Diễn từ
Fosse bảo ông thấy cảm động
vì đã có những người viết thư cho ông
kể rằng nhờ đọc những gì ông viết
họ đã quyết định không tự sát
thành thật mà nói
tôi vừa cảm động lây với ông lại vừa tự hỏi
nếu có ai đó trong thế giới này nhờ đọc ông
rồi được tiếp thêm động lực hoàn tất cuộc đời mình
sớm hơn dự tính
họ sẽ trở về báo mộng với ông chăng?
Để sống sót
cha tôi nhịn đói bảy ngày bảy đêm
trốn trong một lùm cây
và đối thoại với trời đất tổ tiên
qua tiếng đạn rít trên đầu
đây là một mẩu chuyện không thể tìm thấy
trong bất cứ một cuốn sách lịch sử nào:
một người dân thường
vừa bước chân ra khỏi làng
thì đột nhiên mắc kẹt giữa hai bờ chiến tuyến
thời đó không có điện thoại thông minh
lẫn điện thoại không thông minh
nên mẹ tôi chỉ còn biết phỏng đoán
hoặc ông gặp tai nạn
hoặc ông đã trúng như trúng tấm vé số độc đắc
một tiếng sét ái tình
trong khi chúng tôi nói với nhau về chuyện
bằng cách nào ông toàn mạng trở về
đứa cháu nội của ông chăm chú nhìn vào cái ipad
như thể nó đang phải tìm kiếm một giải pháp mang tính toàn cầu
cho hoà bình ở dải Gaza
với nó, “gạo” và “nước”
là hai từ có sẵn trong danh bạ siêu thị
“vậy rốt cuộc ba đã làm gì?”, tôi hỏi
cha tôi không trả lời
chứng lãng tai của ông ngày một nặng
hoặc có thể ông đang phải sống lại ngay tại thời điểm đó
và đang bận tâm suy nghĩ phải làm gì
để sống sót
dù thế nào ông cũng đã sống sót
rồi bữa cơm được dọn lên
trước khi và miếng đầu tiên vào miệng
ông mất vài giây nhìn chằm chằm vào cái chén trống
như thể có ai đó vừa thò tay lấy mất
một đoạn kí ức không bao giờ được ghi chép lại
trong bản mô tả lịch sử phức tạp của một quốc gia
Vô gia cư
nàng đã yêu một nơi nhiều đến mức
khi rời khỏi đó
dù nàng ở đâu
thế giới cũng có thêm một kẻ vô gia cư
đừng thương xót kẻ không nhà:
nếu bạn thực sự dư dả
hãy mua lại căn nhà đã từng
với cái giá hào phóng nhất có thể
trong hình dáng một chiếc quan tài rỗng
bạn sẽ được ngắm lũ chuột
đêm đêm về trong xó bếp
diễn xiếc trên cái xác ẩm mốc
gối và sự thật là những gì nàng mang theo
để chống lại quên lãng
nàng còn có một con dao nhỏ giấu dưới đầu nằm
một liều thuốc an thần khi ngủ
nó nhọn đủ để yên tâm
Kẹt
xe kẹt lại giữa đèo Bảo Lộc, xe kẹt lại
khi sương đã tan ngày đã tắt, xe kẹt lại
khi đời trơ ra trên mỏm đồi trọc cao như giá vàng giá kim cương, xe kẹt lại
khi chỉ còn xe và xe, đèo và đèo, vàng và vàng, kim cương và kim cương, xe kẹt lại
khi con nít khóc, đàn ông mắc đái, đàn bà nghĩ tối nay ăn gì, xe kẹt lại
khi anh vừa khóc vừa mắc đái vừa nghĩ tối nay ăn gì, xe kẹt lại
khi Chúa quên giáng trần cứu thế, Phật vừa đi khỏi biên giới vừa nghĩ, xe kẹt lại
tốt nhất là không nên nghĩ gì cả, a di đà Phật, xe kẹt lại
khi ai đó nói kẹt gì mà kẹt mãi, xe kẹt lại
khi anh đang cố làm bài thơ này để quên, mà thật ra là để tập trung vào chánh niệm đó là, xe kẹt lại
khi 2 nhân 2 bằng 4, 9 lần 9 81, 2 mũ 64 là, xe kẹt lại
một con số rất lớn
