng sự thống trị của AI? Trong thời đại các thay đổi rung lắc nền tảng toàn cầu về chính trị, triết học, khoa học…

Những thắc mắc trên xin đề cập tới toàn bộ hệ thống giáo dục cao cấp của Việt Nam, cả công lẫn tư, từ Bắc vào Nam, từ thành phố lớn tới các tỉnh xa xôi… Xin vài trường đại học có thực lực và nghiêm túc, xin các nhà khoa học và giáo dục tài năng, tâm huyết, đừng xem bài này xúc phạm các vị. Trái lại, bài viết này mong được là tiếng nói ủng hộ, hoan nghênh các cố gắng của anh chị đưa ngành giáo dục cao cấp Việt Nam đi đúng đường, và xin chúc anh chị vững bước trên con đường ấy.

Nếu câu hỏi trả lời cho những thắc mắc nêu trên về hệ thống đại học Việt Nam là CÓ, thì bài viết này cho rằng cần phải chỉnh đốn lại toàn bộ Kế hoạch Chiến lược cho nền đại học Việt Nam. Tức là phải xem lại toàn bộ SỨ MẠNG, TẦM NHÌN, GIÁ TRỊ CỐT LÕI của nền đại học.

Thí dụ, Sứ mạng là đào tạo con người tự do hay con người công cụ?

Tầm nhìn là mức Đông Nam Á hay châu Á hay thế giới? Tầm nhìn ở mức sâu sắc của tri thức, của phát minh hay ở mức bằng cấp, học hàm, học vị?

Trong những Giá trị Cốt lõi có trung thực, liêm chính khoa học, kiến thức, cộng tác hay mánh mung, giả tạo số liệu khoa học, gian lận bằng cấp, chèn ép đồng nghiệp?

Kế hoạch Chiến lược đúng dẫn đường cho nền giáo dục cao cấp đào tạo giới tinh hoa sáng tạo góp phần phát triển quốc gia.

Ngày 22 tháng 5 năm 2026

Danh ngôn

Ban Biên tập

Tra cứu theo tên tác giả

Cái giá của sự phát triển (4)