Tạ Duy Anh
Kì lạ vì tôi chưa từng đọc cuốn sách nào như vậy.
Kì lạ vì chỉ với một dung lượng nhỏ nói về bệnh tật, nhưng vấn đề nó chứa luôn tràn ra khỏi mọi trang sách để vi vu trong cõi sống mênh mông.
Tác giả định nhờ tôi đọc bản thảo trước khi xuất bản, nhưng biết tôi ốm, cô rút lại ý định. Khi sách ra, cô gửi tặng tôi đã lâu, nhưng chả hiểu sao tôi cứ để ngay ngắn trên bàn mà không giở ra. Linh cảm của tôi là cuốn sách có thể sẽ gây ám ảnh. Và rồi khi gấp trang cuối chỉ sau hơn 2 giờ đọc, tôi cứ ngồi hình dung về tác giả. Một sự ngưỡng mộ xen lẫn lòng biết ơn. Tôi chợt cảm thấy cuốn sách này có màu sắc kì diệu của Ơn gọi.
Một ngày định mệnh nào đó, ai đó phát hiện ra mình bị ung thư. Còn hơn cả tiếng sét giáng xuống giữa trời quang. Cái vực thẳm ở đâu đó bỗng mở ra ngay dưới chân, với những xoáy nước đen ngòm trong khi bờ không ngừng sụt lở. Một nguồn sáng vừa tắt phụt theo kiểu bị rút phích cắm (chữ của tác giả), chỉ còn lại đêm đen kịt. Một tiếng kêu tuyệt vọng tắc nghẹn bởi nhát búa của số phận nhằm thẳng đỉnh đầu giáng xuống. Mọi thứ thế là chấm hết.
Chấm hết!
Chấm hết!
Chấm hết mọi dự định, chấm hết mọi ước mơ, chấm hết mọi khao khát mà vì nó con người sống được cả khi cận kề cái chết.
Và bắt đầu một hành trình dài rên rỉ, buông xuôi, cam phận, đầu hàng, bỏ mặc cho cuộc đời trôi đến đâu thì trôi. Tất cả chỉ còn lại duy nhất một điều: Chờ cái chết đến bằng một cuộc chạy trốn đầy bi thảm đến mức nhiều người còn lâu mới ngừng tim vì bệnh, nhưng đã sớm tắt thở do hoảng sợ.
Nếu bạn, hay người thân, chả may bị căn bệnh quái ác có mật danh K, mà rơi vào vùng xoáy cảm xúc tiêu cực như tôi vừa phác thảo, thì hãy nghe tôi: Thật bình tâm đọc chậm, đọc kĩ cuốn sách của Trần Kim Anh. Kể như đó là may mắn bạn vớ được, giống như giữa dòng lũ vớ được chiếc cọc cắm chắc vào lòng đất. Đọc đi đọc lại là một lựa chọn tối ưu. Tôi không quảng bá cuốn sách. Tôi chả có lý do nào để làm điều đó. Tác giả càng không cần, vì cô viết cho cô. Nhưng tôi không được phép vô cảm, khi chính tôi từng vài lần đối mặt với cái chết và đều được cứu giúp bởi Trời, hoặc ai đó Trời sai đến. Từ đấy, tôi tự nhận về mình cái nghĩa vụ phải mách nước cho bất cứ ai rơi vào cảnh ngộ cùng đường đang vẫy vùng tìm một lối thoát hiểm.
Không ai có thể bình thản trước cái chết đang ập đến với mình. Đó là phản xạ rất con người. Từ những dòng ghi chép, tác giả cho ta biết cô cũng suýt thì để nỗi tuyệt vọng cuốn theo, lôi đi xềnh xệch. Đó là khoảng 24 giờ đầu tiên khi biết mình mắc ung thư, được tác giả gọi là NGÀY THẾ GIỚI SỤP XUỐNG. Có tất cả mọi thảm họa được gọi tên. Rồi, như tác giả viết: "Nhưng chính ngay tại khoảnh khắc tăm tối nhất ấy, một điều khác cũng đang khẽ xảy ra. Khi bạn rơi xuống đủ sâu, bạn bắt đầu nghe được tiếng lòng mình rõ nhất. Không phải âm thanh hy vọng. Không phải âm thanh của nguồn sinh lực. Mà là tiếng nguyên thủy của bản năng sinh tồn..."
