Lê Hồng Lâm
Một mùa LHP Cannes nữa đã kết thúc và những giải thưởng xứng đáng nhất đã được trao, từ những tên tuổi đã vang danh đến những tài năng lần đầu góp mặt.
5 bộ phim của 5 đạo diễn mà tôi “pick” hôm qua đều thắng giải. Chỉ hơi bất ngờ xíu là Cành cọ vàng thuộc về Fjord của Cristian Mungiu (Romania) chứ không phải Minotaur của Andrey Zvyagintsev (Nga) hay Fatherland của Paweł Pawlikowski (Ba Lan) – dù phim của hai tên tuổi lớn này cũng đoạt 2 giải rất quan trọng.
Fjord là phim nói tiếng Anh đầu tiên của Mungiu, kể về một cặp vợ chồng người Romania có tới 5 đứa con chuyển đến sinh sống ở một vịnh hẹp tại Na Uy. Cặp vợ chồng (Sebastian Stan và Renate Reinsve) với đức tin Kitô giáo mang màu sắc cực đoan và cách giáo dục con cái nghiêm khắc theo kiểu bảo thủ đã bị chỉ trích dữ dội trong môi trường mới – vốn đề cao sự văn minh và cũng khởi nguồn cho xung đột và bi kịch xảy ra.
Fjord được ngưỡng mộ rộng rãi nhờ câu chuyện cuốn hút về điều mà Mungiu gọi là “chủ nghĩa cực đoan cánh tả” (“left-wing fundamentalism”).
“Xã hội ngày nay đang bị chia rẽ. Nó phân cực. Nó bị cực đoan hóa,” Mungiu nói. “Bộ phim này là một lời phản đối mọi dạng chủ nghĩa cực đoan. Nó là lời kêu gọi dành cho những khái niệm mà chúng ta nhắc đến rất thường xuyên như sang chấn, sự bao dung và lòng thấu cảm. Đó đều là những từ đẹp đẽ, nhưng chúng ta cần thực hành chúng nhiều hơn.”
Mungiu trở thành nhà làm phim thứ 10 trong lịch sử giành Cành cọ vàng hai lần. Trước đó, bộ phim về vấn đề phá thai dưới thời cộng sản ở Romania của ông: 4 Months, 3 Weeks and 2 Days đã thắng giải vào năm 2007.
Giải Grand Prix – tức giải thưởng lớn thứ hai của Cannes – được trao cho Minotaur của Andrey Zvyagintsev, một phim thriller gia đình lấy bối cảnh nước Nga thời chiến tranh Ukraine.
Lấy cảm hứng lỏng lẻo từ bộ phim La Femme Infidèle (Người vợ ngoại tình) của Claude Chabrol năm 1969, Minotaur kể về một doanh nhân Nga nghi ngờ vợ mình ngoại tình với bối cảnh cuộc chiến với Ukraine đang diễn ra căng thẳng. Ông ta bị giao nhiệm vụ tuyển mộ 150 nhân viên của mình cho cỗ máy chiến tranh của Vladimir Putin.
“Người duy nhất có thể chấm dứt cuộc tàn sát này là ngài, thưa Tổng thống Liên bang Nga,” Zvyagintsev phát biểu khi nhận giải. “Hãy kết thúc cuộc đổ máu này. Cả thế giới đang chờ đợi điều đó.”
Bên cạnh các tên tuổi lớn nói trên, BGK Cannes năm nay cũng tôn vinh các tài năng trẻ, trong đó có giải Đạo diễn xuất sắc nhất được trao cho bộ đôi người Tây Ban Nha của bộ phim The Black Ball mà tôi đã điểm khá kĩ hôm qua. Giải đạo diễn năm nay còn được trao cho một tên tuổi lớn khác là đạo diễn Ba Lan Paweł Pawlikowski với bộ phim hậu chiến Fatherland.
Các giải thưởng còn lại tôi bình luận ở phần hình ảnh.
Tilda Swinton công bố và trao giải Cành cọ vàng cho đạo diễn người Romania Cristian Mungiu và hai diễn viên chính của phim Fjord.
Virginie Efira (Bỉ) và Tao Okamoto (Nhật) – hai ngôi sao của All of a Sudden do Ryusuke Hamaguchi đạo diễn – cùng chia sẻ giải Nữ diễn viên xuất sắc nhất.
Ban giám khảo cũng chia đôi giải Nam diễn viên xuất sắc nhất cho Emmanuel Macchia và Valentin Campagne – hai diễn viên chính của Coward, bộ phim của Lukas Dhont kể về những chàng trai Bỉ trẻ tuổi bị đưa ra tiền tuyến Thế chiến I.
Lukas Dhont cũng là một tài năng trẻ (sinh năm 1991) có thành tích nổi bật tại Cannes: từng đoạt giải Camera d’Or cho phim đầu tay Girl (2018) và giải Grand Prix cho phim thứ 2 Close (2022) – một phim rất xuất sắc!
Chủ nhân giải Grand Prix: đạo diễn Nga Andrei Zvyagintsev. Ông phát biểu mạnh mẽ khi nhận giải: “Người duy nhất có thể chấm dứt cuộc tàn sát này là ngài, thưa Tổng thống Liên bang Nga. Hãy kết thúc cuộc đổ máu này. Cả thế giới đang chờ đợi điều đó.”
Có tới hai bộ phim cùng thắng giải Đạo diễn xuất sắc nhất: đạo diễn Ba Lan Paweł Pawlikowski với phim hậu chiến Fatherland, và bộ đôi Tây Ban Nha Javier Ambrossi cùng Javier Calvo với thiên sử thi queer trải dài nhiều thế hệ The Black Ball.
Đây là lần thứ hai liên tiếp Pawlikowski thắng cùng hạng mục tại Cannes, sau Cold War năm 2018. Nhưng với Ambrossi và Calvo, đây là bước đột phá lớn trong lần đầu tiên góp mặt tại Cannes.
“Không ai biết chúng tôi là ai cả. Ngay cả Thierry cũng không biết,” Ambrossi nói với báo chí, nhắc đến Thierry Fresmaux – Chủ tịch LHP Cannes. “Chỉ đơn giản là bộ phim đã tự cất tiếng nói.”