bây giờ hãy tìm anh
với anh đang ở đâu đó trong một bài thơ về những chuyến xe
kẹt lại
Sử thi
cha tôi nói với tôi nhiều thứ
nhưng lời tôi đáp không chạm được đến ông
như thể có một cái hố đã được đào sẵn
trong không khí, giữa chúng tôi
nuốt chửng mọi lời từ một phía
cuộc đối thoại bỗng trở thành độc thoại:
ông nói với chính ông
về nạn đói của một năm nào đó
tôi đã đứng bên ngoài cuộc trò chuyện
chỉ còn biết nhìn ông
như một khán giả trung thành nhìn vào Homer
rồi mường tượng ra sức nặng mai sau
chất chồng trên cái nhẹ thân xác
một năm nào đó
tôi sẽ mang trong mình cơn đói hôm nay
với đôi mắt như biển sương mù
và một chân đặt lên đường ranh của một thế giới mới
người đối diện sẽ chẳng quan trọng nữa
Homer bên cạnh tôi vừa chập choạng bước đi
vừa nói với chính mình
Không khóc
nó khóc
nàng đã cho ăn và nó khóc đã dỗ dành và nó khóc đã la hét và nó khóc đã-đã-đã và-và-và
một người mẹ sẽ làm đủ mọi cách
nếu con mình không ngưng khóc
kể cả không phản ứng gì
đôi khi nàng nghĩ, như một người lớn tập sự
trẻ con cần phải học cách đối thoại
với im lặng
nó vẫn khóc
nàng cầu Chúa hiện ra
dạy nàng về lòng kiên nhẫn về sự thứ tha
về tình yêu thương vô điều kiện
nàng cầu Satan hiện ra
dạy nàng cách bắn một mũi tên hay xọc một cây đinh ba
xuyên qua họng nó
tất nhiên chẳng có gì ngoài sự im lặng đối thoại cùng
tiếng khóc của nó
nàng nhớ đến nỗi lo sợ trong những phút đầu tiên
khi nó mãi không chịu khóc
những cơn đau cơn sốt cơn khó ở
những lần nôn oẹ
những nụ hôn
những đêm
những đêm rộng như một đại dương bằng nước mắt
xa hơn nữa là bầu trời
cái bụng của mẹ nàng
và trăng sao ở đó
nàng muốn khóc nhưng không khóc được
nàng bật công tắc đèn
ánh sáng dìu dịu chảy qua nàng như máu
có thứ gì đó lấp lánh trong không khí
một vẻ đẹp hiếm hoi trộn lẫn
giữa bụi và rất nhiều điều không thể giải thích
nàng nhận ra thế giới đã im vắng từ bao giờ
Một giả thuyết về
một thế giới trật tự và công bằng:
những kẻ có vàng tự tô điểm nhau bằng vàng
có đất tự chôn nhau bằng đất
có cây cối tự che chở nhau bằng cây cối
có giáo dục tự dạy dỗ nhau bằng giáo dục
có thơ tự tán tụng nhau bằng thơ
có sắc đẹp tự quyến dụ nhau bằng sắc đẹp
có khí giới tự giết nhau bằng khí giới
có lý tưởng tự thức tỉnh nhau bằng lý tưởng
có tuổi tác tự kính trọng nhau bằng tuổi tác
có hoa tự ngắm nhau bằng hoa
có hội hoạ tự vẽ nhau bằng hội hoạ
có đá tự ném nhau bằng đá
có tất cả tự tự hào với nhau rằng có tất cả
không có gì tự hiểu với nhau là có cái không-gì
Oẹ oẹ oẹ
(Tặng Huy Bảo)
"không có chúng mình
thì cỏ vẫn xanh"
nhưng anh thèm sống
em ơi anh thèm sống
sót qua mùa hè rồ dại này
thèm giết cơn đau đầu váng vất
giết mặt trời đỏ rực
giết hết mấy thằng đầu sỏ
gây nên cuộc chiến khốn khổ khốn nạn
trong đầu anh bây giờ
anh thèm sống anh thèm sống em ơi
chỉ ao ước một lần
được khinh bỉ sự thật
được phỉ nhổ chân lý
sống như mặt trời thích là lặn
mỗi sớm mai