Điều quan trọng cần nhớ, mà trong sự rối trí không mấy khi bạn nghe thấy, là sợ chết không loại bỏ được cái chết. Sợ bệnh không loại bỏ được bệnh. Trần Kim Anh nói cho bạn biết điều đó không chỉ bằng trải nghiệm cá nhân, mà bằng khả năng thấu thị trời ban cho cô. Thay vì hoảng loạn, cô bình tâm nghe xem cơ thể đang trong tình trạng nào và nó muốn nói gì thông qua các dấu hiệu như đau đớn, mệt rã rời, ăn không ngon, ngủ không sâu, hụt hơi mỗi khi thở và đặc biệt là tình trạng tụt cân... Thông thường, những dấu hiệu đó đi kèm với tuyệt vọng. Nhưng Trần Kim Anh nhìn thấy ở nó những loan báo tích cực. Bởi theo cô, cơ thể, kẻ đồng hành trung thành, về bản chất luôn cưỡng lại sự hủy diệt, đang "Bật chế độ sinh tồn", đang "Tắt bớt cảm xúc", đang "tiết kiệm năng lượng" giúp bạn, để sử dụng nó vào việc, vào nơi hữu ích hơn. Và đó còn là cách "cơ thể tuyên bố tình trạng chiến tranh"...
Để bắt đầu một cuộc chiến đấu giành lại sinh mạng, ở cấp độ sống lại.
Tôi chưa từng thấy ở bất cứ ai những ý nghĩ kì lạ và kì diệu như vậy. Và rồi Trần Kim Anh cho thấy rằng cô đã đúng.
Với 120 trang sách "là bản ghi, không phải bản hướng dẫn", tác giả không khuyên bạn phải làm gì, không đưa giải pháp y tế cũng như kinh nghiệm dùng thuốc, không chừa cho bạn một khe may rủi để dối lòng. Cô ấy chỉ khuyến khích bạn nhìn thẳng vào sự thật và không hoảng sợ. Ung thư, căn bệnh nan y, chính xác trên giấy tờ là vậy. Nhưng có đúng thế không? Có đúng nó là bệnh quái ác, hay là một kiểu đánh thức bạn của cơ thể, sau khi nó đã dùng đủ mọi cách khác nhưng không khiến bạn chú ý? Nó có đến mức khiến bạn như đâm sầm vào bức tường đá?
Với Trần Kim Anh thì không phải như vậy. Những mô tả lâm sàng đáng quan tâm, có logic khoa học nhưng không phải là tất cả vấn đề. Cô coi trọng các tiến bộ y khoa trong chữa bệnh. Nhưng có những thứ từ cơ thể, chỉ bằng khám phá khoa học là chưa đủ.
Như đã nói, tác giả không phổ biến kiến thức y khoa, không trình bày kinh nghiệm để đưa ra những lời khuyên, không hướng dẫn ai làm theo mình. Cuốn sách hoàn toàn là một kiểu "thị kiến" nội tâm, theo đó tác giả cho thấy mỗi người có thể tự nhìn sâu nhất có thể vào bên trong bản thể của mình. Tại đó, bằng tuệ giác trời ban và do tu luyện, bạn có thể chạm tới điểm tận cùng nuôi dưỡng và cất giữ sức mạnh sống, những cảm xúc, nguồn năng lượng tích cực, vượt xa khỏi sự hiểu biết của bạn. Thế là từ một sự "ghi lại" quá trình chữa lành bệnh, cuốn sách chứa trong nó những điều rộng lớn hơn, về thiên tính của sự sống và sức mạnh của ý chí hướng thiện.
Đó là lý do cuốn sách có cái tên bí ẩn, mà để hiểu ý nghĩa của nó, tốt nhất là hãy đọc chính lời giãi bày của tác giả:
“Khi ta ngồi với nỗi sợ của mình đủ lâu, ta sẽ thấy nó có hình dạng, có tiếng nói, và có một thông điệp muốn gửi đến ta... Anavira, với tôi, là khoảnh khắc tôi nghe được tiếng nói đó trong chính mình. Không phải tiếng nói mạnh mẽ mà rất nhỏ, rất thật, như một câu thì thầm: "Mình không muốn tiếp tục sống như cũ nữa"”.
Và bệnh ung thư hóa ra lại chỉ là một biến cố lớn để bạn phải thay đổi, để bạn không tiếp tục sống như từng sống!
Tôi chưa thấy một quan điểm tích cực nào về bệnh tật đáng suy ngẫm hơn. Qua trường hợp tác giả, nó hiệu quả và hữu dụng.