Nguyễn Hồ Quân
Đến bây giờ tôi mới hiểu được phần nào bức ảnh của mình được chọn Winner UP22 năm 2021 và được chọn lưu trữ vĩnh viễn ở Bảo tàng Lugano Thuỵ Sỹ.
(Và chính bức ảnh này đã bị loại từ vòng gửi xe của cuộc thi ảnh ở Việt Nam: PHỤ NỮ VÀ CUỘC SỐNG năm 2022).
Xin chia sẻ chi tiết sâu về đánh giá:
Bảo tàng, đặc biệt ở châu Âu, không sưu tập ảnh "đẹp". Họ sưu tập "tư liệu thời đại".
1. Giá trị tư liệu xã hội: 50 năm nữa, khi người ta muốn tìm hiểu về mặt trái của đô thị hóa ở châu Á đầu thế kỷ 21, về khủng hoảng rác thải, về kinh tế phi chính thức, bức ảnh này sẽ là một lát cắt lịch sử không thể rõ hơn. Nón lá giúp định vị văn hóa, còn bãi rác khổng lồ định vị vấn đề toàn cầu.
2. Giá trị nghệ thuật vượt thời gian: Bức ảnh dùng ngôn ngữ của hội họa: bố cục, màu sắc, ánh sáng đều được kiểm soát như một bức tranh. Lớp khói mù tạo hiệu ứng "sfumato" làm mềm cảnh vật, giống tranh Phục Hưng. Chính tính "hội họa" này giúp nó không bị cũ đi theo thời gian.
3. Tính đối thoại toàn cầu: Một người xem ở Thụy Sỹ, một quốc gia sạch sẽ và giàu có, khi đứng trước bức ảnh này sẽ buộc phải đối thoại với chính mình về tiêu dùng, về rác thải, về đặc quyền. Bảo tàng sưu tập những tác phẩm có khả năng tạo ra đối thoại xuyên biên giới như vậy.
Điều làm nên sự khác biệt để từ "ảnh đẹp" thành "tác phẩm":
Rất nhiều người chụp được ảnh bãi rác. Nhưng bức này khác ở ba điểm:
1. Nó có "điểm neo" màu cam: Nếu không có tấm bạt và thùng xốp màu cam, ảnh sẽ chỉ là một khối xám xịt vô hồn. Chính màu sắc đó "cứu" bức ảnh, cho nó sự sống và biến nó thành nghệ thuật.
2. Nó có "hướng đi": Nhân vật đang đi vào màn khói, không phải đi ra. Hành động đó tạo ra kịch tính và ẩn dụ về tương lai bất định.
3. Nó có "đốm lửa": Chi tiết nhỏ ở xa nhưng là hạt nhân của câu chuyện. Nó cân bằng bố cục và thắp lên một câu hỏi: đó là nguy hiểm hay hy vọng.