trăng sao thích là tắt
từ chạng vạng
kẻ điên cần gì biết mình điên
cứ thỏa thích si mê những người điên khác
điệu nhảy trên cầu
bóng trăng dưới nước
ta hãy sống một lần thôi sống hết
anh lặp lại một lần thôi sống hết
nào em hãy lặp lại theo anh
một lần thôi sống hết
một lần thôi
anh thèm sống
thèm sống quá em ơi
sống tử tế trên quê hương nhân loại
làm thơ cùng muông thú
vẽ tranh với cỏ cây
thỉnh thoảng ta cần biết trêu nguyệt, ghẹo mây
biết uống say, chìm xuống
rồi trồi lên ói một trận kinh thiên
vào chính giữa cái thế giới đốn mạt này
“oẹ oẹ oẹ”
nào em hãy lặp lại theo anh
“oẹ oẹ ọe
oẹ oẹ oẹ oẹ”
em đừng nói ai hay
anh sẽ sống, sẽ đi
sẽ ói, sẽ dọn
cần đếch gì ai biết
rằng anh từng ở đó
Nhịp mẫu thân
nếu bạn mang bản viết tay của bài thơ này
đến gặp mẹ tôi
bà chỉ lắc đầu cười ngượng nghịu:
bà nhận ra ngay nét chữ của tôi
nhưng bà không biết chữ
thật kỳ lạ khi được sinh ra
bởi một bà mẹ mù chữ
mọi vết tích để lại trên đời này
đều chỉ là những dấu vân tay
cha tôi thì khá hơn một chút
ông mất vài tiếng đồng hồ để đọc xong một trang báo
chưa kể, ông còn biết ký tên
chúng tôi, những đứa con
những thư ký riêng của cha mẹ
đã làm thay công việc của những người phiên dịch:
các tờ khai, đơn từ, thuế má
nhưng nhiều nhất là các giấy nhắc nợ
thứ đầu tiên mẹ dạy tôi, chẳng phải những chữ cái
mà là sự trung thực:
ta phải đủ trung thực để chu tất nhiệm vụ
của một người phiên dịch mẫn cán
với tất cả lương tri
duy chỉ một lần tôi phá vỡ nguyên tắc:
tôi bịa ra một câu chuyện để kể với bà
khi nhận được tin nhắn rằng anh trai tôi
người phiên dịch giỏi nhất
đã đột ngột qua đời
bạn có thể thấy thơ tôi
ngày càng phẳng lặng đến chán ốm:
thiếu các mỹ từ, sắc màu, thanh điệu
đồng thời lại quá dư thừa các khoảng trắng
các nhịp rớt ngập ngừng
tôi còn biết làm gì hơn
tôi còn biết làm gì hơn với trái tim run rẩy
của một bà mẹ mù chữ
người tự hào rằng mình tiết kiệm nhất làng
mỗi mùa gieo mạ trên đồng trống
người cả đời chỉ biết nhìn vào những khoảng trắng
trên mọi loại giấy má chứng từ
nhưng bằng cách đó
và chỉ bằng cách đó
bà mới có thể thấy rõ hơn một chút
cái sự thật không cùng tận của đời sống này
cái sự thật sẽ chẳng bao giờ là cùng tận
của những ngọt bùi
và cả những đắng cay
Mi
không còn một thành phố đủ an toàn để đến
một bạn hữu đủ chân thành để tin cậy
một bậc thầy đủ thông thái để kính trọng
một bộ phim đủ hấp dẫn để cười to rồi khóc
thậm chí một câu thơ -
phải, một câu thơ đủ dịu dàng và cay nghiệt
như cánh tay người tình
nhà thơ
ơi nhà thơ
mi bước vào hoang mạc
như một cư dân ở thế cùng đường
chẳng còn đất sống
với đôi chân vừa háo hức vừa trĩu nặng
đi mà như không đi
đến một nơi vừa để tôn thờ vừa để xem nhẹ
chỗ của biết và không biết
tạo sinh và huỷ diệt
khinh miệt và dỗ dành
phơi bày và lừa mị
có khác chi chính mi và cái đời sống bất toàn này từ khởi thuỷ?
nhưng đó là lãnh thổ và là phẩm giá của riêng mi
chưa bao giờ là bổn phận