Diễn đàn Câu lạc bộ Văn đoàn Độc lập Việt Nam: "Dọc bằng đòn gánh..."

Danh ngôn

“Thế giới này, như nó đang được tạo ra, là không chịu đựng nổi. Nên tôi cần có mặt trăng, tôi cần niềm hạnh phúc hoặc cần sự bất tử, tôi cần điều gì đó có thể là điên rồ nhưng không phải của thế giới này.”

“Ce monde, tel qu’il est fait, n’est pas supportable. J’ai donc besoin de la lune, ou du bonheur, ou de l’immortalité, de quelque chose qui ne soit dement peut-etre, mais qui ne soit pas de ce monde.”

(Albert Camus, Caligula)

“Tất cả chúng ta, để có thể sống được với thực tại, đều buộc phải nuôi dưỡng trong mình đôi chút điên rồ.”

“Nous sommes tous obligés, pour rendre la realite supportable, d’entretenir en nous quelques petites folies.”

(Marcel Proust, À l’ombre des jeunes filles en fleurs)

“Nghệ thuật và không gì ngoài nghệ thuật, chúng ta có nghệ thuật để không chết vì sự thật.”

“L’art et rien que l’art, nous avons l’art pour ne point mourir de la vérité.” (Friedrich Nietzsche, Le Crépuscule des Idoles)

“Mạng xã hội đã trao quyền phát ngôn cho những đạo quân ngu dốt, những kẻ trước đây chỉ tán dóc trong các quán bar sau khi uống rượu mà không gây hại gì cho cộng đồng. Trước đây người ta bảo bọn họ im miệng ngay. Ngày nay họ có quyền phát ngôn như một người đoạt giải Nobel. Đây chính là sự xâm lăng của những kẻ ngu dốt.”

“Social media danno diritto di parola a legioni di imbecilli che prima parlavano solo al bar dopo un bicchiere di vino, senza danneggiare la collettività. Venivano subito messi a tacere, mentre ora hanno lo stesso diritto di parola di un Premio Nobel. È l’invasione degli imbecilli.”

(Umberto Eco, trích từ bài phỏng vấn thực hiện tại Đại học Turin (Ý), ngày 10 tháng 6 năm 2015, ngay sau khi U. Eco nhận học vị Tiến sĩ danh dự ngành Truyền thông và Văn hoá truyền thông đại chúng. Nguyên văn tiếng Ý đăng trên báo La Stampa 11.06.2015)

"Dọc bằng đòn gánh..."

Nguyễn Thanh Bình

Năm 1976, NSND Trần Bảng đưa đoàn chèo trung ương vào diễn phục vụ đơn vị, lủc đó đang đóng quân ở Phú Lợi (Thủ Dầu Một).

Đoàn chèo được bố trí chỗ ở và biểu diễn tại trụ sở quân đoàn bộ Quân đoàn 3 đang đóng tại Trường sĩ quan công binh Quân lực Việt Nam Cộng hòa gần đó. Không may, lần ấy trong đoàn có một cậu diễn viên trẻ bị sốt xuất huyết, và không nhớ nguyên do gì mà mình phải làm nhiệm vụ lái xe đưa cậu trẻ đó đi nhà thương (mấy ngày sau cậu ấy mất tại đó). Đó là khoảng thời gian rất ngắn, chỉ vài ngày, được ở gần ông Trần Bảng, và nghe được những câu chuyện ông nói về "chèo", tất nhiên là với các cán bộ chịu trách nhiệm với cậu diễn viên trẻ kia, vốn là những người mê chèo, nên hỏi ông khá nhiều về chèo, mình chỉ là tên lính bét, nghe lỏm.

Ông Trần Bảng nói nhiều và say sưa về diễn xuất trong chèo, mình không nhớ hết, chỉ "nằm lòng" mỗi một câu: "... cái tiếng ngân í ì i ấy, khi nhả chữ, phải lăn tròn như những viên bi...!".

Lần đó, đoàn của ông diễn 2, 3 đêm, trong đó có vở chèo cổ Lọ nước thần... đọng lại trong tâm trí mình chỉ một câu: "Dọc bằng đòn gánh, củ bằng bình vôi, ai mua hành tôi, thì thương tôi với..."!

Câu hát mộc mạc đó, như làn khói mỏng, "ám" mình cho đến tận bây giờ.

Chính nó là "tiên đề" để hình thành quan niệm: "Vẽ, cũng là diễn xuất, không bằng cử chỉ hay lời nói, mà bằng hiệu ứng thị giác!"

Hẳn nhiều người đã xem những bộ phim lừng danh thế giới đều thấy rằng: những diễn xuất "đỉnh của đỉnh" không ồn ào, khoa trương mà đôi khi chỉ là một ánh mắt, một cái nhếch mép...

Mình đã chọn cách "diễn xuất" đó, nhẹ nhàng, đơn giản, không dài dòng, không cần người xem động não, chỉ cần một chút ấm áp, một chút rưng rưng... thế thôi!

"Dọc bằng đòn gánh, củ bằng bình vôi, ai mua hành tôi, thì thương tôi với..."!

Long Thành, 3.2026

Danh ngôn

Ban Biên tập

Tra cứu theo tên tác giả

"Dọc bằng đòn gánh..."