Diễn đàn Câu lạc bộ Văn đoàn Độc lập Việt Nam: Phát biểu nhận giải của nhà nghiên cứu Liễu Trương

Danh ngôn

“Thế giới này, như nó đang được tạo ra, là không chịu đựng nổi. Nên tôi cần có mặt trăng, tôi cần niềm hạnh phúc hoặc cần sự bất tử, tôi cần điều gì đó có thể là điên rồ nhưng không phải của thế giới này.”

“Ce monde, tel qu’il est fait, n’est pas supportable. J’ai donc besoin de la lune, ou du bonheur, ou de l’immortalité, de quelque chose qui ne soit dement peut-etre, mais qui ne soit pas de ce monde.”

(Albert Camus, Caligula)

“Tất cả chúng ta, để có thể sống được với thực tại, đều buộc phải nuôi dưỡng trong mình đôi chút điên rồ.”

“Nous sommes tous obligés, pour rendre la realite supportable, d’entretenir en nous quelques petites folies.”

(Marcel Proust, À l’ombre des jeunes filles en fleurs)

“Nghệ thuật và không gì ngoài nghệ thuật, chúng ta có nghệ thuật để không chết vì sự thật.”

“L’art et rien que l’art, nous avons l’art pour ne point mourir de la vérité.” (Friedrich Nietzsche, Le Crépuscule des Idoles)

“Mạng xã hội đã trao quyền phát ngôn cho những đạo quân ngu dốt, những kẻ trước đây chỉ tán dóc trong các quán bar sau khi uống rượu mà không gây hại gì cho cộng đồng. Trước đây người ta bảo bọn họ im miệng ngay. Ngày nay họ có quyền phát ngôn như một người đoạt giải Nobel. Đây chính là sự xâm lăng của những kẻ ngu dốt.”

“Social media danno diritto di parola a legioni di imbecilli che prima parlavano solo al bar dopo un bicchiere di vino, senza danneggiare la collettività. Venivano subito messi a tacere, mentre ora hanno lo stesso diritto di parola di un Premio Nobel. È l’invasione degli imbecilli.”

(Umberto Eco, trích từ bài phỏng vấn thực hiện tại Đại học Turin (Ý), ngày 10 tháng 6 năm 2015, ngay sau khi U. Eco nhận học vị Tiến sĩ danh dự ngành Truyền thông và Văn hoá truyền thông đại chúng. Nguyên văn tiếng Ý đăng trên báo La Stampa 11.06.2015)

Phát biểu nhận giải của nhà nghiên cứu Liễu Trương

Paris, 6-2-2024

Kính gửi Ban Chủ trương Văn Việt

Thưa Quý Anh Chị,

Ngày 4/2 vừa qua tôi có gửi điện thư cho Quý Anh Chị, nay do lời yêu cầu của Ý Nhi tôi xin thêm ít điều sau đây.

Tôi học trường Pháp từ nhỏ đến lớn, sau tú tài học Đại học Văn khoa Sài Gòn, được hai chứng chỉ: Dự bị văn khoa Pháp và Văn chương Pháp. Sau đó dạy môn Pháp văn tại trường Bùi Thị Xuân Đà Lạt bốn năm. Sang Pháp, bỏ hai chứng chỉ thi đỗ ở Việt Nam mặc dù được nhìn nhận là tương đương, tôi học lại từ đầu và lần lượt lên các bậc ở Đại học Sorbonne. Khi làm luận án tiến sĩ, tôi chọn ngành ngôn ngữ học với đề tài: Étude de l’emploi du subjonctif en milieu scolaire, dưới sự hướng dẫn của bà giáo sư Jacqueline Pinchon. Trong suốt ba năm tôi mài miệt nghiên cứu, luận án gần xong thì xảy ra vụ ăn trộm trong khi gia đình đi nghỉ hè. Vào thời đó chưa có Internet với những bộ nhớ để lưu giữ tài liệu, cho nên tôi mất sạch mấy thùng tài liệu, ghi chép, mà thế nào kẻ trộm cũng đã vứt đi vì thấy đã lấy nhầm và không phải là của quý giá. Tôi xót xa, tuyệt vọng và bỏ học đi làm công chức cho Bộ Giáo dục Pháp.

Nhiều năm trôi qua, tình yêu văn chương bỗng khiến tôi trở lại đại học để làm một luận án thứ hai. Tuy sống ở Pháp lâu năm, bao giờ tôi cũng có cái tâm trạng mình là người xa lạ trong xã hội này, tâm hồn luôn gắn bó với quê hương. Cho nên tôi quyết vinh danh văn học Việt Nam bằng cách nghiên cứu một nhà văn Việt Nam. Thế là tôi chọn Võ Phiến, ngày đêm tôi đọc tác phẩm của ông trước khi chọn hướng đi của luận án, tôi nhận thấy có nhiều vấn đề trong tác phẩm rất đáng được khai thác mà trên hết là vấn đề liên văn bản, cho nên đề tài nghiên cứu của tôi là: Võ Phiến, culture nationale, lectures occidentales. Trong bốn năm tôi thường thư từ trao đổi với ông Võ Phiến, đương nhiên cái nhìn của tác giả khác với cái nhìn của người nghiên cứu, nhưng cũng giúp ích rất nhiều. Ngày tôi bảo vệ luận án, tôi được hạng Tối ưu với lời khen của Ban Giám khảo (Mention Très honorable avec Félicitations du jury), có một giáo sư trong Ban Giám khảo đặc biệt khen tôi viết tiếng Pháp hay.

Tôi ham thích tìm hiểu và nghiên cứu văn học Việt Nam, phương pháp của tôi là áp dụng những lý luận phê bình văn học của Tây phương vào văn học Việt Nam.

Trong số bạn bè quen biết nhiều người hỏi tôi sao học trường Pháp từ nhỏ rồi vào đại học Pháp mà lại viết toàn tiếng Việt, nghiên cứu văn học Việt Nam. Muốn trả lời phải trở lại quá khứ. Hồi tôi học trung học Pháp, trong chương trình mỗi tuần chỉ có 2 giờ học tiếng Việt được xem là một sinh ngữ, thật là mỉa mai cho học sinh Việt Nam. Mặc dù đang tuổi mới lớn tôi nhận thấy có cái gì không ổn, một cách tự nhiên tôi tìm đọc tiểu thuyết Tự Lực Văn Đoàn, thuộc lòng những câu ca dao mà mình cho là hay, và thuộc khá nhiều bài thơ của Thơ mới. Cách phản ứng tự nhiên đó trước sự áp đặt của nền giáo dục Pháp đã đưa tôi trở về với nguồn gốc văn hóa Việt Nam.

Trước khi chấm dứt tôi xin có lời khen diễn đàn Văn Việt, một diễn đàn cởi mở, đa dạng. Xin chúc Văn Việt tồn tại lâu dài.

Liễu Trương

T.B. Xin mời Quý Anh Chị vào “Liễu Trương - Tủ sách Trẻ” của Trẻ Magazine.

Danh ngôn

Ban Biên tập

Tra cứu theo tên tác giả

Phát biểu nhận giải của nhà nghiên cứu Liễu Trương