Bảo Thư
Ngày 20/01/1956, tạp chí Tổ Quốc – cơ quan ngôn luận của Đảng Xã hội Việt Nam – số 27 đăng truyện ngắn Anh Cò Lấm của Trần Dần (ký với bút danh Trần Bá Xá). Đây là truyện ngắn đề tài về phong trào Cải cách ruộng đất và công tác cán bộ. Nhân vật chính là anh Cò Lấm, một bần cố nông thất học và hơi ngơ ngác, "hâm hấp" nhưng nhờ Cải cách ruộng đất mà được "bắt rễ xâu chuỗi" rồi trở thành Chủ tịch kiêm Bí thư chi bộ xã. Và kể từ đó nhiều tình huống bi hài được tác giả kể một cách kín đáo và thâm thuý.
Sau khi báo được phát hành đã nhận vô số chỉ trích, Ban Biên Tập tạp chí Tổ Quốc lúc đó mới ý thức được sự nghiêm trọng và vô cùng hốt hoảng. Mấy ngày sau, trên số 30, tạp chí này vội đăng bài Tự phê bình để chữa cháy với lời thanh minh: "vì sự lãnh đạo của Ban Biên tập không chặt chẽ. Ðồng chí phụ trách mục chuyện ngắn chưa tranh thủ ý kiến Ban Biên tập đã cho đăng bài này. Ðồng chí đó đã thiếu cảnh giác: khi đọc bài đó không phân tích tính chất chống chính sách của nó mà cứ nhận, rồi lại tự ý cho đăng. Ðồng chí vì lập trường mơ hồ, tư tưởng bạn thù chưa dứt khoát nên khi đọc bài đó cũng không nhận ra tính chất phản động của nó."
Để tăng sức nặng và sự chân thành trong việc Tự phê bình, tạp chí Tổ Quốc số 30 này cho đăng bài viết Vạch mặt tính chất phản động bài Anh Cò Lấm của Lê Huy Vân với những lời lẽ rất gay gắt phê phán Trần Bá Xá và Anh Cò Lấm.
Thực ra Anh Cò Lấm không phải là "tai nạn văn chương" duy nhất của báo giới. Năm 1992, tuần báo Văn Nghệ cũng gặp vụ việc tương tự với truyện ngắn Linh nghiệm của Trần Huy Quang (Văn nghệ số 27 ra ngày 04/7/1992). Truyện ngắn gây chấn động xã hội. Ngay lập tức tờ Văn Nghệ số 27 các tờ báo bị thu hồi và nhiều lãnh đạo Hội Nhà văn lúc đó chao đảo bởi các án kỷ luật. Sẽ có dịp trở lại vụ việc này sau.
Thế mới biết, nghề biên tập vô cùng nguy hiểm.
